उद्धव उवाच । (१।१)

अथ ते तदनुज्ञाता भुक्त्वा पीत्वा च वारुणीम् । (१।२)

तया विभ्रंशितज्ञाना दुरुक्तैर् मर्म पस्पृशुः ॥ (१।३)

तेषां मैरेयदोषेण विषमीकृतचेतसाम् । (२।१)

निम्रोचति रवाव् आसीद् वेणूनाम् इव मर्दनम् ॥ (२।२)

भगवान् स्वात्ममायाया गतिं ताम् अवलोक्य सः । (३।१)

सरस्वतीम् उपस्पृश्य वृक्षमूलम् उपाविशत् ॥ (३।२)

अहं चोक्तो भगवता प्रपन्नार्तिहरेण ह । (४।१)

बदरीं त्वं प्रयाहीति स्वकुलं संजिहीर्षुणा ॥ (४।२)

तथापि तदभिप्रेतं जानन्न् अहम् अरिंदम । (५।१)

पृष्ठतो ऽन्वगमं भर्तुः पादविश्लेषणाक्षमः ॥ (५।२)

अद्राक्षम् एकम् आसीनं विचिन्वन् दयितं पतिम् । (६।१)

श्रीनिकेतं सरस्वत्यां कृतकेतम् अकेतनम् ॥ (६।२)

श्यामावदातं विरजं प्रशान्तारुणलोचनम् । (७।१)

दोर्भिश् चतुर्भिर् विदितं पीतकौशाम्बरेण च ॥ (७।२)

वाम ऊराव् अधिश्रित्य दक्षिणाङ्घ्रिसरोरुहम् । (८।१)

अपाश्रितार्भकाश्वत्थम् अकृशं त्यक्तपिप्पलम् ॥ (८।२)

तस्मिन् महाभागवतो द्वैपायनसुहृत्सखा । (९।१)

लोकान् अनुचरन् सिद्ध आससाद यदृच्छया ॥ (९।२)

तस्यानुरक्तस्य मुनेर् मुकुन्दः प्रमोदभावानतकंधरस्य । (१०।१)

आशृण्वतो माम् अनुरागहाससमीक्षया विश्रमयन्न् उवाच ॥ (१०।२)

श्रीभगवान् उवाच । (११।१)

वेदाहम् अन्तर् मनसीप्सितं ते ददामि यत् तद् दुरवापम् अन्यैः । (११।२)

सत्त्रे पुरा विश्वसृजां वसूनां मत्सिद्धिकामेन वसो त्वयेष्टः ॥ (११।३)

स एष साधो चरमो भवानाम् आसादितस् ते मदनुग्रहो यत् । (१२।१)

यन् मां नृलोकान् रह उत्सृजन्तं दिष्ट्या ददृश्वान् विशदानुवृत्त्या ॥ (१२।२)

पुरा मया प्रोक्तम् अजाय नाभ्ये पद्मे निषण्णाय ममादिसर्गे । (१३।१)

ज्ञानं परं मन्महिमावभासं यत् सूरयो भागवतं वदन्ति ॥ (१३।२)

इत्य् आदृतोक्तः परमस्य पुंसः प्रतिक्षणानुग्रहभाजनो ऽहम् । (१४।१)

स्नेहोत्थरोमा स्खलिताक्षरस् तं मुञ्चञ्छुचः प्राञ्जलिर् आबभाषे ॥ (१४।२)

को न्व् ईश ते पादसरोजभाजां सुदुर्लभो ऽर्थेषु चतुर्ष्व् अपीह । (१५।१)

तथापि नाहं प्रवृणोमि भूमन् भवत्पदाम्भोजनिषेवणोत्सुकः ॥ (१५।२)

कर्माण्य् अनीहस्य भवो ऽभवस्य ते दुर्गाश्रयो ऽथारिभयात् पलायनम् । (१६।१)

कालात्मनो यत् प्रमदायुताश्रमः स्वात्मन्रतेः खिद्यति धीर् विदाम् इह ॥ (१६।२)

मन्त्रेषु मां वा उपहूय यत् त्वम् अकुण्ठिताखण्डसदात्मबोधः । (१७।१)

पृच्छेः प्रभो मुग्ध इवाप्रमत्तस् तन् नो मनो मोहयतीव देव ॥ (१७।२)

ज्ञानं परं स्वात्मरहःप्रकाशं प्रोवाच कस्मै भगवान् समग्रम् । (१८।१)

अपि क्षमं नो ग्रहणाय भर्तर् वदाञ्जसा यद् वृजिनं तरेम ॥ (१८।२)

इत्य् आवेदितहार्दाय मह्यं स भगवान् परः । (१९।१)

आदिदेशारविन्दाक्ष आत्मनः परमां स्थितिम् ॥ (१९।२)

स एवम् आराधितपादतीर्थाद् अधीततत्त्वात्मविबोधमार्गः । (२०।१)

प्रणम्य पादौ परिवृत्य देवम् इहागतो ऽहं विरहातुरात्मा ॥ (२०।२)

सो ऽहं तद्दर्शनाह्लादवियोगार्तियुतः प्रभो । (२१।१)

गमिष्ये दयितं तस्य बदर्याश्रममण्डलम् ॥ (२१।२)

यत्र नारायणो देवो नरश् च भगवान् ऋषिः । (२२।१)

मृदु तीव्रं तपो दीर्घं तेपाते लोकभावनौ ॥ (२२।२)

श्रीशुक उवाच । (२३।१)

इत्य् उद्धवाद् उपाकर्ण्य सुहृदां दुःसहं वधम् । (२३।२)

ज्ञानेनाशमयत् क्षत्ता शोकम् उत्पतितं बुधः ॥ (२३।३)

स तं महाभागवतं व्रजन्तं कौरवर्षभः । (२४।१)

विश्रम्भाद् अभ्यधत्तेदं मुख्यं कृष्णपरिग्रहे ॥ (२४।२)

विदुर उवाच । (२५।१)

ज्ञानं परं स्वात्मरहःप्रकाशं यद् आह योगेश्वर ईश्वरस् ते । (२५।२)

वक्तुं भवान् नो ऽर्हति यद्धि विष्णोर् भृत्याः स्वभृत्यार्थकृतश् चरन्ति ॥ (२५।३)

उद्धव उवाच । (२६।१)

ननु ते तत्त्वसंराध्य ऋषिः कौषारवो ऽन्तिके । (२६।२)

साक्षाद् भगवतादिष्टो मर्त्यलोकं जिहासता ॥ (२६।३)

श्रीशुक उवाच । (२७।१)

इति सह विदुरेण विश्वमूर्तेर् गुणकथया सुधया प्लावितोरुतापः । (२७।२)

क्षणम् इव पुलिने यमस्वसुस् तां समुषित औपगविर् निशां ततो ऽगात् ॥ (२७।३)

राजोवाच । (२८।१)

निधनम् उपगतेषु वृष्णिभोजेष्व् अधिरथयूथपयूथपेषु मुख्यः । (२८।२)

स तु कथम् अवशिष्ट उद्धवो यद्धरिर् अपि तत्यज आकृतिं त्र्यधीशः ॥ (२८।३)

श्रीशुक उवाच । (२९।१)

ब्रह्मशापापदेशेन कालेनामोघवाञ्छितः । (२९।२)

संहृत्य स्वकुलं स्फीतं त्यक्ष्यन् देहम् अचिन्तयत् ॥ (२९।३)

अस्माल् लोकाद् उपरते मयि ज्ञानं मदाश्रयम् । (३०।१)

अर्हत्य् उद्धव एवाद्धा सम्प्रत्य् आत्मवतां वरः ॥ (३०।२)

नोद्धवो ऽण्व् अपि मन्न्यूनो यद् गुणैर् नार्दितः प्रभुः । (३१।१)

अतो मद्वयुनं लोकं ग्राहयन्न् इह तिष्ठतु ॥ (३१।२)

एवं त्रिलोकगुरुणा संदिष्टः शब्दयोनिना । (३२।१)

बदर्याश्रमम् आसाद्य हरिम् ईजे समाधिना ॥ (३२।२)

विदुरो ऽप्य् उद्धवाच् छ्रुत्वा कृष्णस्य परमात्मनः । (३३।१)

क्रीडयोपात्तदेहस्य कर्माणि श्लाघितानि च ॥ (३३।२)

देहन्यासं च तस्यैवं धीराणां धैर्यवर्धनम् । (३४।१)

अन्येषां दुष्करतरं पशूनां विक्लवात्मनाम् ॥ (३४।२)

आत्मानं च कुरुश्रेष्ठ कृष्णेन मनसेक्षितम् । (३५।१)

ध्यायन् गते भागवते रुरोद प्रेमविह्वलः । (३५।२)

कालिन्द्याः कतिभिः सिद्ध अहोभिर् भरतर्षभ । (३५।३)

प्रापद्यत स्वःसरितं यत्र मित्रासुतो मुनिः ॥ (३५।४)