Devatā देवता

Agni Vaiśvānara

Ṛṣi ऋषि

Vasiṣṭha Maitrāvaruṇi

Chandas छन्दस्

Triṣṭubh

1. Ṛk 1

   प्र स॒म्राजो॒ असु॑रस्य॒ प्रश॑स्तिं पुं॒सः कृ॑ष्टी॒नाम॑नु॒माद्य॑स्य ।
   इंद्र॑स्येव॒ प्र त॒वस॑स्कृ॒तानि॒ वंदे॑ दा॒रुं वंद॑मानो विवक्मि ॥

   प्र सम्राजो असुरस्य प्रशस्तिम् पुंसः कृष्टीनाम् अनुमाद्यस्य |
   इन्द्रस्येव प्र तवसस् कृतानि वन्दे दारुं वन्दमानो विवक्मि ||

   prá samrā́jo ásurasya práśastim puṃsáḥ kṛṣṭīnā́manumā́dyasya ǀ
   índrasyeva prá tavásaskṛtā́ni vánde dārúm vándamāno vivakmi ǁ

   pra samrājo asurasya praśastim puṃsaḥ kṛṣṭīnām anumādyasya |
   indrasyeva pra tavasas kṛtāni vande dāruṃ vandamāno vivakmi ||

   प्र । स॒म्ऽराजः॑ । असु॑रस्य । प्रऽश॑स्तिम् । पुं॒सः । कृ॒ष्टी॒नाम् । अ॒नु॒ऽमाद्य॑स्य ।
   इन्द्र॑स्यऽइव । प्र । त॒वसः॑ । कृ॒तानि॑ । वन्दे॑ । दा॒रुम् । वन्द॑मानः । वि॒व॒क्मि॒ ॥

   प्र । सम्ऽराजः । असुरस्य । प्रऽशस्तिम् । पुंसः । कृष्टीनाम् । अनुऽमाद्यस्य ।
   इन्द्रस्यऽइव । प्र । तवसः । कृतानि । वन्दे । दारुम् । वन्दमानः । विवक्मि ॥

   prá ǀ sam-rā́jaḥ ǀ ásurasya ǀ prá-śastim ǀ puṃsáḥ ǀ kṛṣṭīnā́m ǀ anu-mā́dyasya ǀ
   índrasya-iva ǀ prá ǀ tavásaḥ ǀ kṛtā́ni ǀ vánde ǀ dārúm ǀ vándamānaḥ ǀ vivakmi ǁ

   pra ǀ sam-rājaḥ ǀ asurasya ǀ pra-śastim ǀ puṃsaḥ ǀ kṛṣṭīnām ǀ anu-mādyasya ǀ
   indrasya-iva ǀ pra ǀ tavasaḥ ǀ kṛtāni ǀ vande ǀ dārum ǀ vandamānaḥ ǀ vivakmi ǁ

   7.6.1 Aṣṭaka 5.2.9.1Anuvāka 7.1.66Interpretations

2. Ṛk 2

   क॒विं के॒तुं धा॒सिं भा॒नुमद्रे॑र्हि॒न्वंति॒ शं रा॒ज्यं रोद॑स्योः ।
   पु॒रं॒द॒रस्य॑ गी॒र्भिरा वि॑वासे॒ऽग्नेर्व्र॒तानि॑ पू॒र्व्या म॒हानि॑ ॥

   कविं केतुं धासिम् भानुम् अद्रेर् हिन्वन्ति शं राज्यं रोदस्योः |
   पुरन्दरस्य गीर्भिर् आ विवासे ऽग्नेर् व्रतानि पूर्व्या महानि ||

   kavím ketúm dhāsím bhānúmádrerhinvánti śám rājyám ródasyoḥ ǀ
   puraṃdarásya gīrbhírā́ vivāse’gnérvratā́ni pūrvyā́ mahā́ni ǁ

   kaviṃ ketuṃ dhāsim bhānum adrer hinvanti śaṃ rājyaṃ rodasyoḥ |
   purandarasya gīrbhir ā vivāse 'gner vratāni pūrvyā mahāni ||

   क॒विम् । के॒तुम् । धा॒सिम् । भा॒नुम् । अद्रेः॑ । हि॒न्वन्ति॑ । शम् । रा॒ज्यम् । रोद॑स्योः ।
   पु॒र॒म्ऽद॒रस्य॑ । गीः॒ऽभिः । आ । वि॒वा॒से॒ । अ॒ग्नेः । व्र॒तानि॑ । पू॒र्व्या । म॒हानि॑ ॥

   कविम् । केतुम् । धासिम् । भानुम् । अद्रेः । हिन्वन्ति । शम् । राज्यम् । रोदस्योः ।
   पुरम्ऽदरस्य । गीःऽभिः । आ । विवासे । अग्नेः । व्रतानि । पूर्व्या । महानि ॥

   kavím ǀ ketúm ǀ dhāsím ǀ bhānúm ǀ ádreḥ ǀ hinvánti ǀ śám ǀ rājyám ǀ ródasyoḥ ǀ
   puram-darásya ǀ gīḥ-bhíḥ ǀ ā́ ǀ vivāse ǀ agnéḥ ǀ vratā́ni ǀ pūrvyā́ ǀ mahā́ni ǁ

   kavim ǀ ketum ǀ dhāsim ǀ bhānum ǀ adreḥ ǀ hinvanti ǀ śam ǀ rājyam ǀ rodasyoḥ ǀ
   puram-darasya ǀ gīḥ-bhiḥ ǀ ā ǀ vivāse ǀ agneḥ ǀ vratāni ǀ pūrvyā ǀ mahāni ǁ

   7.6.2 Aṣṭaka 5.2.9.2Anuvāka 7.1.67Interpretations

3. Ṛk 3

   न्य॑क्र॒तून्ग्र॒थिनो॑ मृ॒ध्रवा॑चः प॒णीँर॑श्र॒द्धाँ अ॑वृ॒धाँ अ॑य॒ज्ञान् ।
   प्रप्र॒ तांदस्यूँ॑र॒ग्निर्वि॑वाय॒ पूर्व॑श्चका॒राप॑राँ॒ अय॑ज्यून् ॥

   न्य् अक्रतून् ग्रथिनो मृध्रवाचः पणींर् अश्रद्धां अवृधां अयज्ञान् |
   प्र-प्र तान् दस्यूंर् अग्निर् विवाय पूर्वश् चकारापरां अयज्यून् ||

   nyákratū́ngrathíno mṛdhrávācaḥ paṇī́m̐raśraddhā́m̐ avṛdhā́m̐ ayajñā́n ǀ
   prápra tā́ndásyūm̐ragnírvivāya pū́rvaścakārā́parām̐ áyajyūn ǁ

   ny akratūn grathino mṛdhravācaḥ paṇīṃr aśraddhāṃ avṛdhāṃ ayajñān |
   pra-pra tān dasyūṃr agnir vivāya pūrvaś cakārāparāṃ ayajyūn ||

   नि । अ॒क्र॒तून् । ग्र॒थिनः॑ । मृ॒ध्रऽवा॑चः । प॒णीन् । अ॒श्र॒द्धान् । अ॒वृ॒धान् । अ॒य॒ज्ञान् ।
   प्रऽप्र॑ । तान् । दस्यू॑न् । अ॒ग्निः । वि॒वा॒य॒ । पूर्वः॑ । च॒का॒र॒ । अप॑रान् । अय॑ज्यून् ॥

   नि । अक्रतून् । ग्रथिनः । मृध्रऽवाचः । पणीन् । अश्रद्धान् । अवृधान् । अयज्ञान् ।
   प्रऽप्र । तान् । दस्यून् । अग्निः । विवाय । पूर्वः । चकार । अपरान् । अयज्यून् ॥

   ní ǀ akratū́n ǀ grathínaḥ ǀ mṛdhrá-vācaḥ ǀ paṇī́n ǀ aśraddhā́n ǀ avṛdhā́n ǀ ayajñā́n ǀ
   prá-pra ǀ tā́n ǀ dásyūn ǀ agníḥ ǀ vivāya ǀ pū́rvaḥ ǀ cakāra ǀ áparān ǀ áyajyūn ǁ

   ni ǀ akratūn ǀ grathinaḥ ǀ mṛdhra-vācaḥ ǀ paṇīn ǀ aśraddhān ǀ avṛdhān ǀ ayajñān ǀ
   pra-pra ǀ tān ǀ dasyūn ǀ agniḥ ǀ vivāya ǀ pūrvaḥ ǀ cakāra ǀ aparān ǀ ayajyūn ǁ

   7.6.3 Aṣṭaka 5.2.9.3Anuvāka 7.1.68Interpretations

4. Ṛk 4

   यो अ॑पा॒चीने॒ तम॑सि॒ मदं॑तीः॒ प्राची॑श्च॒कार॒ नृत॑मः॒ शची॑भिः ।
   तमीशा॑नं॒ वस्वो॑ अ॒ग्निं गृ॑णी॒षेऽना॑नतं द॒मयं॑तं पृत॒न्यून् ॥

   यो अपाचीने तमसि मदन्तीः प्राचीश् चकार नृतमः शचीभिः |
   तम् ईशानं वस्वो अग्निं गृणीषे ऽनानतं दमयन्तम् पृतन्यून् ||

   yó apācī́ne támasi mádantīḥ prā́cīścakā́ra nṛ́tamaḥ śácībhiḥ ǀ
   támī́śānam vásvo agním gṛṇīṣé’nānatam damáyantam pṛtanyū́n ǁ

   yo apācīne tamasi madantīḥ prācīś cakāra nṛtamaḥ śacībhiḥ |
   tam īśānaṃ vasvo agniṃ gṛṇīṣe 'nānataṃ damayantam pṛtanyūn ||

   यः । अ॒पा॒चीने॑ । तम॑सि । मद॑न्तीः । प्राचीः॑ । च॒कार॑ । नृऽत॑मः । शची॑भिः ।
   तम् । ईशा॑नम् । वस्वः॑ । अ॒ग्निम् । गृ॒णी॒षे॒ । अना॑नतम् । द॒मय॑न्तम् । पृ॒त॒न्यून् ॥

   यः । अपाचीने । तमसि । मदन्तीः । प्राचीः । चकार । नृऽतमः । शचीभिः ।
   तम् । ईशानम् । वस्वः । अग्निम् । गृणीषे । अनानतम् । दमयन्तम् । पृतन्यून् ॥

   yáḥ ǀ apācī́ne ǀ támasi ǀ mádantīḥ ǀ prā́cīḥ ǀ cakā́ra ǀ nṛ́-tamaḥ ǀ śácībhiḥ ǀ
   tám ǀ ī́śānam ǀ vásvaḥ ǀ agním ǀ gṛṇīṣe ǀ ánānatam ǀ damáyantam ǀ pṛtanyū́n ǁ

   yaḥ ǀ apācīne ǀ tamasi ǀ madantīḥ ǀ prācīḥ ǀ cakāra ǀ nṛ-tamaḥ ǀ śacībhiḥ ǀ
   tam ǀ īśānam ǀ vasvaḥ ǀ agnim ǀ gṛṇīṣe ǀ anānatam ǀ damayantam ǀ pṛtanyūn ǁ

   7.6.4 Aṣṭaka 5.2.9.4Anuvāka 7.1.69Interpretations

5. Ṛk 5

   यो दे॒ह्यो॒३॒॑ अन॑मयद्वध॒स्नैर्यो अ॒र्यप॑त्नीरु॒षस॑श्च॒कार॑ ।
   स नि॒रुध्या॒ नहु॑षो य॒ह्वो अ॒ग्निर्विश॑श्चक्रे बलि॒हृतः॒ सहो॑भिः ॥

   यो देह्यो अनमयद् वधस्नैर् यो अर्यपत्नीर् उषसश् चकार |
   स निरुध्या नहुषो यह्वो अग्निर् विशश् चक्रे बलिहृतः सहोभिः ||

   yó dehyo ánamayadvadhasnáiryó aryápatnīruṣásaścakā́ra ǀ
   sá nirúdhyā náhuṣo yahvó agnírvíśaścakre balihṛ́taḥ sáhobhiḥ ǁ

   yo dehyo anamayad vadhasnair yo aryapatnīr uṣasaś cakāra |
   sa nirudhyā nahuṣo yahvo agnir viśaś cakre balihṛtaḥ sahobhiḥ ||

   यः । दे॒ह्यः॑ । अन॑मयत् । व॒ध॒ऽस्नैः । यः । अ॒र्यऽप॑त्नीः । उ॒षसः॑ । च॒कार॑ ।
   सः । नि॒ऽरुध्य॑ । नहु॑षः । य॒ह्वः । अ॒ग्निः । विशः॑ । च॒क्रे॒ । ब॒लि॒ऽहृतः॑ । सहः॑ऽभिः ॥

   यः । देह्यः । अनमयत् । वधऽस्नैः । यः । अर्यऽपत्नीः । उषसः । चकार ।
   सः । निऽरुध्य । नहुषः । यह्वः । अग्निः । विशः । चक्रे । बलिऽहृतः । सहःऽभिः ॥

   yáḥ ǀ dehyáḥ ǀ ánamayat ǀ vadha-snáiḥ ǀ yáḥ ǀ aryá-patnīḥ ǀ uṣásaḥ ǀ cakā́ra ǀ
   sáḥ ǀ ni-rúdhya ǀ náhuṣaḥ ǀ yahváḥ ǀ agníḥ ǀ víśaḥ ǀ cakre ǀ bali-hṛ́taḥ ǀ sáhaḥ-bhiḥ ǁ

   yaḥ ǀ dehyaḥ ǀ anamayat ǀ vadha-snaiḥ ǀ yaḥ ǀ arya-patnīḥ ǀ uṣasaḥ ǀ cakāra ǀ
   saḥ ǀ ni-rudhya ǀ nahuṣaḥ ǀ yahvaḥ ǀ agniḥ ǀ viśaḥ ǀ cakre ǀ bali-hṛtaḥ ǀ sahaḥ-bhiḥ ǁ

   7.6.5 Aṣṭaka 5.2.9.5Anuvāka 7.1.70Interpretations

6. Ṛk 6

   यस्य॒ शर्म॒न्नुप॒ विश्वे॒ जना॑स॒ एवै॑स्त॒स्थुः सु॑म॒तिं भिक्ष॑माणाः ।
   वै॒श्वा॒न॒रो वर॒मा रोद॑स्यो॒राग्निः स॑साद पि॒त्रोरु॒पस्थं॑ ॥

   यस्य शर्मन्न् उप विश्वे जनास एवैस् तस्थुः सुमतिम् भिक्षमाणाः |
   वैश्वानरो वरम् आ रोदस्योर् आग्निः ससाद पित्रोर् उपस्थम् ||

   yásya śármannúpa víśve jánāsa évaistasthúḥ sumatím bhíkṣamāṇāḥ ǀ
   vaiśvānaró váramā́ ródasyorā́gníḥ sasāda pitrórupástham ǁ

   yasya śarmann upa viśve janāsa evais tasthuḥ sumatim bhikṣamāṇāḥ |
   vaiśvānaro varam ā rodasyor āgniḥ sasāda pitror upastham ||

   यस्य॑ । शर्म॑न् । उप॑ । विश्वे॑ । जना॑सः । एवैः॑ । त॒स्थुः । सु॒ऽम॒तिम् । भिक्ष॑माणाः ।
   वै॒श्वा॒न॒रः । वर॑म् । आ । रोद॑स्योः । आ । अ॒ग्निः । स॒सा॒द॒ । पि॒त्रोः । उ॒पऽस्थ॑म् ॥

   यस्य । शर्मन् । उप । विश्वे । जनासः । एवैः । तस्थुः । सुऽमतिम् । भिक्षमाणाः ।
   वैश्वानरः । वरम् । आ । रोदस्योः । आ । अग्निः । ससाद । पित्रोः । उपऽस्थम् ॥

   yásya ǀ śárman ǀ úpa ǀ víśve ǀ jánāsaḥ ǀ évaiḥ ǀ tasthúḥ ǀ su-matím ǀ bhíkṣamāṇāḥ ǀ
   vaiśvānaráḥ ǀ váram ǀ ā́ ǀ ródasyoḥ ǀ ā́ ǀ agníḥ ǀ sasāda ǀ pitróḥ ǀ upá-stham ǁ

   yasya ǀ śarman ǀ upa ǀ viśve ǀ janāsaḥ ǀ evaiḥ ǀ tasthuḥ ǀ su-matim ǀ bhikṣamāṇāḥ ǀ
   vaiśvānaraḥ ǀ varam ǀ ā ǀ rodasyoḥ ǀ ā ǀ agniḥ ǀ sasāda ǀ pitroḥ ǀ upa-stham ǁ

   7.6.6 Aṣṭaka 5.2.9.6Anuvāka 7.1.71Interpretations

7. Ṛk 7

   आ दे॒वो द॑दे बु॒ध्न्या॒३॒॑ वसू॑नि वैश्वान॒र उदि॑ता॒ सूर्य॑स्य ।
   आ स॑मु॒द्रादव॑रा॒दा पर॑स्मा॒दाग्निर्द॑दे दि॒व आ पृ॑थि॒व्याः ॥

   आ देवो ददे बुध्न्या वसूनि वैश्वानर उदिता सूर्यस्य |
   आ समुद्राद् अवराद् आ परस्माद् आग्निर् ददे दिव आ पृथिव्याः ||

   ā́ devó dade budhnyā́ vásūni vaiśvānará úditā sū́ryasya ǀ
   ā́ samudrā́dávarādā́ párasmādā́gnírdade divá ā́ pṛthivyā́ḥ ǁ

   ā devo dade budhnyā vasūni vaiśvānara uditā sūryasya |
   ā samudrād avarād ā parasmād āgnir dade diva ā pṛthivyāḥ ||

   आ । दे॒वः । द॒दे॒ । बु॒ध्न्या॑ । वसू॑नि । वै॒श्वा॒न॒रः । उत्ऽइ॑ता । सूर्य॑स्य ।
   आ । स॒मु॒द्रात् । अव॑रात् । आ । पर॑स्मात् । आ । अ॒ग्निः । द॒दे॒ । दि॒वः । आ । पृ॒थि॒व्याः ॥

   आ । देवः । ददे । बुध्न्या । वसूनि । वैश्वानरः । उत्ऽइता । सूर्यस्य ।
   आ । समुद्रात् । अवरात् । आ । परस्मात् । आ । अग्निः । ददे । दिवः । आ । पृथिव्याः ॥

   ā́ ǀ deváḥ ǀ dade ǀ budhnyā́ ǀ vásūni ǀ vaiśvānaráḥ ǀ út-itā ǀ sū́ryasya ǀ
   ā́ ǀ samudrā́t ǀ ávarāt ǀ ā́ ǀ párasmāt ǀ ā́ ǀ agníḥ ǀ dade ǀ diváḥ ǀ ā́ ǀ pṛthivyā́ḥ ǁ

   ā ǀ devaḥ ǀ dade ǀ budhnyā ǀ vasūni ǀ vaiśvānaraḥ ǀ ut-itā ǀ sūryasya ǀ
   ā ǀ samudrāt ǀ avarāt ǀ ā ǀ parasmāt ǀ ā ǀ agniḥ ǀ dade ǀ divaḥ ǀ ā ǀ pṛthivyāḥ ǁ

   7.6.7 Aṣṭaka 5.2.9.7Anuvāka 7.1.72Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.