Ṛgveda 8.45 · Indra, Agni · Indra · Vande Mataram Library

1

आ घा॒ ये अ॒ग्निमिं॑ध॒ते स्तृ॒णंति॑ ब॒र्हिरा॑नु॒षक् ।
येषा॒मिंद्रो॒ युवा॒ सखा॑ ॥

आ घा ये अग्निम् इन्धते स्तृणन्ति बर्हिर् आनुषक् |
येषाम् इन्द्रो युवा सखा ||

ā́ ghā yé agnímindhaté stṛṇánti barhírānuṣák ǀ
yéṣāmíndro yúvā sákhā ǁ

ā ghā ye agnim indhate stṛṇanti barhir ānuṣak |
yeṣām indro yuvā sakhā ||

आ । घ॒ । ये । अ॒ग्निम् । इ॒न्ध॒ते । स्तृ॒णन्ति॑ । ब॒र्हिः । आ॒नु॒षक् ।
येषा॑म् । इन्द्रः॑ । युवा॑ । सखा॑ ॥

आ । घ । ये । अग्निम् । इन्धते । स्तृणन्ति । बर्हिः । आनुषक् ।
येषाम् । इन्द्रः । युवा । सखा ॥

ā́ ǀ gha ǀ yé ǀ agním ǀ indhaté ǀ stṛṇánti ǀ barhíḥ ǀ ānuṣák ǀ
yéṣām ǀ índraḥ ǀ yúvā ǀ sákhā ǁ

ā ǀ gha ǀ ye ǀ agnim ǀ indhate ǀ stṛṇanti ǀ barhiḥ ǀ ānuṣak ǀ
yeṣām ǀ indraḥ ǀ yuvā ǀ sakhā ǁ

8.45.1 Aṣṭaka 6.3.42.1Anuvāka 8.6.64

2

बृ॒हन्निदि॒ध्म ए॑षां॒ भूरि॑ श॒स्तं पृ॒थुः स्वरुः॑ ।
येषा॒मिंद्रो॒ युवा॒ सखा॑ ॥

बृहन्न् इद् इध्म एषाम् भूरि शस्तम् पृथुः स्वरुः |
येषाम् इन्द्रो युवा सखा ||

bṛhánnídidhmá eṣām bhū́ri śastám pṛthúḥ sváruḥ ǀ
yéṣāmíndro yúvā sákhā ǁ

bṛhann id idhma eṣām bhūri śastam pṛthuḥ svaruḥ |
yeṣām indro yuvā sakhā ||

बृ॒हन् । इत् । इ॒ध्मः । ए॒षा॒म् । भूरि॑ । श॒स्तम् । पृ॒थु । स्वरुः॑ ।
येषा॑म् । इन्द्रः॑ । युवा॑ । सखा॑ ॥

बृहन् । इत् । इध्मः । एषाम् । भूरि । शस्तम् । पृथु । स्वरुः ।
येषाम् । इन्द्रः । युवा । सखा ॥

bṛhán ǀ ít ǀ idhmáḥ ǀ eṣām ǀ bhū́ri ǀ śastám ǀ pṛthú ǀ sváruḥ ǀ
yéṣām ǀ índraḥ ǀ yúvā ǀ sákhā ǁ

bṛhan ǀ it ǀ idhmaḥ ǀ eṣām ǀ bhūri ǀ śastam ǀ pṛthu ǀ svaruḥ ǀ
yeṣām ǀ indraḥ ǀ yuvā ǀ sakhā ǁ

8.45.2 Aṣṭaka 6.3.42.2Anuvāka 8.6.65

3

अयु॑द्ध॒ इद्यु॒धा वृतं॒ शूर॒ आज॑ति॒ सत्व॑भिः ।
येषा॒मिंद्रो॒ युवा॒ सखा॑ ॥

अयुद्ध इद् युधा वृतं शूर आजति सत्वभिः |
येषाम् इन्द्रो युवा सखा ||

áyuddha ídyudhā́ vṛ́tam śū́ra ā́jati sátvabhiḥ ǀ
yéṣāmíndro yúvā sákhā ǁ

ayuddha id yudhā vṛtaṃ śūra ājati satvabhiḥ |
yeṣām indro yuvā sakhā ||

अयु॑द्धः । इत् । यु॒धा । वृत॑म् । शूरः॑ । आ । अ॒ज॒ति॒ । सत्व॑ऽभिः ।
येषा॑म् । इन्द्रः॑ । युवा॑ । सखा॑ ॥

अयुद्धः । इत् । युधा । वृतम् । शूरः । आ । अजति । सत्वऽभिः ।
येषाम् । इन्द्रः । युवा । सखा ॥

áyuddhaḥ ǀ ít ǀ yudhā́ ǀ vṛ́tam ǀ śū́raḥ ǀ ā́ ǀ ajati ǀ sátva-bhiḥ ǀ
yéṣām ǀ índraḥ ǀ yúvā ǀ sákhā ǁ

ayuddhaḥ ǀ it ǀ yudhā ǀ vṛtam ǀ śūraḥ ǀ ā ǀ ajati ǀ satva-bhiḥ ǀ
yeṣām ǀ indraḥ ǀ yuvā ǀ sakhā ǁ

8.45.3 Aṣṭaka 6.3.42.3Anuvāka 8.6.66

4

आ बुं॒दं वृ॑त्र॒हा द॑दे जा॒तः पृ॑च्छ॒द्वि मा॒तरं॑ ।
क उ॒ग्राः के ह॑ शृण्विरे ॥

आ बुन्दं वृत्रहा ददे जातः पृच्छद् वि मातरम् |
क उग्राः के ह शृण्विरे ||

ā́ bundám vṛtrahā́ dade jātáḥ pṛcchadví mātáram ǀ
ká ugrā́ḥ ké ha śṛṇvire ǁ

ā bundaṃ vṛtrahā dade jātaḥ pṛcchad vi mātaram |
ka ugrāḥ ke ha śṛṇvire ||

आ । बु॒न्दम् । वृ॒त्र॒ऽहा । द॒दे॒ । जा॒तः । पृ॒च्छ॒त् । वि । मा॒तर॑म् ।
के । उ॒ग्राः । के । ह॒ । शृ॒ण्वि॒रे॒ ॥

आ । बुन्दम् । वृत्रऽहा । ददे । जातः । पृच्छत् । वि । मातरम् ।
के । उग्राः । के । ह । शृण्विरे ॥

ā́ ǀ bundám ǀ vṛtra-hā́ ǀ dade ǀ jātáḥ ǀ pṛcchat ǀ ví ǀ mātáram ǀ
ké ǀ ugrā́ḥ ǀ ké ǀ ha ǀ śṛṇvire ǁ

ā ǀ bundam ǀ vṛtra-hā ǀ dade ǀ jātaḥ ǀ pṛcchat ǀ vi ǀ mātaram ǀ
ke ǀ ugrāḥ ǀ ke ǀ ha ǀ śṛṇvire ǁ

8.45.4 Aṣṭaka 6.3.42.4Anuvāka 8.6.67

5

प्रति॑ त्वा शव॒सी व॑दद्गि॒रावप्सो॒ न यो॑धिषत् ।
यस्ते॑ शत्रु॒त्वमा॑च॒के ॥

प्रति त्वा शवसी वदद् गिराव् अप्सो न योधिषत् |
यस् ते शत्रुत्वम् आचके ||

práti tvā śavasī́ vadadgirā́vápso ná yodhiṣat ǀ
yáste śatrutvámācaké ǁ

prati tvā śavasī vadad girāv apso na yodhiṣat |
yas te śatrutvam ācake ||

प्रति॑ । त्वा॒ । श॒व॒सी । व॒द॒त् । गि॒रौ । अप्सः॑ । न । यो॒धि॒ष॒त् ।
यः । ते॒ । श॒त्रु॒ऽत्वम् । आ॒ऽच॒के ॥

प्रति । त्वा । शवसी । वदत् । गिरौ । अप्सः । न । योधिषत् ।
यः । ते । शत्रुऽत्वम् । आऽचके ॥

práti ǀ tvā ǀ śavasī́ ǀ vadat ǀ giráu ǀ ápsaḥ ǀ ná ǀ yodhiṣat ǀ
yáḥ ǀ te ǀ śatru-tvám ǀ ā-caké ǁ

prati ǀ tvā ǀ śavasī ǀ vadat ǀ girau ǀ apsaḥ ǀ na ǀ yodhiṣat ǀ
yaḥ ǀ te ǀ śatru-tvam ǀ ā-cake ǁ

