मैत्रेय उवाच । (१।१)

एतावद् उक्त्वा विरराम शङ्करः पत्न्यङ्गनाशं ह्य् उभयत्र चिन्तयन् । (१।२)

सुहृद्दिदृक्षुः परिशङ्किता भवान् निष्क्रामती निर्विशती द्विधास सा ॥ (१।३)

सुहृद्दिदृक्षाप्रतिघातदुर्मनाः स्नेहाद् रुदत्य् अश्रुकलातिविह्वला । (२।१)

भवं भवान्य् अप्रतिपूरुषं रुषा प्रधक्ष्यतीवैक्षत जातवेपथुः ॥ (२।२)

ततो विनिःश्वस्य सती विहाय तं शोकेन रोषेण च दूयता हृदा । (३।१)

पित्रोर् अगात् स्त्रैणविमूढधीर् गृहान् प्रेम्णात्मनो यो ऽर्धम् अदात् सतां प्रियः ॥ (३।२)

ताम् अन्वगच्छन् द्रुतविक्रमां सतीम् एकां त्रिनेत्रानुचराः सहस्रशः । (४।१)

सपार्षदयक्षा मणिमन्मदादयः पुरोवृषेन्द्रास् तरसा गतव्यथाः ॥ (४।२)

तां सारिकाकन्दुकदर्पणाम्बुजश्वेतातपत्रव्यजनस्रगादिभिः । (५।१)

गीतायनैर् दुन्दुभिशङ्खवेणुभिर् वृषेन्द्रम् आरोप्य विटङ्किता ययुः ॥ (५।२)

आब्रह्मघोषोर्जितयज्ञवैशसं विप्रर्षिजुष्टं विबुधैश् च सर्वशः । (६।१)

मृद्दार्वयःकाञ्चनदर्भचर्मभिर् निसृष्टभाण्डं यजनं समाविशत् ॥ (६।२)

ताम् आगतां तत्र न कश्चनाद्रियद् विमानितां यज्ञकृतो भयाज्जनः । (७।१)

ऋते स्वसॄर् वै जननीं च सादराः प्रेमाश्रुकण्ठ्यः परिषस्वजुर् मुदा ॥ (७।२)

सौदर्यसम्प्रश्नसमर्थवार्तया मात्रा च मातृष्वसृभिश् च सादरम् । (८।१)

दत्तां सपर्यां वरम् आसनं च सा नादत्त पित्राप्रतिनन्दिता सती ॥ (८।२)

अरुद्रभागं तम् अवेक्ष्य चाध्वरं पित्रा च देवे कृतहेलनं विभौ । (९।१)

अनादृता यज्ञसदस्य् अधीश्वरी चुकोप लोकान् इव धक्ष्यती रुषा ॥ (९।२)

जगर्ह सामर्षविपन्नया गिरा शिवद्विषं धूमपथश्रमस्मयम् । (१०।१)

स्वतेजसा भूतगणान् समुत्थितान् निगृह्य देवी जगतो ऽभिशृण्वतः ॥ (१०।२)

देव्य् उवाच । (११।१)

न यस्य लोके ऽस्त्य् अतिशायनः प्रियस् तथाप्रियो देहभृतां प्रियात्मनः । (११।२)

तस्मिन् समस्तात्मनि मुक्तवैरके ऋते भवन्तं कतमः प्रतीपयेत् ॥ (११।३)

दोषान् परेषां हि गुणेषु साधवो गृह्णन्ति केचिन् न भवादृशो द्विज । (१२।१)

गुणांश् च फल्गून् बहुलीकरिष्णवो महत्तमास् तेष्व् अविदद् भवान् अघम् ॥ (१२।२)

नाश्चर्यम् एतद् यद् असत्सु सर्वदा महद्विनिन्दा कुणपात्मवादिषु । (१३।१)

सेर्ष्यं महापूरुषपादपांसुभिर् निरस्ततेजःसु तद् एव शोभनम् ॥ (१३।२)

यद् द्व्यक्षरं नाम गिरेरितं नृणां सकृत् प्रसङ्गाद् अघम् आशु हन्ति तत् । (१४।१)

पवित्रकीर्तिं तम् अलङ्घ्यशासनं भवान् अहो द्वेष्टि शिवं शिवेतरः ॥ (१४।२)

यत्पादपद्मं महतां मनोऽलिभिर् निषेवितं ब्रह्मरसासवार्थिभिः । (१५।१)

लोकस्य यद् वर्षति चाशिषो ऽर्थिनस् तस्मै भवान् द्रुह्यति विश्वबन्धवे ॥ (१५।२)

किंवा शिवाख्यम् अशिवं न विदुस् त्वद् अन्ये ब्रह्मादयस् तम् अवकीर्य जटाः श्मशाने । (१६।१)

तन्माल्यभस्मनृकपाल्य् अवसत् पिशाचैर् ये मूर्धभिर् दधति तच्चरणावसृष्टम् ॥ (१६।२)

कर्णौ पिधाय निरयाद् यद् अकल्प ईशे धर्मावितर्य् असृणिभिर् नृभिर् अस्यमाने । (१७।१)

