भागवतपुराणBhāgavatapurāṇa

BhāgavPur, 11, 1

94 of 114 · 51 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

श्रीशुक उवाच । (१।१)

śrīśuka uvāca

1.2१.२

कृत्वा दैत्यवधं कृष्णः सरामो यदुभिर् वृतः । (१।२)

kṛtvā daityavadhaṃ kṛṣṇaḥ sarāmo yadubhir vṛtaḥ |

1.3१.३

भुवो ऽवतारयद् भारं जविष्ठं जनयन् कलिम् ॥ (१।३)

bhuvo 'vatārayad bhāraṃ javiṣṭhaṃ janayan kalim ||

2.1२.१

ये कोपिताः सुबहु पाण्डुसुताः सपत्नैर् दुर्द्यूतहेलनकचग्रहणादिभिस् तान् । (२।१)

ye kopitāḥ subahu pāṇḍusutāḥ sapatnair durdyūtahelanakacagrahaṇādibhis tān |

2.2२.२

कृत्वा निमित्तम् इतरेतरतः समेतान् हत्वा नृपान् निरहरत् क्षितिभारम् ईशः ॥ (२।२)

kṛtvā nimittam itaretarataḥ sametān hatvā nṛpān niraharat kṣitibhāram īśaḥ ||

3.1३.१

भूभारराजपृतना यदुभिर् निरस्य गुप्तैः स्वबाहुभिर् अचिन्तयद् अप्रमेयः । (३।१)

bhūbhārarājapṛtanā yadubhir nirasya guptaiḥ svabāhubhir acintayad aprameyaḥ |

3.2३.२

मन्ये ऽवनेर् ननु गतो ऽप्य् अगतं हि भारं यद् यादवं कुलम् अहो अविषह्यम् आस्ते ॥ (३।२)

manye 'vaner nanu gato 'py agataṃ hi bhāraṃ yad yādavaṃ kulam aho aviṣahyam āste ||

4.1४.१

नैवान्यतः परिभवो ऽस्य भवेत् कथंचिन् मत्संश्रयस्य विभवोन्नहनस्य नित्यम् । (४।१)

naivānyataḥ paribhavo 'sya bhavet kathaṃcin matsaṃśrayasya vibhavonnahanasya nityam |

4.2४.२

अन्तः कलिं यदुकुलस्य विधाय वेणुस्तम्बस्य वह्निम् इव शान्तिम् उपैमि धाम ॥ (४।२)

antaḥ kaliṃ yadukulasya vidhāya veṇustambasya vahnim iva śāntim upaimi dhāma ||

5.1५.१

एवं व्यवसितो राजन् सत्यसंकल्प ईश्वरः । (५।१)

evaṃ vyavasito rājan satyasaṃkalpa īśvaraḥ |

5.2५.२

शापव्याजेन विप्राणां संजह्रे स्वकुलं विभुः ॥ (५।२)

śāpavyājena viprāṇāṃ saṃjahre svakulaṃ vibhuḥ ||

6.1६.१

स्वमूर्त्या लोकलावण्यनिर्मुक्त्या लोचनं नृणाम् । (६।१)

svamūrtyā lokalāvaṇyanirmuktyā locanaṃ nṛṇām |

6.2६.२

गीर्भिस् ताः स्मरतां चित्तं पदैस् तान् ईक्षतां क्रियाः ॥ (६।२)

gīrbhis tāḥ smaratāṃ cittaṃ padais tān īkṣatāṃ kriyāḥ ||

7.1७.१

आच्छिद्य कीर्तिं सुश्लोकां वितत्य ह्य् अञ्जसा नु कौ । (७।१)

ācchidya kīrtiṃ suślokāṃ vitatya hy añjasā nu kau |

7.2७.२

तमो ऽनया तरिष्यन्तीत्य् अगात् स्वं पदम् ईश्वरः ॥ (७।२)

tamo 'nayā tariṣyantīty agāt svaṃ padam īśvaraḥ ||

8.1८.१

श्रीराजोवाच । (८।१)

śrīrājovāca |

8.2८.२

ब्रह्मण्यानां वदान्यानां नित्यं वृद्धोपसेविनाम् । (८।२)

brahmaṇyānāṃ vadānyānāṃ nityaṃ vṛddhopasevinām |

8.3८.३

विप्रशापः कथम् अभूद् वृष्णीनां कृष्णचेतसाम् ॥ (८।३)

vipraśāpaḥ katham abhūd vṛṣṇīnāṃ kṛṣṇacetasām ||

9.1९.१

यन्निमित्तः स वै शापो यादृशो द्विजसत्तम । (९।१)

yannimittaḥ sa vai śāpo yādṛśo dvijasattama |

9.2९.२

कथम् एकात्मनां भेद एतत् सर्वं वदस्व मे ॥ (९।२)

katham ekātmanāṃ bheda etat sarvaṃ vadasva me ||

10.1१०.१

श्रीबादरायणिर् उवाच । (१०।१)

śrībādarāyaṇir uvāca

10.2१०.२

बिभ्रद् वपुः सकलसुन्दरसंनिवेशं कर्माचरन् भुवि सुमङ्गलम् आप्तकामः । (१०।२)

bibhrad vapuḥ sakalasundarasaṃniveśaṃ karmācaran bhuvi sumaṅgalam āptakāmaḥ |

10.3१०.३

आस्थाय धाम रममाण उदारकीर्तिः संहर्तुम् ऐच्छत कुलं स्थितकृत्यशेषः ॥ (१०।३)

āsthāya dhāma ramamāṇa udārakīrtiḥ saṃhartum aicchata kulaṃ sthitakṛtyaśeṣaḥ ||

11.1११.१

कर्मानि पुण्यनिवहानि सुमङ्गलानि गायज्जगत्कलिमलापहराणि कृत्वा । (११।१)

karmāni puṇyanivahāni sumaṅgalāni gāyajjagatkalimalāpaharāṇi kṛtvā |

11.2११.२

कालात्मना निवसता यदुदेवगेहे पिण्डारकं समगमन् मुनयो निसृष्टाः ॥ (११।२)

kālātmanā nivasatā yadudevagehe piṇḍārakaṃ samagaman munayo nisṛṣṭāḥ ||

12.1१२.१

विश्वामित्रो ऽसितः कण्वो दुर्वासा भृगुर् अङ्गिराः । (१२।१)

viśvāmitro 'sitaḥ kaṇvo durvāsā bhṛgur aṅgirāḥ |

12.2१२.२

कश्यपो वामदेवो ऽत्रिर् वसिष्ठो नारदादयः ॥ (१२।२)

kaśyapo vāmadevo 'trir vasiṣṭho nāradādayaḥ ||

13.1१३.१

क्रीडन्तस् तान् उपव्रज्य कुमारा यदुनन्दनाः । (१३।१)

krīḍantas tān upavrajya kumārā yadunandanāḥ |

13.2१३.२

उपसंगृह्य पप्रच्छुर् अविनीता विनीतवत् ॥ (१३।२)

upasaṃgṛhya papracchur avinītā vinītavat ||

14.1१४.१

ते वेषयित्वा स्त्रीवेषैः साम्बं जाम्बवतीसुतम् । (१४।१)

te veṣayitvā strīveṣaiḥ sāmbaṃ jāmbavatīsutam |

14.2१४.२

एषा पृच्छति वो विप्रा अन्तर्वत्न्य् असितेक्षणा ॥ (१४।२)

eṣā pṛcchati vo viprā antarvatny asitekṣaṇā ||

15.1१५.१

प्रष्टुं विलज्जती साक्षात् प्रब्रूतामोघदर्शनाः । (१५।१)

praṣṭuṃ vilajjatī sākṣāt prabrūtāmoghadarśanāḥ |

15.2१५.२

प्रसोष्यन्ती पुत्रकामा किं स्वित् संजनयिष्यति ॥ (१५।२)

prasoṣyantī putrakāmā kiṃ svit saṃjanayiṣyati ||

16.1१६.१

एवं प्रलब्धा मुनयस् तान् ऊचुः कुपिता नृप । (१६।१)

evaṃ pralabdhā munayas tān ūcuḥ kupitā nṛpa |

16.2१६.२

जनयिष्यति वो मन्दा मुसलं कुलनाशनम् ॥ (१६।२)

janayiṣyati vo mandā musalaṃ kulanāśanam ||

17.1१७.१

तच् छ्रुत्वा ते ऽतिसंत्रस्ता विमुच्य सहसोदरम् । (१७।१)

tac chrutvā te 'tisaṃtrastā vimucya sahasodaram |

17.2१७.२

साम्बस्य ददृशुस् तस्मिन् मुसलं खल्व् अयस्मयम् ॥ (१७।२)

sāmbasya dadṛśus tasmin musalaṃ khalv ayasmayam ||

18.1१८.१

किं कृतं मन्दभाग्यैर् नः किं वदिष्यन्ति नो जनाः । (१८।१)

kiṃ kṛtaṃ mandabhāgyair naḥ kiṃ vadiṣyanti no janāḥ |

18.2१८.२

इति विह्वलिता गेहान् आदाय मुसलं ययुः ॥ (१८।२)

iti vihvalitā gehān ādāya musalaṃ yayuḥ ||

19.1१९.१

तच् चोपनीय सदसि परिम्लानमुखश्रियः । (१९।१)

tac copanīya sadasi parimlānamukhaśriyaḥ |

19.2१९.२

राज्ञ आवेदयांचक्रुः सर्वयादवसंनिधौ ॥ (१९।२)

rājña āvedayāṃcakruḥ sarvayādavasaṃnidhau ||

20.1२०.१

श्रुत्वामोघं विप्रशापं दृष्ट्वा च मुसलं नृप । (२०।१)

śrutvāmoghaṃ vipraśāpaṃ dṛṣṭvā ca musalaṃ nṛpa |

20.2२०.२

विस्मिता भयसंत्रस्ता बभूवुर् द्वारकौकसः ॥ (२०।२)

vismitā bhayasaṃtrastā babhūvur dvārakaukasaḥ ||

21.1२१.१

तच् चूर्णयित्वा मुसलं यदुराजः स आहुकः । (२१।१)

tac cūrṇayitvā musalaṃ yadurājaḥ sa āhukaḥ |

21.2२१.२

समुद्रसलिले प्रास्यल् लोहं चास्यावशेषितम् ॥ (२१।२)

samudrasalile prāsyal lohaṃ cāsyāvaśeṣitam ||

22.1२२.१

कश्चिन् मत्स्यो ऽग्रसील् लोहं चूर्णानि तरलैस् ततः । (२२।१)

kaścin matsyo 'grasīl lohaṃ cūrṇāni taralais tataḥ |

22.2२२.२

उह्यमानानि वेलायां लग्नान्य् आसन् किलैरकाः ॥ (२२।२)

uhyamānāni velāyāṃ lagnāny āsan kilairakāḥ ||

23.1२३.१

मत्स्यो गृहीतो मत्स्यघ्नैर् जालेनान्यैः सहार्णवे । (२३।१)

matsyo gṛhīto matsyaghnair jālenānyaiḥ sahārṇave |

23.2२३.२

तस्योदरगतं लोहं स शल्ये लुब्धको ऽकरोत् ॥ (२३।२)

tasyodaragataṃ lohaṃ sa śalye lubdhako 'karot ||

24.1२४.१

भगवान् ज्ञातसर्वार्थ ईश्वरो ऽपि तदन्यथा । (२४।१)

bhagavān jñātasarvārtha īśvaro 'pi tadanyathā |

24.2२४.२

कर्तुं नैच्छद् विप्रशापं कालरूप्य् अन्वमोदत ॥ (२४।२)

kartuṃ naicchad vipraśāpaṃ kālarūpy anvamodata ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

BhāgavPur, 11, 1

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit