Ṛgveda · Maṇḍala 7

Sūkta 79

Uṣas · Vasiṣṭha Maitrāvaruṇi · 5 ṛks

Link
Devatā देवता
Uṣas
Ṛṣi ऋषि
Vasiṣṭha Maitrāvaruṇi
Chandas छन्दस्
Triṣṭubh
Metres by ṛk

1st set of styles nicṛttriṣṭup (1, 4); virāṭtrisṭup (2, 3); paṅktiḥ (5)

2nd set of styles triṣṭubh

  1. Ṛk 1

    व्यु१॒॑षा आ॑वः प॒थ्या॒३॒॑ जना॑नां॒ पंच॑ क्षि॒तीर्मानु॑षीर्बो॒धयं॑ती ।
    सु॒सं॒दृग्भि॑रु॒क्षभि॑र्भा॒नुम॑श्रे॒द्वि सूर्यो॒ रोद॑सी॒ चक्ष॑सावः ॥

    व्य् उषा आवः पथ्या जनानाम् पञ्च क्षितीर् मानुषीर् बोधयन्ती |
    सुसंदृग्भिर् उक्षभिर् भानुम् अश्रेद् वि सूर्यो रोदसी चक्षसावः ||

    vyúṣā́ āvaḥ pathyā́ jánānām páñca kṣitī́rmā́nuṣīrbodháyantī ǀ
    susaṃdṛ́gbhirukṣábhirbhānúmaśredví sū́ryo ródasī cákṣasāvaḥ ǁ

    vy uṣā āvaḥ pathyā janānām pañca kṣitīr mānuṣīr bodhayantī |
    susaṃdṛgbhir ukṣabhir bhānum aśred vi sūryo rodasī cakṣasāvaḥ ||

    वि । उ॒षाः । आ॒वः॒ । प॒थ्या॑ । जना॑नाम् । पञ्च॑ । क्षि॒तीः । मानु॑षीः । बो॒धय॑न्ती ।
    सु॒स॒न्दृक्ऽभिः॑ । उ॒क्षऽभिः॑ । भा॒नुम् । अ॒श्रे॒त् । वि । सूर्यः॑ । रोद॑सी॒ इति॑ । चक्ष॑सा । आ॒व॒रित्या॑वः ॥

    वि । उषाः । आवः । पथ्या । जनानाम् । पञ्च । क्षितीः । मानुषीः । बोधयन्ती ।
    सुसन्दृक्ऽभिः । उक्षऽभिः । भानुम् । अश्रेत् । वि । सूर्यः । रोदसी इति । चक्षसा । आवरित्यावः ॥

    ví ǀ uṣā́ḥ ǀ āvaḥ ǀ pathyā́ ǀ jánānām ǀ páñca ǀ kṣitī́ḥ ǀ mā́nuṣīḥ ǀ bodháyantī ǀ
    susandṛ́k-bhiḥ ǀ ukṣá-bhiḥ ǀ bhānúm ǀ aśret ǀ ví ǀ sū́ryaḥ ǀ ródasī íti ǀ cákṣasā ǀ āvarítyāvaḥ ǁ

    vi ǀ uṣāḥ ǀ āvaḥ ǀ pathyā ǀ janānām ǀ pañca ǀ kṣitīḥ ǀ mānuṣīḥ ǀ bodhayantī ǀ
    susandṛk-bhiḥ ǀ ukṣa-bhiḥ ǀ bhānum ǀ aśret ǀ vi ǀ sūryaḥ ǀ rodasī iti ǀ cakṣasā ǀ āvarityāvaḥ ǁ

    7.79.1 Aṣṭaka 5.5.26.1Anuvāka 7.5.49

  2. Ṛk 2

    व्यं॑जते दि॒वो अंते॑ष्व॒क्तून्विशो॒ न यु॒क्ता उ॒षसो॑ यतंते ।
    सं ते॒ गाव॒स्तम॒ आ व॑र्तयंति॒ ज्योति॑र्यच्छंति सवि॒तेव॑ बा॒हू ॥

    व्य् अञ्जते दिवो अन्तेष्व् अक्तून् विशो न युक्ता उषसो यतन्ते |
    सं ते गावस् तम आ वर्तयन्ति ज्योतिर् यच्छन्ति सवितेव बाहू ||

    vyáñjate divó ánteṣvaktū́nvíśo ná yuktā́ uṣáso yatante ǀ
    sám te gā́vastáma ā́ vartayanti jyótiryacchanti savitéva bāhū́ ǁ

    vy añjate divo anteṣv aktūn viśo na yuktā uṣaso yatante |
    saṃ te gāvas tama ā vartayanti jyotir yacchanti saviteva bāhū ||

    वि । अ॒ञ्ज॒ते॒ । दि॒वः । अन्ते॑षु । अ॒क्तून् । विशः॑ । न । यु॒क्ताः । उ॒षसः॑ । य॒त॒न्ते॒ ।
    सम् । ते॒ । गावः॑ । तमः॑ । आ । व॒र्त॒य॒न्ति॒ । ज्योतिः॑ । य॒च्छ॒न्ति॒ । स॒वि॒ताऽइ॑व । बा॒हू इति॑ ॥

    वि । अञ्जते । दिवः । अन्तेषु । अक्तून् । विशः । न । युक्ताः । उषसः । यतन्ते ।
    सम् । ते । गावः । तमः । आ । वर्तयन्ति । ज्योतिः । यच्छन्ति । सविताऽइव । बाहू इति ॥

    ví ǀ añjate ǀ diváḥ ǀ ánteṣu ǀ aktū́n ǀ víśaḥ ǀ ná ǀ yuktā́ḥ ǀ uṣásaḥ ǀ yatante ǀ
    sám ǀ te ǀ gā́vaḥ ǀ támaḥ ǀ ā́ ǀ vartayanti ǀ jyótiḥ ǀ yacchanti ǀ savitā́-iva ǀ bāhū́ íti ǁ

    vi ǀ añjate ǀ divaḥ ǀ anteṣu ǀ aktūn ǀ viśaḥ ǀ na ǀ yuktāḥ ǀ uṣasaḥ ǀ yatante ǀ
    sam ǀ te ǀ gāvaḥ ǀ tamaḥ ǀ ā ǀ vartayanti ǀ jyotiḥ ǀ yacchanti ǀ savitā-iva ǀ bāhū iti ǁ

    7.79.2 Aṣṭaka 5.5.26.2Anuvāka 7.5.50

  3. Ṛk 3

    अभू॑दु॒षा इंद्र॑तमा म॒घोन्यजी॑जनत्सुवि॒ताय॒ श्रवां॑सि ।
    वि दि॒वो दे॒वी दु॑हि॒ता द॑धा॒त्यंगि॑रस्तमा सु॒कृते॒ वसू॑नि ॥

    अभूद् उषा इन्द्रतमा मघोन्य् अजीजनत् सुविताय श्रवांसि |
    वि दिवो देवी दुहिता दधात्य् अङ्गिरस्तमा सुकृते वसूनि ||

    ábhūduṣā́ índratamā maghónyájījanatsuvitā́ya śrávāṃsi ǀ
    ví divó devī́ duhitā́ dadhātyáṅgirastamā sukṛ́te vásūni ǁ

    abhūd uṣā indratamā maghony ajījanat suvitāya śravāṃsi |
    vi divo devī duhitā dadhāty aṅgirastamā sukṛte vasūni ||

    अभू॑त् । उ॒षाः । इन्द्र॑ऽतमा । म॒घोनी॑ । अजी॑जनत् । सु॒वि॒ताय॑ । श्रवां॑सि ।
    वि । दि॒वः । दे॒वी । दु॒हि॒ता । द॒धा॒ति॒ । अङ्गि॑रःऽतमा । सु॒ऽकृते॑ । वसू॑नि ॥

