मैत्रेय उवाच । (१।१)

विजिताश्वो ऽधिराजासीत्पृथुपुत्रः पृथुश्रवाः । (१।२)

यवीयोभ्यो ऽददात्काष्ठा भ्रातृभ्यो भ्रातृवत्सलः ॥ (१।३)

हर्यक्षायादिशत्प्राचीं धूम्रकेशाय दक्षिणाम् । (२।१)

प्रतीचीं वृकसंज्ञाय तुर्यां द्रविणसे विभुः ॥ (२।२)

अन्तर्धानगतिं शक्राल्लब्ध्वान्तर्धानसंज्ञितः । (३।१)

अपत्यत्रयमाधत्त शिखण्डिन्यां सुसंमतम् ॥ (३।२)

पावकः पवमानश्च शुचिरित्यग्नयः पुरा । (४।१)

वसिष्ठशापादुत्पन्नाः पुनर्योगगतिं गताः ॥ (४।२)

अन्तर्धानो नभस्वत्यां हविर्धानमविन्दत । (५।१)

य इन्द्रमश्वहर्तारं विद्वानपि न जघ्निवान् ॥ (५।२)

राज्ञां वृत्तिं करादानदण्डशुल्कादिदारुणाम् । (६।१)

मन्यमानो दीर्घसत्त्रव्याजेन विससर्ज ह ॥ (६।२)

तत्रापि हंसं पुरुषं परमात्मानमात्मदृक् । (७।१)

यजंस्तल्लोकतामाप कुशलेन समाधिना ॥ (७।२)

हविर्धानाद्धविर्धानी विदुरासूत षट् सुतान् । (८।१)

बर्हिषदं गयं शुक्लं कृष्णं सत्यं जितव्रतम् ॥ (८।२)

बर्हिषत्सुमहाभागो हाविर्धानिः प्रजापतिः । (९।१)

क्रियाकाण्डेषु निष्णातो योगेषु च कुरूद्वह ॥ (९।२)

यस्येदं देवयजनमनुयज्ञं वितन्वतः । (१०।१)

प्राचीनाग्रैः कुशैरासीदास्तृतं वसुधातलम् ॥ (१०।२)

सामुद्रीं देवदेवोक्तामुपयेमे शतद्रुतिम् । (११।१)

यां वीक्ष्य चारुसर्वाङ्गीं किशोरीं सुष्ठ्वलंकृताम् । (११।२)

परिक्रमन्तीमुद्वाहे चकमे ऽग्निः शुकीमिव ॥ (११।३)

विबुधासुरगन्धर्वमुनिसिद्धनरोरगाः । (१२।१)

विजिताः सूर्यया दिक्षु क्वणयन्त्यैव नूपुरैः ॥ (१२।२)

प्राचीनबर्हिषः पुत्राः शतद्रुत्यां दशाभवन् । (१३।१)

तुल्यनामव्रताः सर्वे धर्मस्नाताः प्रचेतसः ॥ (१३।२)

पित्रादिष्टाः प्रजासर्गे तपसे ऽर्णवमाविशन् । (१४।१)

दशवर्षसहस्राणि तपसार्चंस्तपस्पतिम् ॥ (१४।२)

यदुक्तं पथि दृष्टेन गिरिशेन प्रसीदता । (१५।१)

तद्ध्यायन्तो जपन्तश्च पूजयन्तश्च संयताः ॥ (१५।२)

विदुर उवाच । (१६।१)

प्रचेतसां गिरित्रेण यथासीत्पथि सङ्गमः । (१६।२)

यदुताह हरः प्रीतस्तन्नो ब्रह्मन्वदार्थवत् ॥ (१६।३)

सङ्गमः खलु विप्रर्षे शिवेनेह शरीरिणाम् । (१७।१)

दुर्लभो मुनयो दध्युरसङ्गाद्यमभीप्सितम् ॥ (१७।२)

आत्मारामो ऽपि यस्त्वस्य लोककल्पस्य राधसे । (१८।१)

शक्त्या युक्तो विचरति घोरया भगवान्भवः ॥ (१८।२)

मैत्रेय उवाच । (१९।१)

प्रचेतसः पितुर्वाक्यं शिरसादाय साधवः । (१९।२)

दिशं प्रतीचीं प्रययुस्तपस्यादृतचेतसः ॥ (१९।३)

ससमुद्रमुपविस्तीर्णमपश्यन्सुमहत्सरः । (२०।१)

महन्मन इव स्वच्छं प्रसन्नसलिलाशयम् ॥ (२०।२)

नीलरक्तोत्पलाम्भोजकह्लारेन्दीवराकरम् । (२१।१)

हंससारसचक्राह्वकारण्डवनिकूजितम् ॥ (२१।२)

मत्तभ्रमरसौस्वर्यहृष्टरोमलताङ्घ्रिपम् । (२२।१)

पद्मकोशरजो दिक्षु विक्षिपत्पवनोत्सवम् ॥ (२२।२)

तत्र गान्धर्वमाकर्ण्य दिव्यमार्गमनोहरम् । (२३।१)

विसिस्म्यू राजपुत्रास्ते मृदङ्गपणवाद्यनु ॥ (२३।२)

तर्ह्येव सरसस्तस्मान्निष्क्रामन्तं सहानुगम् । (२४।१)

उपगीयमानममरप्रवरं विबुधानुगैः ॥ (२४।२)

तप्तहेमनिकायाभं शितिकण्ठं त्रिलोचनम् । (२५।१)

प्रसादसुमुखं वीक्ष्य प्रणेमुर्जातकौतुकाः ॥ (२५।२)

स तान्प्रपन्नार्तिहरो भगवान्धर्मवत्सलः । (२६।१)

धर्मज्ञान्शीलसम्पन्नान्प्रीतः प्रीतानुवाच ह ॥ (२६।२)

श्रीरुद्र उवाच । (२७।१)

यूयं वेदिषदः पुत्रा विदितं वश्चिकीर्षितम् । (२७।२)

अनुग्रहाय भद्रं व एवं मे दर्शनं कृतम् ॥ (२७।३)

यः परं रंहसः साक्षात्त्रिगुणाज्जीवसंज्ञितात् । (२८।१)

भगवन्तं वासुदेवं प्रपन्नः स प्रियो हि मे ॥ (२८।२)

स्वधर्मनिष्ठः शतजन्मभिः पुमान्विरिञ्चतामेति ततः परं हि माम् । (२९।१)

अव्याकृतं भागवतो ऽथ वैष्णवं पदं यथाहं विबुधाः कलात्यये ॥ (२९।२)

अथ भागवता यूयं प्रियाः स्थ भगवान्यथा । (३०।१)

न मद्भागवतानां च प्रेयानन्यो ऽस्ति कर्हिचित् ॥ (३०।२)

इदं विविक्तं जप्तव्यं पवित्रं मङ्गलं परम् । (३१।१)

निःश्रेयसकरं चापि श्रूयतां तद्वदामि वः ॥ (३१।२)

मैत्रेय उवाच । (३२।१)

इत्यनुक्रोशहृदयो भगवानाह ताञ्छिवः । (३२।२)

बद्धाञ्जलीन्राजपुत्रान्नारायणपरो वचः ॥ (३२।३)

श्रीरुद्र उवाच । (३३।१)

जितं त आत्मविद्वर्य स्वस्तये स्वस्तिरस्तु मे । (३३।२)

भवताराधसा राद्धं सर्वस्मा आत्मने नमः ॥ (३३।३)

नमः पङ्कजनाभाय भूतसूक्ष्मेन्द्रियात्मने । (३४।१)

वासुदेवाय शान्ताय कूटस्थाय स्वरोचिषे ॥ (३४।२)

सङ्कर्षणाय सूक्ष्माय दुरन्तायान्तकाय च । (३५।१)

नमो विश्वप्रबोधाय प्रद्युम्नायान्तरात्मने ॥ (३५।२)

नमो नमो ऽनिरुद्धाय हृषीकेशेन्द्रियात्मने । (३६।१)

नमः परमहंसाय पूर्णाय निभृतात्मने ॥ (३६।२)

स्वर्गापवर्गद्वाराय नित्यं शुचिषदे नमः । (३७।१)

नमो हिरण्यवीर्याय चातुर्होत्राय तन्तवे ॥ (३७।२)

नम ऊर्ज इषे त्रय्याः पतये यज्ञरेतसे । (३८।१)

तृप्तिदाय च जीवानां नमः सर्वरसात्मने ॥ (३८।२)

सर्वसत्त्वात्मदेहाय विशेषाय स्थवीयसे । (३९।१)

नमस्त्रैलोक्यपालाय सह ओजोबलाय च ॥ (३९।२)

अर्थलिङ्गाय नभसे नमो ऽन्तर्बहिरात्मने । (४०।१)

नमः पुण्याय लोकाय अमुष्मै भूरिवर्चसे ॥ (४०।२)

प्रवृत्ताय निवृत्ताय पितृदेवाय कर्मणे । (४१।१)

नमो ऽधर्मविपाकाय मृत्यवे दुःखदाय च ॥ (४१।२)

