Ṛgveda · Maṇḍala 8

Sūkta 11

Agni · Vatsa Kāṇva · 10 ṛks

Link
Devatā देवता
Agni
Ṛṣi ऋषि
Vatsa Kāṇva
Chandas छन्दस्
Gāyatrī, Pratiṣṭhā, Vardhamānā, Triṣṭubh
Metres by ṛk

1st set of styles nicṛdgāyatrī (3, 5-7, 9); bhurigārcīgāyatrī (1); vardhamānā gāyatrī (2); virāḍgāyatrī (4); gāyatrī (8); nicṛtpaṅkti (10)

2nd set of styles gāyatrī (3-9); pratiṣṭhā (1); vardhamānā (2); triṣṭubh (10)

  1. Ṛk 1

    त्वम॑ग्ने व्रत॒पा अ॑सि दे॒व आ मर्त्ये॒ष्वा ।
    त्वं य॒ज्ञेष्वीड्यः॑ ॥

    त्वम् अग्ने व्रतपा असि देव आ मर्त्येष्व् आ |
    त्वं यज्ञेष्व् ईड्यः ||

    tvámagne vratapā́ asi devá ā́ mártyeṣvā́ ǀ
    tvám yajñéṣvī́ḍyaḥ ǁ

    tvam agne vratapā asi deva ā martyeṣv ā |
    tvaṃ yajñeṣv īḍyaḥ ||

    त्वम् । अ॒ग्ने॒ । व्र॒त॒ऽपाः । अ॒सि॒ । दे॒वः । आ । मर्त्ये॑षु । आ ।
    त्वम् । य॒ज्ञेषु॑ । ईड्यः॑ ॥

    त्वम् । अग्ने । व्रतऽपाः । असि । देवः । आ । मर्त्येषु । आ ।
    त्वम् । यज्ञेषु । ईड्यः ॥

    tvám ǀ agne ǀ vrata-pā́ḥ ǀ asi ǀ deváḥ ǀ ā́ ǀ mártyeṣu ǀ ā́ ǀ
    tvám ǀ yajñéṣu ǀ ī́ḍyaḥ ǁ

    tvam ǀ agne ǀ vrata-pāḥ ǀ asi ǀ devaḥ ǀ ā ǀ martyeṣu ǀ ā ǀ
    tvam ǀ yajñeṣu ǀ īḍyaḥ ǁ

    8.11.1 Aṣṭaka 5.8.35.1Anuvāka 8.2.135

  2. Ṛk 2

    त्वम॑सि प्र॒शस्यो॑ वि॒दथे॑षु सहंत्य ।
    अग्ने॑ र॒थीर॑ध्व॒राणां॑ ॥

    त्वम् असि प्रशस्यो विदथेषु सहन्त्य |
    अग्ने रथीर् अध्वराणाम् ||

    tvámasi praśásyo vidátheṣu sahantya ǀ
    ágne rathī́radhvarā́ṇām ǁ

    tvam asi praśasyo vidatheṣu sahantya |
    agne rathīr adhvarāṇām ||

    त्वम् । अ॒सि॒ । प्र॒ऽशस्यः॑ । वि॒दथे॑षु । स॒ह॒न्त्य॒ ।
    अग्ने॑ । र॒थीः । अ॒ध्व॒राणा॑म् ॥

    त्वम् । असि । प्रऽशस्यः । विदथेषु । सहन्त्य ।
    अग्ने । रथीः । अध्वराणाम् ॥

    tvám ǀ asi ǀ pra-śásyaḥ ǀ vidátheṣu ǀ sahantya ǀ
    ágne ǀ rathī́ḥ ǀ adhvarā́ṇām ǁ

    tvam ǀ asi ǀ pra-śasyaḥ ǀ vidatheṣu ǀ sahantya ǀ
    agne ǀ rathīḥ ǀ adhvarāṇām ǁ

    8.11.2 Aṣṭaka 5.8.35.2Anuvāka 8.2.136

  3. Ṛk 3

    स त्वम॒स्मदप॒ द्विषो॑ युयो॒धि जा॑तवेदः ।
    अदे॑वीरग्ने॒ अरा॑तीः ॥

    स त्वम् अस्मद् अप द्विषो युयोधि जातवेदः |
    अदेवीर् अग्ने अरातीः ||

    sá tvámasmádápa dvíṣo yuyodhí jātavedaḥ ǀ
    ádevīragne árātīḥ ǁ

    sa tvam asmad apa dviṣo yuyodhi jātavedaḥ |
    adevīr agne arātīḥ ||

    सः । त्वम् । अ॒स्मत् । अप॑ । द्विषः॑ । यु॒यो॒धि । जा॒त॒ऽवे॒दः॒ ।
    अदे॑वीः । अ॒ग्ने॒ । अरा॑तीः ॥

