भागवतपुराणBhāgavatapurāṇa

BhāgavPur, 3, 3

32 of 114 · 57 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

उद्धव उवाच । (१।१)

uddhava uvāca

1.2१.२

ततः स आगत्य पुरं स्वपित्रोश् चिकीर्षया शं बलदेवसंयुतः । (१।२)

tataḥ sa āgatya puraṃ svapitroś cikīrṣayā śaṃ baladevasaṃyutaḥ |

1.3१.३

निपात्य तुङ्गाद् रिपुयूथनाथं हतं व्यकर्षद् व्यसुम् ओजसोर्व्याम् ॥ (१।३)

nipātya tuṅgād ripuyūthanāthaṃ hataṃ vyakarṣad vyasum ojasorvyām ||

2.1२.१

सांदीपनेः सकृत् प्रोक्तं ब्रह्माधीत्य सविस्तरम् । (२।१)

sāṃdīpaneḥ sakṛt proktaṃ brahmādhītya savistaram |

2.2२.२

तस्मै प्रादाद् वरं पुत्रं मृतं पञ्चजनोदरात् ॥ (२।२)

tasmai prādād varaṃ putraṃ mṛtaṃ pañcajanodarāt ||

3.1३.१

समाहुता भीष्मककन्यया ये श्रियः सवर्णेन बुभूषयैषाम् । (३।१)

samāhutā bhīṣmakakanyayā ye śriyaḥ savarṇena bubhūṣayaiṣām |

3.2३.२

गान्धर्ववृत्त्या मिषतां स्वभागं जह्रे पदं मूर्ध्नि दधत् सुपर्णः ॥ (३।२)

gāndharvavṛttyā miṣatāṃ svabhāgaṃ jahre padaṃ mūrdhni dadhat suparṇaḥ ||

4.1४.१

ककुद्मिनो ऽविद्धनसो दमित्वा स्वयंवरे नाग्नजितीम् उवाह । (४।१)

kakudmino 'viddhanaso damitvā svayaṃvare nāgnajitīm uvāha |

4.2४.२

तद्भग्नमानान् अपि गृध्यतो ऽज्ञाञ् जघ्ने ऽक्षतः शस्त्रभृतः स्वशस्त्रैः ॥ (४।२)

tadbhagnamānān api gṛdhyato 'jñāñ jaghne 'kṣataḥ śastrabhṛtaḥ svaśastraiḥ ||

5.1५.१

प्रियं प्रभुर् ग्राम्य इव प्रियाया विधित्सुर् आर्च्छद् द्युतरुं यदर्थे । (५।१)

priyaṃ prabhur grāmya iva priyāyā vidhitsur ārcchad dyutaruṃ yadarthe |

5.2५.२

वज्र्य् आद्रवत् तं सगणो रुषान्धः क्रीडामृगो नूनम् अयं वधूनाम् ॥ (५।२)

vajry ādravat taṃ sagaṇo ruṣāndhaḥ krīḍāmṛgo nūnam ayaṃ vadhūnām ||

6.1६.१

सुतं मृधे खं वपुषा ग्रसन्तं दृष्ट्वा सुनाभोन्मथितं धरित्र्या । (६।१)

sutaṃ mṛdhe khaṃ vapuṣā grasantaṃ dṛṣṭvā sunābhonmathitaṃ dharitryā |

6.2६.२

आमन्त्रितस् तत्तनयाय शेषं दत्त्वा तदन्तःपुरम् आविवेश ॥ (६।२)

āmantritas tattanayāya śeṣaṃ dattvā tadantaḥpuram āviveśa ||

7.1७.१

तत्राहृतास् ता नरदेवकन्याः कुजेन दृष्ट्वा हरिम् आर्तबन्धुम् । (७।१)

tatrāhṛtās tā naradevakanyāḥ kujena dṛṣṭvā harim ārtabandhum |

7.2७.२

उत्थाय सद्यो जगृहुः प्रहर्षव्रीडानुरागप्रहितावलोकैः ॥ (७।२)

utthāya sadyo jagṛhuḥ praharṣavrīḍānurāgaprahitāvalokaiḥ ||

8.1८.१

आसां मुहूर्त एकस्मिन् नानागारेषु योषिताम् । (८।१)