8.45.5 Aṣṭaka 6.3.42.5Anuvāka 8.6.68

6

उ॒त त्वं म॑घवंछृणु॒ यस्ते॒ वष्टि॑ व॒वक्षि॒ तत् ।
यद्वी॒ळया॑सि वी॒ळु तत् ॥

उत त्वम् मघवञ् छृणु यस् ते वष्टि ववक्षि तत् |
यद् वीऌअयासि वीऌउ तत् ||

utá tvám maghavañchṛṇu yáste váṣṭi vavákṣi tát ǀ
yádvīḷáyāsi vīḷú tat ǁ

uta tvam maghavañ chṛṇu yas te vaṣṭi vavakṣi tat |
yad vīḷayāsi vīḷu tat ||

उ॒त । त्वम् । म॒घ॒ऽव॒न् । शृ॒णु॒ । यः । ते॒ । वष्टि॑ । व॒वक्षि॑ । तत् ।
यत् । वी॒ळया॑सि । वी॒ळु । तत् ॥

उत । त्वम् । मघऽवन् । शृणु । यः । ते । वष्टि । ववक्षि । तत् ।
यत् । वीळयासि । वीळु । तत् ॥

utá ǀ tvám ǀ magha-van ǀ śṛṇu ǀ yáḥ ǀ te ǀ váṣṭi ǀ vavákṣi ǀ tát ǀ
yát ǀ vīḷáyāsi ǀ vīḷú ǀ tát ǁ

uta ǀ tvam ǀ magha-van ǀ śṛṇu ǀ yaḥ ǀ te ǀ vaṣṭi ǀ vavakṣi ǀ tat ǀ
yat ǀ vīḷayāsi ǀ vīḷu ǀ tat ǁ

8.45.6 Aṣṭaka 6.3.43.1Anuvāka 8.6.69

7

यदा॒जिं यात्या॑जि॒कृदिंद्रः॑ स्वश्व॒युरुप॑ ।
र॒थीत॑मो र॒थीनां॑ ॥

यद् आजिं यात्य् आजिकृद् इन्द्रः स्वश्वयुर् उप |
रथीतमो रथीनाम् ||

yádājím yā́tyājikṛ́díndraḥ svaśvayúrúpa ǀ
rathī́tamo rathī́nām ǁ

yad ājiṃ yāty ājikṛd indraḥ svaśvayur upa |
rathītamo rathīnām ||

यत् । आ॒जिम् । याति॑ । आ॒जि॒ऽकृत् । इन्द्रः॑ । स्व॒श्व॒ऽयुः । उप॑ ।
र॒थिऽत॑मः । र॒थिना॑म् ॥

यत् । आजिम् । याति । आजिऽकृत् । इन्द्रः । स्वश्वऽयुः । उप ।
रथिऽतमः । रथिनाम् ॥

yát ǀ ājím ǀ yā́ti ǀ āji-kṛ́t ǀ índraḥ ǀ svaśva-yúḥ ǀ úpa ǀ
rathí-tamaḥ ǀ rathínām ǁ

yat ǀ ājim ǀ yāti ǀ āji-kṛt ǀ indraḥ ǀ svaśva-yuḥ ǀ upa ǀ
rathi-tamaḥ ǀ rathinām ǁ

8.45.7 Aṣṭaka 6.3.43.2Anuvāka 8.6.70

8

वि षु विश्वा॑ अभि॒युजो॒ वज्रि॒न्विष्व॒ग्यथा॑ वृह ।
भवा॑ नः सु॒श्रव॑स्तमः ॥

वि षु विश्वा अभियुजो वज्रिन् विष्वग् यथा वृह |
भवा नः सुश्रवस्तमः ||

ví ṣú víśvā abhiyújo vájrinvíṣvagyáthā vṛha ǀ
bhávā naḥ suśrávastamaḥ ǁ

vi ṣu viśvā abhiyujo vajrin viṣvag yathā vṛha |
bhavā naḥ suśravastamaḥ ||

वि । सु । विश्वाः॑ । अ॒भि॒ऽयुजः॑ । वज्रि॑न् । विष्व॑क् । यथा॑ । वृ॒ह॒ ।
भव॑ । नः॒ । सु॒श्रवः॑ऽतमः ॥

वि । सु । विश्वाः । अभिऽयुजः । वज्रिन् । विष्वक् । यथा । वृह ।
भव । नः । सुश्रवःऽतमः ॥

ví ǀ sú ǀ víśvāḥ ǀ abhi-yújaḥ ǀ vájrin ǀ víṣvak ǀ yáthā ǀ vṛha ǀ
bháva ǀ naḥ ǀ suśrávaḥ-tamaḥ ǁ

vi ǀ su ǀ viśvāḥ ǀ abhi-yujaḥ ǀ vajrin ǀ viṣvak ǀ yathā ǀ vṛha ǀ
bhava ǀ naḥ ǀ suśravaḥ-tamaḥ ǁ

8.45.8 Aṣṭaka 6.3.43.3Anuvāka 8.6.71

9

अ॒स्माकं॒ सु रथं॑ पु॒र इंद्रः॑ कृणोतु सा॒तये॑ ।
न यं धूर्वं॑ति धू॒र्तयः॑ ॥

अस्माकं सु रथम् पुर इन्द्रः कृणोतु सातये |
न यं धूर्वन्ति धूर्तयः ||

asmā́kam sú rátham purá índraḥ kṛṇotu sātáye ǀ
ná yám dhū́rvanti dhūrtáyaḥ ǁ

asmākaṃ su ratham pura indraḥ kṛṇotu sātaye |
na yaṃ dhūrvanti dhūrtayaḥ ||

अ॒स्माक॑म् । सु । रथ॑म् । पु॒रः । इन्द्रः॑ । कृ॒णो॒तु॒ । सा॒तये॑ ।
न । यम् । धूर्व॑न्ति । धू॒र्तयः॑ ॥

अस्माकम् । सु । रथम् । पुरः । इन्द्रः । कृणोतु । सातये ।
न । यम् । धूर्वन्ति । धूर्तयः ॥

asmā́kam ǀ sú ǀ rátham ǀ puráḥ ǀ índraḥ ǀ kṛṇotu ǀ sātáye ǀ
ná ǀ yám ǀ dhū́rvanti ǀ dhūrtáyaḥ ǁ

asmākam ǀ su ǀ ratham ǀ puraḥ ǀ indraḥ ǀ kṛṇotu ǀ sātaye ǀ
na ǀ yam ǀ dhūrvanti ǀ dhūrtayaḥ ǁ

8.45.9 Aṣṭaka 6.3.43.4Anuvāka 8.6.72

10

वृ॒ज्याम॑ ते॒ परि॒ द्विषोऽरं॑ ते शक्र दा॒वने॑ ।
ग॒मेमेदिं॑द्र॒ गोम॑तः ॥

वृज्याम ते परि द्विषो ऽरं ते शक्र दावने |
गमेमेद् इन्द्र गोमतः ||

vṛjyā́ma te pári dvíṣó’ram te śakra dāváne ǀ
gamémédindra gómataḥ ǁ

vṛjyāma te pari dviṣo 'raṃ te śakra dāvane |
gamemed indra gomataḥ ||

वृ॒ज्याम॑ । ते॒ । परि॑ । द्विषः॑ । अर॑म् । ते॒ । श॒क्र॒ । दा॒वने॑ ।
ग॒मेम॑ । इत् । इ॒न्द्र॒ । गोऽम॑तः ॥

वृज्याम । ते । परि । द्विषः । अरम् । ते । शक्र । दावने ।
गमेम । इत् । इन्द्र । गोऽमतः ॥

vṛjyā́ma ǀ te ǀ pári ǀ dvíṣaḥ ǀ áram ǀ te ǀ śakra ǀ dāváne ǀ
gaméma ǀ ít ǀ indra ǀ gó-mataḥ ǁ

vṛjyāma ǀ te ǀ pari ǀ dviṣaḥ ǀ aram ǀ te ǀ śakra ǀ dāvane ǀ
gamema ǀ it ǀ indra ǀ go-mataḥ ǁ

8.45.10 Aṣṭaka 6.3.43.5Anuvāka 8.6.73

11

शनै॑श्चि॒द्यंतो॑ अद्रि॒वोऽश्वा॑वंतः शत॒ग्विनः॑ ।
वि॒वक्ष॑णा अने॒हसः॑ ॥

शनैश् चिद् यन्तो अद्रिवो ऽश्वावन्तः शतग्विनः |
विवक्षणा अनेहसः ||

śánaiścidyánto adrivó’śvāvantaḥ śatagvínaḥ ǀ
vivákṣaṇā anehásaḥ ǁ

śanaiś cid yanto adrivo 'śvāvantaḥ śatagvinaḥ |
vivakṣaṇā anehasaḥ ||

शनैः॑ । चि॒त् । यन्तः॑ । अ॒द्रि॒ऽवः॒ । अश्व॑ऽवन्तः । श॒त॒ऽग्विनः॑ ।
वि॒वक्ष॑णाः । अ॒ने॒हसः॑ ॥

शनैः । चित् । यन्तः । अद्रिऽवः । अश्वऽवन्तः । शतऽग्विनः ।
विवक्षणाः । अनेहसः ॥

śánaiḥ ǀ cit ǀ yántaḥ ǀ adri-vaḥ ǀ áśva-vantaḥ ǀ śata-gvínaḥ ǀ
vivákṣaṇāḥ ǀ anehásaḥ ǁ

śanaiḥ ǀ cit ǀ yantaḥ ǀ adri-vaḥ ǀ aśva-vantaḥ ǀ śata-gvinaḥ ǀ
vivakṣaṇāḥ ǀ anehasaḥ ǁ

8.45.11 Aṣṭaka 6.3.44.1Anuvāka 8.6.74

12

ऊ॒र्ध्वा हि ते॑ दि॒वेदि॑वे स॒हस्रा॑ सू॒नृता॑ श॒ता ।
ज॒रि॒तृभ्यो॑ वि॒मंह॑ते ॥

ऊर्ध्वा हि ते दिवे-दिवे सहस्रा सूनृता शता |
जरितृभ्यो विमंहते ||

ūrdhvā́ hí te divédive sahásrā sūnṛ́tā śatā́ ǀ
jaritṛ́bhyo vimáṃhate ǁ

ūrdhvā hi te dive-dive sahasrā sūnṛtā śatā |
jaritṛbhyo vimaṃhate ||

ऊ॒र्ध्वा । हि । ते॒ । दि॒वेऽदि॑वे । स॒हस्रा॑ । सू॒नृता॑ । श॒ता ।
ज॒रि॒तृऽभ्यः॑ । वि॒ऽमंह॑ते ॥

ऊर्ध्वा । हि । ते । दिवेऽदिवे । सहस्रा । सूनृता । शता ।
जरितृऽभ्यः । विऽमंहते ॥

ūrdhvā́ ǀ hí ǀ te ǀ divé-dive ǀ sahásrā ǀ sūnṛ́tā ǀ śatā́ ǀ
jaritṛ́-bhyaḥ ǀ vi-máṃhate ǁ

ūrdhvā ǀ hi ǀ te ǀ dive-dive ǀ sahasrā ǀ sūnṛtā ǀ śatā ǀ
jaritṛ-bhyaḥ ǀ vi-maṃhate ǁ

8.45.12 Aṣṭaka 6.3.44.2Anuvāka 8.6.75

13

वि॒द्मा हि त्वा॑ धनंज॒यमिंद्र॑ दृ॒ळ्हा चि॑दारु॒जं ।
आ॒दा॒रिणं॒ यथा॒ गयं॑ ॥

विद्मा हि त्वा धनञ्जयम् इन्द्र दृऌहा चिद् आरुजम् |
आदारिणं यथा गयम् ||

vidmā́ hí tvā dhanaṃjayámíndra dṛḷhā́ cidārujám ǀ
ādāríṇam yáthā gáyam ǁ

vidmā hi tvā dhanañjayam indra dṛḷhā cid ārujam |
ādāriṇaṃ yathā gayam ||

वि॒द्म । हि । त्वा॒ । ध॒न॒म्ऽज॒यम् । इन्द्र॑ । दृ॒ळ्हा । चि॒त् । आ॒ऽरु॒जम् ।
आ॒दा॒रिण॑म् । यथा॑ । गय॑म् ॥

विद्म । हि । त्वा । धनम्ऽजयम् । इन्द्र । दृळ्हा । चित् । आऽरुजम् ।
आदारिणम् । यथा । गयम् ॥

vidmá ǀ hí ǀ tvā ǀ dhanam-jayám ǀ índra ǀ dṛḷhā́ ǀ cit ǀ ā-rujám ǀ
ādāríṇam ǀ yáthā ǀ gáyam ǁ

vidma ǀ hi ǀ tvā ǀ dhanam-jayam ǀ indra ǀ dṛḷhā ǀ cit ǀ ā-rujam ǀ
ādāriṇam ǀ yathā ǀ gayam ǁ

8.45.13 Aṣṭaka 6.3.44.3Anuvāka 8.6.76

14

क॒कु॒हं चि॑त्त्वा कवे॒ मंदं॑तु धृष्ण॒विंद॑वः ।
आ त्वा॑ प॒णिं यदीम॑हे ॥

ककुहं चित् त्वा कवे मन्दन्तु धृष्णव् इन्दवः |
आ त्वा पणिं यद् ईमहे ||

kakuhám cittvā kave mándantu dhṛṣṇavíndavaḥ ǀ
ā́ tvā paṇím yádī́mahe ǁ

kakuhaṃ cit tvā kave mandantu dhṛṣṇav indavaḥ |
ā tvā paṇiṃ yad īmahe ||

क॒कु॒हम् । चि॒त् । त्वा॒ । क॒वे॒ । मन्द॑न्तु । धृ॒ष्णो॒ इति॑ । इन्द॑वः ।
आ । त्वा॒ । प॒णिम् । यत् । ईम॑हे ॥

ककुहम् । चित् । त्वा । कवे । मन्दन्तु । धृष्णो इति । इन्दवः ।
आ । त्वा । पणिम् । यत् । ईमहे ॥

kakuhám ǀ cit ǀ tvā ǀ kave ǀ mándantu ǀ dhṛṣṇo íti ǀ índavaḥ ǀ
ā́ ǀ tvā ǀ paṇím ǀ yát ǀ ī́mahe ǁ

kakuham ǀ cit ǀ tvā ǀ kave ǀ mandantu ǀ dhṛṣṇo iti ǀ indavaḥ ǀ
ā ǀ tvā ǀ paṇim ǀ yat ǀ īmahe ǁ

8.45.14 Aṣṭaka 6.3.44.4Anuvāka 8.6.77

15

यस्ते॑ रे॒वाँ अदा॑शुरिः प्रम॒मर्ष॑ म॒घत्त॑ये ।
तस्य॑ नो॒ वेद॒ आ भ॑र ॥

यस् ते रेवां अदाशुरिः प्रममर्ष मघत्तये |
तस्य नो वेद आ भर ||

yáste revā́m̐ ádāśuriḥ pramamárṣa magháttaye ǀ
tásya no véda ā́ bhara ǁ

yas te revāṃ adāśuriḥ pramamarṣa maghattaye |
tasya no veda ā bhara ||

यः । ते॒ । रे॒वान् । अदा॑शुरिः । प्र॒ऽम॒मर्ष॑ । म॒घत्त॑ये ।
तस्य॑ । नः॒ । वेदः॑ । आ । भ॒र॒ ॥

यः । ते । रेवान् । अदाशुरिः । प्रऽममर्ष । मघत्तये ।
तस्य । नः । वेदः । आ । भर ॥

yáḥ ǀ te ǀ revā́n ǀ ádāśuriḥ ǀ pra-mamárṣa ǀ magháttaye ǀ
tásya ǀ naḥ ǀ védaḥ ǀ ā́ ǀ bhara ǁ

yaḥ ǀ te ǀ revān ǀ adāśuriḥ ǀ pra-mamarṣa ǀ maghattaye ǀ
tasya ǀ naḥ ǀ vedaḥ ǀ ā ǀ bhara ǁ

8.45.15 Aṣṭaka 6.3.44.5Anuvāka 8.6.78

16

इ॒म उ॑ त्वा॒ वि च॑क्षते॒ सखा॑य इंद्र सो॒मिनः॑ ।
पु॒ष्टावं॑तो॒ यथा॑ प॒शुं ॥

इम उ त्वा वि चक्षते सखाय इन्द्र सोमिनः |
पुष्टावन्तो यथा पशुम् ||

imá u tvā ví cakṣate sákhāya indra somínaḥ ǀ
puṣṭā́vanto yáthā paśúm ǁ

ima u tvā vi cakṣate sakhāya indra sominaḥ |
puṣṭāvanto yathā paśum ||

इ॒मे । ऊं॒ इति॑ । त्वा॒ । वि । च॒क्ष॒ते॒ । सखा॑यः । इ॒न्द्र॒ । सो॒मिनः॑ ।
पु॒ष्टऽव॑न्तः । यथा॑ । प॒शुम् ॥

इमे । ऊं इति । त्वा । वि । चक्षते । सखायः । इन्द्र । सोमिनः ।
पुष्टऽवन्तः । यथा । पशुम् ॥

imé ǀ ūṃ íti ǀ tvā ǀ ví ǀ cakṣate ǀ sákhāyaḥ ǀ indra ǀ somínaḥ ǀ
puṣṭá-vantaḥ ǀ yáthā ǀ paśúm ǁ

ime ǀ ūṃ iti ǀ tvā ǀ vi ǀ cakṣate ǀ sakhāyaḥ ǀ indra ǀ sominaḥ ǀ
puṣṭa-vantaḥ ǀ yathā ǀ paśum ǁ

8.45.16 Aṣṭaka 6.3.45.1Anuvāka 8.6.79

17

उ॒त त्वाब॑धिरं व॒यं श्रुत्क॑र्णं॒ संत॑मू॒तये॑ ।
दू॒रादि॒ह ह॑वामहे ॥

उत त्वाबधिरं वयं श्रुत्कर्णं सन्तम् ऊतये |
दूराद् इह हवामहे ||

utá tvā́badhiram vayám śrútkarṇam sántamūtáye ǀ
dūrā́dihá havāmahe ǁ

uta tvābadhiraṃ vayaṃ śrutkarṇaṃ santam ūtaye |
dūrād iha havāmahe ||

उ॒त । त्वा॒ । अब॑धिरम् । व॒यम् । श्रुत्ऽक॑र्णम् । सन्त॑म् । ऊ॒तये॑ ।
दू॒रात् । इ॒ह । ह॒वा॒म॒हे॒ ॥

उत । त्वा । अबधिरम् । वयम् । श्रुत्ऽकर्णम् । सन्तम् । ऊतये ।
दूरात् । इह । हवामहे ॥

utá ǀ tvā ǀ ábadhiram ǀ vayám ǀ śrút-karṇam ǀ sántam ǀ ūtáye ǀ
dūrā́t ǀ ihá ǀ havāmahe ǁ

uta ǀ tvā ǀ abadhiram ǀ vayam ǀ śrut-karṇam ǀ santam ǀ ūtaye ǀ
dūrāt ǀ iha ǀ havāmahe ǁ

8.45.17 Aṣṭaka 6.3.45.2Anuvāka 8.6.80

18

यच्छु॑श्रू॒या इ॒मं हवं॑ दु॒र्मर्षं॑ चक्रिया उ॒त ।
भवे॑रा॒पिर्नो॒ अंत॑मः ॥

यच् छुश्रूया इमं हवं दुर्मर्षं चक्रिया उत |
भवेर् आपिर् नो अन्तमः ||

yácchuśrūyā́ imám hávam durmárṣam cakriyā utá ǀ
bháverāpírno ántamaḥ ǁ

yac chuśrūyā imaṃ havaṃ durmarṣaṃ cakriyā uta |
bhaver āpir no antamaḥ ||

यत् । शु॒श्रु॒याः । इ॒मम् । हव॑म् । दुः॒ऽमर्ष॑म् । च॒क्रि॒याः॒ । उ॒त ।
भवेः॑ । आ॒पिः । नः॒ । अन्त॑मः ॥

यत् । शुश्रुयाः । इमम् । हवम् । दुःऽमर्षम् । चक्रियाः । उत ।
भवेः । आपिः । नः । अन्तमः ॥

yát ǀ śuśruyā́ḥ ǀ imám ǀ hávam ǀ duḥ-márṣam ǀ cakriyāḥ ǀ utá ǀ
bháveḥ ǀ āpíḥ ǀ naḥ ǀ ántamaḥ ǁ

yat ǀ śuśruyāḥ ǀ imam ǀ havam ǀ duḥ-marṣam ǀ cakriyāḥ ǀ uta ǀ
bhaveḥ ǀ āpiḥ ǀ naḥ ǀ antamaḥ ǁ

8.45.18 Aṣṭaka 6.3.45.3Anuvāka 8.6.81

19

यच्चि॒द्धि ते॒ अपि॒ व्यथि॑र्जग॒न्वांसो॒ अम॑न्महि ।
गो॒दा इदिं॑द्र बोधि नः ॥

यच् चिद् धि ते अपि व्यथिर् जगन्वांसो अमन्महि |
गोदा इद् इन्द्र बोधि नः ||

yácciddhí te ápi vyáthirjaganvā́ṃso ámanmahi ǀ
godā́ ídindra bodhi naḥ ǁ

yac cid dhi te api vyathir jaganvāṃso amanmahi |
godā id indra bodhi naḥ ||

यत् । चि॒त् । हि । ते॒ । अपि॑ । व्यथिः॑ । ज॒ग॒न्वांसः॑ । अम॑न्महि ।
गो॒ऽदाः । इत् । इ॒न्द्र॒ । बो॒धि॒ । नः॒ ॥

यत् । चित् । हि । ते । अपि । व्यथिः । जगन्वांसः । अमन्महि ।
गोऽदाः । इत् । इन्द्र । बोधि । नः ॥

yát ǀ cit ǀ hí ǀ te ǀ ápi ǀ vyáthiḥ ǀ jaganvā́ṃsaḥ ǀ ámanmahi ǀ
go-dā́ḥ ǀ ít ǀ indra ǀ bodhi ǀ naḥ ǁ

yat ǀ cit ǀ hi ǀ te ǀ api ǀ vyathiḥ ǀ jaganvāṃsaḥ ǀ amanmahi ǀ
go-dāḥ ǀ it ǀ indra ǀ bodhi ǀ naḥ ǁ

8.45.19 Aṣṭaka 6.3.45.4Anuvāka 8.6.82

20

आ त्वा॑ रं॒भं न जिव्र॑यो रर॒भ्मा श॑वसस्पते ।
उ॒श्मसि॑ त्वा स॒धस्थ॒ आ ॥

आ त्वा रम्भं न जिव्रयो ररभ्मा शवसस् पते |
उश्मसि त्वा सधस्थ आ ||

ā́ tvā rambhám ná jívrayo rarabhmā́ śavasaspate ǀ
uśmási tvā sadhástha ā́ ǁ

ā tvā rambhaṃ na jivrayo rarabhmā śavasas pate |
uśmasi tvā sadhastha ā ||

आ । त्वा॒ । र॒म्भम् । न । जिव्र॑यः । र॒र॒भ्म । श॒व॒सः॒ । प॒ते॒ ।
उ॒श्मसि॑ । त्वा॒ । स॒धऽस्थे॑ । आ ॥

आ । त्वा । रम्भम् । न । जिव्रयः । ररभ्म । शवसः । पते ।
उश्मसि । त्वा । सधऽस्थे । आ ॥

ā́ ǀ tvā ǀ rambhám ǀ ná ǀ jívrayaḥ ǀ rarabhmá ǀ śavasaḥ ǀ pate ǀ
uśmási ǀ tvā ǀ sadhá-sthe ǀ ā́ ǁ

ā ǀ tvā ǀ rambham ǀ na ǀ jivrayaḥ ǀ rarabhma ǀ śavasaḥ ǀ pate ǀ
uśmasi ǀ tvā ǀ sadha-sthe ǀ ā ǁ

8.45.20 Aṣṭaka 6.3.45.5Anuvāka 8.6.83

21

स्तो॒त्रमिंद्रा॑य गायत पुरुनृ॒म्णाय॒ सत्व॑ने ।
नकि॒र्यं वृ॑ण्व॒ते यु॒धि ॥

स्तोत्रम् इन्द्राय गायत पुरुनृम्णाय सत्वने |
नकिर् यं वृण्वते युधि ||

stotrámíndrāya gāyata purunṛmṇā́ya sátvane ǀ
nákiryám vṛṇvaté yudhí ǁ

stotram indrāya gāyata purunṛmṇāya satvane |
nakir yaṃ vṛṇvate yudhi ||

स्तो॒त्रम् । इन्द्रा॑य । गा॒य॒त॒ । पु॒रु॒ऽनृ॒म्णाय॑ । सत्व॑ने ।
नकिः॑ । यम् । वृ॒ण्व॒ते । यु॒धि ॥

स्तोत्रम् । इन्द्राय । गायत । पुरुऽनृम्णाय । सत्वने ।
नकिः । यम् । वृण्वते । युधि ॥

stotrám ǀ índrāya ǀ gāyata ǀ puru-nṛmṇā́ya ǀ sátvane ǀ
nákiḥ ǀ yám ǀ vṛṇvaté ǀ yudhí ǁ

stotram ǀ indrāya ǀ gāyata ǀ puru-nṛmṇāya ǀ satvane ǀ
nakiḥ ǀ yam ǀ vṛṇvate ǀ yudhi ǁ

8.45.21 Aṣṭaka 6.3.46.1Anuvāka 8.6.84

22

अ॒भि त्वा॑ वृषभा सु॒ते सु॒तं सृ॑जामि पी॒तये॑ ।
तृं॒पा व्य॑श्नुही॒ मदं॑ ॥

अभि त्वा वृषभा सुते सुतं सृजामि पीतये |
तृम्पा व्य् अश्नुही मदम् ||

abhí tvā vṛṣabhā suté sutám sṛjāmi pītáye ǀ
tṛmpā́ vyáśnuhī mádam ǁ

abhi tvā vṛṣabhā sute sutaṃ sṛjāmi pītaye |
tṛmpā vy aśnuhī madam ||

अ॒भि । त्वा॒ । वृ॒ष॒भ॒ । सु॒ते । सु॒तम् । सृ॒जा॒मि॒ । पी॒तये॑ ।
तृ॒म्प । वि । अ॒श्नु॒हि॒ । मद॑म् ॥

अभि । त्वा । वृषभ । सुते । सुतम् । सृजामि । पीतये ।
तृम्प । वि । अश्नुहि । मदम् ॥

abhí ǀ tvā ǀ vṛṣabha ǀ suté ǀ sutám ǀ sṛjāmi ǀ pītáye ǀ
tṛmpá ǀ ví ǀ aśnuhi ǀ mádam ǁ

abhi ǀ tvā ǀ vṛṣabha ǀ sute ǀ sutam ǀ sṛjāmi ǀ pītaye ǀ
tṛmpa ǀ vi ǀ aśnuhi ǀ madam ǁ

8.45.22 Aṣṭaka 6.3.46.2Anuvāka 8.6.85

23

मा त्वा॑ मू॒रा अ॑वि॒ष्यवो॒ मोप॒हस्वा॑न॒ आ द॑भन् ।
माकीं॑ ब्रह्म॒द्विषो॑ वनः ॥

मा त्वा मूरा अविष्यवो मोपहस्वान आ दभन् |
माकीम् ब्रह्मद्विषो वनः ||

mā́ tvā mūrā́ aviṣyávo mópahásvāna ā́ dabhan ǀ
mā́kīm brahmadvíṣo vanaḥ ǁ

mā tvā mūrā aviṣyavo mopahasvāna ā dabhan |
mākīm brahmadviṣo vanaḥ ||

मा । त्वा॒ । मू॒राः । अ॒वि॒ष्यवः॑ । मा । उ॒प॒ऽहस्वा॑नः । आ । द॒भ॒न् ।
माकी॑म् । ब्र॒ह्म॒ऽद्विषः॑ । व॒नः॒ ॥

मा । त्वा । मूराः । अविष्यवः । मा । उपऽहस्वानः । आ । दभन् ।
माकीम् । ब्रह्मऽद्विषः । वनः ॥

mā́ ǀ tvā ǀ mūrā́ḥ ǀ aviṣyávaḥ ǀ mā́ ǀ upa-hásvānaḥ ǀ ā́ ǀ dabhan ǀ
mā́kīm ǀ brahma-dvíṣaḥ ǀ vanaḥ ǁ

mā ǀ tvā ǀ mūrāḥ ǀ aviṣyavaḥ ǀ mā ǀ upa-hasvānaḥ ǀ ā ǀ dabhan ǀ
mākīm ǀ brahma-dviṣaḥ ǀ vanaḥ ǁ

8.45.23 Aṣṭaka 6.3.46.3Anuvāka 8.6.86

24

इ॒ह त्वा॒ गोप॑रीणसा म॒हे मं॑दंतु॒ राध॑से ।
सरो॑ गौ॒रो यथा॑ पिब ॥

इह त्वा गोपरीणसा महे मन्दन्तु राधसे |
सरो गौरो यथा पिब ||

ihá tvā góparīṇasā mahé mandantu rā́dhase ǀ
sáro gauró yáthā piba ǁ

iha tvā goparīṇasā mahe mandantu rādhase |
saro gauro yathā piba ||

इ॒ह । त्वा॒ । गोऽप॑रीणसा । म॒हे । म॒न्द॒न्तु॒ । राध॑से ।
सरः॑ । गौ॒रः । यथा॑ । पि॒ब॒ ॥

इह । त्वा । गोऽपरीणसा । महे । मन्दन्तु । राधसे ।
सरः । गौरः । यथा । पिब ॥

ihá ǀ tvā ǀ gó-parīṇasā ǀ mahé ǀ mandantu ǀ rā́dhase ǀ
sáraḥ ǀ gauráḥ ǀ yáthā ǀ piba ǁ

iha ǀ tvā ǀ go-parīṇasā ǀ mahe ǀ mandantu ǀ rādhase ǀ
saraḥ ǀ gauraḥ ǀ yathā ǀ piba ǁ

8.45.24 Aṣṭaka 6.3.46.4Anuvāka 8.6.87

25

या वृ॑त्र॒हा प॑रा॒वति॒ सना॒ नवा॑ च चुच्यु॒वे ।
ता सं॒सत्सु॒ प्र वो॑चत ॥

या वृत्रहा परावति सना नवा च चुच्युवे |
ता संसत्सु प्र वोचत ||

yā́ vṛtrahā́ parāváti sánā návā ca cucyuvé ǀ
tā́ saṃsátsu prá vocata ǁ

yā vṛtrahā parāvati sanā navā ca cucyuve |
tā saṃsatsu pra vocata ||

या । वृ॒त्र॒ऽहा । प॒रा॒ऽवति॑ । सना॑ । नवा॑ । च॒ । चु॒च्यु॒वे ।
ता । सं॒सत्ऽसु॑ । प्र । वो॒च॒त॒ ॥

या । वृत्रऽहा । पराऽवति । सना । नवा । च । चुच्युवे ।
ता । संसत्ऽसु । प्र । वोचत ॥

yā́ ǀ vṛtra-hā́ ǀ parā-váti ǀ sánā ǀ návā ǀ ca ǀ cucyuvé ǀ
tā́ ǀ saṃsát-su ǀ prá ǀ vocata ǁ

yā ǀ vṛtra-hā ǀ parā-vati ǀ sanā ǀ navā ǀ ca ǀ cucyuve ǀ
tā ǀ saṃsat-su ǀ pra ǀ vocata ǁ

8.45.25 Aṣṭaka 6.3.46.5Anuvāka 8.6.88

26

अपि॑बत्क॒द्रुवः॑ सु॒तमिंद्रः॑ स॒हस्र॑बाह्वे ।
अत्रा॑देदिष्ट॒ पौंस्यं॑ ॥

अपिबत् कद्रुवः सुतम् इन्द्रः सहस्रबाह्वे |
अत्रादेदिष्ट पौंस्यम् ||

ápibatkadrúvaḥ sutámíndraḥ sahásrabāhve ǀ
átrādediṣṭa páuṃsyam ǁ

apibat kadruvaḥ sutam indraḥ sahasrabāhve |
atrādediṣṭa pauṃsyam ||

अपि॑बत् । क॒द्रुवः॑ । सु॒तम् । इन्द्रः॑ । स॒हस्र॑ऽबाह्वे ।
अत्र॑ । अ॒दे॒दि॒ष्ट॒ । पौंस्य॑म् ॥

अपिबत् । कद्रुवः । सुतम् । इन्द्रः । सहस्रऽबाह्वे ।
अत्र । अदेदिष्ट । पौंस्यम् ॥

ápibat ǀ kadrúvaḥ ǀ sutám ǀ índraḥ ǀ sahásra-bāhve ǀ
átra ǀ adediṣṭa ǀ páuṃsyam ǁ

apibat ǀ kadruvaḥ ǀ sutam ǀ indraḥ ǀ sahasra-bāhve ǀ
atra ǀ adediṣṭa ǀ pauṃsyam ǁ

8.45.26 Aṣṭaka 6.3.47.1Anuvāka 8.6.89

27

स॒त्यं तत्तु॒र्वशे॒ यदौ॒ विदा॑नो अह्नवा॒य्यं ।
व्या॑नट् तु॒र्वणे॒ शमि॑ ॥

सत्यं तत् तुर्वशे यदौ विदानो अह्नवाय्यम् |
व्य् आनट् तुर्वणे शमि ||

satyám tátturváśe yádau vídāno ahnavāyyám ǀ
vyā́naṭ turváṇe śámi ǁ

satyaṃ tat turvaśe yadau vidāno ahnavāyyam |
vy ānaṭ turvaṇe śami ||

स॒त्यम् । तत् । तु॒र्वशे॑ । यदौ॑ । विदा॑नः । अ॒ह्न॒वा॒य्यम् ।
वि । आ॒न॒ट् । तु॒र्वणे॑ । शमि॑ ॥

सत्यम् । तत् । तुर्वशे । यदौ । विदानः । अह्नवाय्यम् ।
वि । आनट् । तुर्वणे । शमि ॥

satyám ǀ tát ǀ turváśe ǀ yádau ǀ vídānaḥ ǀ ahnavāyyám ǀ
ví ǀ ānaṭ ǀ turváṇe ǀ śámi ǁ

satyam ǀ tat ǀ turvaśe ǀ yadau ǀ vidānaḥ ǀ ahnavāyyam ǀ
vi ǀ ānaṭ ǀ turvaṇe ǀ śami ǁ

8.45.27 Aṣṭaka 6.3.47.2Anuvāka 8.6.90

28

त॒रणिं॑ वो॒ जना॑नां त्र॒दं वाज॑स्य॒ गोम॑तः ।
स॒मा॒नमु॒ प्र शं॑सिषं ॥

तरणिं वो जनानां त्रदं वाजस्य गोमतः |
समानम् उ प्र शंसिषम् ||

taráṇim vo jánānām tradám vā́jasya gómataḥ ǀ
samānámu prá śaṃsiṣam ǁ

taraṇiṃ vo janānāṃ tradaṃ vājasya gomataḥ |
samānam u pra śaṃsiṣam ||

त॒रणि॑म् । वः॒ । जना॑नाम् । त्र॒दम् । वाज॑स्य । गोऽम॑तः ।
स॒मा॒नम् । ऊं॒ इति॑ । प्र । शं॒सि॒ष॒म् ॥

तरणिम् । वः । जनानाम् । त्रदम् । वाजस्य । गोऽमतः ।
समानम् । ऊं इति । प्र । शंसिषम् ॥

taráṇim ǀ vaḥ ǀ jánānām ǀ tradám ǀ vā́jasya ǀ gó-mataḥ ǀ
samānám ǀ ūṃ íti ǀ prá ǀ śaṃsiṣam ǁ

taraṇim ǀ vaḥ ǀ janānām ǀ tradam ǀ vājasya ǀ go-mataḥ ǀ
samānam ǀ ūṃ iti ǀ pra ǀ śaṃsiṣam ǁ

8.45.28 Aṣṭaka 6.3.47.3Anuvāka 8.6.91

29

ऋ॒भु॒क्षणं॒ न वर्त॑व उ॒क्थेषु॑ तुग्र्या॒वृधं॑ ।
इंद्रं॒ सोमे॒ सचा॑ सु॒ते ॥

ऋभुक्षणं न वर्तव उक्थेषु तुग्र्यावृधम् |
इन्द्रं सोमे सचा सुते ||

ṛbhukṣáṇam ná vártava ukthéṣu tugryāvṛ́dham ǀ
índram sóme sácā suté ǁ

ṛbhukṣaṇaṃ na vartava uktheṣu tugryāvṛdham |
indraṃ some sacā sute ||

ऋ॒भु॒क्षण॑म् । न । वर्त॑वे । उ॒क्थेषु॑ । तु॒ग्र्य॒ऽवृध॑म् ।
इन्द्र॑म् । सोमे॑ । सचा॑ । सु॒ते ॥

ऋभुक्षणम् । न । वर्तवे । उक्थेषु । तुग्र्यऽवृधम् ।
इन्द्रम् । सोमे । सचा । सुते ॥

ṛbhukṣáṇam ǀ ná ǀ vártave ǀ ukthéṣu ǀ tugrya-vṛ́dham ǀ
índram ǀ sóme ǀ sácā ǀ suté ǁ

ṛbhukṣaṇam ǀ na ǀ vartave ǀ uktheṣu ǀ tugrya-vṛdham ǀ
indram ǀ some ǀ sacā ǀ sute ǁ

8.45.29 Aṣṭaka 6.3.47.4Anuvāka 8.6.92

30

यः कृं॒तदिद्वि यो॒न्यं त्रि॒शोका॑य गि॒रिं पृ॒थुं ।
गोभ्यो॑ गा॒तुं निरे॑तवे ॥

यः कृन्तद् इद् वि योन्यं त्रिशोकाय गिरिम् पृथुम् |
गोभ्यो गातुं निरेतवे ||

yáḥ kṛntádídví yonyám triśókāya girím pṛthúm ǀ
góbhyo gātúm níretave ǁ

yaḥ kṛntad id vi yonyaṃ triśokāya girim pṛthum |
gobhyo gātuṃ niretave ||

यः । कृ॒न्तत् । इत् । वि । यो॒न्यम् । त्रि॒ऽशोका॑य । गि॒रिम् । पृ॒थुम् ।
गोभ्यः॑ । गा॒तुम् । निःऽए॑तवे ॥

यः । कृन्तत् । इत् । वि । योन्यम् । त्रिऽशोकाय । गिरिम् । पृथुम् ।
गोभ्यः । गातुम् । निःऽएतवे ॥

yáḥ ǀ kṛntát ǀ ít ǀ ví ǀ yonyám ǀ tri-śókāya ǀ girím ǀ pṛthúm ǀ
góbhyaḥ ǀ gātúm ǀ níḥ-etave ǁ

yaḥ ǀ kṛntat ǀ it ǀ vi ǀ yonyam ǀ tri-śokāya ǀ girim ǀ pṛthum ǀ
gobhyaḥ ǀ gātum ǀ niḥ-etave ǁ

8.45.30 Aṣṭaka 6.3.47.5Anuvāka 8.6.93

31

यद्द॑धि॒षे म॑न॒स्यसि॑ मंदा॒नः प्रेदिय॑क्षसि ।
मा तत्क॑रिंद्र मृ॒ळय॑ ॥

यद् दधिषे मनस्यसि मन्दानः प्रेद् इयक्षसि |
मा तत् कर् इन्द्र मृऌअय ||

yáddadhiṣé manasyási mandānáḥ prédíyakṣasi ǀ
mā́ tátkarindra mṛḷáya ǁ

yad dadhiṣe manasyasi mandānaḥ pred iyakṣasi |
mā tat kar indra mṛḷaya ||

यत् । द॒धि॒षे । म॒न॒स्यसि॑ । म॒न्दा॒नः । प्र । इत् । इय॑क्षसि ।
मा । तत् । कः॒ । इ॒न्द्र॒ । मृ॒ळय॑ ॥

यत् । दधिषे । मनस्यसि । मन्दानः । प्र । इत् । इयक्षसि ।
मा । तत् । कः । इन्द्र । मृळय ॥

yát ǀ dadhiṣé ǀ manasyási ǀ mandānáḥ ǀ prá ǀ ít ǀ íyakṣasi ǀ
mā́ ǀ tát ǀ kaḥ ǀ indra ǀ mṛḷáya ǁ

yat ǀ dadhiṣe ǀ manasyasi ǀ mandānaḥ ǀ pra ǀ it ǀ iyakṣasi ǀ
mā ǀ tat ǀ kaḥ ǀ indra ǀ mṛḷaya ǁ

8.45.31 Aṣṭaka 6.3.48.1Anuvāka 8.6.94

32

द॒भ्रं चि॒द्धि त्वाव॑तः कृ॒तं शृ॒ण्वे अधि॒ क्षमि॑ ।
जिगा॑त्विंद्र ते॒ मनः॑ ॥

दभ्रं चिद् धि त्वावतः कृतं शृण्वे अधि क्षमि |
जिगात्व् इन्द्र ते मनः ||

dabhrám ciddhí tvā́vataḥ kṛtám śṛṇvé ádhi kṣámi ǀ
jígātvindra te mánaḥ ǁ

dabhraṃ cid dhi tvāvataḥ kṛtaṃ śṛṇve adhi kṣami |
jigātv indra te manaḥ ||

द॒भ्रम् । चि॒त् । हि । त्वाऽव॑तः । कृ॒तम् । शृ॒ण्वे । अधि॑ । क्षमि॑ ।
जिगा॑तु । इ॒न्द्र॒ । ते॒ । मनः॑ ॥

दभ्रम् । चित् । हि । त्वाऽवतः । कृतम् । शृण्वे । अधि । क्षमि ।
जिगातु । इन्द्र । ते । मनः ॥

dabhrám ǀ cit ǀ hí ǀ tvā́-vataḥ ǀ kṛtám ǀ śṛṇvé ǀ ádhi ǀ kṣámi ǀ
jígātu ǀ indra ǀ te ǀ mánaḥ ǁ

dabhram ǀ cit ǀ hi ǀ tvā-vataḥ ǀ kṛtam ǀ śṛṇve ǀ adhi ǀ kṣami ǀ
jigātu ǀ indra ǀ te ǀ manaḥ ǁ

8.45.32 Aṣṭaka 6.3.48.2Anuvāka 8.6.95

33

तवेदु॒ ताः सु॑की॒र्तयोऽस॑न्नु॒त प्रश॑स्तयः ।
यदिं॑द्र मृ॒ळया॑सि नः ॥

तवेद् उ ताः सुकीर्तयो ऽसन्न् उत प्रशस्तयः |
यद् इन्द्र मृऌअयासि नः ||

távédu tā́ḥ sukīrtáyó’sannutá práśastayaḥ ǀ
yádindra mṛḷáyāsi naḥ ǁ

taved u tāḥ sukīrtayo 'sann uta praśastayaḥ |
yad indra mṛḷayāsi naḥ ||

तव॑ । इत् । ऊं॒ इति॑ । ताः । सु॒ऽकी॒र्तयः॑ । अस॑न् । उ॒त । प्रऽश॑स्तयः ।
यत् । इ॒न्द्र॒ । मृ॒ळया॑सि । नः॒ ॥

तव । इत् । ऊं इति । ताः । सुऽकीर्तयः । असन् । उत । प्रऽशस्तयः ।
यत् । इन्द्र । मृळयासि । नः ॥

táva ǀ ít ǀ ūṃ íti ǀ tā́ḥ ǀ su-kīrtáyaḥ ǀ ásan ǀ utá ǀ prá-śastayaḥ ǀ
yát ǀ indra ǀ mṛḷáyāsi ǀ naḥ ǁ

tava ǀ it ǀ ūṃ iti ǀ tāḥ ǀ su-kīrtayaḥ ǀ asan ǀ uta ǀ pra-śastayaḥ ǀ
yat ǀ indra ǀ mṛḷayāsi ǀ naḥ ǁ

8.45.33 Aṣṭaka 6.3.48.3Anuvāka 8.6.96

34

मा न॒ एक॑स्मि॒न्नाग॑सि॒ मा द्वयो॑रु॒त त्रि॒षु ।
वधी॒र्मा शू॑र॒ भूरि॑षु ॥

मा न एकस्मिन्न् आगसि मा द्वयोर् उत त्रिषु |
वधीर् मा शूर भूरिषु ||

mā́ na ékasminnā́gasi mā́ dváyorutá triṣú ǀ
vádhīrmā́ śūra bhū́riṣu ǁ

mā na ekasminn āgasi mā dvayor uta triṣu |
vadhīr mā śūra bhūriṣu ||

मा । नः॒ । एक॑स्मिन् । आग॑सि । मा । द्वयोः॑ । उ॒त । त्रि॒षु ।
वधीः॑ । मा । शू॒र॒ । भूरि॑षु ॥

मा । नः । एकस्मिन् । आगसि । मा । द्वयोः । उत । त्रिषु ।
वधीः । मा । शूर । भूरिषु ॥

mā́ ǀ naḥ ǀ ékasmin ǀ ā́gasi ǀ mā́ ǀ dváyoḥ ǀ utá ǀ triṣú ǀ
vádhīḥ ǀ mā́ ǀ śūra ǀ bhū́riṣu ǁ

mā ǀ naḥ ǀ ekasmin ǀ āgasi ǀ mā ǀ dvayoḥ ǀ uta ǀ triṣu ǀ
vadhīḥ ǀ mā ǀ śūra ǀ bhūriṣu ǁ

8.45.34 Aṣṭaka 6.3.48.4Anuvāka 8.6.97

35

बि॒भया॒ हि त्वाव॑त उ॒ग्राद॑भिप्रभं॒गिणः॑ ।
द॒स्माद॒हमृ॑ती॒षहः॑ ॥

बिभया हि त्वावत उग्राद् अभिप्रभङ्गिणः |
दस्माद् अहम् ऋतीषहः ||

bibháyā hí tvā́vata ugrā́dabhiprabhaṅgíṇaḥ ǀ
dasmā́dahámṛtīṣáhaḥ ǁ

bibhayā hi tvāvata ugrād abhiprabhaṅgiṇaḥ |
dasmād aham ṛtīṣahaḥ ||

बि॒भय॑ । हि । त्वाऽव॑तः । उ॒ग्रात् । अ॒भि॒ऽप्र॒भ॒ङ्गिनः॑ ।
द॒स्मात् । अ॒हम् । ऋ॒ति॒ऽसहः॑ ॥

बिभय । हि । त्वाऽवतः । उग्रात् । अभिऽप्रभङ्गिनः ।
दस्मात् । अहम् । ऋतिऽसहः ॥

bibháya ǀ hí ǀ tvā́-vataḥ ǀ ugrā́t ǀ abhi-prabhaṅgínaḥ ǀ
dasmā́t ǀ ahám ǀ ṛti-sáhaḥ ǁ

bibhaya ǀ hi ǀ tvā-vataḥ ǀ ugrāt ǀ abhi-prabhaṅginaḥ ǀ
dasmāt ǀ aham ǀ ṛti-sahaḥ ǁ

8.45.35 Aṣṭaka 6.3.48.5Anuvāka 8.6.98

36

मा सख्युः॒ शून॒मा वि॑दे॒ मा पु॒त्रस्य॑ प्रभूवसो ।
आ॒वृत्व॑द्भूतु ते॒ मनः॑ ॥

मा सख्युः शूनम् आ विदे मा पुत्रस्य प्रभूवसो |
आवृत्वद् भूतु ते मनः ||

mā́ sákhyuḥ śū́namā́ vide mā́ putrásya prabhūvaso ǀ
āvṛ́tvadbhūtu te mánaḥ ǁ

mā sakhyuḥ śūnam ā vide mā putrasya prabhūvaso |
āvṛtvad bhūtu te manaḥ ||

मा । सख्युः॑ । शून॑म् । आ । वि॒दे॒ । मा । पु॒त्रस्य॑ । प्र॒भु॒व॒सो॒ इति॑ प्रभुऽवसो ।
आ॒ऽवृत्व॑त् । भू॒तु॒ । ते॒ । मनः॑ ॥

मा । सख्युः । शूनम् । आ । विदे । मा । पुत्रस्य । प्रभुवसो इति प्रभुऽवसो ।
आऽवृत्वत् । भूतु । ते । मनः ॥

mā́ ǀ sákhyuḥ ǀ śū́nam ǀ ā́ ǀ vide ǀ mā́ ǀ putrásya ǀ prabhuvaso íti prabhu-vaso ǀ
ā-vṛ́tvat ǀ bhūtu ǀ te ǀ mánaḥ ǁ

mā ǀ sakhyuḥ ǀ śūnam ǀ ā ǀ vide ǀ mā ǀ putrasya ǀ prabhuvaso iti prabhu-vaso ǀ
ā-vṛtvat ǀ bhūtu ǀ te ǀ manaḥ ǁ

8.45.36 Aṣṭaka 6.3.49.1Anuvāka 8.6.99

37

को नु म॑र्या॒ अमि॑थितः॒ सखा॒ सखा॑यमब्रवीत् ।
ज॒हा को अ॒स्मदी॑षते ॥

को नु मर्या अमिथितः सखा सखायम् अब्रवीत् |
जहा को अस्मद् ईषते ||

kó nú maryā ámithitaḥ sákhā sákhāyamabravīt ǀ
jahā́ kó asmádīṣate ǁ

ko nu maryā amithitaḥ sakhā sakhāyam abravīt |
jahā ko asmad īṣate ||

कः । नु । म॒र्याः॒ । अमि॑थितः । सखा॑ । सखा॑यम् । अ॒ब्र॒वी॒त् ।
ज॒हा । कः । अ॒स्मत् । ई॒ष॒ते॒ ॥

कः । नु । मर्याः । अमिथितः । सखा । सखायम् । अब्रवीत् ।
जहा । कः । अस्मत् । ईषते ॥

káḥ ǀ nú ǀ maryāḥ ǀ ámithitaḥ ǀ sákhā ǀ sákhāyam ǀ abravīt ǀ
jahā́ ǀ káḥ ǀ asmát ǀ īṣate ǁ

kaḥ ǀ nu ǀ maryāḥ ǀ amithitaḥ ǀ sakhā ǀ sakhāyam ǀ abravīt ǀ
jahā ǀ kaḥ ǀ asmat ǀ īṣate ǁ

8.45.37 Aṣṭaka 6.3.49.2Anuvāka 8.6.100

38

ए॒वारे॑ वृषभा सु॒तेऽसि॑न्व॒न्भूर्या॑वयः ।
श्व॒घ्नीव॑ नि॒वता॒ चर॑न् ॥

एवारे वृषभा सुते ऽसिन्वन् भूर्य् आवयः |
श्वघ्नीव निवता चरन् ||

evā́re vṛṣabhā suté’sinvanbhū́ryāvayaḥ ǀ
śvaghnī́va nivátā cáran ǁ

evāre vṛṣabhā sute 'sinvan bhūry āvayaḥ |
śvaghnīva nivatā caran ||

ए॒वारे॑ । वृ॒ष॒भ॒ । सु॒ते । असि॑न्वन् । भूरि॑ । आ॒व॒यः॒ ।
श्व॒घ्नीऽइ॑व । नि॒ऽवता॑ । चर॑न् ॥

एवारे । वृषभ । सुते । असिन्वन् । भूरि । आवयः ।
श्वघ्नीऽइव । निऽवता । चरन् ॥

evā́re ǀ vṛṣabha ǀ suté ǀ ásinvan ǀ bhū́ri ǀ āvayaḥ ǀ
śvaghnī́-iva ǀ ni-vátā ǀ cáran ǁ

evāre ǀ vṛṣabha ǀ sute ǀ asinvan ǀ bhūri ǀ āvayaḥ ǀ
śvaghnī-iva ǀ ni-vatā ǀ caran ǁ

8.45.38 Aṣṭaka 6.3.49.3Anuvāka 8.6.101

39

आ त॑ ए॒ता व॑चो॒युजा॒ हरी॑ गृभ्णे सु॒मद्र॑था ।
यदीं॑ ब्र॒ह्मभ्य॒ इद्ददः॑ ॥

आ त एता वचोयुजा हरी गृभ्णे सुमद्रथा |
यद् ईम् ब्रह्मभ्य इद् ददः ||

ā́ ta etā́ vacoyújā hárī gṛbhṇe sumádrathā ǀ
yádīm brahmábhya íddádaḥ ǁ

ā ta etā vacoyujā harī gṛbhṇe sumadrathā |
yad īm brahmabhya id dadaḥ ||

आ । ते॒ । ए॒ता । व॒चः॒ऽयुजा॑ । हरी॒ इति॑ । गृ॒भ्णे॒ । सु॒मत्ऽर॑था ।
यत् । ई॒म् । ब्र॒ह्मऽभ्यः॑ । इत् । ददः॑ ॥

आ । ते । एता । वचःऽयुजा । हरी इति । गृभ्णे । सुमत्ऽरथा ।
यत् । ईम् । ब्रह्मऽभ्यः । इत् । ददः ॥

ā́ ǀ te ǀ etā́ ǀ vacaḥ-yújā ǀ hárī íti ǀ gṛbhṇe ǀ sumát-rathā ǀ
yát ǀ īm ǀ brahmá-bhyaḥ ǀ ít ǀ dádaḥ ǁ

ā ǀ te ǀ etā ǀ vacaḥ-yujā ǀ harī iti ǀ gṛbhṇe ǀ sumat-rathā ǀ
yat ǀ īm ǀ brahma-bhyaḥ ǀ it ǀ dadaḥ ǁ

8.45.39 Aṣṭaka 6.3.49.4Anuvāka 8.6.102

40

भिं॒धि विश्वा॒ अप॒ द्विषः॒ परि॒ बाधो॑ ज॒ही मृधः॑ ।
वसु॑ स्पा॒र्हं तदा भ॑र ॥

भिन्धि विश्वा अप द्विषः परि बाधो जही मृधः |
वसु स्पार्हं तद् आ भर ||

bhindhí víśvā ápa dvíṣaḥ pári bā́dho jahī́ mṛ́dhaḥ ǀ
vásu spārhám tádā́ bhara ǁ

bhindhi viśvā apa dviṣaḥ pari bādho jahī mṛdhaḥ |
vasu spārhaṃ tad ā bhara ||

भि॒न्धि । विश्वाः॑ । अप॑ । द्विषः॑ । परि॑ । बाधः॑ । ज॒हि । मृधः॑ ।
वसु॑ । स्पा॒र्हम् । तत् । आ । भ॒र॒ ॥

भिन्धि । विश्वाः । अप । द्विषः । परि । बाधः । जहि । मृधः ।
वसु । स्पार्हम् । तत् । आ । भर ॥

bhindhí ǀ víśvāḥ ǀ ápa ǀ dvíṣaḥ ǀ pári ǀ bā́dhaḥ ǀ jahí ǀ mṛ́dhaḥ ǀ
vásu ǀ spārhám ǀ tát ǀ ā́ ǀ bhara ǁ

bhindhi ǀ viśvāḥ ǀ apa ǀ dviṣaḥ ǀ pari ǀ bādhaḥ ǀ jahi ǀ mṛdhaḥ ǀ
vasu ǀ spārham ǀ tat ǀ ā ǀ bhara ǁ

8.45.40 Aṣṭaka 6.3.49.5Anuvāka 8.6.103

41

यद्वी॒ळाविं॑द्र॒ यत्स्थि॒रे यत्पर्शा॑ने॒ परा॑भृतं ।
वसु॑ स्पा॒र्हं तदा भ॑र ॥

यद् वीऌआव् इन्द्र यत् स्थिरे यत् पर्शाने पराभृतम् |
वसु स्पार्हं तद् आ भर ||

yádvīḷā́vindra yátsthiré yátpárśāne párābhṛtam ǀ
vásu spārhám tádā́ bhara ǁ

yad vīḷāv indra yat sthire yat parśāne parābhṛtam |
vasu spārhaṃ tad ā bhara ||

यत् । वी॒ळौ । इ॒न्द्र॒ । यत् । स्थि॒रे । यत् । पर्शा॑ने । परा॑ऽभृतम् ।
वसु॑ । स्पा॒र्हम् । तत् । आ । भ॒र॒ ॥

यत् । वीळौ । इन्द्र । यत् । स्थिरे । यत् । पर्शाने । पराऽभृतम् ।
वसु । स्पार्हम् । तत् । आ । भर ॥

yát ǀ vīḷáu ǀ indra ǀ yát ǀ sthiré ǀ yát ǀ párśāne ǀ párā-bhṛtam ǀ
vásu ǀ spārhám ǀ tát ǀ ā́ ǀ bhara ǁ

yat ǀ vīḷau ǀ indra ǀ yat ǀ sthire ǀ yat ǀ parśāne ǀ parā-bhṛtam ǀ
vasu ǀ spārham ǀ tat ǀ ā ǀ bhara ǁ

8.45.41 Aṣṭaka 6.3.49.6Anuvāka 8.6.104

42

यस्य॑ ते वि॒श्वमा॑नुषो॒ भूरे॑र्द॒त्तस्य॒ वेद॑ति ।
वसु॑ स्पा॒र्हं तदा भ॑र ॥

यस्य ते विश्वमानुषो भूरेर् दत्तस्य वेदति |
वसु स्पार्हं तद् आ भर ||

yásya te viśvámānuṣo bhū́rerdattásya védati ǀ
vásu spārhám tádā́ bhara ǁ

yasya te viśvamānuṣo bhūrer dattasya vedati |
vasu spārhaṃ tad ā bhara ||

यस्य॑ । ते॒ । वि॒श्वऽमा॑नुषः । भूरेः॑ । द॒त्तस्य॑ । वेद॑ति ।
वसु॑ । स्पा॒र्हम् । तत् । आ । भ॒र॒ ॥

यस्य । ते । विश्वऽमानुषः । भूरेः । दत्तस्य । वेदति ।
वसु । स्पार्हम् । तत् । आ । भर ॥

yásya ǀ te ǀ viśvá-mānuṣaḥ ǀ bhū́reḥ ǀ dattásya ǀ védati ǀ
vásu ǀ spārhám ǀ tát ǀ ā́ ǀ bhara ǁ

yasya ǀ te ǀ viśva-mānuṣaḥ ǀ bhūreḥ ǀ dattasya ǀ vedati ǀ
vasu ǀ spārham ǀ tat ǀ ā ǀ bhara ǁ

8.45.42 Aṣṭaka 6.3.49.7Anuvāka 8.6.105

Ṛgveda 8.45 · Indra, Agni · Indra

Interpretations