भागवतपुराणBhāgavatapurāṇa

BhāgavPur, 1, 1

1 of 114 · 54 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

जन्माद्यस्य यतो ऽन्वयादितरतश् चार्थेष्व् अभिज्ञः स्वराट् । (१।१)

janmādyasya yato 'nvayāditarataś cārtheṣv abhijñaḥ svarāṭ |

1.2१.२

तेने ब्रह्म हृदा य आदिकवये मुह्यन्ति यत् सूरयः । (१।२)

tene brahma hṛdā ya ādikavaye muhyanti yat sūrayaḥ |

1.3१.३

तेजोवारिमृदां यथा विनिमयो यत्र त्रिसर्गो ऽमृषा । (१।३)

tejovārimṛdāṃ yathā vinimayo yatra trisargo 'mṛṣā |

1.4१.४

धाम्ना स्वेन सदा निरस्तकुहकं सत्यं परं धीमहि ॥ (१।४)

dhāmnā svena sadā nirastakuhakaṃ satyaṃ paraṃ dhīmahi ||

2.1२.१

धर्मः प्रोज्झितकैतवो ऽत्र परमो निर्मत्सराणां सताम् । (२।१)

dharmaḥ projjhitakaitavo 'tra paramo nirmatsarāṇāṃ satām |

2.2२.२

वेद्यं वास्तवम् अत्र वस्तु शिवदं तापत्रयोन्मूलनम् । (२।२)

vedyaṃ vāstavam atra vastu śivadaṃ tāpatrayonmūlanam |

2.3२.३

श्रीमद्भागवते महामुनिकृते किं वा परैर् ईश्वरः । (२।३)

śrīmadbhāgavate mahāmunikṛte kiṃ vā parair īśvaraḥ |

2.4२.४

सद्यो हृद्य् अवरुध्यते ऽत्र कृतिभिः शुश्रूषुभिस् तत्क्षणात् ॥ (२।४)

sadyo hṛdy avarudhyate 'tra kṛtibhiḥ śuśrūṣubhis tatkṣaṇāt ||

3.1३.१

निगमकल्पतरोर्गलितं फलम् । (३।१)

nigamakalpatarorgalitaṃ phalam |

3.2३.२

शुकमुखाद् अमृतद्रवसंयुतम् । (३।२)

śukamukhād amṛtadravasaṃyutam |

3.3३.३

पिबत भागवतं रसम् आलयम् । (३।३)

pibata bhāgavataṃ rasam ālayam |

3.4३.४

मुहुरहो रसिका भुवि भावुकाः ॥ (३।४)

muhuraho rasikā bhuvi bhāvukāḥ ||

4.1४.१

नैमिषे ऽनिमिषक्षेत्रे ईशयः शौनकादयः । (४।१)

naimiṣe 'nimiṣakṣetre īśayaḥ śaunakādayaḥ |

4.2४.२

सत्त्रं स्वर्गाय लोकाय सहस्रसमम् आसत ॥ (४।२)

sattraṃ svargāya lokāya sahasrasamam āsata ||

5.1५.१

त एकदा तु मुनयः प्रातर्हुतहुताग्नयः । (५।१)

ta ekadā tu munayaḥ prātarhutahutāgnayaḥ |

5.2५.२

सत्कृतं सूतम् आसीनं पप्रच्छुर् इदम् आदरात् ॥ (५।२)

satkṛtaṃ sūtam āsīnaṃ papracchur idam ādarāt ||

6.1६.१

ऋषय ऊचुः । (६।१)

ṛṣaya ūcuḥ |

6.2६.२

त्वया खलु पुराणानि सेतिहासानि चानघ । (६।२)

tvayā khalu purāṇāni setihāsāni cānagha |

6.3६.३

आख्यातान्य् अप्य् अधीतानि धर्मशास्त्राणि यान्य् उत ॥ (६।३)

ākhyātāny apy adhītāni dharmaśāstrāṇi yāny uta ||

7.1७.१

यानि वेदविदां श्रेष्ठो भगवान् बादरायणः । (७।१)

yāni vedavidāṃ śreṣṭho bhagavān bādarāyaṇaḥ |

7.2७.२

अन्ये च मुनयः सूत परावरविदो विदुः ॥ (७।२)

anye ca munayaḥ sūta parāvaravido viduḥ ||

8.1८.१

वेत्थ त्वं सौम्य तत् सर्वं तत्त्वतस् तदनुग्रहात् । (८।१)

vettha tvaṃ saumya tat sarvaṃ tattvatas tadanugrahāt |

8.2८.२

ब्रूयुः स्निग्धस्य शिष्यस्य गुरवो गुह्यम् अप्युत ॥ (८।२)

brūyuḥ snigdhasya śiṣyasya guravo guhyam apyuta ||

9.1९.१

तत्र तत्राञ्जसायुष्मन् भवता यद्विनिश्चितम् । (९।१)

tatra tatrāñjasāyuṣman bhavatā yadviniścitam |

9.2९.२

पुंसाम् एकान्ततः श्रेयस्तन् नः शंसितुम् अर्हसि ॥ (९।२)

puṃsām ekāntataḥ śreyastan naḥ śaṃsitum arhasi ||

10.1१०.१

प्रायेणाल्पायुषः सभ्य कलाव् अस्मिन् युगे जनाः । (१०।१)

prāyeṇālpāyuṣaḥ sabhya kalāv asmin yuge janāḥ |

10.2१०.२

मन्दाः सुमन्दमतयो मन्दभाग्या ह्य् उपद्रुताः ॥ (१०।२)

mandāḥ sumandamatayo mandabhāgyā hy upadrutāḥ ||

11.1११.१

भूरीणि भूरिकर्माणि श्रोतव्यानि विभागशः । (११।१)