    अभूत् । उषाः । इन्द्रऽतमा । मघोनी । अजीजनत् । सुविताय । श्रवांसि ।
    वि । दिवः । देवी । दुहिता । दधाति । अङ्गिरःऽतमा । सुऽकृते । वसूनि ॥

    ábhūt ǀ uṣā́ḥ ǀ índra-tamā ǀ maghónī ǀ ájījanat ǀ suvitā́ya ǀ śrávāṃsi ǀ
    ví ǀ diváḥ ǀ devī́ ǀ duhitā́ ǀ dadhāti ǀ áṅgiraḥ-tamā ǀ su-kṛ́te ǀ vásūni ǁ

    abhūt ǀ uṣāḥ ǀ indra-tamā ǀ maghonī ǀ ajījanat ǀ suvitāya ǀ śravāṃsi ǀ
    vi ǀ divaḥ ǀ devī ǀ duhitā ǀ dadhāti ǀ aṅgiraḥ-tamā ǀ su-kṛte ǀ vasūni ǁ

    7.79.3 Aṣṭaka 5.5.26.3Anuvāka 7.5.51

  4. Ṛk 4

    ताव॑दुषो॒ राधो॑ अ॒स्मभ्यं॑ रास्व॒ याव॑त्स्तो॒तृभ्यो॒ अर॑दो गृणा॒ना ।
    यां त्वा॑ ज॒ज्ञुर्वृ॑ष॒भस्या॒ रवे॑ण॒ वि दृ॒ळ्हस्य॒ दुरो॒ अद्रे॑रौर्णोः ॥

    तावद् उषो राधो अस्मभ्यं रास्व यावत् स्तोतृभ्यो अरदो गृणाना |
    यां त्वा जज्ञुर् वृषभस्या रवेण वि दृऌहस्य दुरो अद्रेर् और्णोः ||

    tā́vaduṣo rā́dho asmábhyam rāsva yā́vatstotṛ́bhyo árado gṛṇānā́ ǀ
    yā́m tvā jajñúrvṛṣabhásyā ráveṇa ví dṛḷhásya dúro ádreraurṇoḥ ǁ

    tāvad uṣo rādho asmabhyaṃ rāsva yāvat stotṛbhyo arado gṛṇānā |
    yāṃ tvā jajñur vṛṣabhasyā raveṇa vi dṛḷhasya duro adrer aurṇoḥ ||

    ताव॑त् । उ॒षः॒ । राधः॑ । अ॒स्मभ्य॑म् । रा॒स्व॒ । याव॑त् । स्तो॒तृऽभ्यः॑ । अर॑दः । गृ॒णा॒ना ।
    याम् । त्वा॒ । ज॒ज्ञुः । वृ॒ष॒भस्य॑ । रवे॑ण । वि । दृ॒ळ्हस्य॑ । दुरः॑ । अद्रेः॑ । औ॒र्णोः॒ ॥

    तावत् । उषः । राधः । अस्मभ्यम् । रास्व । यावत् । स्तोतृऽभ्यः । अरदः । गृणाना ।
    याम् । त्वा । जज्ञुः । वृषभस्य । रवेण । वि । दृळ्हस्य । दुरः । अद्रेः । और्णोः ॥

    tā́vat ǀ uṣaḥ ǀ rā́dhaḥ ǀ asmábhyam ǀ rāsva ǀ yā́vat ǀ stotṛ́-bhyaḥ ǀ áradaḥ ǀ gṛṇānā́ ǀ
    yā́m ǀ tvā ǀ jajñúḥ ǀ vṛṣabhásya ǀ ráveṇa ǀ ví ǀ dṛḷhásya ǀ dúraḥ ǀ ádreḥ ǀ aurṇoḥ ǁ

    tāvat ǀ uṣaḥ ǀ rādhaḥ ǀ asmabhyam ǀ rāsva ǀ yāvat ǀ stotṛ-bhyaḥ ǀ aradaḥ ǀ gṛṇānā ǀ
    yām ǀ tvā ǀ jajñuḥ ǀ vṛṣabhasya ǀ raveṇa ǀ vi ǀ dṛḷhasya ǀ duraḥ ǀ adreḥ ǀ aurṇoḥ ǁ

