श्रीशुक उवाच । (१।१)

एवं स्तुतः सुरगणैर्भगवान् हरिरीश्वरः । (१।२)

तेषामाविरभूद्राजन् सहस्रार्कोदयद्युतिः ॥ (१।३)

तेनैव सहसा सर्वे देवाः प्रतिहतेक्षणाः । (२।१)

नापश्यन् खं दिशः क्षौणीमात्मानं च कुतो विभुम् ॥ (२।२)

विरिञ्चो भगवान् दृष्ट्वा सह शर्वेण तां तनुम् । (३।१)

स्वच्छां मरकतश्यामां कञ्जगर्भारुणेक्षणाम् ॥ (३।२)

तप्तहेमावदातेन लसत्कौशेयवाससा । (४।१)

प्रसन्नचारुसर्वाङ्गीं सुमुखीं सुन्दरभ्रुवम् ॥ (४।२)

महामणिकिरीटेन केयूराभ्यां च भूषिताम् । (५।१)

कर्णाभरणनिर्भातकपोलश्रीमुखाम्बुजाम् ॥ (५।२)

काञ्चीकलापवलयहारनूपुरशोभिताम् । (६।१)

कौस्तुभाभरणां लक्ष्मीं बिभ्रतीं वनमालिनीम् ॥ (६।२)

सुदर्शनादिभिः स्वास्त्रैर्मूर्तिमद्भिरुपासिताम् । (७।१)

तुष्टाव देवप्रवरः सशर्वः पुरुषं परम् । (७।२)

सर्वामरगणैः साकं सर्वाङ्गैरवनिं गतैः ॥ (७।३)

श्रीब्रह्मोवाच । (८।१)

अजातजन्मस्थितिसंयमाय गुणाय निर्वाणसुखार्णवाय । (८।२)

अणोरणिम्ने ऽपरिगण्यधाम्ने महानुभावाय नमो नमस्ते ॥ (८।३)

रूपं तवैतत् पुरुषर्षभेज्यं श्रेयोऽर्थिभिर् वैदिकतान्त्रिकेण । (९।१)

योगेन धातः सह नस् त्रिलोकान् पश्याम्य् अमुष्मिन्नु ह विश्वमूर्तौ ॥ (९।२)

त्वय्य् अग्र आसीत् त्वयि मध्य आसीत् त्वय्य् अन्त आसीद् इदम् आत्मतन्त्रे । (१०।१)

त्वमादिरन्तो जगतो ऽस्य मध्यं घटस्य मृत्स्नेव परः परस्मात् ॥ (१०।२)

त्वं माययात्माश्रयया स्वयेदं निर्माय विश्वं तदनुप्रविष्टः । (११।१)

पश्यन्ति युक्ता मनसा मनीषिणो गुणव्यवाये ऽप्य् अगुणं विपश्चितः ॥ (११।२)

यथाग्निमेधस्य् अमृतं च गोषु भुव्य् अन्नमम्बूद्यमने च वृत्तिम् । (१२।१)

योगैर्मनुष्या अधियन्ति हि त्वां गुणेषु बुद्ध्या कवयो वदन्ति ॥ (१२।२)

तं त्वां वयं नाथ समुज्जिहानं सरोजनाभातिचिरेप्सितार्थम् । (१३।१)

दृष्ट्वा गता निर्वृतमद्य सर्वे गजा दवार्ता इव गाङ्गमम्भः ॥ (१३।२)

स त्वं विधत्स्वाखिललोकपाला वयं यदर्थास्तव पादमूलम् । (१४।१)

समागतास्ते बहिरन्तरात्मन् किं वान्यविज्ञाप्यमशेषसाक्षिणः ॥ (१४।२)

अहं गिरित्रश्च सुरादयो ये दक्षादयो ऽग्नेरिव केतवस्ते । (१५।१)

किं वा विदामेश पृथग्विभाता विधत्स्व शं नो द्विजदेवमन्त्रम् ॥ (१५।२)

श्रीशुक उवाच । (१६।१)

एवं विरिञ्चादिभिरीडितस्तद् विज्ञाय तेषां हृदयं यथैव । (१६।२)

जगाद जीमूतगभीरया गिरा बद्धाञ्जलीन् संवृतसर्वकारकान् ॥ (१६।३)

एक एवेश्वरस्तस्मिन् सुरकार्ये सुरेश्वरः । (१७।१)

विहर्तुकामस्तान् आह समुद्रोन्मथनादिभिः ॥ (१७।२)

श्रीभगवान् उवाच । (१८।१)

हन्त ब्रह्मन्नहो शम्भो हे देवा मम भाषितम् । (१८।२)

शृणुतावहिताः सर्वे श्रेयो वः स्याद्यथा सुराः ॥ (१८।३)

यात दानवदैतेयैस्तावत् सन्धिर्विधीयताम् । (१९।१)

कालेनानुगृहीतैस्तैर्यावद्वो भव आत्मनः ॥ (१९।२)

अरयो ऽपि हि संधेयाः सति कार्यार्थगौरवे । (२०।१)

अहिमूषिकवद्देवा ह्य् अर्थस्य पदवीं गतैः ॥ (२०।२)

अमृतोत्पादने यत्नः क्रियतामविलम्बितम् । (२१।१)

यस्य पीतस्य वै जन्तुर्मृत्युग्रस्तो ऽमरो भवेत् ॥ (२१।२)

क्षिप्त्वा क्षीरोदधौ सर्वा वीरुत्तृणलतौषधीः । (२२।१)

मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम् ॥ (२२।२)

सहायेन मया देवा निर्मन्थध्वम् अतन्द्रिताः । (२३।१)

क्लेशभाजो भविष्यन्ति दैत्या यूयं फलग्रहाः ॥ (२३।२)

यूयं तदनुमोदध्वं यदिच्छन्त्य् असुराः सुराः । (२४।१)

न संरम्भेण सिध्यन्ति सर्वार्थाः सान्त्वया यथा ॥ (२४।२)

न भेतव्यं कालकूटाद्विषाज् जलधिसम्भवात् । (२५।१)

लोभः कार्यो न वो जातु रोषः कामस्तु वस्तुषु ॥ (२५।२)

श्रीशुक उवाच । (२६।१)

इति देवान् समादिश्य भगवान् पुरुषोत्तमः । (२६।२)

तेषामन्तर्दधे राजन् स्वच्छन्दगतिरीश्वरः ॥ (२६।३)

अथ तस्मै भगवते नमस्कृत्य पितामहः । (२७।१)

भवश्च जग्मतुः स्वं स्वं धामोपेयुर्बलिं सुराः ॥ (२७।२)

दृष्ट्वारीन् अप्य् असंयत्तान् जातक्षोभान् स्वनायकान् । (२८।१)

न्यषेधद्दैत्यराट् श्लोक्यः सन्धिविग्रहकालवित् ॥ (२८।२)

ते वैरोचनिमासीनं गुप्तं चासुरयूथपैः । (२९।१)

श्रिया परमया जुष्टं जिताशेषमुपागमन् ॥ (२९।२)

महेन्द्रः श्लक्ष्णया वाचा सान्त्वयित्वा महामतिः । (३०।१)

अभ्यभाषत तत् सर्वं शिक्षितं पुरुषोत्तमात् ॥ (३०।२)

तत् त्वरोचत दैत्यस्य तत्रान्ये ये ऽसुराधिपाः । (३१।१)

शम्बरो ऽरिष्टनेमिश्च ये च त्रिपुरवासिनः ॥ (३१।२)

ततो देवासुराः कृत्वा संविदं कृतसौहृदाः । (३२।१)

उद्यमं परमं चक्रुरमृतार्थे परन्तप ॥ (३२।२)

ततस्ते मन्दरगिरिमोजसोत्पाट्य दुर्मदाः । (३३।१)

नदन्त उदधिं निन्युः शक्ताः परिघबाहवः ॥ (३३।२)

दूरभारोद्वहश्रान्ताः शक्रवैरोचनादयः । (३४।१)

अपारयन्तस्तं वोढुं विवशा विजहुः पथि ॥ (३४।२)

निपतन् स गिरिस्तत्र बहून् अमरदानवान् । (३५।१)

चूर्णयामास महता भारेण कनकाचलः ॥ (३५।२)

तांस्तथा भग्नमनसो भग्नबाहूरुकन्धरान् । (३६।१)

विज्ञाय भगवांस्तत्र बभूव गरुडध्वजः ॥ (३६।२)

गिरिपातविनिष्पिष्टान् विलोक्यामरदानवान् । (३७।१)

ईक्षया जीवयामास निर्जरान् निर्व्रणान् यथा ॥ (३७।२)

गिरिं चारोप्य गरुडे हस्तेनैकेन लीलया । (३८।१)

आरुह्य प्रययावब्धिं सुरासुरगणैर्वृतः ॥ (३८।२)

अवरोप्य गिरिं स्कन्धात् सुपर्णः पततां वरः । (३९।१)

ययौ जलान्त उत्सृज्य हरिणा स विसर्जितः ॥ (३९।२)