श्रीशुक उवाच । (१।१)

पीते गरे वृषाङ्केण प्रीतास्ते ऽमरदानवाः । (१।२)

ममन्थुस्तरसा सिन्धुं हविर्धानी ततो ऽभवत् ॥ (१।३)

तामग्निहोत्रीमृषयो जगृहुर्ब्रह्मवादिनः । (२।१)

यज्ञस्य देवयानस्य मेध्याय हविषे नृप ॥ (२।२)

तत उच्चैःश्रवा नाम हयो ऽभूच् चन्द्रपाण्डुरः । (३।१)

तस्मिन् बलिः स्पृहां चक्रे नेन्द्र ईश्वरशिक्षया ॥ (३।२)

तत ऐरावतो नाम वारणेन्द्रो विनिर्गतः । (४।१)

दन्तैश्चतुर्भिः श्वेताद्रेर्हरन् भगवतो महिम् ॥ (४।२)

ऐरावणादयस्त्वष्टौ दिग्गजा अभवंस्ततः । (५।१)

अभ्रमुप्रभृतयो ऽष्टौ च करिण्यस्त्वभवन् नृप ॥ (५।२)

कौस्तुभाख्यमभूद्रत्नं पद्मरागो महोदधेः । (६।१)

तस्मिन् मणौ स्पृहां चक्रे वक्षोऽलंकरणे हरिः ॥ (६।२)

ततो ऽभवत् पारिजातः सुरलोकविभूषणम् । (७।१)

पूरयत्य् अर्थिनो यो ऽर्थैः शश्वद्भुवि यथा भवान् ॥ (७।२)

ततश्चाप्सरसो जाता निष्ककण्ठ्यः सुवाससः । (८।१)

रमण्यः स्वर्गिणां वल्गुगतिलीलावलोकनैः ॥ (८।२)

ततश्चाविरभूत् साक्षाच् छ्री रमा भगवत्परा । (९।१)

रञ्जयन्ती दिशः कान्त्या विद्युत् सौदामनी यथा ॥ (९।२)

तस्यां चक्रुः स्पृहां सर्वे ससुरासुरमानवाः । (१०।१)

रूपौदार्यवयोवर्णमहिमाक्षिप्तचेतसः ॥ (१०।२)

तस्या आसनमानिन्ये महेन्द्रो महदद्भुतम् । (११।१)

मूर्तिमत्यः सरिच्छ्रेष्ठा हेमकुम्भैर्जलं शुचि ॥ (११।२)

आभिषेचनिका भूमिराहरत् सकलौषधीः । (१२।१)

गावः पञ्च पवित्राणि वसन्तो मधुमाधवौ ॥ (१२।२)

ऋषयः कल्पयांचक्रुर् आभिषेकं यथाविधि । (१३।१)

जगुर्भद्राणि गन्धर्वा नट्यश्च ननृतुर्जगुः ॥ (१३।२)

मेघा मृदङ्गपणवमुरजानकगोमुखान् । (१४।१)

व्यनादयन् शङ्खवेणुवीणास्तुमुलनिःस्वनान् ॥ (१४।२)

ततो ऽभिषिषिचुर्देवीं श्रियं पद्मकरां सतीम् । (१५।१)

दिगिभाः पूर्णकलशैः सूक्तवाक्यैर्द्विजेरितैः ॥ (१५।२)

समुद्रः पीतकौशेयवाससी समुपाहरत् । (१६।१)

वरुणः स्रजं वैजयन्तीं मधुना मत्तषट्पदाम् ॥ (१६।२)

भूषणानि विचित्राणि विश्वकर्मा प्रजापतिः । (१७।१)

हारं सरस्वती पद्ममजो नागाश्च कुण्डले ॥ (१७।२)

ततः कृतस्वस्त्ययनोत्पलस्रजं नदद्द्विरेफां परिगृह्य पाणिना । (१८।१)

चचाल वक्त्रं सुकपोलकुण्डलं सव्रीडहासं दधती सुशोभनम् ॥ (१८।२)

स्तनद्वयं चातिकृशोदरी समं निरन्तरं चन्दनकुङ्कुमोक्षितम् । (१९।१)

ततस्ततो नूपुरवल्गुशिञ्जितैर् विसर्पती हेमलतेव सा बभौ ॥ (१९।२)

विलोकयन्ती निरवद्यमात्मनः पदं ध्रुवं चाव्यभिचारिसद्गुणम् । (२०।१)

गन्धर्वसिद्धासुरयक्षचारणत्रैपिष्टपेयादिषु नान्वविन्दत ॥ (२०।२)

नूनं तपो यस्य न मन्युनिर्जयो ज्ञानं क्वचित् तच् च न सङ्गवर्जितम् । (२१।१)

कश्चिन् महांस्तस्य न कामनिर्जयः स ईश्वरः किं परतो व्यपाश्रयः ॥ (२१।२)

धर्मः क्वचित् तत्र न भूतसौहृदं त्यागः क्वचित् तत्र न मुक्तिकारणम् । (२२।१)

वीर्यं न पुंसो ऽस्त्य् अजवेगनिष्कृतं न हि द्वितीयो गुणसङ्गवर्जितः ॥ (२२।२)

क्वचिच् चिरायुर्न हि शीलमङ्गलं क्वचित् तदप्य् अस्ति न वेद्यमायुषः । (२३।१)

यत्रोभयं कुत्र च सो ऽप्य् अमङ्गलः सुमङ्गलः कश्च न काङ्क्षते हि माम् ॥ (२३।२)

एवं विमृश्याव्यभिचारिसद्गुणैर् वरं निजैकाश्रयतयागुणाश्रयम् । (२४।१)

वव्रे वरं सर्वगुणैरपेक्षितं रमा मुकुन्दं निरपेक्षमीप्सितम् ॥ (२४।२)

तस्यांसदेश उशतीं नवकञ्जमालां माद्यन्मधुव्रतवरूथगिरोपघुष्टाम् । (२५।१)

तस्थौ निधाय निकटे तदुरः स्वधाम सव्रीडहासविकसन्नयनेन याता ॥ (२५।२)

तस्याः श्रियस्त्रिजगतो जनको जनन्या वक्षो निवासमकरोत् परमं विभूतेः । (२६।१)

श्रीः स्वाः प्रजाः सकरुणेन निरीक्षणेन यत्र स्थितैधयत साधिपतींस्त्रिलोकान् ॥ (२६।२)

शङ्खतूर्यमृदङ्गानां वादित्राणां पृथुः स्वनः । (२७।१)

देवानुगानां सस्त्रीणां नृत्यतां गायतामभूत् ॥ (२७।२)

ब्रह्मरुद्राङ्गिरोमुख्याः सर्वे विश्वसृजो विभुम् । (२८।१)

ईडिरे ऽवितथैर्मन्त्रैस्तल्लिङ्गैः पुष्पवर्षिणः ॥ (२८।२)

श्रियावलोकिता देवाः सप्रजापतयः प्रजाः । (२९।१)

शीलादिगुणसम्पन्ना लेभिरे निर्वृतिं पराम् ॥ (२९।२)

निःसत्त्वा लोलुपा राजन् निरुद्योगा गतत्रपाः । (३०।१)

यदा चोपेक्षिता लक्ष्म्या बभूवुर्दैत्यदानवाः ॥ (३०।२)

अथासीद्वारुणी देवी कन्या कमललोचना । (३१।१)

असुरा जगृहुस्तां वै हरेरनुमतेन ते ॥ (३१।२)

अथोदधेर्मथ्यमानात् काश्यपैरमृतार्थिभिः । (३२।१)

उदतिष्ठन् महाराज पुरुषः परमाद्भुतः ॥ (३२।२)

दीर्घपीवरदोर्दण्डः कम्बुग्रीवो ऽरुणेक्षणः । (३३।१)

श्यामलस्तरुणः स्रग्वी सर्वाभरणभूषितः ॥ (३३।२)

पीतवासा महोरस्कः सुमृष्टमणिकुण्डलः । (३४।१)

स्निग्धकुञ्चितकेशान्तसुभगः सिंहविक्रमः ॥ (३४।२)

अमृतापूर्णकलसं बिभ्रद्वलयभूषितः । (३५।१)

स वै भगवतः साक्षाद्विष्णोरंशांशसम्भवः ॥ (३५।२)

धन्वन्तरिरिति ख्यात आयुर्वेददृग् इज्यभाक् । (३६।१)

तमालोक्यासुराः सर्वे कलसं चामृताभृतम् ॥ (३६।२)

लिप्सन्तः सर्ववस्तूनि कलसं तरसाहरन् । (३७।१)

नीयमाने ऽसुरैस्तस्मिन् कलसे ऽमृतभाजने ॥ (३७।२)

विषण्णमनसो देवा हरिं शरणमाययुः । (३८।१)

इति तद्दैन्यमालोक्य भगवान् भृत्यकामकृत् । (३८।२)

मा खिद्यत मिथो ऽर्थं वः साधयिष्ये स्वमायया ॥ (३८।३)

मिथः कलिरभूत् तेषां तदर्थे तर्षचेतसाम् । (३९।१)

अहं पूर्वमहं पूर्वं न त्वं न त्वमिति प्रभो ॥ (३९।२)

देवाः स्वं भागमर्हन्ति ये तुल्यायासहेतवः । (४०।१)

सत्रयाग इवैतस्मिन्नेष धर्मः सनातनः ॥ (४०।२)

इति स्वान् प्रत्यषेधन् वै दैतेया जातमत्सराः । (४१।१)

दुर्बलाः प्रबलान् राजन् गृहीतकलसान् मुहुः ॥ (४१।२)

एतस्मिन्नन्तरे विष्णुः सर्वोपायविदीश्वरः । (४२।१)

योषिद्रूपमनिर्देश्यं दधार परमाद्भुतम् ॥ (४२।२)

प्रेक्षणीयोत्पलश्यामं सर्वावयवसुन्दरम् । (४३।१)

समानकर्णाभरणं सुकपोलोन्नसाननम् ॥ (४३।२)

नवयौवननिर्वृत्तस्तनभारकृशोदरम् । (४४।१)

मुखामोदानुरक्तालि झङ्कारोद्विग्नलोचनम् ॥ (४४।२)

बिभ्रत् सुकेशभारेण मालामुत्फुल्लमल्लिकाम् । (४५।१)

सुग्रीवकण्ठाभरणं सुभुजाङ्गदभूषितम् ॥ (४५।२)

विरजाम्बरसंवीतनितम्बद्वीपशोभया । (४६।१)

काञ्च्या प्रविलसद्वल्गुचलच्चरणनूपुरम् ॥ (४६।२)

सव्रीडस्मितविक्षिप्तभ्रूविलासावलोकनैः । (४७।१)

दैत्ययूथपचेतःसु काममुद्दीपयन् मुहुः ॥ (४७।२)