मैत्रेय उवाच । (१।१)

शम्बरेण हृतो वीरः प्रद्युम्नः स कथं मुने । (१।२)

शंबरश्च महावीर्यः प्रद्युम्नेन कथं हतः ॥ (१।३)

पराशर उवाच । (२।१)

षष्ठे ऽह्नि जातमात्रं तु प्रद्युम्नं सूतिकागृहात् । (२।२)

ममैष हन्तेति मुने हृतवान्कालशम्बरः ॥ (२।३)

हृत्वा चिक्षेप चैवैनं ग्राहोग्रे लवणार्णवे । (३।१)

कल्लोलजनितावर्ते सुघोरे मकरालये ॥ (३।२)

पतितं तत्र चैवैको मत्स्यो जग्राह बालकम् । (४।१)

न ममार च तस्यापि जठरानलदीपितः ॥ (४।२)

मत्स्यबन्धैश्च मत्स्यो ऽसौ मत्स्यैरन्यैः सह द्विज । (५।१)

घातितो ऽसुरवर्याय शम्बराय निवेदितः ॥ (५।२)

तस्य मायावती नाम पत्नी सर्वगृहेश्वरी । (६।१)

कारयामास सूदानामाधिपत्यमनिन्दिता ॥ (६।२)

दारिते मत्स्यजठरे ददृशे सातिशोभनम् । (७।१)

कुमारं मन्मथतरोर्दग्धस्य प्रथमाङ्कुरम् ॥ (७।२)

को ऽयं कथमयं मत्स्यजठरं समुपागतः । (८।१)

इत्येवं कौतुकाविष्टां तां तन्वीं प्राह नारदः ॥ (८।२)

अयं समस्तजगतः सूतिसंहारकर्मणः । (९।१)

शम्बरेण हृतो विष्णोस्तनयः सूतिकागृहात् ॥ (९।२)

क्षिप्तः समुद्रे मत्स्येन निगीर्णस्ते वशं गतः । (१०।१)

नररत्नमिदं सुभ्रु विस्रब्धा परिपालय ॥ (१०।२)

पराशर उवाच । (११।१)

नारदेनैवम् उक्ता सा पालयामास तं शिशुम् । (११।२)

बाल्यादेवातिरागेण रूपातिशयमोहिता ॥ (११।३)

स यदा यौवनाभोगभूषितो ऽभून्महामुने । (१२।१)

साभिलाषा तदा सा तु बभूव गजगामिनी ॥ (१२।२)

मायावती ददौ चास्मै मायाः सर्वा महात्मने । (१३।१)

प्रद्युम्नायानुरागान्धा तन्न्यस्तहृदयेक्षणा ॥ (१३।२)

प्रसजन्तीं तु तामाह स कार्ष्णिः कमलेक्षणाम् । (१४।१)

मातृभावामपाहाय किमेवं वर्तसे ऽन्यथा ॥ (१४।२)

सा चास्मै कथयामास न पुत्रस्त्वं ममेति वै । (१५।१)

तनयं त्वामयं विष्णोर्हृतवान्कालशम्बरः ॥ (१५।२)

क्षिप्तः समुद्रे मत्स्यस्य सम्प्राप्तो जठरान्मया । (१६।१)

सा तु रोदिति ते माता कान्ताद्याप्यतिवत्सला ॥ (१६।२)

पराशर उवाच । (१७।१)

इत्युक्तः शम्बरं युद्धे प्रद्युम्नः स समाह्वयत् । (१७।२)

क्रोधाकुलीकृतमना युयुधे च महाबलः ॥ (१७।३)

हत्वा सैन्यमशेषं तु तस्य दैत्यस्य माधविः । (१८।१)

सप्तमाया व्यतिक्रम्य मायां संयुयुजे ऽष्टमीम् ॥ (१८।२)

तया जघान तं दैत्यं मायया कालशम्बरम् । (१९।१)

उत्पत्य च तया सार्धमाजगाम पितुर्गृहम् ॥ (१९।२)

अन्तःपुरे निपतितं मायावत्या समन्वितम् । (२०।१)

तं दृष्ट्वा कृष्णसंकल्पा बभूवुः कृष्णयोषितः ॥ (२०।२)

रुक्मिणी चावदत्प्रेम्णा सास्रदृष्टिरनिन्दिता । (२१।१)

धन्यायाः खल्वयं पुत्रो वर्तते नवयौवने ॥ (२१।२)

अस्मिन्वयसि पुत्रो मे प्रद्युम्नो यदि जीवति । (२२।१)

सभाग्या जननी वत्स त्वया कापि विभूषिता ॥ (२२।२)

अथवा यादृशः स्नेहो मम यादृग्वपुस्तव । (२३।१)

हरेरपत्यं सुव्यक्तं भवान्वत्स भविष्यति ॥ (२३।२)

पराशर उवाच । (२४।१)

एतस्मिन् अन्तरे प्राप्तः सह कृष्णेन नारदः । (२४।२)

अन्तःपुरचरां देवीं रुक्मिणीं प्राह हर्षयन् ॥ (२४।३)

एष ते तनयः सुभ्रु हत्वा शम्बरमागतः । (२५।१)

हृतो येनाभवद्बालो भवत्याः सूतिकागृहात् ॥ (२५।२)

इयं मायावती भार्या तनयस्यास्य ते सती । (२६।१)

शम्बरस्य न भार्येयं श्रूयतामत्र कारणम् ॥ (२६।२)

मन्मथे तु गते नाशं तदुद्भवपरायणा । (२७।१)

शम्बरं मोहयामास मायारूपेण रूपिणी ॥ (२७।२)

विहाराद्युपभोगेषु रूपं मायामयं शुभम् । (२८।१)

दर्शयामास दैत्यस्य तस्येयं मदिरेक्षणा ॥ (२८।२)

कामो ऽवतीर्णः पुत्रस्ते तस्येयं दयिता रतिः । (२९।१)

विशङ्का नात्र कर्तव्या स्नुषेयं तव शोभना ॥ (२९।२)

ततो हर्षसमाविष्टा रुक्मिणी केशवस्तथा । (३०।१)

नगरी च समस्ता सा साधु साध्वित्यभाषत ॥ (३०।२)

चिरनष्टेन पुत्रेण संगतां प्रेक्ष्य रुक्मिणीम् । (३१।१)

अवाप विस्मयं सर्वो द्वारवत्यां जनस्तदा ॥ (३१।२)