ब्राह्मण उवाच । (१।१)

ऋभुर्वर्षसहस्रे तु समतीते नरेश्वर । (१।२)

निदाघज्ञानदानाय तदेव नगरं ययौ ॥ (१।३)

नगरस्य बहिः सो ऽथ निदाघं ददृशे मुनिः । (२।१)

महाबलपरीवारे पुरं विशति पार्थिवे ॥ (२।२)

दूरे स्थितं महाभागं जनसंमर्दवर्जकम् । (३।१)

क्षुत्क्षामकण्ठमायान्तम् अरण्यात्ससमित्कुशम् ॥ (३।२)

दृष्ट्वा निदाघं स ऋभुरुपगम्याभिवाद्य च । (४।१)

उवाच कस्मादेकान्ते स्थीयते भवता द्विज ॥ (४।२)

निदाघ उवाच । (५।१)

भो विप्र जनसंमर्दो महानेष नरेश्वरे । (५।२)

प्रविविक्षौ पुरं रम्यं तेनात्र स्थीयते मया ॥ (५।३)

ऋभुरुवाच । (६।१)

नराधिपो ऽत्र कतमः कतमश्चेतरो जनः । (६।२)

कथ्यतां मे द्विजश्रेष्ठ त्वमभिज्ञो मतो मम ॥ (६।३)

निदाघ उवाच । (७।१)

यो ऽयं गजेन्द्रमुन्मत्तमद्रिशृङ्गसमुच्छ्रितम् । (७।२)

अधिरूढो नरेन्द्रो ऽयं परिलोकस्तथेतरः ॥ (७।३)

ऋभुरुवाच । (८।१)

एतौ हि गजराजानौ युगपद्दर्शितौ मम । (८।२)

भवता न विशेषेण पृथक्चिह्नोपलक्षणौ ॥ (८।३)

तत्कथ्यतां महाभाग विशेषो भवतानयोः । (९।१)

ज्ञातुमिच्छाम्यहं को ऽत्र गजः को वा नराधिपः ॥ (९।२)

निदाघ उवाच । (१०।१)

गजो यो ऽयम् अधो ब्रह्मन्नुपर्यस्यैव भूपतिः । (१०।२)

वाह्यवाहकसंबन्धं को न जानाति वै द्विज ॥ (१०।३)

ऋभुरुवाच । (११।१)

जानाम्यहं यथा ब्रह्मंस्तथा मामवबोधय । (११।२)

अधःशब्दनिगद्यं किं किं चोर्ध्वम् अभिधीयते ॥ (११।३)

ब्राह्मण उवाच । (१२।१)

इत्युक्तः सहसारुह्य निदाघः प्राह तमृभुम् । (१२।२)

श्रूयतां कथयाम्येष यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ (१२।३)

उपर्यहं यथा राजा त्वमधः कुञ्जरो यथा । (१३।१)

अवबोधाय ते ब्रह्मन् दृष्टान्तो दर्शितो मया ॥ (१३।२)

ऋभुरुवाच । (१४।१)

त्वं राजेव द्विजश्रेष्ठ स्थितो ऽहं गजवद्यदि । (१४।२)

तदेव त्वं ममाचक्ष्व कतमस्त्वम् अहं तथा ॥ (१४।३)

ब्राह्मण उवाच । (१५।१)

इत्युक्तः सत्वरस्तस्य प्रगृह्य चरणावुभौ । (१५।२)

निदाघः प्राह भगवान् आचार्यस्त्वमृभुर्ध्रुवम् ॥ (१५।३)

नान्यस्याद्वैतसंस्कारसंस्कृतं मानसं तथा । (१६।१)

यथाचार्यस्य तेन त्वां मन्ये प्राप्तमहं गुरुम् ॥ (१६।२)

ऋभुरुवाच । (१७।१)

तवोपदेशदानाय पूर्वशुश्रूषणादृतः । (१७।२)

गुरुस्ते ऽहमृभुर्नाम्ना निदाघ समुपागतः ॥ (१७।३)

तदेतदुपदिष्टं ते संक्षेपेण महामते । (१८।१)

परमार्थसारभूतं यदद्वैतम् अशेषतः ॥ (१८।२)

ब्राह्मण उवाच । (१९।१)

एवमुक्त्वा ययौ विद्वान्निदाघं स ऋभुर्गुरुः । (१९।२)

निदाघो ऽप्युपदेशेन तेनाद्वैतपरो ऽभवत् ॥ (१९।३)

सर्वभूतान्यभेदेन ददृशे स तदात्मनः । (२०।१)

तथा ब्रह्म ततो मुक्तिमवाप परमां द्विजः ॥ (२०।२)

तथा त्वमपि धर्मज्ञ तुल्यात्मरिपुबान्धवः । (२१।१)

भव सर्वगतं जानन्नात्मानम् अवनीपते ॥ (२१।२)

सितनीलादिभेदेन यथैकं दृश्यते नभः । (२२।१)

भ्रान्तदृष्टिभिरात्मापि तथैकः सन्पृथक्पृथक् ॥ (२२।२)

एकः समस्तं यदिहास्ति किंचित् तदच्युतो वास्ति परं ततो ऽन्यत् । (२३।१)

सो ऽहं स च त्वं स च सर्वमेतदात्मस्वरूपं त्यज भेदमोहम् ॥ (२३।२)

पराशर उवाच । (२४।१)

इतीरितस्तेन स राजवर्यस्तत्याज भेदं परमार्थदृष्टिः । (२४।२)

स चापि जातिस्मरणाप्तबोधस्तत्रैव जन्मन्यपवर्गमाप ॥ (२४।३)

इति भरतनरेन्द्रसारवृत्तं कथयति यश्च शृणोति भक्तियुक्तः । (२५।१)

स विमलमतिरेति नात्ममोहं भवति च संसरणेषु मुक्तियोग्यः ॥ (२५।२)