bhūrīṇi bhūrikarmāṇi śrotavyāni vibhāgaśaḥ |

11.2११.२

अतः साधो ऽत्र यत् सारं समुद्धृत्य मनीषया । (११।२)

ataḥ sādho 'tra yat sāraṃ samuddhṛtya manīṣayā |

11.3११.३

ब्रूहि भद्राय भूतानां येनात्मा सुप्रसीदति ॥ (११।३)

brūhi bhadrāya bhūtānāṃ yenātmā suprasīdati ||

12.1१२.१

सूत जानासि भद्रं ते भगवान् सात्वतां पतिः । (१२।१)

sūta jānāsi bhadraṃ te bhagavān sātvatāṃ patiḥ |

12.2१२.२

देवक्यां वसुदेवस्य जातो यस्य चिकीर्षया ॥ (१२।२)

devakyāṃ vasudevasya jāto yasya cikīrṣayā ||

13.1१३.१

तन् नः शुश्रूषमाणानाम् अर्हस्य् अङ्गानुवर्णितुम् । (१३।१)

tan naḥ śuśrūṣamāṇānām arhasy aṅgānuvarṇitum |

13.2१३.२

यस्यावतारो भूतानां क्षेमाय च भवाय च ॥ (१३।२)

yasyāvatāro bhūtānāṃ kṣemāya ca bhavāya ca ||

14.1१४.१

आपन्नः संसृतिं घोरां यन् नाम विवशो गृणन् । (१४।१)

āpannaḥ saṃsṛtiṃ ghorāṃ yan nāma vivaśo gṛṇan |

14.2१४.२

ततः सद्यो विमुच्येत यद्बिभेति स्वयं भयम् ॥ (१४।२)

tataḥ sadyo vimucyeta yadbibheti svayaṃ bhayam ||

15.1१५.१

यत्पादसंश्रयाः सूत मुनयः प्रशमायनाः । (१५।१)

yatpādasaṃśrayāḥ sūta munayaḥ praśamāyanāḥ |

15.2१५.२

सद्यः पुनन्त्य् उपस्पृष्टाः स्वर्धुन्यापो ऽनुसेवया ॥ (१५।२)

sadyaḥ punanty upaspṛṣṭāḥ svardhunyāpo 'nusevayā ||

16.1१६.१

को वा भगवतस्तस्य पुण्यश्लोकेड्यकर्मणः । (१६।१)

ko vā bhagavatastasya puṇyaślokeḍyakarmaṇaḥ |

16.2१६.२

शुद्धिकामो न शृणुयाद्यशः कलिमलापहम् ॥ (१६।२)

śuddhikāmo na śṛṇuyādyaśaḥ kalimalāpaham ||

17.1१७.१

तस्य कर्माण्युदाराणि परिगीतानि सूरिभिः । (१७।१)

tasya karmāṇyudārāṇi parigītāni sūribhiḥ |

17.2१७.२

ब्रूहि नः श्रद्दधानानां लीलया दधतः कलाः ॥ (१७।२)

brūhi naḥ śraddadhānānāṃ līlayā dadhataḥ kalāḥ ||

18.1१८.१

अथाख्याहि हरेर्धीमन्न् अवतारकथाः शुभाः । (१८।१)

athākhyāhi harerdhīmann avatārakathāḥ śubhāḥ |

18.2१८.२

ईला विदधतः स्वैरम् ईश्वरस्यात्ममायया ॥ (१८।२)

īlā vidadhataḥ svairam īśvarasyātmamāyayā ||

19.1१९.१

वयं तु न वितृप्याम उत्तमश्लोकविक्रमे । (१९।१)

vayaṃ tu na vitṛpyāma uttamaślokavikrame |

19.2१९.२

यच्छृण्वतां रसज्ञानां स्वादु स्वादु पदे पदे ॥ (१९।२)

yacchṛṇvatāṃ rasajñānāṃ svādu svādu pade pade ||

20.1२०.१

कृतवान् किल कर्माणि सह रामेण केशवः । (२०।१)

kṛtavān kila karmāṇi saha rāmeṇa keśavaḥ |

20.2२०.२

अतिमर्त्यानि भगवान् गूढः कपटमानुषः ॥ (२०।२)

atimartyāni bhagavān gūḍhaḥ kapaṭamānuṣaḥ ||

21.1२१.१

कलिम् आगतम् आज्ञाय क्षेत्रे ऽस्मिन् वैष्णवे वयम् । (२१।१)

kalim āgatam ājñāya kṣetre 'smin vaiṣṇave vayam |

21.2२१.२

आसीना दीर्घसत्त्रेण कथायां सक्षणा हरेः ॥ (२१।२)

āsīnā dīrghasattreṇa kathāyāṃ sakṣaṇā hareḥ ||

22.1२२.१

त्वं नः संदर्शितो धात्रा दुस्तरं निस्तितीर्षताम् । (२२।१)

tvaṃ naḥ saṃdarśito dhātrā dustaraṃ nistitīrṣatām |

22.2२२.२

कलिं सत्त्वहरं पुंसां कर्णधार इवार्णवम् ॥ (२२।२)

kaliṃ sattvaharaṃ puṃsāṃ karṇadhāra ivārṇavam ||

23.1२३.१

ब्रूहि योगेश्वरे कृष्णे ब्रह्मण्ये धर्मवर्मणि । (२३।१)

brūhi yogeśvare kṛṣṇe brahmaṇye dharmavarmaṇi |

23.2२३.२

स्वां काष्ठाम् अधुनोपेते धर्मः कं शरणं गतः ॥ (२३।२)

svāṃ kāṣṭhām adhunopete dharmaḥ kaṃ śaraṇaṃ gataḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

BhāgavPur, 1, 1

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit