मैत्रेय उवाच । (१।१)

इत्थं पृथुमभिष्टूय रुषा प्रस्फुरिताधरम् । (१।२)

पुनराहावनिर्भीता संस्तभ्यात्मानमात्मना ॥ (१।३)

संनियच्छाभिभो मन्युं निबोध श्रावितं च मे । (२।१)

सर्वतः सारमादत्ते यथा मधुकरो बुधः ॥ (२।२)

अस्मिन्लोके ऽथवामुष्मिन्मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः । (३।१)

दृष्टा योगाः प्रयुक्ताश्च पुंसां श्रेयःप्रसिद्धये ॥ (३।२)

तानातिष्ठति यः सम्यगुपायान्पूर्वदर्शितान् । (४।१)

अवरः श्रद्धयोपेत उपेयान्विन्दते ऽञ्जसा ॥ (४।२)

ताननादृत्य यो ऽविद्वानर्थानारभते स्वयम् । (५।१)

तस्य व्यभिचरन्त्यर्था आरब्धाश्च पुनः पुनः ॥ (५।२)

पुरा सृष्टा ह्योषधयो ब्रह्मणा या विशाम्पते । (६।१)

भुज्यमाना मया दृष्टा असद्भिरधृतव्रतैः ॥ (६।२)

अपालितानादृता च भवद्भिर्लोकपालकैः । (७।१)

चोरीभूते ऽथ लोके ऽहं यज्ञार्थे ऽग्रसमोषधीः ॥ (७।२)

नूनं ता वीरुधः क्षीणा मयि कालेन भूयसा । (८।१)

तत्र योगेन दृष्टेन भवानादातुमर्हति ॥ (८।२)

वत्सं कल्पय मे वीर येनाहं वत्सला तव । (९।१)

धोक्ष्ये क्षीरमयान्कामाननुरूपं च दोहनम् ॥ (९।२)

दोग्धारं च महाबाहो भूतानां भूतभावन । (१०।१)

अन्नमीप्सितमूर्जस्वद्भगवान्वाञ्छते यदि ॥ (१०।२)

समां च कुरु मां राजन्देववृष्टं यथा पयः । (११।१)

अपर्तावपि भद्रं ते उपावर्तेत मे विभो ॥ (११।२)

इति प्रियं हितं वाक्यं भुव आदाय भूपतिः । (१२।१)

वत्सं कृत्वा मनुं पाणावदुहत्सकलौषधीः ॥ (१२।२)

तथापरे च सर्वत्र सारमाददते बुधाः । (१३।१)

ततो ऽन्ये च यथाकामं दुदुहुः पृथुभाविताम् ॥ (१३।२)

ऋषयो दुदुहुर्देवीमिन्द्रियेष्वथ सत्तम । (१४।१)

वत्सं बृहस्पतिं कृत्वा पयश्छन्दोमयं शुचि ॥ (१४।२)

कृत्वा वत्सं सुरगणा इन्द्रं सोममदूदुहन् । (१५।१)

हिरण्मयेन पात्रेण वीर्यमोजो बलं पयः ॥ (१५।२)

दैतेया दानवा वत्सं प्रह्लादमसुरर्षभम् । (१६।१)

विधायादूदुहन्क्षीरमयःपात्रे सुरासवम् ॥ (१६।२)

गन्धर्वाप्सरसो ऽधुक्षन्पात्रे पद्ममये पयः । (१७।१)

वत्सं विश्वावसुं कृत्वा गान्धर्वं मधु सौभगम् ॥ (१७।२)

वत्सेन पितरो ऽर्यम्णा कव्यं क्षीरमधुक्षत । (१८।१)

आमपात्रे महाभागाः श्रद्धया श्राद्धदेवताः ॥ (१८।२)

प्रकल्प्य वत्सं कपिलं सिद्धाः संकल्पनामयीम् । (१९।१)

सिद्धिं नभसि विद्यां च ये च विद्याधरादयः ॥ (१९।२)

अन्ये च मायिनो मायामन्तर्धानाद्भुतात्मनाम् । (२०।१)

मयं प्रकल्प्य वत्सं ते दुदुहुर्धारणामयीम् ॥ (२०।२)

यक्षरक्षांसि भूतानि पिशाचाः पिशिताशनाः । (२१।१)

भूतेशवत्सा दुदुहुः कपाले क्षतजासवम् ॥ (२१।२)

तथाहयो दन्दशूकाः सर्पा नागाश्च तक्षकम् । (२२।१)

विधाय वत्सं दुदुहुर्बिलपात्रे विषं पयः ॥ (२२।२)

पशवो यवसं क्षीरं वत्सं कृत्वा च गोवृषम् । (२३।१)

अरण्यपात्रे चाधुक्षन्मृगेन्द्रेण च दंष्ट्रिणः ॥ (२३।२)

क्रव्यादाः प्राणिनः क्रव्यं दुदुहुः स्वे कलेवरे । (२४।१)

सुपर्णवत्सा विहगाश्चरं चाचरमेव च ॥ (२४।२)

वटवत्सा वनस्पतयः पृथग्रसमयं पयः । (२५।१)

गिरयो हिमवद्वत्सा नानाधातून्स्वसानुषु ॥ (२५।२)

सर्वे स्वमुख्यवत्सेन स्वे स्वे पात्रे पृथक् पयः । (२६।१)

सर्वकामदुघां पृथ्वीं दुदुहुः पृथुभाविताम् ॥ (२६।२)

एवं पृथ्वादयः पृथ्वीमन्नादाः स्वन्नमात्मनः । (२७।१)

दोहवत्सादिभेदेन क्षीरभेदं कुरूद्वह ॥ (२७।२)

ततो महीपतिः प्रीतः सर्वकामदुघां पृथुः । (२८।१)

दुहितृत्वे चकारेमां प्रेम्णा दुहितृवत्सलः ॥ (२८।२)

चूर्णयन्स्वधनुष्कोट्या गिरिकूटानि राजराट् । (२९।१)

भूमण्डलमिदं वैन्यः प्रायश्चक्रे समं विभुः ॥ (२९।२)

अथास्मिन्भगवान्वैन्यः प्रजानां वृत्तिदः पिता । (३०।१)

निवासान्कल्पयांचक्रे तत्र तत्र यथार्हतः ॥ (३०।२)

ग्रामान्पुरः पत्तनानि दुर्गाणि विविधानि च । (३१।१)

घोषान्व्रजान्सशिबिरानाकरान्खेटखर्वटान् ॥ (३१।२)

प्राक् पृथोरिह नैवैषा पुरग्रामादिकल्पना । (३२।१)

यथासुखं वसन्ति स्म तत्र तत्राकुतोभयाः ॥ (३२।२)