शौनक उवाच । (१।१)

कपिलस् तत्त्वसंख्याता भगवान् आत्ममायया । (१।२)

जातः स्वयम् अजः साक्षाद् आत्मप्रज्ञप्तये नृणाम् ॥ (१।३)

न ह्य् अस्य वर्ष्मणः पुंसां वरिम्णः सर्वयोगिनाम् । (२।१)

विश्रुतौ श्रुतदेवस्य भूरि तृप्यन्ति मे ऽसवः ॥ (२।२)

यद् यद् विधत्ते भगवान् स्वच्छन्दात्मात्ममायया । (३।१)

तानि मे श्रद्दधानस्य कीर्तन्यान्य् अनुकीर्तय ॥ (३।२)

सूत उवाच । (४।१)

द्वैपायनसखस् त्व् एवं मैत्रेयो भगवांस् तथा । (४।२)

प्राहेदं विदुरं प्रीत आन्वीक्षिक्यां प्रचोदितः ॥ (४।३)

मैत्रेय उवाच । (५।१)

पितरि प्रस्थिते ऽरण्यं मातुः प्रियचिकीर्षया । (५।२)

तस्मिन् बिन्दुसरे ऽवात्सीद् भगवान् कपिलः किल ॥ (५।३)

तम् आसीनम् अकर्माणं तत्त्वमार्गाग्रदर्शनम् । (६।१)

स्वसुतं देवहूत्य् आह धातुः संस्मरती वचः ॥ (६।२)

देवहूतिर् उवाच । (७।१)

निर्विण्णा नितरां भूमन्न् असदिन्द्रियतर्षणात् । (७।२)

येन संभाव्यमानेन प्रपन्नान्धं तमः प्रभो ॥ (७।३)

तस्य त्वं तमसो ऽन्धस्य दुष्पारस्याद्य पारगम् । (८।१)

सच्चक्षुर् जन्मनाम् अन्ते लब्धं मे त्वदनुग्रहात् ॥ (८।२)

य आद्यो भगवान् पुंसाम् ईश्वरो वै भवान् किल । (९।१)

लोकस्य तमसान्धस्य चक्षुः सूर्य इवोदितः ॥ (९।२)

अथ मे देव सम्मोहम् अपाक्रष्टुं त्वम् अर्हसि । (१०।१)

यो ऽवग्रहो ऽहं ममेतीत्य् एतस्मिन् योजितस् त्वया ॥ (१०।२)

तं त्वा गताहं शरणं शरण्यं स्वभृत्यसंसारतरोः कुठारम् । (११।१)

जिज्ञासयाहं प्रकृतेः पूरुषस्य नमामि सद्धर्मविदां वरिष्ठम् ॥ (११।२)

मैत्रेय उवाच । (१२।१)

इति स्वमातुर् निरवद्यम् ईप्सितं निशम्य पुंसाम् अपवर्गवर्धनम् । (१२।२)

धियाभिनन्द्यात्मवतां सतां गतिर् बभाष ईषत्स्मितशोभिताननः ॥ (१२।३)

श्रीभगवान् उवाच । (१३।१)

योग आध्यात्मिकः पुंसां मतो निःश्रेयसाय मे । (१३।२)

अत्यन्तोपरतिर् यत्र दुःखस्य च सुखस्य च ॥ (१३।३)

तम् इमं ते प्रवक्ष्यामि यम् अवोचं पुरानघे । (१४।१)

ऋषीणां श्रोतुकामानां योगं सर्वाङ्गनिपुणम् ॥ (१४।२)

चेतः खल्व् अस्य बन्धाय मुक्तये चात्मनो मतम् । (१५।१)

गुणेषु सक्तं बन्धाय रतं वा पुंसि मुक्तये ॥ (१५।२)

अहं ममाभिमानोत्थैः कामलोभादिभिर् मलैः । (१६।१)

वीतं यदा मनः शुद्धम् अदुःखम् असुखं समम् ॥ (१६।२)

तदा पुरुष आत्मानं केवलं प्रकृतेः परम् । (१७।१)

निरन्तरं स्वयंज्योतिर् अणिमानम् अखण्डितम् ॥ (१७।२)

ज्ञानवैराग्ययुक्तेन भक्तियुक्तेन चात्मना । (१८।१)

परिपश्यत्य् उदासीनं प्रकृतिं च हतौजसम् ॥ (१८।२)

न युज्यमानया भक्त्या भगवत्य् अखिलात्मनि । (१९।१)

सदृशो ऽस्ति शिवः पन्था योगिनां ब्रह्मसिद्धये ॥ (१९।२)

प्रसङ्गम् अजरं पाशम् आत्मनः कवयो विदुः । (२०।१)

स एव साधुषु कृतो मोक्षद्वारम् अपावृतम् ॥ (२०।२)

तितिक्षवः कारुणिकाः सुहृदः सर्वदेहिनाम् । (२१।१)

अजातशत्रवः शान्ताः साधवः साधुभूषणाः ॥ (२१।२)

मय्य् अनन्येन भावेन भक्तिं कुर्वन्ति ये दृढाम् । (२२।१)

मत्कृते त्यक्तकर्माणस् त्यक्तस्वजनबान्धवाः ॥ (२२।२)

मदाश्रयाः कथा मृष्टाः शृण्वन्ति कथयन्ति च । (२३।१)

तपन्ति विविधास् तापा नैतान् मद्गतचेतसः ॥ (२३।२)

त एते साधवः साध्वि सर्वसङ्गविवर्जिताः । (२४।१)

सङ्गस् तेष्व् अथ ते प्रार्थ्यः सङ्गदोषहरा हि ते ॥ (२४।२)

सतां प्रसङ्गान् मम वीर्यसंविदो भवन्ति हृत्कर्णरसायनाः कथाः । (२५।१)

तज्जोषणाद् आश्व् अपवर्गवर्त्मनि श्रद्धा रतिर् भक्तिर् अनुक्रमिष्यति ॥ (२५।२)

भक्त्या पुमान् जातविराग ऐन्द्रियाद् दृष्टश्रुतान् मद्रचनानुचिन्तया । (२६।१)

चित्तस्य यत्तो ग्रहणे योगयुक्तो यतिष्यते ऋजुभिर् योगमार्गैः ॥ (२६।२)

असेवयायं प्रकृतेर् गुणानां ज्ञानेन वैराग्यविजृम्भितेन । (२७।१)

योगेन मय्य् अर्पितया च भक्त्या मां प्रत्यगात्मानम् इहावरुन्धे ॥ (२७।२)

देवहूतिर् उवाच । (२८।१)

काचित् त्वय्य् उचिता भक्तिः कीदृशी मम गोचरा । (२८।२)

यया पदं ते निर्वाणम् अञ्जसान्वाश्नवा अहम् ॥ (२८।३)

यो योगो भगवद्बाणो निर्वाणात्मंस् त्वयोदितः । (२९।१)

कीदृशः कति चाङ्गानि यतस् तत्त्वावबोधनम् ॥ (२९।२)

तद् एतन् मे विजानीहि यथाहं मन्दधीर् हरे । (३०।१)

सुखं बुध्येय दुर्बोधं योषा भवदनुग्रहात् ॥ (३०।२)

मैत्रेय उवाच । (३१।१)

विदित्वार्थं कपिलो मातुर् इत्थं जातस्नेहो यत्र तन्वाभिजातः ॥ (३१।२)

तत्त्वाम्नायं यत् प्रवदन्ति सांख्यं प्रोवाच वै भक्तिवितानयोगम् ॥ (३२।१)

श्रीभगवान् उवाच । (३३।१)

देवानां गुणलिङ्गानाम् आनुश्रविककर्मणाम् । (३३।२)

सत्त्व एवैकमनसो वृत्तिः स्वाभाविकी तु या ॥ (३३।३)

अनिमित्ता भागवती भक्तिः सिद्धेर् गरीयसी । (३४।१)

जरयत्य् आशु या कोशं निगीर्णम् अनलो यथा ॥ (३४।२)

नैकात्मतां मे स्पृहयन्ति केचिन् मत्पादसेवाभिरता मदीहाः । (३५।१)

ये ऽन्योन्यतो भागवताः प्रसज्य सभाजयन्ते मम पौरुषाणि ॥ (३५।२)

पश्यन्ति ते मे रुचिराण्य् अम्ब सन्तः प्रसन्नवक्त्रारुणलोचनानि । (३६।१)

रूपाणि दिव्यानि वरप्रदानि साकं वाचं स्पृहणीयां वदन्ति ॥ (३६।२)

तैर् दर्शनीयावयवैर् उदारविलासहासेक्षितवामसूक्तैः । (३७।१)

हृतात्मनो हृतप्राणांश् च भक्तिर् अनिच्छतो मे गतिम् अण्वीं प्रयुङ्क्ते ॥ (३७।२)

अथो विभूतिं मम मायाविनस् ताम् ऐश्वर्यम् अष्टाङ्गम् अनुप्रवृत्तम् । (३८।१)

श्रियं भागवतीं वास्पृहयन्ति भद्रां परस्य मे ते ऽश्नुवते तु लोके ॥ (३८।२)

न कर्हिचिन् मत्पराः शान्तरूपे नङ्क्ष्यन्ति नो मे ऽनिमिषो लेढि हेतिः । (३९।१)

येषाम् अहं प्रिय आत्मा सुतश् च सखा गुरुः सुहृदो दैवम् इष्टम् ॥ (३९।२)

इमं लोकं तथैवामुम् आत्मानम् उभयायिनम् । (४०।१)

आत्मानम् अनु ये चेह ये रायः पशवो गृहाः ॥ (४०।२)

विसृज्य सर्वान् अन्यांश् च माम् एवं विश्वतोमुखम् । (४१।१)

भजन्त्य् अनन्यया भक्त्या तान् मृत्योर् अतिपारये ॥ (४१।२)

नान्यत्र मद् भगवतः प्रधानपुरुषेश्वरात् । (४२।१)

आत्मनः सर्वभूतानां भयं तीव्रं निवर्तते ॥ (४२।२)

मद्भयाद् वाति वातो ऽयं सूर्यस् तपति मद्भयात् । (४३।१)

वर्षतीन्द्रो दहत्य् अग्निर् मृत्युश् चरति मद्भयात् ॥ (४३।२)

ज्ञानवैराग्ययुक्तेन भक्तियोगेन योगिनः । (४४।१)

क्षेमाय पादमूलं मे प्रविशन्त्य् अकुतोभयम् ॥ (४४।२)

एतावान् एव लोके ऽस्मिन् पुंसां निःश्रेयसोदयः । (४५।१)

तीव्रेण भक्तियोगेन मनो मय्य् अर्पितं स्थिरम् ॥ (४५।२)