छिन्द्यात् प्रसह्य रुशतीम् असतीं प्रभुश् चेज्जिह्वाम् असून् अपि ततो विसृजेत् स धर्मः ॥ (१७।२)

अतस् तवोत्पन्नम् इदं कलेवरं न धारयिष्ये शितिकण्ठगर्हिणः । (१८।१)

जग्धस्य मोहाद्धि विशुद्धिम् अन्धसो जुगुप्सितस्योद्धरणं प्रचक्षते ॥ (१८।२)

न वेदवादान् अनुवर्तते मतिः स्व एव लोके रमतो महामुनेः । (१९।१)

यथा गतिर् देवमनुष्ययोः पृथक् स्व एव धर्मे न परं क्षिपेत् स्थितः ॥ (१९।२)

कर्म प्रवृत्तं च निवृत्तम् अप्य् ऋतं वेदे विविच्योभयलिङ्गम् आश्रितम् । (२०।१)

विरोधि तद् यौगपदैककर्तरि द्वयं तथा ब्रह्मणि कर्म नर्च्छति ॥ (२०।२)

मा वः पदव्यः पितर् अस्मदास्थिता या यज्ञशालासु न धूमवर्त्मभिः । (२१।१)

तदन्नतृप्तैर् असुहृद्भिर् ईडिता अव्यक्तलिङ्गा अवधूतसेविताः ॥ (२१।२)

नैतेन देहेन हरे कृतागसो देहोद्भवेनालम् अलं कुजन्मना । (२२।१)

व्रीडा ममाभूत् कुजनप्रसङ्गतस् तज्जन्म धिग् यो महताम् अवद्यकृत् ॥ (२२।२)

गोत्रं त्वदीयं भगवान् वृषध्वजो दाक्षायणीत्य् आह यदा सुदुर्मनाः । (२३।१)

व्यपेतनर्मस्मितम् आशु तदाहं व्युत्स्रक्ष्य एतत् कुणपं त्वदङ्गजम् ॥ (२३।२)

मैत्रेय उवाच । (२४।१)

इत्य् अध्वरे दक्षम् अनूद्य शत्रुहन् क्षिताव् उदीचीं निषसाद शान्तवाक् । (२४।२)

स्पृष्ट्वा जलं पीतदुकूलसंवृता निमील्य दृग्योगपथं समाविशत् ॥ (२४।३)

कृत्वा समानाव् अनिलौ जितासना सोदानम् उत्थाप्य च नाभिचक्रतः । (२५।१)

शनैर् हृदि स्थाप्य धियोरसि स्थितं कण्ठाद् भ्रुवोर् मध्यम् अनिन्दितानयत् ॥ (२५।२)

एवं स्वदेहं महतां महीयसा मुहुः समारोपितम् अङ्कम् आदरात् । (२६।१)

जिहासती दक्षरुषा मनस्विनी दधार गात्रेष्व् अनिलाग्निधारणाम् ॥ (२६।२)

ततः स्वभर्तुश् चरणाम्बुजासवं जगद्गुरोश् चिन्तयती न चापरम् । (२७।१)

ददर्श देहो हतकल्मषः सती सद्यः प्रजज्वाल समाधिजाग्निना ॥ (२७।२)

तत् पश्यतां खे भुवि चाद्भुतं महद्धा हेति वादः सुमहान् अजायत । (२८।१)

हन्त प्रिया दैवतमस्य देवी जहाव् असून् केन सती प्रकोपिता ॥ (२८।२)

अहो अनात्म्यं महद् अस्य पश्यत प्रजापतेर् यस्य चराचरं प्रजाः । (२९।१)

जहाव् असून् यद्विमतात्मजा सती मनस्विनी मानम् अभीक्ष्णम् अर्हति ॥ (२९।२)

सो ऽयं दुर्मर्षहृदयो ब्रह्मध्रुक् च लोके ऽपकीर्तिं महतीम् अवाप्स्यति । (३०।१)

यदङ्गजां स्वां पुरुषद्विड् उद्यतां न प्रत्यषेधन् मृतये ऽपराधतः ॥ (३०।२)

वदत्य् एवं जने सत्या दृष्ट्वासुत्यागम् अद्भुतम् । (३१।१)

दक्षं तत्पार्षदा हन्तुम् उदतिष्ठन्न् उदायुधाः ॥ (३१।२)

तेषाम् आपततां वेगं निशाम्य भगवान् भृगुः । (३२।१)

यज्ञघ्नघ्नेन यजुषा दक्षिणाग्नौ जुहाव ह ॥ (३२।२)

अध्वर्युणा हूयमाने देवा उत्पेतुर् ओजसा । (३३।१)

ऋभवो नाम तपसा सोमं प्राप्ताः सहस्रशः ॥ (३३।२)

तैर् अलातायुधैः सर्वे प्रमथाः सहगुह्यकाः । (३४।१)

हन्यमाना दिशो भेजुर् उशद्भिर् ब्रह्मतेजसा ॥ (३४।२)