नमस्त आशिषामीश मनवे कारणात्मने । (४२।१)

नमो धर्माय बृहते कृष्णायाकुण्ठमेधसे । (४२।२)

पुरुषाय पुराणाय साङ्ख्ययोगेश्वराय च ॥ (४२।३)

शक्तित्रयसमेताय मीढुषे ऽहंकृतात्मने । (४३।१)

चेतआकूतिरूपाय नमो वाचो विभूतये ॥ (४३।२)

दर्शनं नो दिदृक्षूणां देहि भागवतार्चितम् । (४४।१)

रूपं प्रियतमं स्वानां सर्वेन्द्रियगुणाञ्जनम् ॥ (४४।२)

स्निग्धप्रावृड्घनश्यामं सर्वसौन्दर्यसङ्ग्रहम् । (४५।१)

चार्वायतचतुर्बाहु सुजातरुचिराननम् ॥ (४५।२)

पद्मकोशपलाशाक्षं सुन्दरभ्रु सुनासिकम् । (४६।१)

सुद्विजं सुकपोलास्यं समकर्णविभूषणम् ॥ (४६।२)

प्रीतिप्रहसितापाङ्गमलकै रूपशोभितम् । (४७।१)

लसत्पङ्कजकिञ्जल्कदुकूलं मृष्टकुण्डलम् ॥ (४७।२)

स्फुरत्किरीटवलयहारनूपुरमेखलम् । (४८।१)

शङ्खचक्रगदापद्ममालामण्युत्तमर्द्धिमत् ॥ (४८।२)

सिंहस्कन्धत्विषो बिभ्रत्सौभगग्रीवकौस्तुभम् । (४९।१)

श्रियानपायिन्या क्षिप्तनिकषाश्मोरसोल्लसत् ॥ (४९।२)

पूररेचकसंविग्नवलिवल्गुदलोदरम् । (५०।१)

प्रतिसंक्रामयद्विश्वं नाभ्यावर्तगभीरया ॥ (५०।२)

श्यामश्रोण्यधिरोचिष्णु दुकूलस्वर्णमेखलम् । (५१।१)

समचार्वङ्घ्रिजङ्घोरु निम्नजानुसुदर्शनम् ॥ (५१।२)

पदा शरत्पद्मपलाशरोचिषा नखद्युभिर्नो ऽन्तरघं विधुन्वता । (५२।१)

प्रदर्शय स्वीयमपास्तसाध्वसं पदं गुरो मार्गगुरुस्तमोजुषाम् ॥ (५२।२)

एतद्रूपमनुध्येयमात्मशुद्धिमभीप्सताम् । (५३।१)

यद्भक्तियोगो ऽभयदः स्वधर्ममनुतिष्ठताम् ॥ (५३।२)

भवान्भक्तिमता लभ्यो दुर्लभः सर्वदेहिनाम् । (५४।१)

स्वाराज्यस्याप्यभिमत एकान्तेनात्मविद्गतिः ॥ (५४।२)

तं दुराराध्यमाराध्य सतामपि दुरापया । (५५।१)

एकान्तभक्त्या को वाञ्छेत्पादमूलं विना बहिः ॥ (५५।२)

यत्र निर्विष्टमरणं कृतान्तो नाभिमन्यते । (५६।१)

विश्वं विध्वंसयन्वीर्यशौर्यविस्फूर्जितभ्रुवा ॥ (५६।२)

क्षणार्धेनापि तुलये न स्वर्गं नापुनर्भवम् । (५७।१)

भगवत्सङ्गिसङ्गस्य मर्त्यानां किमुताशिषः ॥ (५७।२)

अथानघाङ्घ्रेस्तव कीर्तितीर्थयोरन्तर्बहिःस्नानविधूतपाप्मनाम् । (५८।१)

भूतेष्वनुक्रोशसुसत्त्वशीलिनां स्यात्सङ्गमो ऽनुग्रह एष नस्तव ॥ (५८।२)

न यस्य चित्तं बहिरर्थविभ्रमं तमोगुहायां च विशुद्धमाविशत् । (५९।१)

यद्भक्तियोगानुगृहीतमञ्जसा मुनिर्विचष्टे ननु तत्र ते गतिम् ॥ (५९।२)

यत्रेदं व्यज्यते विश्वं विश्वस्मिनवभाति यत् । (६०।१)

तत्त्वं ब्रह्म परं ज्योतिराकाशमिव विस्तृतम् ॥ (६०।२)

यो माययेदं पुरुरूपयासृजद्बिभर्ति भूयः क्षपयत्यविक्रियः । (६१।१)

यद्भेदबुद्धिः सदिवात्मदुःस्थया त्वमात्मतन्त्रं भगवन्प्रतीमहि ॥ (६१।२)

क्रियाकलापैरिदमेव योगिनः श्रद्धान्विताः साधु यजन्ति सिद्धये । (६२।१)

भूतेन्द्रियान्तःकरणोपलक्षितं वेदे च तन्त्रे च त एव कोविदाः ॥ (६२।२)

त्वमेक आद्यः पुरुषः सुप्तशक्तिस्तया रजःसत्त्वतमो विभिद्यते । (६३।१)

महानहं खं मरुदग्निवार्धराः सुरर्षयो भूतगणा इदं यतः ॥ (६३।२)

सृष्टं स्वशक्त्येदमनुप्रविष्टश्चतुर्विधं पुरमात्मांशकेन । (६४।१)

अथो विदुस्तं पुरुषं सन्तमन्तर्भुङ्क्ते हृषीकैर्मधु सारघं यः ॥ (६४।२)

स एष लोकानतिचण्डवेगो विकर्षसि त्वं खलु कालयानः । (६५।१)

भूतानि भूतैरनुमेयतत्त्वो घनावलीर्वायुरिवाविषह्यः ॥ (६५।२)

प्रमत्तमुच्चैरिति कृत्यचिन्तया प्रवृद्धलोभं विषयेषु लालसम् । (६६।१)

त्वमप्रमत्तः सहसाभिपद्यसे क्षुल्लेलिहानो ऽहिरिवाखुमन्तकः ॥ (६६।२)

कस्त्वत्पदाब्जं विजहाति पण्डितो यस्ते ऽवमानव्ययमानकेतनः । (६७।१)

विशङ्कयास्मद्गुरुरर्चति स्म यद्विनोपपत्तिं मनवश्चतुर्दश ॥ (६७।२)

अथ त्वमसि नो ब्रह्मन्परमात्मन्विपश्चिताम् । (६८।१)

विश्वं रुद्रभयध्वस्तमकुतश्चिद्भया गतिः ॥ (६८।२)

इदं जपत भद्रं वो विशुद्धा नृपनन्दनाः । (६९।१)

स्वधर्ममनुतिष्ठन्तो भगवत्यर्पिताशयाः ॥ (६९।२)

तमेवात्मानमात्मस्थं सर्वभूतेष्ववस्थितम् । (७०।१)

पूजयध्वं गृणन्तश्च ध्यायन्तश्चासकृद्धरिम् ॥ (७०।२)

योगादेशमुपासाद्य धारयन्तो मुनिव्रताः । (७१।१)

समाहितधियः सर्व एतदभ्यसतादृताः ॥ (७१।२)

इदमाह पुरास्माकं भगवान्विश्वसृक्पतिः । (७२।१)

भृग्वादीनामात्मजानां सिसृक्षुः संसिसृक्षताम् ॥ (७२।२)

ते वयं नोदिताः सर्वे प्रजासर्गे प्रजेश्वराः । (७३।१)

अनेन ध्वस्ततमसः सिसृक्ष्मो विविधाः प्रजाः ॥ (७३।२)

अथेदं नित्यदा युक्तो जपन्नवहितः पुमान् । (७४।१)

अचिराच्छ्रेय आप्नोति वासुदेवपरायणः ॥ (७४।२)

श्रेयसामिह सर्वेषां ज्ञानं निःश्रेयसं परम् । (७५।१)

सुखं तरति दुष्पारं ज्ञाननौर्व्यसनार्णवम् ॥ (७५।२)

य इमं श्रद्धया युक्तो मद्गीतं भगवत्स्तवम् । (७६।१)

अधीयानो दुराराध्यं हरिमाराधयत्यसौ ॥ (७६।२)

विन्दते पुरुषो ऽमुष्माद्यद्यदिच्छत्य् असत्वरम् । (७७।१)

मद्गीतगीतात्सुप्रीताच्छ्रेयसामेकवल्लभात् ॥ (७७।२)

इदं यः कल्य उत्थाय प्राञ्जलिः श्रद्धयान्वितः । (७८।१)

शृणुयाच्छ्रावयेन्मर्त्यो मुच्यते कर्मबन्धनैः ॥ (७८।२)

गीतं मयेदं नरदेवनन्दनाः परस्य पुंसः परमात्मनः स्तवम् । (७९।१)

जपन्त एकाग्रधियस्तपो महत्चरध्वमन्ते तत आप्स्यथेप्सितम् ॥ (७९।२)