    सः । त्वम् । अस्मत् । अप । द्विषः । युयोधि । जातऽवेदः ।
    अदेवीः । अग्ने । अरातीः ॥

    sáḥ ǀ tvám ǀ asmát ǀ ápa ǀ dvíṣaḥ ǀ yuyodhí ǀ jāta-vedaḥ ǀ
    ádevīḥ ǀ agne ǀ árātīḥ ǁ

    saḥ ǀ tvam ǀ asmat ǀ apa ǀ dviṣaḥ ǀ yuyodhi ǀ jāta-vedaḥ ǀ
    adevīḥ ǀ agne ǀ arātīḥ ǁ

    8.11.3 Aṣṭaka 5.8.35.3Anuvāka 8.2.137

  4. Ṛk 4

    अंति॑ चि॒त्संत॒मह॑ य॒ज्ञं मर्त॑स्य रि॒पोः ।
    नोप॑ वेषि जातवेदः ॥

    अन्ति चित् सन्तम् अह यज्ञम् मर्तस्य रिपोः |
    नोप वेषि जातवेदः ||

    ánti citsántamáha yajñám mártasya ripóḥ ǀ
    nópa veṣi jātavedaḥ ǁ

    anti cit santam aha yajñam martasya ripoḥ |
    nopa veṣi jātavedaḥ ||

    अन्ति॑ । चि॒त् । सन्त॑म् । अह॑ । य॒ज्ञम् । मर्त॑स्य । रि॒पोः ।
    न । उप॑ । वे॒षि॒ । जा॒त॒ऽवे॒दः॒ ॥

    अन्ति । चित् । सन्तम् । अह । यज्ञम् । मर्तस्य । रिपोः ।
    न । उप । वेषि । जातऽवेदः ॥

    ánti ǀ cit ǀ sántam ǀ áha ǀ yajñám ǀ mártasya ǀ ripóḥ ǀ
    ná ǀ úpa ǀ veṣi ǀ jāta-vedaḥ ǁ

    anti ǀ cit ǀ santam ǀ aha ǀ yajñam ǀ martasya ǀ ripoḥ ǀ
    na ǀ upa ǀ veṣi ǀ jāta-vedaḥ ǁ

    8.11.4 Aṣṭaka 5.8.35.4Anuvāka 8.2.138

  5. Ṛk 5

    मर्ता॒ अम॑र्त्यस्य ते॒ भूरि॒ नाम॑ मनामहे ।
    विप्रा॑सो जा॒तवे॑दसः ॥

    मर्ता अमर्त्यस्य ते भूरि नाम मनामहे |
    विप्रासो जातवेदसः ||

    mártā ámartyasya te bhū́ri nā́ma manāmahe ǀ
    víprāso jātávedasaḥ ǁ

    martā amartyasya te bhūri nāma manāmahe |
    viprāso jātavedasaḥ ||

    मर्ताः॑ । अम॑र्त्यस्य । ते॒ । भूरि॑ । नाम॑ । म॒ना॒म॒हे॒ ।
    विप्रा॑सः । जा॒तऽवे॑दसः ॥

    मर्ताः । अमर्त्यस्य । ते । भूरि । नाम । मनामहे ।
    विप्रासः । जातऽवेदसः ॥

    mártāḥ ǀ ámartyasya ǀ te ǀ bhū́ri ǀ nā́ma ǀ manāmahe ǀ
    víprāsaḥ ǀ jātá-vedasaḥ ǁ

    martāḥ ǀ amartyasya ǀ te ǀ bhūri ǀ nāma ǀ manāmahe ǀ
    viprāsaḥ ǀ jāta-vedasaḥ ǁ

    8.11.5 Aṣṭaka 5.8.35.5Anuvāka 8.2.139

  6. Ṛk 6

    विप्रं॒ विप्रा॒सोऽव॑से दे॒वं मर्ता॑स ऊ॒तये॑ ।
    अ॒ग्निं गी॒र्भिर्ह॑वामहे ॥

    विप्रं विप्रासो ऽवसे देवम् मर्तास ऊतये |
    अग्निं गीर्भिर् हवामहे ||

    vípram víprāsó’vase devám mártāsa ūtáye ǀ
    agním gīrbhírhavāmahe ǁ

    vipraṃ viprāso 'vase devam martāsa ūtaye |
    agniṃ gīrbhir havāmahe ||

    विप्र॑म् । विप्रा॑सः । अव॑से । दे॒वम् । मर्ता॑सः । ऊ॒तये॑ ।
    अ॒ग्निम् । गीः॒ऽभिः । ह॒वा॒म॒हे॒ ॥

    विप्रम् । विप्रासः । अवसे । देवम् । मर्तासः । ऊतये ।
    अग्निम् । गीःऽभिः । हवामहे ॥

    vípram ǀ víprāsaḥ ǀ ávase ǀ devám ǀ mártāsaḥ ǀ ūtáye ǀ
    agním ǀ gīḥ-bhíḥ ǀ havāmahe ǁ

    vipram ǀ viprāsaḥ ǀ avase ǀ devam ǀ martāsaḥ ǀ ūtaye ǀ
    agnim ǀ gīḥ-bhiḥ ǀ havāmahe ǁ

    8.11.6 Aṣṭaka 5.8.36.1Anuvāka 8.2.140

  7. Ṛk 7

    आ ते॑ व॒त्सो मनो॑ यमत्पर॒माच्चि॑त्स॒धस्था॑त् ।
    अग्ने॒ त्वांका॑मया गि॒रा ॥

    आ ते वत्सो मनो यमत् परमाच् चित् सधस्थात् |
    अग्ने त्वाङ्कामया गिरा ||

    ā́ te vatsó máno yamatparamā́ccitsadhásthāt ǀ
    ágne tvā́ṃkāmayā girā́ ǁ

    ā te vatso mano yamat paramāc cit sadhasthāt |
    agne tvāṅkāmayā girā ||

    आ । ते॒ । व॒त्सः । मनः॑ । य॒म॒त् । प॒र॒मात् । चि॒त् । स॒धऽस्था॑त् ।
    अग्ने॑ । त्वाम्ऽका॑मया । गि॒रा ॥

    आ । ते । वत्सः । मनः । यमत् । परमात् । चित् । सधऽस्थात् ।
    अग्ने । त्वाम्ऽकामया । गिरा ॥

    ā́ ǀ te ǀ vatsáḥ ǀ mánaḥ ǀ yamat ǀ paramā́t ǀ cit ǀ sadhá-sthāt ǀ
    ágne ǀ tvā́m-kāmayā ǀ girā́ ǁ

    ā ǀ te ǀ vatsaḥ ǀ manaḥ ǀ yamat ǀ paramāt ǀ cit ǀ sadha-sthāt ǀ
    agne ǀ tvām-kāmayā ǀ girā ǁ

    8.11.7 Aṣṭaka 5.8.36.2Anuvāka 8.2.141

  8. Ṛk 8

    पु॒रु॒त्रा हि स॒दृङ्ङसि॒ विशो॒ विश्वा॒ अनु॑ प्र॒भुः ।
    स॒मत्सु॑ त्वा हवामहे ॥

    पुरुत्रा हि सदृङ्ङ् असि विशो विश्वा अनु प्रभुः |
    समत्सु त्वा हवामहे ||

    purutrā́ hí sadṛ́ṅṅási víśo víśvā ánu prabhúḥ ǀ
    samátsu tvā havāmahe ǁ

    purutrā hi sadṛṅṅ asi viśo viśvā anu prabhuḥ |
    samatsu tvā havāmahe ||

    पु॒रु॒ऽत्रा । हि । स॒ऽदृङ् । असि॑ । विशः॑ । विश्वाः॑ । अनु॑ । प्र॒ऽभुः ।
    स॒मत्ऽसु॑ । त्वा॒ । ह॒वा॒म॒हे॒ ॥

    पुरुऽत्रा । हि । सऽदृङ् । असि । विशः । विश्वाः । अनु । प्रऽभुः ।
    समत्ऽसु । त्वा । हवामहे ॥

    puru-trā́ ǀ hí ǀ sa-dṛ́ṅ ǀ ási ǀ víśaḥ ǀ víśvāḥ ǀ ánu ǀ pra-bhúḥ ǀ
    samát-su ǀ tvā ǀ havāmahe ǁ

    puru-trā ǀ hi ǀ sa-dṛṅ ǀ asi ǀ viśaḥ ǀ viśvāḥ ǀ anu ǀ pra-bhuḥ ǀ
    samat-su ǀ tvā ǀ havāmahe ǁ

    8.11.8 Aṣṭaka 5.8.36.3Anuvāka 8.2.142

  9. Ṛk 9

    स॒मत्स्व॒ग्निमव॑से वाज॒यंतो॑ हवामहे ।
    वाजे॑षु चि॒त्ररा॑धसं ॥

    समत्स्व् अग्निम् अवसे वाजयन्तो हवामहे |
    वाजेषु चित्रराधसम् ||

    samátsvagnímávase vājayánto havāmahe ǀ
    vā́jeṣu citrárādhasam ǁ

    samatsv agnim avase vājayanto havāmahe |
    vājeṣu citrarādhasam ||

    स॒मत्ऽसु॑ । अ॒ग्निम् । अव॑से । वा॒ज॒ऽयन्तः॑ । ह॒वा॒म॒हे॒ ।
    वाजे॑षु । चि॒त्रऽरा॑धसम् ॥

    समत्ऽसु । अग्निम् । अवसे । वाजऽयन्तः । हवामहे ।
    वाजेषु । चित्रऽराधसम् ॥

    samát-su ǀ agním ǀ ávase ǀ vāja-yántaḥ ǀ havāmahe ǀ
    vā́jeṣu ǀ citrá-rādhasam ǁ

    samat-su ǀ agnim ǀ avase ǀ vāja-yantaḥ ǀ havāmahe ǀ
    vājeṣu ǀ citra-rādhasam ǁ

    8.11.9 Aṣṭaka 5.8.36.4Anuvāka 8.2.143

  10. Ṛk 10

    प्र॒त्नो हि क॒मीड्यो॑ अध्व॒रेषु॑ स॒नाच्च॒ होता॒ नव्य॑श्च॒ सत्सि॑ ।
    स्वां चा॑ग्ने त॒न्वं॑ पि॒प्रय॑स्वा॒स्मभ्यं॑ च॒ सौभ॑ग॒मा य॑जस्व ॥

    प्रत्नो हि कम् ईड्यो अध्वरेषु सनाच् च होता नव्यश् च सत्सि |
    स्वां चाग्ने तन्वम् पिप्रयस्वास्मभ्यं च सौभगम् आ यजस्व ||

    pratnó hí kamī́ḍyo adhvaréṣu sanā́cca hótā návyaśca sátsi ǀ
    svā́m cāgne tanvám pipráyasvāsmábhyam ca sáubhagamā́ yajasva ǁ

    pratno hi kam īḍyo adhvareṣu sanāc ca hotā navyaś ca satsi |
    svāṃ cāgne tanvam piprayasvāsmabhyaṃ ca saubhagam ā yajasva ||

    प्र॒त्नः । हि । क॒म् । ईड्यः॑ । अ॒ध्व॒रेषु॑ । स॒नात् । च॒ । होता॑ । नव्यः॑ । च॒ । सत्सि॑ ।
    स्वाम् । च॒ । अ॒ग्ने॒ । त॒न्व॑म् । पि॒प्रय॑स्व । अ॒स्मभ्य॑म् । च॒ । सौभ॑गम् । आ । य॒ज॒स्व॒ ॥

    प्रत्नः । हि । कम् । ईड्यः । अध्वरेषु । सनात् । च । होता । नव्यः । च । सत्सि ।
    स्वाम् । च । अग्ने । तन्वम् । पिप्रयस्व । अस्मभ्यम् । च । सौभगम् । आ । यजस्व ॥

    pratnáḥ ǀ hí ǀ kam ǀ ī́ḍyaḥ ǀ adhvaréṣu ǀ sanā́t ǀ ca ǀ hótā ǀ návyaḥ ǀ ca ǀ sátsi ǀ
    svā́m ǀ ca ǀ agne ǀ tanvám ǀ pipráyasva ǀ asmábhyam ǀ ca ǀ sáubhagam ǀ ā́ ǀ yajasva ǁ

    pratnaḥ ǀ hi ǀ kam ǀ īḍyaḥ ǀ adhvareṣu ǀ sanāt ǀ ca ǀ hotā ǀ navyaḥ ǀ ca ǀ satsi ǀ
    svām ǀ ca ǀ agne ǀ tanvam ǀ piprayasva ǀ asmabhyam ǀ ca ǀ saubhagam ǀ ā ǀ yajasva ǁ

    8.11.10 Aṣṭaka 5.8.36.5Anuvāka 8.2.144

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 8.11 · Agni

Interpretations

Sri Aurobindo

Ṛk 1

O Fire, thou art the guardian of the law of all workings, thou art the divine in mortals; thou art one to be prayed in the sacrifices. (329)

Ṛk 2

O forceful one, it is thou who art to be expressed in the findings of knowledge; O Fire, thou art the charioteer of the pilgrim-sacrifices. (329)

Ṛk 3

So do thou remove away from us the enemies, O knower of all things born, even the undivine and hostile forces, O Fire. (329)

Ṛk 4

Even when it is near, O surely thou comest not to the sacrifice of our mortal foe, O knower of all things born. (329)

Ṛk 5

Mortals illumined we meditate on the many names of thee the immortal, the knower of all things born. (330)

Ṛk 6

We call the Fire with our words, illumined we call the illumined for our guard, mortals we call the god for our protection. (330)

Ṛk 7

Vatsa compels thy mind even from the supreme world of thy session, O Fire, by his Word that longs for thee. (330)

Ṛk 8

Thou art the equal lord of all peoples in many lands; we call to thee in the battles. (330)

Ṛk 9

We call to the Fire to guard us in our battles, we who seek the plenitudes; in the plenitudes richly manifold is his achievement. (330)

Ṛk 10

For thou art of old one to be prayed in the pilgrim-sacrifices, and from time eternal thou sittest as the ever-new priest of the call; O Fire, gladden thy own body and bring happiness to us by the sacrifice. (330)