āsāṃ muhūrta ekasmin nānāgāreṣu yoṣitām |

8.2८.२

सविधं जगृहे पाणीन् अनुरूपः स्वमायया ॥ (८।२)

savidhaṃ jagṛhe pāṇīn anurūpaḥ svamāyayā ||

9.1९.१

तास्व् अपत्यान्य् अजनयद् आत्मतुल्यानि सर्वतः । (९।१)

tāsv apatyāny ajanayad ātmatulyāni sarvataḥ |

9.2९.२

एकैकस्यां दश दश प्रकृतेर् विबुभूषया ॥ (९।२)

ekaikasyāṃ daśa daśa prakṛter vibubhūṣayā ||

10.1१०.१

कालमागधशाल्वादीन् अनीकै रुन्धतः पुरम् । (१०।१)

kālamāgadhaśālvādīn anīkai rundhataḥ puram |

10.2१०.२

अजीघनत् स्वयं दिव्यं स्वपुंसां तेज आदिशत् ॥ (१०।२)

ajīghanat svayaṃ divyaṃ svapuṃsāṃ teja ādiśat ||

11.1११.१

शम्बरं द्विविदं बाणं मुरं बल्वलम् एव च । (११।१)

śambaraṃ dvividaṃ bāṇaṃ muraṃ balvalam eva ca |

11.2११.२

अन्यांश् च दन्तवक्रादीन् अवधीत् कांश् च घातयत् ॥ (११।२)

anyāṃś ca dantavakrādīn avadhīt kāṃś ca ghātayat ||

12.1१२.१

अथ ते भ्रातृपुत्राणां पक्षयोः पतितान् नृपान् । (१२।१)

atha te bhrātṛputrāṇāṃ pakṣayoḥ patitān nṛpān |

12.2१२.२

चचाल भूः कुरुक्षेत्रं येषाम् आपततां बलैः ॥ (१२।२)

cacāla bhūḥ kurukṣetraṃ yeṣām āpatatāṃ balaiḥ ||

13.1१३.१

स कर्णदुःशासनसौबलानां कुमन्त्रपाकेन हतश्रियायुषम् । (१३।१)

sa karṇaduḥśāsanasaubalānāṃ kumantrapākena hataśriyāyuṣam |

13.2१३.२

सुयोधनं सानुचरं शयानं भग्नोरुम् ऊर्व्यां न ननन्द पश्यन् ॥ (१३।२)

suyodhanaṃ sānucaraṃ śayānaṃ bhagnorum ūrvyāṃ na nananda paśyan ||

14.1१४.१

कियान् भुवो ऽयं क्षपितोरुभारो यद् द्रोणभीष्मार्जुनभीममूलैः । (१४।१)

kiyān bhuvo 'yaṃ kṣapitorubhāro yad droṇabhīṣmārjunabhīmamūlaiḥ |

14.2१४.२

अष्टादशाक्षौहिणिको मदंशैर् आस्ते बलं दुर्विषहं यदूनाम् ॥ (१४।२)

aṣṭādaśākṣauhiṇiko madaṃśair āste balaṃ durviṣahaṃ yadūnām ||

15.1१५.१

मिथो यदैषां भविता विवादो मध्वामदाताम्रविलोचनानाम् । (१५।१)

mitho yadaiṣāṃ bhavitā vivādo madhvāmadātāmravilocanānām |

15.2१५.२

नैषां वधोपाय इयान् अतो ऽन्यो मय्य् उद्यते ऽन्तर्दधते स्वयं स्म ॥ (१५।२)

naiṣāṃ vadhopāya iyān ato 'nyo mayy udyate 'ntardadhate svayaṃ sma ||

16.1१६.१

एवं संचिन्त्य भगवान् स्वराज्ये स्थाप्य धर्मजम् । (१६।१)

evaṃ saṃcintya bhagavān svarājye sthāpya dharmajam |

16.2१६.२

नन्दयामास सुहृदः साधूनां वर्त्म दर्शयन् ॥ (१६।२)

nandayāmāsa suhṛdaḥ sādhūnāṃ vartma darśayan ||

17.1१७.१

उत्तरायां धृतः पूरोर् वंशः साध्वभिमन्युना । (१७।१)

uttarāyāṃ dhṛtaḥ pūror vaṃśaḥ sādhvabhimanyunā |

17.2१७.२

स वै द्रौण्यस्त्रसंप्लुष्टः पुनर् भगवता धृतः ॥ (१७।२)

sa vai drauṇyastrasaṃpluṣṭaḥ punar bhagavatā dhṛtaḥ ||

18.1१८.१

अयाजयद् धर्मसुतम् अश्वमेधैस् त्रिभिर् विभुः । (१८।१)

ayājayad dharmasutam aśvamedhais tribhir vibhuḥ |

18.2१८.२

सो ऽपि क्ष्माम् अनुजै रक्षन् रेमे कृष्णम् अनुव्रतः ॥ (१८।२)

so 'pi kṣmām anujai rakṣan reme kṛṣṇam anuvrataḥ ||

19.1१९.१

भगवान् अपि विश्वात्मा लोकवेदपथानुगः । (१९।१)

bhagavān api viśvātmā lokavedapathānugaḥ |

19.2१९.२

कामान् सिषेवे द्वार्वत्याम् असक्तः सांख्यम् आस्थितः ॥ (१९।२)

kāmān siṣeve dvārvatyām asaktaḥ sāṃkhyam āsthitaḥ ||

20.1२०.१

स्निग्धस्मितावलोकेन वाचा पीयूषकल्पया । (२०।१)

snigdhasmitāvalokena vācā pīyūṣakalpayā |

20.2२०.२

चरित्रेणानवद्येन श्रीनिकेतेन चात्मना ॥ (२०।२)

caritreṇānavadyena śrīniketena cātmanā ||

21.1२१.१

इमं लोकम् अमुं चैव रमयन् सुतरां यदून् । (२१।१)

imaṃ lokam amuṃ caiva ramayan sutarāṃ yadūn |

21.2२१.२

रेमे क्षणदया दत्तक्षणस्त्रीक्षणसौहृदः ॥ (२१।२)

reme kṣaṇadayā dattakṣaṇastrīkṣaṇasauhṛdaḥ ||

22.1२२.१

तस्यैवं रममाणस्य संवत्सरगणान् बहून् । (२२।१)

tasyaivaṃ ramamāṇasya saṃvatsaragaṇān bahūn |

22.2२२.२

गृहमेधेषु योगेषु विरागः समजायत ॥ (२२।२)

gṛhamedheṣu yogeṣu virāgaḥ samajāyata ||

23.1२३.१

दैवाधीनेषु कामेषु दैवाधीनः स्वयं पुमान् । (२३।१)

daivādhīneṣu kāmeṣu daivādhīnaḥ svayaṃ pumān |

23.2२३.२

को विश्रम्भेत योगेन योगेश्वरम् अनुव्रतः ॥ (२३।२)

ko viśrambheta yogena yogeśvaram anuvrataḥ ||

24.1२४.१

पुर्यां कदाचित् क्रीडद्भिर् यदुभोजकुमारकैः । (२४।१)

puryāṃ kadācit krīḍadbhir yadubhojakumārakaiḥ |

24.2२४.२

कोपिता मुनयः शेपुर् भगवन्मतकोविदाः ॥ (२४।२)

kopitā munayaḥ śepur bhagavanmatakovidāḥ ||

25.1२५.१

ततः कतिपयैर् मासैर् वृष्णिभोजान्धकादयः । (२५।१)

tataḥ katipayair māsair vṛṣṇibhojāndhakādayaḥ |

25.2२५.२

ययुः प्रभासं संहृष्टा रथैर् देवविमोहिताः ॥ (२५।२)

yayuḥ prabhāsaṃ saṃhṛṣṭā rathair devavimohitāḥ ||

26.1२६.१

तत्र स्नात्वा पितॄन् देवान् ऋषींश् चैव तदम्भसा । (२६।१)

tatra snātvā pitṝn devān ṛṣīṃś caiva tadambhasā |

26.2२६.२

तर्पयित्वाथ विप्रेभ्यो गावो बहुगुणा ददुः ॥ (२६।२)

tarpayitvātha viprebhyo gāvo bahuguṇā daduḥ ||

27.1२७.१

हिरण्यं रजतं शय्यां वासांस्य् अजिनकम्बलान् । (२७।१)

hiraṇyaṃ rajataṃ śayyāṃ vāsāṃsy ajinakambalān |

27.2२७.२

यानं रथान् इभान् कन्या धरां वृत्तिकरीम् अपि ॥ (२७।२)

yānaṃ rathān ibhān kanyā dharāṃ vṛttikarīm api ||

28.1२८.१

अन्नं चोरुरसं तेभ्यो दत्त्वा भगवदर्पणम् । (२८।१)

annaṃ corurasaṃ tebhyo dattvā bhagavadarpaṇam |

28.2२८.२

गोविप्रार्थासवः शूराः प्रणेमुर् भुवि मूर्धभिः ॥ (२८।२)

goviprārthāsavaḥ śūrāḥ praṇemur bhuvi mūrdhabhiḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

BhāgavPur, 3, 3

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit