Ṛgveda · Maṇḍala 8

Sūkta 54

Indra · Viśvedevās · Mātariśvan Kāṇva · 8 ṛks

Link
Devatā देवता
1, 2, 5-8: Indra; 3, 4: Viśvedevās
Ṛṣi ऋषि
Mātariśvan Kāṇva
Chandas छन्दस्
Bṛhatī, Satobṛhatī
Metres by ṛk

1st set of styles nicṛtpaṅkti (2, 4, 6, 8); nicṛtbṛhatī (1, 5); bṛhatī (3); virāḍbṛhatī (7)

2nd set of styles bṛhatī (1, 3, 5, 7); satobṛhatī (2, 4, 6, 8)

  1. Ṛk 1

    ए॒तत्त॑ इंद्र वी॒र्यं॑ गी॒र्भिर्गृ॒णंति॑ का॒रवः॑ ।
    ते स्तोभं॑त॒ ऊर्ज॑मावन्घृत॒श्चुतं॑ पौ॒रासो॑ नक्षंधी॒तिभिः॑ ॥

    एतत् त इन्द्र वीर्यं गीर्भिर् गृणन्ति कारवः |
    ते स्तोभन्त ऊर्जम् आवन् घृतश्चुतम् पौरासो नक्षन् धीतिभिः ||

    etátta indra vīryám gīrbhírgṛṇánti kārávaḥ ǀ
    té stóbhanta ū́rjamāvanghṛtaścútam paurā́so nakṣandhītíbhiḥ ǁ

    etat ta indra vīryaṃ gīrbhir gṛṇanti kāravaḥ |
    te stobhanta ūrjam āvan ghṛtaścutam paurāso nakṣan dhītibhiḥ ||

    ए॒तत् । ते॒ । इ॒न्द्र॒ । वी॒र्य॑म् । गीः॒ऽभिः । गृ॒णन्ति॑ । का॒रवः॑ ।
    ते । स्तोभ॑न्तः । ऊर्ज॑म् । आ॒व॒न् । घृ॒त॒ऽश्चुत॑म् । पौ॒रासः॑ । न॒क्ष॒न् । धी॒तिऽभिः॑ ॥

    एतत् । ते । इन्द्र । वीर्यम् । गीःऽभिः । गृणन्ति । कारवः ।
    ते । स्तोभन्तः । ऊर्जम् । आवन् । घृतऽश्चुतम् । पौरासः । नक्षन् । धीतिऽभिः ॥

    etát ǀ te ǀ indra ǀ vīryám ǀ gīḥ-bhíḥ ǀ gṛṇánti ǀ kārávaḥ ǀ
    té ǀ stóbhantaḥ ǀ ū́rjam ǀ āvan ǀ ghṛta-ścútam ǀ paurā́saḥ ǀ nakṣan ǀ dhītí-bhiḥ ǁ

    etat ǀ te ǀ indra ǀ vīryam ǀ gīḥ-bhiḥ ǀ gṛṇanti ǀ kāravaḥ ǀ
    te ǀ stobhantaḥ ǀ ūrjam ǀ āvan ǀ ghṛta-ścutam ǀ paurāsaḥ ǀ nakṣan ǀ dhīti-bhiḥ ǁ

    8.54.1 Aṣṭaka 6.4.24.1Anuvāka 8.6.220

  2. Ṛk 2

    नक्षं॑त॒ इंद्र॒मव॑से सुकृ॒त्यया॒ येषां॑ सु॒तेषु॒ मंद॑से ।
    यथा॑ संव॒र्ते अम॑दो॒ यथा॑ कृ॒श ए॒वास्मे इं॑द्र मत्स्व ॥

    नक्षन्त इन्द्रम् अवसे सुकृत्यया येषां सुतेषु मन्दसे |
    यथा संवर्ते अमदो यथा कृश एवास्मे इन्द्र मत्स्व ||

    nákṣanta índramávase sukṛtyáyā yéṣām sutéṣu mándase ǀ
    yáthā saṃvarté ámado yáthā kṛśá evā́smé indra matsva ǁ

    nakṣanta indram avase sukṛtyayā yeṣāṃ suteṣu mandase |
    yathā saṃvarte amado yathā kṛśa evāsme indra matsva ||

    नक्ष॑न्ते । इन्द्र॑म् । अव॑से । सु॒ऽकृ॒त्यया॑ । येषा॑म् । सु॒तेषु॑ । मन्द॑से ।
    यथा॑ । स॒म्ऽव॒र्ते । अम॑दः । यथा॑ । कृ॒शे । ए॒व । अ॒स्मे इति॑ । इ॒न्द्र॒ । म॒त्स्व॒ ॥

    नक्षन्ते । इन्द्रम् । अवसे । सुऽकृत्यया । येषाम् । सुतेषु । मन्दसे ।
    यथा । सम्ऽवर्ते । अमदः । यथा । कृशे । एव । अस्मे इति । इन्द्र । मत्स्व ॥

    nákṣante ǀ índram ǀ ávase ǀ su-kṛtyáyā ǀ yéṣām ǀ sutéṣu ǀ mándase ǀ
    yáthā ǀ sam-varté ǀ ámadaḥ ǀ yáthā ǀ kṛśé ǀ evá ǀ asmé íti ǀ indra ǀ matsva ǁ

    nakṣante ǀ indram ǀ avase ǀ su-kṛtyayā ǀ yeṣām ǀ suteṣu ǀ mandase ǀ
    yathā ǀ sam-varte ǀ amadaḥ ǀ yathā ǀ kṛśe ǀ eva ǀ asme iti ǀ indra ǀ matsva ǁ

    8.54.2 Aṣṭaka 6.4.24.2Anuvāka 8.6.221

  3. Ṛk 3

    आ नो॒ विश्वे॑ स॒जोष॑सो॒ देवा॑सो॒ गंत॒नोप॑ नः ।
    वस॑वो रु॒द्रा अव॑से न॒ आ ग॑मंछृ॒ण्वंतु॑ म॒रुतो॒ हवं॑ ॥

    आ नो विश्वे सजोषसो देवासो गन्तनोप नः |
    वसवो रुद्रा अवसे न आ गमञ् छृण्वन्तु मरुतो हवम् ||

    ā́ no víśve sajóṣaso dévāso gántanópa naḥ ǀ
    vásavo rudrā́ ávase na ā́ gamañchṛṇvántu marúto hávam ǁ

    ā no viśve sajoṣaso devāso gantanopa naḥ |
    vasavo rudrā avase na ā gamañ chṛṇvantu maruto havam ||

    आ । नः॒ । विश्वे॑ । स॒ऽजोष॑सः । देवा॑सः । गन्त॑न । उप॑ । नः॒ ।
    वस॑वः । रु॒द्राः । अव॑से । नः॒ । आ । ग॒म॒न् । शृ॒ण्वन्तु॑ । म॒रुतः॑ । हव॑म् ॥

    आ । नः । विश्वे । सऽजोषसः । देवासः । गन्तन । उप । नः ।
    वसवः । रुद्राः । अवसे । नः । आ । गमन् । शृण्वन्तु । मरुतः । हवम् ॥

    ā́ ǀ naḥ ǀ víśve ǀ sa-jóṣasaḥ ǀ dévāsaḥ ǀ gántana ǀ úpa ǀ naḥ ǀ
    vásavaḥ ǀ rudrā́ḥ ǀ ávase ǀ naḥ ǀ ā́ ǀ gaman ǀ śṛṇvántu ǀ marútaḥ ǀ hávam ǁ

    ā ǀ naḥ ǀ viśve ǀ sa-joṣasaḥ ǀ devāsaḥ ǀ gantana ǀ upa ǀ naḥ ǀ
    vasavaḥ ǀ rudrāḥ ǀ avase ǀ naḥ ǀ ā ǀ gaman ǀ śṛṇvantu ǀ marutaḥ ǀ havam ǁ

    8.54.3 Aṣṭaka 6.4.24.3Anuvāka 8.6.222

  4. Ṛk 4

    पू॒षा विष्णु॒र्हव॑नं मे॒ सर॑स्व॒त्यवं॑तु स॒प्त सिंध॑वः ।
    आपो॒ वातः॒ पर्व॑तासो॒ वन॒स्पतिः॑ शृ॒णोतु॑ पृथि॒वी हवं॑ ॥

    पूषा विष्णुर् हवनम् मे सरस्वत्य् अवन्तु सप्त सिन्धवः |
    आपो वातः पर्वतासो वनस्पतिः शृणोतु पृथिवी हवम् ||

    pūṣā́ víṣṇurhávanam me sárasvatyávantu saptá síndhavaḥ ǀ
    ā́po vā́taḥ párvatāso vánaspátiḥ śṛṇótu pṛthivī́ hávam ǁ

    pūṣā viṣṇur havanam me sarasvaty avantu sapta sindhavaḥ |
    āpo vātaḥ parvatāso vanaspatiḥ śṛṇotu pṛthivī havam ||

    पू॒षा । विष्णुः॑ । हव॑नम् । मे॒ । सर॑स्वती । अव॑न्तु । स॒प्त । सिन्ध॑वः ।
    आपः॑ । वातः॑ । पर्व॑तासः । वन॒स्पतिः॑ । शृ॒णोतु॑ । पृ॒थि॒वी । हव॑म् ॥

    पूषा । विष्णुः । हवनम् । मे । सरस्वती । अवन्तु । सप्त । सिन्धवः ।
    आपः । वातः । पर्वतासः । वनस्पतिः । शृणोतु । पृथिवी । हवम् ॥

    pūṣā́ ǀ víṣṇuḥ ǀ hávanam ǀ me ǀ sárasvatī ǀ ávantu ǀ saptá ǀ síndhavaḥ ǀ
    ā́paḥ ǀ vā́taḥ ǀ párvatāsaḥ ǀ vánaspátiḥ ǀ śṛṇótu ǀ pṛthivī́ ǀ hávam ǁ

    pūṣā ǀ viṣṇuḥ ǀ havanam ǀ me ǀ sarasvatī ǀ avantu ǀ sapta ǀ sindhavaḥ ǀ
    āpaḥ ǀ vātaḥ ǀ parvatāsaḥ ǀ vanaspatiḥ ǀ śṛṇotu ǀ pṛthivī ǀ havam ǁ

    8.54.4 Aṣṭaka 6.4.24.4Anuvāka 8.6.223

  5. Ṛk 5

    यदिं॑द्र॒ राधो॒ अस्ति॑ ते॒ माघो॑नं मघवत्तम ।
    तेन॑ नो बोधि सध॒माद्यो॑ वृ॒धे भगो॑ दा॒नाय॑ वृत्रहन् ॥

    यद् इन्द्र राधो अस्ति ते माघोनम् मघवत्तम |
    तेन नो बोधि सधमाद्यो वृधे भगो दानाय वृत्रहन् ||

    yádindra rā́dho ásti te mā́ghonam maghavattama ǀ
    téna no bodhi sadhamā́dyo vṛdhé bhágo dānā́ya vṛtrahan ǁ

    yad indra rādho asti te māghonam maghavattama |
    tena no bodhi sadhamādyo vṛdhe bhago dānāya vṛtrahan ||

    यत् । इ॒न्द्र॒ । राधः॑ । अस्ति॑ । ते॒ । माघो॑नम् । म॒घ॒व॒त्ऽत॒म॒ ।
    तेन॑ । नः॒ । बो॒धि॒ । स॒ध॒ऽमाद्यः॑ । वृ॒धे । भगः॑ । दा॒नाय॑ । वृ॒त्र॒ऽह॒न् ॥

    यत् । इन्द्र । राधः । अस्ति । ते । माघोनम् । मघवत्ऽतम ।
    तेन । नः । बोधि । सधऽमाद्यः । वृधे । भगः । दानाय । वृत्रऽहन् ॥

    yát ǀ indra ǀ rā́dhaḥ ǀ ásti ǀ te ǀ mā́ghonam ǀ maghavat-tama ǀ
    téna ǀ naḥ ǀ bodhi ǀ sadha-mā́dyaḥ ǀ vṛdhé ǀ bhágaḥ ǀ dānā́ya ǀ vṛtra-han ǁ

    yat ǀ indra ǀ rādhaḥ ǀ asti ǀ te ǀ māghonam ǀ maghavat-tama ǀ
    tena ǀ naḥ ǀ bodhi ǀ sadha-mādyaḥ ǀ vṛdhe ǀ bhagaḥ ǀ dānāya ǀ vṛtra-han ǁ

    8.54.5 Aṣṭaka 6.4.25.1Anuvāka 8.6.224

  6. Ṛk 6

    आजि॑पते नृपते॒ त्वमिद्धि नो॒ वाज॒ आ व॑क्षि सुक्रतो ।
    वी॒ती होत्रा॑भिरु॒त दे॒ववी॑तिभिः सस॒वांसो॒ वि शृ॑ण्विरे ॥

    आजिपते नृपते त्वम् इद् धि नो वाज आ वक्षि सुक्रतो |
    वीती होत्राभिर् उत देववीतिभिः ससवांसो वि शृण्विरे ||

    ā́jipate nṛpate tvámíddhí no vā́ja ā́ vakṣi sukrato ǀ
    vītī́ hótrābhirutá devávītibhiḥ sasavā́ṃso ví śṛṇvire ǁ

    ājipate nṛpate tvam id dhi no vāja ā vakṣi sukrato |
    vītī hotrābhir uta devavītibhiḥ sasavāṃso vi śṛṇvire ||

    आजि॑ऽपते । नृ॒ऽप॒ते॒ । त्वम् । इत् । हि । नः॒ । वाजे॑ । आ । व॒क्षि॒ । सु॒क्र॒तो॒ इति॑ सुऽक्रतो ।
    वी॒ती । होत्रा॑भिः । उ॒त । दे॒ववी॑तिऽभिः । स॒स॒ऽवांसः॑ । वि । शृ॒ण्वि॒रे॒ ॥

    आजिऽपते । नृऽपते । त्वम् । इत् । हि । नः । वाजे । आ । वक्षि । सुक्रतो इति सुऽक्रतो ।
    वीती । होत्राभिः । उत । देववीतिऽभिः । ससऽवांसः । वि । शृण्विरे ॥

    ā́ji-pate ǀ nṛ-pate ǀ tvám ǀ ít ǀ hí ǀ naḥ ǀ vā́je ǀ ā́ ǀ vakṣi ǀ sukrato íti su-krato ǀ
    vītī́ ǀ hótrābhiḥ ǀ utá ǀ devávīti-bhiḥ ǀ sasa-vā́ṃsaḥ ǀ ví ǀ śṛṇvire ǁ

    āji-pate ǀ nṛ-pate ǀ tvam ǀ it ǀ hi ǀ naḥ ǀ vāje ǀ ā ǀ vakṣi ǀ sukrato iti su-krato ǀ
    vītī ǀ hotrābhiḥ ǀ uta ǀ devavīti-bhiḥ ǀ sasa-vāṃsaḥ ǀ vi ǀ śṛṇvire ǁ

    8.54.6 Aṣṭaka 6.4.25.2Anuvāka 8.6.225

  7. Ṛk 7

    संति॒ ह्य१॒॑र्य आ॒शिष॒ इंद्र॒ आयु॒र्जना॑नां ।
    अ॒स्मान्न॑क्षस्व मघव॒न्नुपाव॑से धु॒क्षस्व॑ पि॒प्युषी॒मिषं॑ ॥

    सन्ति ह्य् अर्य आशिष इन्द्र आयुर् जनानाम् |
    अस्मान् नक्षस्व मघवन्न् उपावसे धुक्षस्व पिप्युषीम् इषम् ||

    sánti hyáryá āśíṣa índra ā́yurjánānām ǀ
    asmā́nnakṣasva maghavannúpā́vase dhukṣásva pipyúṣīmíṣam ǁ

    santi hy arya āśiṣa indra āyur janānām |
    asmān nakṣasva maghavann upāvase dhukṣasva pipyuṣīm iṣam ||

    सन्ति॑ । हि । अ॒र्ये । आ॒ऽशिषः॑ । इन्द्रे॑ । आयुः॑ । जना॑नाम् ।
    अ॒स्मान् । न॒क्ष॒स्व॒ । म॒घ॒ऽव॒न् । उप॑ । अव॑से । धु॒क्षस्व॑ । पि॒प्युषी॑म् । इष॑म् ॥

    सन्ति । हि । अर्ये । आऽशिषः । इन्द्रे । आयुः । जनानाम् ।
    अस्मान् । नक्षस्व । मघऽवन् । उप । अवसे । धुक्षस्व । पिप्युषीम् । इषम् ॥

    sánti ǀ hí ǀ aryé ǀ ā-śíṣaḥ ǀ índre ǀ ā́yuḥ ǀ jánānām ǀ
    asmā́n ǀ nakṣasva ǀ magha-van ǀ úpa ǀ ávase ǀ dhukṣásva ǀ pipyúṣīm ǀ íṣam ǁ

    santi ǀ hi ǀ arye ǀ ā-śiṣaḥ ǀ indre ǀ āyuḥ ǀ janānām ǀ
    asmān ǀ nakṣasva ǀ magha-van ǀ upa ǀ avase ǀ dhukṣasva ǀ pipyuṣīm ǀ iṣam ǁ

    8.54.7 Aṣṭaka 6.4.25.3Anuvāka 8.6.226

  8. Ṛk 8

    व॒यं त॑ इंद्र॒ स्तोमे॑भिर्विधेम॒ त्वम॒स्माकं॑ शतक्रतो ।
    महि॑ स्थू॒रं श॑श॒यं राधो॒ अह्र॑यं॒ प्रस्क॑ण्वाय॒ नि तो॑शय ॥

    वयं त इन्द्र स्तोमेभिर् विधेम त्वम् अस्माकं शतक्रतो |
    महि स्थूरं शशयं राधो अह्रयम् प्रस्कण्वाय नि तोशय ||

    vayám ta indra stómebhirvidhema tvámasmā́kam śatakrato ǀ
    máhi sthūrám śaśayám rā́dho áhrayam práskaṇvāya ní tośaya ǁ

    vayaṃ ta indra stomebhir vidhema tvam asmākaṃ śatakrato |
    mahi sthūraṃ śaśayaṃ rādho ahrayam praskaṇvāya ni tośaya ||

    व॒यम् । ते॒ । इ॒न्द्र॒ । स्तोमे॑भिः । वि॒धे॒म॒ । त्वम् । अ॒स्माक॑म् । श॒त॒क्र॒तो॒ इति॑ शतऽक्रतो ।
    महि॑ । स्थू॒रम् । श॒श॒यम् । राधः॑ । अह्र॑यम् । प्रस्क॑ण्वाय । नि । तो॒श॒य॒ ॥

    वयम् । ते । इन्द्र । स्तोमेभिः । विधेम । त्वम् । अस्माकम् । शतक्रतो इति शतऽक्रतो ।
    महि । स्थूरम् । शशयम् । राधः । अह्रयम् । प्रस्कण्वाय । नि । तोशय ॥

    vayám ǀ te ǀ indra ǀ stómebhiḥ ǀ vidhema ǀ tvám ǀ asmā́kam ǀ śatakrato íti śata-krato ǀ
    máhi ǀ sthūrám ǀ śaśayám ǀ rā́dhaḥ ǀ áhrayam ǀ práskaṇvāya ǀ ní ǀ tośaya ǁ

    vayam ǀ te ǀ indra ǀ stomebhiḥ ǀ vidhema ǀ tvam ǀ asmākam ǀ śatakrato iti śata-krato ǀ
    mahi ǀ sthūram ǀ śaśayam ǀ rādhaḥ ǀ ahrayam ǀ praskaṇvāya ǀ ni ǀ tośaya ǁ

    8.54.8 Aṣṭaka 6.4.25.4Anuvāka 8.6.227

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 8.54 · Indra · Viśvedevās

Interpretations

Sri Aurobindo

Ṛk 1

This is that might of thee, O Indra, which doers of the action speak of in their Words. They praise and guard thy energy dripping with light; the people of the city reach thee by their thinkings.

Ṛk 2

They by their good action reach Indra and have his guard, they in whose wine-offerings thou hast delight. Even as I approach thee empty of delight, even as I come to thee in my leanness, so in us take thy delight, O Indra.

Ṛk 3

[Not translated.]

Ṛk 4

[Not translated.]

Ṛk 5

With that opulent pleasure which is thine, O Indra most full of the plenitudes, awake in us as our companion of the delight for our growth, for the giving of the enjoyment, O slayer of the Coverer.

Ṛk 6

Lord of battles, king of the Gods, prosper in us, bring us plenitude, O hundred-willed. By the path(?), by the offerings, by the bringing into being of the gods, we have become full of peace and won inspired knowledge.

Ṛk 7

For these are his warrior blessings; Indra is the life of men. Come to us, master of plenitudes and guard us; milk out for us a nourishing force.

Ṛk 8

May we for thee, O Indra, adore with our hymns, thou for us, O hundred-willed, satisfy Praskanwa with a pleasure great and massive and unfailing.