    7.79.4 Aṣṭaka 5.5.26.4Anuvāka 7.5.52

  5. Ṛk 5

    दे॒वंदे॑वं॒ राध॑से चो॒दयं॑त्यस्म॒द्र्य॑क्सू॒नृता॑ ई॒रयं॑ती ।
    व्यु॒च्छंती॑ नः स॒नये॒ धियो॑ धा यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभिः॒ सदा॑ नः ॥

    देवं-देवं राधसे चोदयन्त्य् अस्मद्र्यक् सूनृता ईरयन्ती |
    व्युच्छन्ती नः सनये धियो धा यूयम् पात स्वस्तिभिः सदा नः ||

    deváṃdevam rā́dhase codáyantyasmadryáksūnṛ́tā īráyantī ǀ
    vyucchántī naḥ sanáye dhíyo dhā yūyám pāta svastíbhiḥ sádā naḥ ǁ

    devaṃ-devaṃ rādhase codayanty asmadryak sūnṛtā īrayantī |
    vyucchantī naḥ sanaye dhiyo dhā yūyam pāta svastibhiḥ sadā naḥ ||

    दे॒वम्ऽदे॑वम् । राध॑से । चो॒दय॑न्ती । अ॒स्म॒द्र्य॑क् । सू॒नृताः॑ । ई॒रय॑न्ती ।
    वि॒ऽउ॒च्छन्ती॑ । नः॒ । स॒नये॑ । धियः॑ । धाः॒ । यू॒यम् । पा॒त॒ । स्व॒स्तिऽभिः॑ । सदा॑ । नः॒ ॥

    देवम्ऽदेवम् । राधसे । चोदयन्ती । अस्मद्र्यक् । सूनृताः । ईरयन्ती ।
    विऽउच्छन्ती । नः । सनये । धियः । धाः । यूयम् । पात । स्वस्तिऽभिः । सदा । नः ॥

    devám-devam ǀ rā́dhase ǀ codáyantī ǀ asmadryák ǀ sūnṛ́tāḥ ǀ īráyantī ǀ
    vi-ucchántī ǀ naḥ ǀ sanáye ǀ dhíyaḥ ǀ dhāḥ ǀ yūyám ǀ pāta ǀ svastí-bhiḥ ǀ sádā ǀ naḥ ǁ

    devam-devam ǀ rādhase ǀ codayantī ǀ asmadryak ǀ sūnṛtāḥ ǀ īrayantī ǀ
    vi-ucchantī ǀ naḥ ǀ sanaye ǀ dhiyaḥ ǀ dhāḥ ǀ yūyam ǀ pāta ǀ svasti-bhiḥ ǀ sadā ǀ naḥ ǁ

    7.79.5 Aṣṭaka 5.5.26.5Anuvāka 7.5.53

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 7.79 · Uṣas

Interpretations

Sri Aurobindo

Ṛk 2

The Dawns make their rays to shine out in the extremities of heaven, they labour like men who are set to a work. Thy rays set fleeing the darkness, they extend the Light as if the sun were extending its two arms. Usha has become (or, come into being) most full of Indra power(indratamD), opulent in riches and has given birth to the inspirations of knowledge for our happy going (or for good and bliss), the goddess, daughter of Heaven, most full of Angirasahood (aOgirasatmD), orders her riches for the doer of good works. (SABCL, Vol. 10, pp. 163-64)

Ṛk 3

The Dawns make their rays to shine out in the extremities of heaven, they labour like men who are set to a work. Thy rays set fleeing the darkness, they extend the Light as if the sun were extending its two arms. Usha has become (or, come into being) most full of Indra power(indratamD), opulent in riches and has given birth to the inspirations of knowledge for our happy going (or for good and bliss), the goddess, daughter of Heaven, most full of Angirasahood (aOgirasatmD), orders her riches for the doer of good works.