व्यास उवाच । (१।१)

इति ब्रुवाणं संस्तूय मुनीनां दीर्घसत्त्रिणाम् । (१।२)

वृद्धः कुलपतिः सूतं बह्वृचः शौनको ऽब्रवीत् ॥ (१।३)

शौनक उवाच । (२।१)

सूत सूत महाभाग वद नो वदतां वर । (२।२)

कथां भागवतीं पुण्यां यदाह भगवाञ् छुकः ॥ (२।३)

कस्मिन् युगे प्रवृत्तेयं स्थाने वा केन हेतुना । (३।१)

कुतः संचोदितः कृष्णः कृतवान् संहितां मुनिः ॥ (३।२)

तस्य पुत्रो महायोगी समदृङ् निर्विकल्पकः । (४।१)

एकान्तमतिरुन्निद्रो गूढो मूढ इवेयते ॥ (४।२)

दृष्ट्वानुयान्तम् ऋषिम् आत्मजम् अप्यनग्नं देव्यो ह्रिया परिदधुर्न सुतस्य चित्रम् । (५।१)

तद्वीक्ष्य पृच्छति मुनौ जगदुस्तवास्ति स्त्रीपुम्भिदा न तु सुतस्य विविक्तदृष्टेः ॥ (५।२)

कथम् आलक्षितः पौरैः सम्प्राप्तः कुरुजाङ्गलान् । (६।१)

उन्मत्तमूकजडवद्विचरन् गजसाह्वये ॥ (६।२)

कथं वा पाण्डवेयस्य राजर्षेर्मुनिना सह । (७।१)

संवादः समभूत् तात यत्रैषा सात्वती श्रुतिः ॥ (७।२)

स गोदोहनमात्रं हि गृहेषु गृहमेधिनाम् । (८।१)

अवेक्षते महाभागस् तीर्थीकुर्वंस् तदाश्रमम् ॥ (८।२)

अभिमन्युसुतं सूत प्राहुर्भागवतोत्तमम् । (९।१)

तस्य जन्म महाश्चर्यं कर्माणि च गृणीहि नः ॥ (९।२)

स सम्राट् कस्य वा हेतोः पाण्डूनां मानवर्धनः । (१०।१)

प्रायोपविष्टो गङ्गायाम् अनादृत्याधिराट्श्रियम् ॥ (१०।२)

नमन्ति यत्पादनिकेतम् आत्मनः शिवाय हानीय धनानि शत्रवः । (११।१)

कथं स वीरः श्रियम् अङ्ग दुस्त्यजां युवैषतोत्स्रष्टुम् अहो सहासुभिः ॥ (११।२)

शिवाय लोकस्य भवाय भूतये य उत्तमश्लोकपरायणा जनाः । (१२।१)

जीवन्ति नात्मार्थम् असौ पराश्रयं मुमोच निर्विद्य कुतः कलेवरम् ॥ (१२।२)

तत् सर्वं नः समाचक्ष्व पृष्टो यदिह किंचन । (१३।१)

मन्ये त्वां विषये वाचां स्नातम् अन्यत्र छान्दसात् ॥ (१३।२)

सूत उवाच । (१४।१)

द्वापरे समनुप्राप्ते तृतीये युगपर्यये । (१४।२)

जातः पराशराद्योगी वासव्यां कलया हरेः ॥ (१४।३)

स कदाचित् सरस्वत्या उपस्पृश्य जलं शुचिः । (१५।१)

विविक्त एक आसीन उदिते रविमण्डले ॥ (१५।२)

परावरज्ञः स ऋषिः कालेनाव्यक्तरंहसा । (१६।१)

युगधर्मव्यतिकरं प्राप्तं भुवि युगे युगे ॥ (१६।२)

भौतिकानां च भावानां शक्तिह्रासं च तत्कृतम् । (१७।१)

अश्रद्दधानान् निःसत्त्वान् दुर्मेधान् ह्रसितायुषः ॥ (१७।२)

दुर्भगांश्च जनान् वीक्ष्य मुनिर्दिव्येन चक्षुषा । (१८।१)

सर्ववर्णाश्रमाणां यद् दध्यौ हितम् अमोघदृक् ॥ (१८।२)

चातुर्होत्रं कर्म शुद्धं प्रजानां वीक्ष्य वैदिकम् । (१९।१)

व्यदधाद्यज्ञसंतत्यै वेदम् एकं चतुर्विधम् ॥ (१९।२)

ऋग्यजुःसामाथर्वाख्या वेदाश् चत्वार उद्धृताः । (२०।१)

इतिहासपुराणं च पञ्चमो वेद उच्यते ॥ (२०।२)

तत्रर्ग्वेदधरः पैलः सामगो जैमिनिः कविः । (२१।१)

वैशम्पायन एवैको निष्णातो यजुषाम् उत ॥ (२१।२)

अथर्वाङ्गिरसाम् आसीत् सुमन्तुर्दारुणो मुनिः । (२२।१)

इतिहासपुराणानां पिता मे रोमहर्षणः ॥ (२२।२)

त एत ऋषयो वेदं स्वं स्वं व्यस्यन्न् अनेकधा । (२३।१)

शिष्यैः प्रशिष्यैस्तच्छिष्यैर्वेदास्ते शाखिनो ऽभवन् ॥ (२३।२)

त एव वेदा दुर्मेधैर्धार्यन्ते पुरुषैर्यथा । (२४।१)

एवं चकार भगवान् व्यासः कृपणवत्सलः ॥ (२४।२)

स्त्रीशूद्रद्विजबन्धूनां त्रयी न श्रुतिगोचरा । (२५।१)

कर्मश्रेयसि मूढानां श्रेय एवं भवेदिह । (२५।२)

इति भारतम् आख्यानं कृपया मुनिना कृतम् ॥ (२५।३)

एवं प्रवृत्तस्य सदा भूतानां श्रेयसि द्विजाः । (२६।१)

सर्वात्मकेनापि यदा नातुष्यद्धृदयं ततः ॥ (२६।२)

नातिप्रसीदद्धृदयः सरस्वत्यास्तटे शुचौ । (२७।१)

वितर्कयन् विविक्तस्थ इदं चोवाच धर्मवित् ॥ (२७।२)

धृतव्रतेन हि मया छन्दांसि गुरवो ऽग्नयः । (२८।१)

मानिता निर्व्यलीकेन गृहीतं चानुशासनम् ॥ (२८।२)

भारतव्यपदेशेन ह्य् आम्नायार्थश्च प्रदर्शितः । (२९।१)

दृश्यते यत्र धर्मादि स्त्रीशूद्रादिभिरप्युत ॥ (२९।२)

तथापि बत मे दैह्यो ह्य् आत्मा चैवात्मना विभुः । (३०।१)

असंपन्न इवाभाति ब्रह्मवर्चस्य सत्तमः ॥ (३०।२)

किं वा भागवता धर्मा न प्रायेण निरूपिताः । (३१।१)

प्रियाः परमहंसानां त एव ह्य् अच्युतप्रियाः ॥ (३१।२)

तस्यैवं खिलम् आत्मानं मन्यमानस्य खिद्यतः । (३२।१)

कृष्णस्य नारदो ऽभ्यागाद् आश्रमं प्राग् उदाहृतम् ॥ (३२।२)

तम् अभिज्ञाय सहसा प्रत्युत्थायागतं मुनिः । (३३।१)

पूजयामास विधिवन् नारदं सुरपूजितम् ॥ (३३।२)