Devatā देवता

Agni

Ṛṣi ऋषि

Bharga Pragātha

Chandas छन्दस्

Bṛhatī, Satobṛhatī

1. Ṛk 1

   अग्न॒ आ या॑ह्य॒ग्निभि॒र्होता॑रं त्वा वृणीमहे ।
   आ त्वाम॑नक्तु॒ प्रय॑ता ह॒विष्म॑ती॒ यजि॑ष्ठं ब॒र्हिरा॒सदे॑ ॥

   अग्न आ याह्य् अग्निभिर् होतारं त्वा वृणीमहे |
   आ त्वाम् अनक्तु प्रयता हविष्मती यजिष्ठम् बर्हिर् आसदे ||

   ágna ā́ yāhyagníbhirhótāram tvā vṛṇīmahe ǀ
   ā́ tvā́manaktu práyatā havíṣmatī yájiṣṭham barhírāsáde ǁ

   agna ā yāhy agnibhir hotāraṃ tvā vṛṇīmahe |
   ā tvām anaktu prayatā haviṣmatī yajiṣṭham barhir āsade ||

   अग्ने॑ । आ । या॒हि॒ । अ॒ग्निऽभिः॑ । होता॑रम् । त्वा॒ । वृ॒णी॒म॒हे॒ ।
   आ । त्वाम् । अ॒न॒क्तु॒ । प्रऽय॑ता । ह॒विष्म॑ती । यजि॑ष्ठम् । ब॒र्हिः । आ॒ऽसदे॑ ॥

   अग्ने । आ । याहि । अग्निऽभिः । होतारम् । त्वा । वृणीमहे ।
   आ । त्वाम् । अनक्तु । प्रऽयता । हविष्मती । यजिष्ठम् । बर्हिः । आऽसदे ॥

   ágne ǀ ā́ ǀ yāhi ǀ agní-bhiḥ ǀ hótāram ǀ tvā ǀ vṛṇīmahe ǀ
   ā́ ǀ tvā́m ǀ anaktu ǀ prá-yatā ǀ havíṣmatī ǀ yájiṣṭham ǀ barhíḥ ǀ ā-sáde ǁ

   agne ǀ ā ǀ yāhi ǀ agni-bhiḥ ǀ hotāram ǀ tvā ǀ vṛṇīmahe ǀ
   ā ǀ tvām ǀ anaktu ǀ pra-yatā ǀ haviṣmatī ǀ yajiṣṭham ǀ barhiḥ ǀ ā-sade ǁ

   8.60.1 Aṣṭaka 6.4.32.1Anuvāka 8.7.1Interpretations

2. Ṛk 2

   अच्छा॒ हि त्वा॑ सहसः सूनो अंगिरः॒ स्रुच॒श्चरं॑त्यध्व॒रे ।
   ऊ॒र्जो नपा॑तं घृ॒तके॑शमीमहे॒ऽग्निं य॒ज्ञेषु॑ पू॒र्व्यं ॥

   अच्छा हि त्वा सहसः सूनो अङ्गिरः स्रुचश् चरन्त्य् अध्वरे |
   ऊर्जो नपातं घृतकेशम् ईमहे ऽग्निं यज्ञेषु पूर्व्यम् ||

   ácchā hí tvā sahasaḥ sūno aṅgiraḥ srúcaścárantyadhvaré ǀ
   ūrjó nápātam ghṛtákeśamīmahe’gním yajñéṣu pūrvyám ǁ

   acchā hi tvā sahasaḥ sūno aṅgiraḥ srucaś caranty adhvare |
   ūrjo napātaṃ ghṛtakeśam īmahe 'gniṃ yajñeṣu pūrvyam ||

   अच्छ॑ । हि । त्वा॒ । स॒ह॒सः॒ । सू॒नो॒ इति॑ । अ॒ङ्गि॒रः॒ । स्रुचः॑ । चर॑न्ति । अ॒ध्व॒रे ।
   ऊ॒र्जः । नपा॑तम् । घृ॒तऽके॑शम् । ई॒म॒हे॒ । अ॒ग्निम् । य॒ज्ञेषु॑ । पू॒र्व्यम् ॥

   अच्छ । हि । त्वा । सहसः । सूनो इति । अङ्गिरः । स्रुचः । चरन्ति । अध्वरे ।
   ऊर्जः । नपातम् । घृतऽकेशम् । ईमहे । अग्निम् । यज्ञेषु । पूर्व्यम् ॥

   áccha ǀ hí ǀ tvā ǀ sahasaḥ ǀ sūno íti ǀ aṅgiraḥ ǀ srúcaḥ ǀ cáranti ǀ adhvaré ǀ
   ūrjáḥ ǀ nápātam ǀ ghṛtá-keśam ǀ īmahe ǀ agním ǀ yajñéṣu ǀ pūrvyám ǁ

   accha ǀ hi ǀ tvā ǀ sahasaḥ ǀ sūno iti ǀ aṅgiraḥ ǀ srucaḥ ǀ caranti ǀ adhvare ǀ
   ūrjaḥ ǀ napātam ǀ ghṛta-keśam ǀ īmahe ǀ agnim ǀ yajñeṣu ǀ pūrvyam ǁ

   8.60.2 Aṣṭaka 6.4.32.2Anuvāka 8.7.2Interpretations

3. Ṛk 3

   अग्ने॑ क॒विर्वे॒धा अ॑सि॒ होता॑ पावक॒ यक्ष्यः॑ ।
   मं॒द्रो यजि॑ष्ठो अध्व॒रेष्वीड्यो॒ विप्रे॑भिः शुक्र॒ मन्म॑भिः ॥

   अग्ने कविर् वेधा असि होता पावक यक्ष्यः |
   मन्द्रो यजिष्ठो अध्वरेष्व् ईड्यो विप्रेभिः शुक्र मन्मभिः ||

   ágne kavírvedhā́ asi hótā pāvaka yákṣyaḥ ǀ
   mandró yájiṣṭho adhvaréṣvī́ḍyo víprebhiḥ śukra mánmabhiḥ ǁ

   agne kavir vedhā asi hotā pāvaka yakṣyaḥ |
   mandro yajiṣṭho adhvareṣv īḍyo viprebhiḥ śukra manmabhiḥ ||

   अग्ने॑ । क॒विः । वे॒धाः । अ॒सि॒ । होता॑ । पा॒व॒क॒ । यक्ष्यः॑ ।
   म॒न्द्रः । यजि॑ष्ठः । अ॒ध्व॒रेषु॑ । ईड्यः॑ । विप्रे॑भिः । शु॒क्र॒ । मन्म॑ऽभिः ॥

   अग्ने । कविः । वेधाः । असि । होता । पावक । यक्ष्यः ।
   मन्द्रः । यजिष्ठः । अध्वरेषु । ईड्यः । विप्रेभिः । शुक्र । मन्मऽभिः ॥

   ágne ǀ kavíḥ ǀ vedhā́ḥ ǀ asi ǀ hótā ǀ pāvaka ǀ yákṣyaḥ ǀ
   mandráḥ ǀ yájiṣṭhaḥ ǀ adhvaréṣu ǀ ī́ḍyaḥ ǀ víprebhiḥ ǀ śukra ǀ mánma-bhiḥ ǁ

   agne ǀ kaviḥ ǀ vedhāḥ ǀ asi ǀ hotā ǀ pāvaka ǀ yakṣyaḥ ǀ
   mandraḥ ǀ yajiṣṭhaḥ ǀ adhvareṣu ǀ īḍyaḥ ǀ viprebhiḥ ǀ śukra ǀ manma-bhiḥ ǁ

   8.60.3 Aṣṭaka 6.4.32.3Anuvāka 8.7.3Interpretations

4. Ṛk 4

   अद्रो॑घ॒मा व॑होश॒तो य॑विष्ठ्य दे॒वाँ अ॑जस्र वी॒तये॑ ।
   अ॒भि प्रयां॑सि॒ सुधि॒ता व॑सो गहि॒ मंद॑स्व धी॒तिभि॑र्हि॒तः ॥

   अद्रोघम् आ वहोशतो यविष्ठ्य देवां अजस्र वीतये |
   अभि प्रयांसि सुधिता वसो गहि मन्दस्व धीतिभिर् हितः ||

   ádroghamā́ vahośató yaviṣṭhya devā́m̐ ajasra vītáye ǀ
   abhí práyāṃsi súdhitā́ vaso gahi mándasva dhītíbhirhitáḥ ǁ

   adrogham ā vahośato yaviṣṭhya devāṃ ajasra vītaye |
   abhi prayāṃsi sudhitā vaso gahi mandasva dhītibhir hitaḥ ||

   अद्रो॑घम् । आ । व॒ह॒ । उ॒श॒तः । य॒वि॒ष्ठ्य॒ । दे॒वान् । अ॒ज॒स्र॒ । वी॒तये॑ ।
   अ॒भि । प्रयां॑सि । सुऽधि॑ता । आ । व॒सो॒ इति॑ । ग॒हि॒ । मन्द॑स्व । धी॒तिऽभिः॑ । हि॒तः ॥

   अद्रोघम् । आ । वह । उशतः । यविष्ठ्य । देवान् । अजस्र । वीतये ।
   अभि । प्रयांसि । सुऽधिता । आ । वसो इति । गहि । मन्दस्व । धीतिऽभिः । हितः ॥

   ádrogham ǀ ā́ ǀ vaha ǀ uśatáḥ ǀ yaviṣṭhya ǀ devā́n ǀ ajasra ǀ vītáye ǀ
   abhí ǀ práyāṃsi ǀ sú-dhitā ǀ ā́ ǀ vaso íti ǀ gahi ǀ mándasva ǀ dhītí-bhiḥ ǀ hitáḥ ǁ

   adrogham ǀ ā ǀ vaha ǀ uśataḥ ǀ yaviṣṭhya ǀ devān ǀ ajasra ǀ vītaye ǀ
   abhi ǀ prayāṃsi ǀ su-dhitā ǀ ā ǀ vaso iti ǀ gahi ǀ mandasva ǀ dhīti-bhiḥ ǀ hitaḥ ǁ

   8.60.4 Aṣṭaka 6.4.32.4Anuvāka 8.7.4Interpretations

5. Ṛk 5

   त्वमित्स॒प्रथा॑ अ॒स्यग्ने॑ त्रातर्ऋ॒तस्क॒विः ।
   त्वां विप्रा॑सः समिधान दीदिव॒ आ वि॑वासंति वे॒धसः॑ ॥

   त्वम् इत् सप्रथा अस्य् अग्ने त्रातर् ऋतस् कविः |
   त्वां विप्रासः समिधान दीदिव आ विवासन्ति वेधसः ||

   tvámítsapráthā asyágne trātarṛtáskavíḥ ǀ
   tvā́m víprāsaḥ samidhāna dīdiva ā́ vivāsanti vedhásaḥ ǁ

   tvam it saprathā asy agne trātar ṛtas kaviḥ |
   tvāṃ viprāsaḥ samidhāna dīdiva ā vivāsanti vedhasaḥ ||

   त्वम् । इत् । स॒ऽप्रथाः॑ । अ॒सि॒ । अग्ने॑ । त्रा॒तः॒ । ऋ॒तः । क॒विः ।
   त्वाम् । विप्रा॑सः । स॒म्ऽइ॒धा॒न॒ । दी॒दि॒ऽवः॒ । आ । वि॒वा॒स॒न्ति॒ । वे॒धसः॑ ॥

   त्वम् । इत् । सऽप्रथाः । असि । अग्ने । त्रातः । ऋतः । कविः ।
   त्वाम् । विप्रासः । सम्ऽइधान । दीदिऽवः । आ । विवासन्ति । वेधसः ॥

   tvám ǀ ít ǀ sa-práthāḥ ǀ asi ǀ ágne ǀ trātaḥ ǀ ṛtáḥ ǀ kavíḥ ǀ
   tvā́m ǀ víprāsaḥ ǀ sam-idhāna ǀ dīdi-vaḥ ǀ ā́ ǀ vivāsanti ǀ vedhásaḥ ǁ

   tvam ǀ it ǀ sa-prathāḥ ǀ asi ǀ agne ǀ trātaḥ ǀ ṛtaḥ ǀ kaviḥ ǀ
   tvām ǀ viprāsaḥ ǀ sam-idhāna ǀ dīdi-vaḥ ǀ ā ǀ vivāsanti ǀ vedhasaḥ ǁ

   8.60.5 Aṣṭaka 6.4.32.5Anuvāka 8.7.5Interpretations

6. Ṛk 6

   शोचा॑ शोचिष्ठ दीदि॒हि वि॒शे मयो॒ रास्व॑ स्तो॒त्रे म॒हाँ अ॑सि ।
   दे॒वानां॒ शर्म॒न्मम॑ संतु सू॒रयः॑ शत्रू॒षाहः॑ स्व॒ग्नयः॑ ॥

   शोचा शोचिष्ठ दीदिहि विशे मयो रास्व स्तोत्रे महां असि |
   देवानां शर्मन् मम सन्तु सूरयः शत्रूषाहः स्वग्नयः ||

   śócā śociṣṭha dīdihí viśé máyo rā́sva stotré mahā́m̐ asi ǀ
   devā́nām śármanmáma santu sūráyaḥ śatrūṣā́haḥ svagnáyaḥ ǁ

   śocā śociṣṭha dīdihi viśe mayo rāsva stotre mahāṃ asi |
   devānāṃ śarman mama santu sūrayaḥ śatrūṣāhaḥ svagnayaḥ ||

   शोच॑ । शो॒चि॒ष्ठ॒ । दी॒दि॒हि । वि॒शे । मयः॑ । रास्व॑ । स्तो॒त्रे । म॒हान् । अ॒सि॒ ।
   दे॒वाना॑म् । शर्म॑न् । मम॑ । स॒न्तु॒ । सू॒रयः॑ । श॒त्रु॒ऽसहः॑ । सु॒ऽअ॒ग्नयः॑ ॥

   शोच । शोचिष्ठ । दीदिहि । विशे । मयः । रास्व । स्तोत्रे । महान् । असि ।
   देवानाम् । शर्मन् । मम । सन्तु । सूरयः । शत्रुऽसहः । सुऽअग्नयः ॥

   śóca ǀ śociṣṭha ǀ dīdihí ǀ viśé ǀ máyaḥ ǀ rā́sva ǀ stotré ǀ mahā́n ǀ asi ǀ
   devā́nām ǀ śárman ǀ máma ǀ santu ǀ sūráyaḥ ǀ śatru-sáhaḥ ǀ su-agnáyaḥ ǁ

   śoca ǀ śociṣṭha ǀ dīdihi ǀ viśe ǀ mayaḥ ǀ rāsva ǀ stotre ǀ mahān ǀ asi ǀ
   devānām ǀ śarman ǀ mama ǀ santu ǀ sūrayaḥ ǀ śatru-sahaḥ ǀ su-agnayaḥ ǁ

   8.60.6 Aṣṭaka 6.4.33.1Anuvāka 8.7.6Interpretations

7. Ṛk 7

   यथा॑ चिद्वृ॒द्धम॑त॒समग्ने॑ सं॒जूर्व॑सि॒ क्षमि॑ ।
   ए॒वा द॑ह मित्रमहो॒ यो अ॑स्म॒ध्रुग्दु॒र्मन्मा॒ कश्च॒ वेन॑ति ॥

   यथा चिद् वृद्धम् अतसम् अग्ने संजूर्वसि क्षमि |
   एवा दह मित्रमहो यो अस्मध्रुग् दुर्मन्मा कश् च वेनति ||

   yáthā cidvṛddhámatasámágne saṃjū́rvasi kṣámi ǀ
   evā́ daha mitramaho yó asmadhrúgdurmánmā káśca vénati ǁ

   yathā cid vṛddham atasam agne saṃjūrvasi kṣami |
   evā daha mitramaho yo asmadhrug durmanmā kaś ca venati ||

   यथा॑ । चि॒त् । वृ॒द्धम् । अ॒त॒सम् । अग्ने॑ । स॒म्ऽजूर्व॑सि । क्षमि॑ ।
   ए॒व । द॒ह॒ । मि॒त्र॒ऽम॒हः॒ । यः । अ॒स्म॒ऽध्रुक् । दुः॒ऽमन्मा॑ । कः । च॒ । वेन॑ति ॥

   यथा । चित् । वृद्धम् । अतसम् । अग्ने । सम्ऽजूर्वसि । क्षमि ।
   एव । दह । मित्रऽमहः । यः । अस्मऽध्रुक् । दुःऽमन्मा । कः । च । वेनति ॥

   yáthā ǀ cit ǀ vṛddhám ǀ atasám ǀ ágne ǀ sam-jū́rvasi ǀ kṣámi ǀ
   evá ǀ daha ǀ mitra-mahaḥ ǀ yáḥ ǀ asma-dhrúk ǀ duḥ-mánmā ǀ káḥ ǀ ca ǀ vénati ǁ

   yathā ǀ cit ǀ vṛddham ǀ atasam ǀ agne ǀ sam-jūrvasi ǀ kṣami ǀ
   eva ǀ daha ǀ mitra-mahaḥ ǀ yaḥ ǀ asma-dhruk ǀ duḥ-manmā ǀ kaḥ ǀ ca ǀ venati ǁ

   8.60.7 Aṣṭaka 6.4.33.2Anuvāka 8.7.7Interpretations

8. Ṛk 8

   मा नो॒ मर्ता॑य रि॒पवे॑ रक्ष॒स्विने॒ माघशं॑साय रीरधः ।
   अस्रे॑धद्भिस्त॒रणि॑भिर्यविष्ठ्य शि॒वेभिः॑ पाहि पा॒युभिः॑ ॥

   मा नो मर्ताय रिपवे रक्षस्विने माघशंसाय रीरधः |
   अस्रेधद्भिस् तरणिभिर् यविष्ठ्य शिवेभिः पाहि पायुभिः ||

   mā́ no mártāya ripáve rakṣasvíne mā́gháśaṃsāya rīradhaḥ ǀ
   ásredhadbhistaráṇibhiryaviṣṭhya śivébhiḥ pāhi pāyúbhiḥ ǁ

   mā no martāya ripave rakṣasvine māghaśaṃsāya rīradhaḥ |
   asredhadbhis taraṇibhir yaviṣṭhya śivebhiḥ pāhi pāyubhiḥ ||

   मा । नः॒ । मर्ता॑य । रि॒पवे॑ । र॒क्ष॒स्विने॑ । मा । अ॒घऽशं॑साय । री॒र॒धः॒ ।
   अस्रे॑धत्ऽभिः । त॒रणि॑ऽभिः । य॒वि॒ष्ठ्य॒ । शि॒वेभिः॑ । पा॒हि॒ । पा॒युऽभिः॑ ॥

   मा । नः । मर्ताय । रिपवे । रक्षस्विने । मा । अघऽशंसाय । रीरधः ।
   अस्रेधत्ऽभिः । तरणिऽभिः । यविष्ठ्य । शिवेभिः । पाहि । पायुऽभिः ॥

   mā́ ǀ naḥ ǀ mártāya ǀ ripáve ǀ rakṣasvíne ǀ mā́ ǀ aghá-śaṃsāya ǀ rīradhaḥ ǀ
   ásredhat-bhiḥ ǀ taráṇi-bhiḥ ǀ yaviṣṭhya ǀ śivébhiḥ ǀ pāhi ǀ pāyú-bhiḥ ǁ

   mā ǀ naḥ ǀ martāya ǀ ripave ǀ rakṣasvine ǀ mā ǀ agha-śaṃsāya ǀ rīradhaḥ ǀ
   asredhat-bhiḥ ǀ taraṇi-bhiḥ ǀ yaviṣṭhya ǀ śivebhiḥ ǀ pāhi ǀ pāyu-bhiḥ ǁ

   8.60.8 Aṣṭaka 6.4.33.3Anuvāka 8.7.8Interpretations

9. Ṛk 9

   पा॒हि नो॑ अग्न॒ एक॑या पा॒ह्यु१॒॑त द्वि॒तीय॑या ।
   पा॒हि गी॒र्भिस्ति॒सृभि॑रूर्जां पते पा॒हि च॑त॒सृभि॑र्वसो ॥

   पाहि नो अग्न एकया पाह्य् उत द्वितीयया |
   पाहि गीर्भिस् तिसृभिर् ऊर्जाम् पते पाहि चतसृभिर् वसो ||

   pāhí no agna ékayā pāhyútá dvitī́yayā ǀ
   pāhí gīrbhístisṛ́bhirūrjām pate pāhí catasṛ́bhirvaso ǁ

   pāhi no agna ekayā pāhy uta dvitīyayā |
   pāhi gīrbhis tisṛbhir ūrjām pate pāhi catasṛbhir vaso ||

   पा॒हि । नः॒ । अ॒ग्ने॒ । एक॑या । पा॒हि । उ॒त । द्वि॒तीय॑या ।
   पा॒हि । गीः॒ऽभिः । ति॒सृऽभिः॑ । ऊ॒र्जा॒म् । प॒ते॒ । पा॒हि । च॒त॒सृऽभिः॑ । व॒सो॒ इति॑ ॥

   पाहि । नः । अग्ने । एकया । पाहि । उत । द्वितीयया ।
   पाहि । गीःऽभिः । तिसृऽभिः । ऊर्जाम् । पते । पाहि । चतसृऽभिः । वसो इति ॥

   pāhí ǀ naḥ ǀ agne ǀ ékayā ǀ pāhí ǀ utá ǀ dvitī́yayā ǀ
   pāhí ǀ gīḥ-bhíḥ ǀ tisṛ́-bhiḥ ǀ ūrjām ǀ pate ǀ pāhí ǀ catasṛ́-bhiḥ ǀ vaso íti ǁ

   pāhi ǀ naḥ ǀ agne ǀ ekayā ǀ pāhi ǀ uta ǀ dvitīyayā ǀ
   pāhi ǀ gīḥ-bhiḥ ǀ tisṛ-bhiḥ ǀ ūrjām ǀ pate ǀ pāhi ǀ catasṛ-bhiḥ ǀ vaso iti ǁ

   8.60.9 Aṣṭaka 6.4.33.4Anuvāka 8.7.9Interpretations

10. Ṛk 10

    पा॒हि विश्व॑स्माद्र॒क्षसो॒ अरा॑व्णः॒ प्र स्म॒ वाजे॑षु नोऽव ।
    त्वामिद्धि नेदि॑ष्ठं दे॒वता॑तय आ॒पिं नक्षा॑महे वृ॒धे ॥

    पाहि विश्वस्माद् रक्षसो अराव्णः प्र स्म वाजेषु नो ऽव |
    त्वाम् इद् धि नेदिष्ठं देवतातय आपिं नक्षामहे वृधे ||

    pāhí víśvasmādrakṣáso árāvṇaḥ prá sma vā́jeṣu no’va ǀ
    tvā́míddhí nédiṣṭham devátātaya āpím nákṣāmahe vṛdhé ǁ

    pāhi viśvasmād rakṣaso arāvṇaḥ pra sma vājeṣu no 'va |
    tvām id dhi nediṣṭhaṃ devatātaya āpiṃ nakṣāmahe vṛdhe ||

    पा॒हि । विश्व॑स्मात् । र॒क्षसः॑ । अरा॑व्णः । प्र । स्म॒ । वाजे॑षु । नः॒ । अ॒व॒ ।
    त्वाम् । इत् । हि । नेदि॑ष्ठम् । दे॒वऽता॑तये । आ॒पिम् । नक्षा॑महे । वृ॒धे ॥

    पाहि । विश्वस्मात् । रक्षसः । अराव्णः । प्र । स्म । वाजेषु । नः । अव ।
    त्वाम् । इत् । हि । नेदिष्ठम् । देवऽतातये । आपिम् । नक्षामहे । वृधे ॥

    pāhí ǀ víśvasmāt ǀ rakṣásaḥ ǀ árāvṇaḥ ǀ prá ǀ sma ǀ vā́jeṣu ǀ naḥ ǀ ava ǀ
    tvā́m ǀ ít ǀ hí ǀ nédiṣṭham ǀ devá-tātaye ǀ āpím ǀ nákṣāmahe ǀ vṛdhé ǁ

    pāhi ǀ viśvasmāt ǀ rakṣasaḥ ǀ arāvṇaḥ ǀ pra ǀ sma ǀ vājeṣu ǀ naḥ ǀ ava ǀ
    tvām ǀ it ǀ hi ǀ nediṣṭham ǀ deva-tātaye ǀ āpim ǀ nakṣāmahe ǀ vṛdhe ǁ

    8.60.10 Aṣṭaka 6.4.33.5Anuvāka 8.7.10Interpretations

11. Ṛk 11

    आ नो॑ अग्ने वयो॒वृधं॑ र॒यिं पा॑वक॒ शंस्यं॑ ।
    रास्वा॑ च न उपमाते पुरु॒स्पृहं॒ सुनी॑ती॒ स्वय॑शस्तरं ॥

    आ नो अग्ने वयोवृधं रयिम् पावक शंस्यम् |
    रास्वा च न उपमाते पुरुस्पृहं सुनीती स्वयशस्तरम् ||

    ā́ no agne vayovṛ́dham rayím pāvaka śáṃsyam ǀ
    rā́svā ca na upamāte puruspṛ́ham súnītī sváyaśastaram ǁ

    ā no agne vayovṛdhaṃ rayim pāvaka śaṃsyam |
    rāsvā ca na upamāte puruspṛhaṃ sunītī svayaśastaram ||

    आ । नः॒ । अ॒ग्ने॒ । व॒यः॒ऽवृध॑म् । र॒यिम् । पा॒व॒क॒ । शंस्य॑म् ।
    रास्व॑ । च॒ । नः॒ । उ॒प॒ऽमा॒ते॒ । पु॒रु॒ऽस्पृह॑म् । सुऽनी॑ती । स्वय॑शःऽतरम् ॥

    आ । नः । अग्ने । वयःऽवृधम् । रयिम् । पावक । शंस्यम् ।
    रास्व । च । नः । उपऽमाते । पुरुऽस्पृहम् । सुऽनीती । स्वयशःऽतरम् ॥

    ā́ ǀ naḥ ǀ agne ǀ vayaḥ-vṛ́dham ǀ rayím ǀ pāvaka ǀ śáṃsyam ǀ
    rā́sva ǀ ca ǀ naḥ ǀ upa-māte ǀ puru-spṛ́ham ǀ sú-nītī ǀ sváyaśaḥ-taram ǁ

    ā ǀ naḥ ǀ agne ǀ vayaḥ-vṛdham ǀ rayim ǀ pāvaka ǀ śaṃsyam ǀ
    rāsva ǀ ca ǀ naḥ ǀ upa-māte ǀ puru-spṛham ǀ su-nītī ǀ svayaśaḥ-taram ǁ

    8.60.11 Aṣṭaka 6.4.34.1Anuvāka 8.7.11Interpretations

12. Ṛk 12

    येन॒ वंसा॑म॒ पृत॑नासु॒ शर्ध॑त॒स्तरं॑तो अ॒र्य आ॒दिशः॑ ।
    स त्वं नो॑ वर्ध॒ प्रय॑सा शचीवसो॒ जिन्वा॒ धियो॑ वसु॒विदः॑ ॥

    येन वंसाम पृतनासु शर्धतस् तरन्तो अर्य आदिशः |
    स त्वं नो वर्ध प्रयसा शचीवसो जिन्वा धियो वसुविदः ||

    yéna váṃsāma pṛ́tanāsu śárdhatastáranto aryá ādíśaḥ ǀ
    sá tvám no vardha práyasā śacīvaso jínvā dhíyo vasuvídaḥ ǁ

    yena vaṃsāma pṛtanāsu śardhatas taranto arya ādiśaḥ |
    sa tvaṃ no vardha prayasā śacīvaso jinvā dhiyo vasuvidaḥ ||

    येन॑ । वंसा॑म । पृत॑नासु । शर्ध॑तः । तर॑न्तः । अ॒र्यः । आ॒ऽदिशः॑ ।
    सः । त्वम् । नः॒ । व॒र्ध॒ । प्रय॑सा । श॒ची॒व॒सो॒ इति॑ शचीऽवसो । जिन्व॑ । धियः॑ । व॒सु॒ऽविदः॑ ॥

    येन । वंसाम । पृतनासु । शर्धतः । तरन्तः । अर्यः । आऽदिशः ।
    सः । त्वम् । नः । वर्ध । प्रयसा । शचीवसो इति शचीऽवसो । जिन्व । धियः । वसुऽविदः ॥

    yéna ǀ váṃsāma ǀ pṛ́tanāsu ǀ śárdhataḥ ǀ tárantaḥ ǀ aryáḥ ǀ ā-díśaḥ ǀ
    sáḥ ǀ tvám ǀ naḥ ǀ vardha ǀ práyasā ǀ śacīvaso íti śacī-vaso ǀ jínva ǀ dhíyaḥ ǀ vasu-vídaḥ ǁ

    yena ǀ vaṃsāma ǀ pṛtanāsu ǀ śardhataḥ ǀ tarantaḥ ǀ aryaḥ ǀ ā-diśaḥ ǀ
    saḥ ǀ tvam ǀ naḥ ǀ vardha ǀ prayasā ǀ śacīvaso iti śacī-vaso ǀ jinva ǀ dhiyaḥ ǀ vasu-vidaḥ ǁ

    8.60.12 Aṣṭaka 6.4.34.2Anuvāka 8.7.12Interpretations

13. Ṛk 13

    शिशा॑नो वृष॒भो य॑था॒ग्निः शृंगे॒ दवि॑ध्वत् ।
    ति॒ग्मा अ॑स्य॒ हन॑वो॒ न प्र॑ति॒धृषे॑ सु॒जंभः॒ सह॑सो य॒हुः ॥

    शिशानो वृषभो यथाग्निः शृङ्गे दविध्वत् |
    तिग्मा अस्य हनवो न प्रतिधृषे सुजम्भः सहसो यहुः ||

    śíśāno vṛṣabhó yathāgníḥ śṛ́ṅge dávidhvat ǀ
    tigmā́ asya hánavo ná pratidhṛ́ṣe sujámbhaḥ sáhaso yahúḥ ǁ

    śiśāno vṛṣabho yathāgniḥ śṛṅge davidhvat |
    tigmā asya hanavo na pratidhṛṣe sujambhaḥ sahaso yahuḥ ||

    शिशा॑नः । वृ॒ष॒भः । य॒था॒ । अ॒ग्निः । शृङ्गे॒ इति॑ । दवि॑ध्वत् ।
    ति॒ग्माः । अ॒स्य॒ । हन॑वः । न । प्र॒ति॒ऽधृषे॑ । सु॒ऽजम्भः॑ । सह॑सः । य॒हुः ॥

    शिशानः । वृषभः । यथा । अग्निः । शृङ्गे इति । दविध्वत् ।
    तिग्माः । अस्य । हनवः । न । प्रतिऽधृषे । सुऽजम्भः । सहसः । यहुः ॥

    śíśānaḥ ǀ vṛṣabháḥ ǀ yathā ǀ agníḥ ǀ śṛ́ṅge íti ǀ dávidhvat ǀ
    tigmā́ḥ ǀ asya ǀ hánavaḥ ǀ ná ǀ prati-dhṛ́ṣe ǀ su-jámbhaḥ ǀ sáhasaḥ ǀ yahúḥ ǁ

    śiśānaḥ ǀ vṛṣabhaḥ ǀ yathā ǀ agniḥ ǀ śṛṅge iti ǀ davidhvat ǀ
    tigmāḥ ǀ asya ǀ hanavaḥ ǀ na ǀ prati-dhṛṣe ǀ su-jambhaḥ ǀ sahasaḥ ǀ yahuḥ ǁ

    8.60.13 Aṣṭaka 6.4.34.3Anuvāka 8.7.13Interpretations

14. Ṛk 14

    न॒हि ते॑ अग्ने वृषभ प्रति॒धृषे॒ जंभा॑सो॒ यद्वि॒तिष्ठ॑से ।
    स त्वं नो॑ होतः॒ सुहु॑तं ह॒विष्कृ॑धि॒ वंस्वा॑ नो॒ वार्या॑ पु॒रु ॥

    नहि ते अग्ने वृषभ प्रतिधृषे जम्भासो यद् वितिष्ठसे |
    स त्वं नो होतः सुहुतं हविष् कृधि वंस्वा नो वार्या पुरु ||

    nahí te agne vṛṣabha pratidhṛ́ṣe jámbhāso yádvitíṣṭhase ǀ
    sá tvám no hotaḥ súhutam havíṣkṛdhi váṃsvā no vā́ryā purú ǁ

    nahi te agne vṛṣabha pratidhṛṣe jambhāso yad vitiṣṭhase |
    sa tvaṃ no hotaḥ suhutaṃ haviṣ kṛdhi vaṃsvā no vāryā puru ||

    न॒हि । ते॒ । अ॒ग्ने॒ । वृ॒ष॒भ॒ । प्र॒ति॒ऽधृषे॑ । जम्भा॑सः । यत् । वि॒ऽतिष्ठ॑से ।
    सः । त्वम् । नः॒ । हो॒त॒रिति॑ । सुऽहु॑तम् । ह॒विः । कृ॒धि॒ । वंस्व॑ । नः॒ । वार्या॑ । पु॒रु ॥

    नहि । ते । अग्ने । वृषभ । प्रतिऽधृषे । जम्भासः । यत् । विऽतिष्ठसे ।
    सः । त्वम् । नः । होतरिति । सुऽहुतम् । हविः । कृधि । वंस्व । नः । वार्या । पुरु ॥

    nahí ǀ te ǀ agne ǀ vṛṣabha ǀ prati-dhṛ́ṣe ǀ jámbhāsaḥ ǀ yát ǀ vi-tíṣṭhase ǀ
    sáḥ ǀ tvám ǀ naḥ ǀ hotaríti ǀ sú-hutam ǀ havíḥ ǀ kṛdhi ǀ váṃsva ǀ naḥ ǀ vā́ryā ǀ purú ǁ

    nahi ǀ te ǀ agne ǀ vṛṣabha ǀ prati-dhṛṣe ǀ jambhāsaḥ ǀ yat ǀ vi-tiṣṭhase ǀ
    saḥ ǀ tvam ǀ naḥ ǀ hotariti ǀ su-hutam ǀ haviḥ ǀ kṛdhi ǀ vaṃsva ǀ naḥ ǀ vāryā ǀ puru ǁ

    8.60.14 Aṣṭaka 6.4.34.4Anuvāka 8.7.14Interpretations

15. Ṛk 15

    शेषे॒ वने॑षु मा॒त्रोः सं त्वा॒ मर्ता॑स इंधते ।
    अतं॑द्रो ह॒व्या व॑हसि हवि॒ष्कृत॒ आदिद्दे॒वेषु॑ राजसि ॥

    शेषे वनेषु मात्रोः सं त्वा मर्तास इन्धते |
    अतन्द्रो हव्या वहसि हविष्कृत आद् इद् देवेषु राजसि ||

    śéṣe váneṣu mātróḥ sám tvā mártāsa indhate ǀ
    átandro havyā́ vahasi haviṣkṛ́ta ā́díddevéṣu rājasi ǁ

    śeṣe vaneṣu mātroḥ saṃ tvā martāsa indhate |
    atandro havyā vahasi haviṣkṛta ād id deveṣu rājasi ||

    शेषे॑ । वने॑षु । मा॒त्रोः । सम् । त्वा॒ । मर्ता॑सः । इ॒न्ध॒ते॒ ।
    अत॑न्द्रः । ह॒व्या । व॒ह॒सि॒ । ह॒विः॒ऽकृतः॑ । आत् । इत् । दे॒वेषु॑ । रा॒ज॒सि॒ ॥

    शेषे । वनेषु । मात्रोः । सम् । त्वा । मर्तासः । इन्धते ।
    अतन्द्रः । हव्या । वहसि । हविःऽकृतः । आत् । इत् । देवेषु । राजसि ॥

    śéṣe ǀ váneṣu ǀ mātróḥ ǀ sám ǀ tvā ǀ mártāsaḥ ǀ indhate ǀ
    átandraḥ ǀ havyā́ ǀ vahasi ǀ haviḥ-kṛ́taḥ ǀ ā́t ǀ ít ǀ devéṣu ǀ rājasi ǁ

    śeṣe ǀ vaneṣu ǀ mātroḥ ǀ sam ǀ tvā ǀ martāsaḥ ǀ indhate ǀ
    atandraḥ ǀ havyā ǀ vahasi ǀ haviḥ-kṛtaḥ ǀ āt ǀ it ǀ deveṣu ǀ rājasi ǁ

    8.60.15 Aṣṭaka 6.4.34.5Anuvāka 8.7.15Interpretations

16. Ṛk 16

    स॒प्त होता॑र॒स्तमिदी॑ळते॒ त्वाग्ने॑ सु॒त्यज॒मह्र॑यं ।
    भि॒नत्स्यद्रिं॒ तप॑सा॒ वि शो॒चिषा॒ प्राग्ने॑ तिष्ठ॒ जनाँ॒ अति॑ ॥

    सप्त होतारस् तम् इद् ईऌअते त्वाग्ने सुत्यजम् अह्रयम् |
    भिनत्स्य् अद्रिं तपसा वि शोचिषा प्राग्ने तिष्ठ जनां अति ||

    saptá hótārastámídīḷate tvā́gne sutyájamáhrayam ǀ
    bhinátsyádrim tápasā ví śocíṣā prā́gne tiṣṭha jánām̐ áti ǁ

    sapta hotāras tam id īḷate tvāgne sutyajam ahrayam |
    bhinatsy adriṃ tapasā vi śociṣā prāgne tiṣṭha janāṃ ati ||

    स॒प्त । होता॑रः । तम् । इत् । ई॒ळ॒ते॒ । त्वा॒ । अग्ने॑ । सु॒ऽत्यज॑म् । अह्र॑यम् ।
    भि॒नत्सि । अद्रि॑म् । तप॑सा । वि । शो॒चिषा॑ । प्र । अ॒ग्ने॒ । ति॒ष्ठ॒ । जना॑न् । अति॑ ॥

    सप्त । होतारः । तम् । इत् । ईळते । त्वा । अग्ने । सुऽत्यजम् । अह्रयम् ।
    भिनत्सि । अद्रिम् । तपसा । वि । शोचिषा । प्र । अग्ने । तिष्ठ । जनान् । अति ॥

    saptá ǀ hótāraḥ ǀ tám ǀ ít ǀ īḷate ǀ tvā ǀ ágne ǀ su-tyájam ǀ áhrayam ǀ
    bhinátsí ǀ ádrim ǀ tápasā ǀ ví ǀ śocíṣā ǀ prá ǀ agne ǀ tiṣṭha ǀ jánān ǀ áti ǁ

    sapta ǀ hotāraḥ ǀ tam ǀ it ǀ īḷate ǀ tvā ǀ agne ǀ su-tyajam ǀ ahrayam ǀ
    bhinatsi ǀ adrim ǀ tapasā ǀ vi ǀ śociṣā ǀ pra ǀ agne ǀ tiṣṭha ǀ janān ǀ ati ǁ

    8.60.16 Aṣṭaka 6.4.35.1Anuvāka 8.7.16Interpretations

17. Ṛk 17

    अ॒ग्निम॑ग्निं वो॒ अध्रि॑गुं हु॒वेम॑ वृ॒क्तब॑र्हिषः ।
    अ॒ग्निं हि॒तप्र॑यसः शश्व॒तीष्वा होता॑रं चर्षणी॒नां ॥

    अग्निम्-अग्निं वो अध्रिगुं हुवेम वृक्तबर्हिषः |
    अग्निं हितप्रयसः शश्वतीष्व् आ होतारं चर्षणीनाम् ||

    agnímagnim vo ádhrigum huvéma vṛktábarhiṣaḥ ǀ
    agním hitáprayasaḥ śaśvatī́ṣvā́ hótāram carṣaṇīnā́m ǁ

    agnim-agniṃ vo adhriguṃ huvema vṛktabarhiṣaḥ |
    agniṃ hitaprayasaḥ śaśvatīṣv ā hotāraṃ carṣaṇīnām ||

    अ॒ग्निम्ऽअ॑ग्निम् । वः॒ । अध्रि॑ऽगुम् । हु॒वेम॑ । वृ॒क्तऽब॑र्हिषः ।
    अ॒ग्निम् । हि॒तऽप्र॑यसः । श॒श्व॒तीषु॑ । आ । होता॑रम् । च॒र्ष॒णी॒नाम् ॥

    अग्निम्ऽअग्निम् । वः । अध्रिऽगुम् । हुवेम । वृक्तऽबर्हिषः ।
    अग्निम् । हितऽप्रयसः । शश्वतीषु । आ । होतारम् । चर्षणीनाम् ॥

    agním-agnim ǀ vaḥ ǀ ádhri-gum ǀ huvéma ǀ vṛktá-barhiṣaḥ ǀ
    agním ǀ hitá-prayasaḥ ǀ śaśvatī́ṣu ǀ ā́ ǀ hótāram ǀ carṣaṇīnā́m ǁ

    agnim-agnim ǀ vaḥ ǀ adhri-gum ǀ huvema ǀ vṛkta-barhiṣaḥ ǀ
    agnim ǀ hita-prayasaḥ ǀ śaśvatīṣu ǀ ā ǀ hotāram ǀ carṣaṇīnām ǁ

    8.60.17 Aṣṭaka 6.4.35.2Anuvāka 8.7.17Interpretations

18. Ṛk 18

    केते॑न॒ शर्म॑न्त्सचते सुषा॒मण्यग्ने॒ तुभ्यं॑ चिकि॒त्वना॑ ।
    इ॒ष॒ण्यया॑ नः पुरु॒रूप॒मा भ॑र॒ वाजं॒ नेदि॑ष्ठमू॒तये॑ ॥

    केतेन शर्मन् सचते सुषामण्य् अग्ने तुभ्यं चिकित्वना |
    इषण्यया नः पुरुरूपम् आ भर वाजं नेदिष्ठम् ऊतये ||

    kétena śármantsacate suṣāmáṇyágne túbhyam cikitvánā ǀ
    iṣaṇyáyā naḥ pururū́pamā́ bhara vā́jam nédiṣṭhamūtáye ǁ

    ketena śarman sacate suṣāmaṇy agne tubhyaṃ cikitvanā |
    iṣaṇyayā naḥ pururūpam ā bhara vājaṃ nediṣṭham ūtaye ||

    केते॑न । शर्म॑न् । स॒च॒ते॒ । सु॒ऽसा॒मनि॑ । अग्ने॑ । तुभ्य॑म् । चि॒कि॒त्वना॑ ।
    इ॒ष॒ण्यया॑ । नः॒ । पु॒रु॒ऽरूप॑म् । आ । भ॒र॒ । वाज॑म् । नेदि॑ष्ठम् । ऊ॒तये॑ ॥

    केतेन । शर्मन् । सचते । सुऽसामनि । अग्ने । तुभ्यम् । चिकित्वना ।
    इषण्यया । नः । पुरुऽरूपम् । आ । भर । वाजम् । नेदिष्ठम् । ऊतये ॥

    kétena ǀ śárman ǀ sacate ǀ su-sāmáni ǀ ágne ǀ túbhyam ǀ cikitvánā ǀ
    iṣaṇyáyā ǀ naḥ ǀ puru-rū́pam ǀ ā́ ǀ bhara ǀ vā́jam ǀ nédiṣṭham ǀ ūtáye ǁ

    ketena ǀ śarman ǀ sacate ǀ su-sāmani ǀ agne ǀ tubhyam ǀ cikitvanā ǀ
    iṣaṇyayā ǀ naḥ ǀ puru-rūpam ǀ ā ǀ bhara ǀ vājam ǀ nediṣṭham ǀ ūtaye ǁ

    8.60.18 Aṣṭaka 6.4.35.3Anuvāka 8.7.18Interpretations

19. Ṛk 19

    अग्ने॒ जरि॑तर्वि॒श्पति॑स्तेपा॒नो दे॑व र॒क्षसः॑ ।
    अप्रो॑षिवान्गृ॒हप॑तिर्म॒हाँ अ॑सि दि॒वस्पा॒युर्दु॑रोण॒युः ॥

    अग्ने जरितर् विश्पतिस् तेपानो देव रक्षसः |
    अप्रोषिवान् गृहपतिर् महां असि दिवस् पायुर् दुरोणयुः ||

    ágne járitarviśpátistepānó deva rakṣásaḥ ǀ
    áproṣivāngṛhápatirmahā́m̐ asi diváspāyúrduroṇayúḥ ǁ

    agne jaritar viśpatis tepāno deva rakṣasaḥ |
    aproṣivān gṛhapatir mahāṃ asi divas pāyur duroṇayuḥ ||

    अग्ने॑ । जरि॑तः । वि॒श्पतिः॑ । ते॒पा॒नः । दे॒व॒ । र॒क्षसः॑ ।
    अप्रो॑षिऽवान् । गृ॒हऽप॑तिः । म॒हान् । अ॒सि॒ । दि॒वः । पा॒युः । दु॒रो॒ण॒ऽयुः ॥

    अग्ने । जरितः । विश्पतिः । तेपानः । देव । रक्षसः ।
    अप्रोषिऽवान् । गृहऽपतिः । महान् । असि । दिवः । पायुः । दुरोणऽयुः ॥

    ágne ǀ járitaḥ ǀ viśpátiḥ ǀ tepānáḥ ǀ deva ǀ rakṣásaḥ ǀ
    áproṣi-vān ǀ gṛhá-patiḥ ǀ mahā́n ǀ asi ǀ diváḥ ǀ pāyúḥ ǀ duroṇa-yúḥ ǁ

    agne ǀ jaritaḥ ǀ viśpatiḥ ǀ tepānaḥ ǀ deva ǀ rakṣasaḥ ǀ
    aproṣi-vān ǀ gṛha-patiḥ ǀ mahān ǀ asi ǀ divaḥ ǀ pāyuḥ ǀ duroṇa-yuḥ ǁ

    8.60.19 Aṣṭaka 6.4.35.4Anuvāka 8.7.19Interpretations

20. Ṛk 20

    मा नो॒ रक्ष॒ आ वे॑शीदाघृणीवसो॒ मा या॒तुर्या॑तु॒माव॑तां ।
    प॒रो॒ग॒व्यू॒त्यनि॑रा॒मप॒ क्षुध॒मग्ने॒ सेध॑ रक्ष॒स्विनः॑ ॥

    मा नो रक्ष आ वेशीद् आघृणीवसो मा यातुर् यातुमावताम् |
    परोगव्यूत्य् अनिराम् अप क्षुधम् अग्ने सेध रक्षस्विनः ||

    mā́ no rákṣa ā́ veśīdāghṛṇīvaso mā́ yātúryātumā́vatām ǀ
    parogavyūtyánirāmápa kṣúdhamágne sédha rakṣasvínaḥ ǁ

    mā no rakṣa ā veśīd āghṛṇīvaso mā yātur yātumāvatām |
    parogavyūty anirām apa kṣudham agne sedha rakṣasvinaḥ ||

    मा । नः॒ । रक्षः॑ । आ । वे॒शी॒त् । आ॒घृ॒णि॒व॒सो॒ इत्या॑घृणिऽवसो । मा । या॒तुः । या॒तु॒ऽमाव॑ताम् ।
    प॒रः॒ऽग॒व्यू॒ति । अनि॑राम् । अप॑ । क्षुध॑म् । अग्ने॑ । सेध॑ । र॒क्ष॒स्विनः॑ ॥

    मा । नः । रक्षः । आ । वेशीत् । आघृणिवसो इत्याघृणिऽवसो । मा । यातुः । यातुऽमावताम् ।
    परःऽगव्यूति । अनिराम् । अप । क्षुधम् । अग्ने । सेध । रक्षस्विनः ॥

    mā́ ǀ naḥ ǀ rákṣaḥ ǀ ā́ ǀ veśīt ǀ āghṛṇivaso ítyāghṛṇi-vaso ǀ mā́ ǀ yātúḥ ǀ yātu-mā́vatām ǀ
    paraḥ-gavyūtí ǀ ánirām ǀ ápa ǀ kṣúdham ǀ ágne ǀ sédha ǀ rakṣasvínaḥ ǁ

    mā ǀ naḥ ǀ rakṣaḥ ǀ ā ǀ veśīt ǀ āghṛṇivaso ityāghṛṇi-vaso ǀ mā ǀ yātuḥ ǀ yātu-māvatām ǀ
    paraḥ-gavyūti ǀ anirām ǀ apa ǀ kṣudham ǀ agne ǀ sedha ǀ rakṣasvinaḥ ǁ

    8.60.20 Aṣṭaka 6.4.35.5Anuvāka 8.7.20Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.