मैत्रेय उवाच । (१।१)

एवं स भगवान्वैन्यः ख्यापितो गुणकर्मभिः । (१।२)

छन्दयामास तान्कामैः प्रतिपूज्याभिनन्द्य च ॥ (१।३)

ब्राह्मणप्रमुखान्वर्णान्भृत्यामात्यपुरोधसः । (२।१)

पौरान्जानपदान्श्रेणीः प्रकृतीः समपूजयत् ॥ (२।२)

विदुर उवाच । (३।१)

कस्माद्दधार गोरूपं धरित्री बहुरूपिणी । (३।२)

यां दुदोह पृथुस्तत्र को वत्सो दोहनं च किम् ॥ (३।३)

प्रकृत्या विषमा देवी कृता तेन समा कथम् । (४।१)

तस्य मेध्यं हयं देवः कस्य हेतोरपाहरत् ॥ (४।२)

सनत्कुमाराद्भगवतो ब्रह्मन्ब्रह्मविदुत्तमात् । (५।१)

लब्ध्वा ज्ञानं सविज्ञानं राजर्षिः कां गतिं गतः ॥ (५।२)

यच्चान्यदपि कृष्णस्य भवान्भगवतः प्रभोः । (६।१)

श्रवः सुश्रवसः पुण्यं पूर्वदेहकथाश्रयम् ॥ (६।२)

भक्ताय मे ऽनुरक्ताय तव चाधोक्षजस्य च । (७।१)

वक्तुमर्हसि यो ऽदुह्यद्वैन्यरूपेण गामिमाम् ॥ (७।२)

सूत उवाच । (८।१)

चोदितो विदुरेणैवं वासुदेवकथां प्रति । (८।२)

प्रशस्य तं प्रीतमना मैत्रेयः प्रत्यभाषत ॥ (८।३)

मैत्रेय उवाच । (९।१)

यदाभिषिक्तः पृथुरङ्ग विप्रैरामन्त्रितो जनतायाश्च पालः । (९।२)

प्रजा निरन्ने क्षितिपृष्ठ एत्य क्षुत्क्षामदेहाः पतिमभ्यवोचन् ॥ (९।३)

वयं राजञ् जाठरेणाभितप्ता यथाग्निना कोटरस्थेन वृक्षाः । (१०।१)

त्वामद्य याताः शरणं शरण्यं यः साधितो वृत्तिकरः पतिर्नः ॥ (१०।२)

तन्नो भवानीहतु रातवे ऽन्नं क्षुधार्दितानां नरदेवदेव । (११।१)

यावन्न नङ्क्ष्यामह उज्झितोर्जा वार्तापतिस्त्वं किल लोकपालः ॥ (११।२)

मैत्रेय उवाच । (१२।१)

पृथुः प्रजानां करुणं निशम्य परिदेवितम् । (१२।२)

दीर्घं दध्यौ कुरुश्रेष्ठ निमित्तं सो ऽन्वपद्यत ॥ (१२।३)

इति व्यवसितो बुद्ध्या प्रगृहीतशरासनः । (१३।१)

संदधे विशिखं भूमेः क्रुद्धस्त्रिपुरहा यथा ॥ (१३।२)

प्रवेपमाना धरणी निशाम्योदायुधं च तम् । (१४।१)

गौः सत्यपाद्रवद्भीता मृगीव मृगयुद्रुता ॥ (१४।२)

तामन्वधावत्तद्वैन्यः कुपितो ऽत्यरुणेक्षणः । (१५।१)

शरं धनुषि संधाय यत्र यत्र पलायते ॥ (१५।२)

सा दिशो विदिशो देवी रोदसी चान्तरं तयोः । (१६।१)

धावन्ती तत्र तत्रैनं ददर्शानूद्यतायुधम् ॥ (१६।२)

लोके नाविन्दत त्राणं वैन्यान्मृत्योरिव प्रजाः । (१७।१)

त्रस्ता तदा निववृते हृदयेन विदूयता ॥ (१७।२)

उवाच च महाभागं धर्मज्ञापन्नवत्सल । (१८।१)

त्राहि मामपि भूतानां पालने ऽवस्थितो भवान् ॥ (१८।२)

स त्वं जिघांससे कस्माद्दीनामकृतकिल्बिषाम् । (१९।१)

अहनिष्यत्कथं योषां धर्मज्ञ इति यो मतः ॥ (१९।२)

प्रहरन्ति न वै स्त्रीषु कृतागःस्वपि जन्तवः । (२०।१)

किमुत त्वद्विधा राजन्करुणा दीनवत्सलाः ॥ (२०।२)

मां विपाट्याजरां नावं यत्र विश्वं प्रतिष्ठितम् । (२१।१)

आत्मानं च प्रजाश्चेमाः कथमम्भसि धास्यसि ॥ (२१।२)

पृथुरुवाच । (२२।१)

वसुधे त्वां वधिष्यामि मच्छासनपराङ्मुखीम् । (२२।२)

भागं बर्हिषि या वृङ्क्ते न तनोति च नो वसु ॥ (२२।३)

यवसं जग्ध्यनुदिनं नैव दोग्ध्यौधसं पयः । (२३।१)

तस्यामेवं हि दुष्टायां दण्डो नात्र न शस्यते ॥ (२३।२)

त्वं खल्वोषधिबीजानि प्राक् सृष्टानि स्वयम्भुवा । (२४।१)

न मुञ्चस्यात्मरुद्धानि मामवज्ञाय मन्दधीः ॥ (२४।२)

अमूषां क्षुत्परीतानामार्तानां परिदेवितम् । (२५।१)

शमयिष्यामि मद्बाणैर्भिन्नायास्तव मेदसा ॥ (२५।२)

पुमान्योषिदुत क्लीब आत्मसम्भावनो ऽधमः । (२६।१)

भूतेषु निरनुक्रोशो नृपाणां तद्वधो ऽवधः ॥ (२६।२)

त्वां स्तब्धां दुर्मदां नीत्वा मायागां तिलशः शरैः । (२७।१)

आत्मयोगबलेनेमा धारयिष्याम्यहं प्रजाः ॥ (२७।२)

एवं मन्युमयीं मूर्तिं कृतान्तमिव बिभ्रतम् । (२८।१)

प्रणता प्राञ्जलिः प्राह मही संजातवेपथुः ॥ (२८।२)

धरोवाच । (२९।१)

नमः परस्मै पुरुषाय मायया विन्यस्तनानातनवे गुणात्मने । (२९।२)

नमः स्वरूपानुभवेन निर्धुतद्रव्यक्रियाकारकविभ्रमोर्मये ॥ (२९।३)

येनाहमात्मायतनं विनिर्मिता धात्रा यतो ऽयं गुणसर्गसङ्ग्रहः । (३०।१)

स एव मां हन्तुमुदायुधः स्वराड् उपस्थितो ऽन्यं शरणं कमाश्रये ॥ (३०।२)

य एतदादावसृजच् चराचरं स्वमाययात्माश्रययावितर्क्यया । (३१।१)

तयैव सो ऽयं किल गोप्तुमुद्यतः कथं नु मां धर्मपरो जिघांसति ॥ (३१।२)

नूनं बतेशस्य समीहितं जनैस्तन्मायया दुर्जययाकृतात्मभिः । (३२।१)

न लक्ष्यते यस्त्वकरोदकारयद्यो ऽनेक एकः परतश्च ईश्वरः ॥ (३२।२)

सर्गादि यो ऽस्यानुरुणद्धि शक्तिभिर्द्रव्यक्रियाकारकचेतनात्मभिः । (३३।१)

तस्मै समुन्नद्धनिरुद्धशक्तये नमः परस्मै पुरुषाय वेधसे ॥ (३३।२)

स वै भवानात्मविनिर्मितं जगद्भूतेन्द्रियान्तःकरणात्मकं विभो । (३४।१)

संस्थापयिष्यन्नज मां रसातलादभ्युज्जहाराम्भस आदिसूकरः ॥ (३४।२)

अपामुपस्थे मयि नाव्यवस्थिताः प्रजा भवानद्य रिरक्षिषुः किल । (३५।१)

स वीरमूर्तिः समभूद्धराधरो यो मां पयस्युग्रशरो जिघांससि ॥ (३५।२)

नूनं जनैरीहितमीश्वराणामस्मद्विधैस्तद्गुणसर्गमायया । (३६।१)

न ज्ञायते मोहितचित्तवर्त्मभिस्तेभ्यो नमो वीरयशस्करेभ्यः ॥ (३६।२)