भागवतपुराणBhāgavatapurāṇa

BhāgavPur, 11, 12

105 of 114 · 51 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

श्रीभगवान् उवाच । (१।१)

śrībhagavān uvāca

1.2१.२

न रोधयति मां योगो न सांख्यं धर्म एव च । (१।२)

na rodhayati māṃ yogo na sāṃkhyaṃ dharma eva ca |

1.3१.३

न स्वाध्यायस् तपस् त्यागो नेष्टापूर्तं न दक्षिणा ॥ (१।३)

na svādhyāyas tapas tyāgo neṣṭāpūrtaṃ na dakṣiṇā ||

2.1२.१

व्रतानि यज्ञश् छन्दांसि तीर्थानि नियमा यमाः । (२।१)

vratāni yajñaś chandāṃsi tīrthāni niyamā yamāḥ |

2.2२.२

यथावरुन्धे सत्सङ्गः सर्वसङ्गापहो हि माम् ॥ (२।२)

yathāvarundhe satsaṅgaḥ sarvasaṅgāpaho hi mām ||

3.1३.१

सत्सङ्गेन हि दैतेया यातुधाना मृगाः खगाः । (३।१)

satsaṅgena hi daiteyā yātudhānā mṛgāḥ khagāḥ |

3.2३.२

गन्धर्वाप्सरसो नागाः सिद्धाश् चारणगुह्यकाः ॥ (३।२)

gandharvāpsaraso nāgāḥ siddhāś cāraṇaguhyakāḥ ||

4.1४.१

विद्याधरा मनुष्येषु वैश्याः शूद्राः स्त्रियो ऽन्त्यजाः । (४।१)

vidyādharā manuṣyeṣu vaiśyāḥ śūdrāḥ striyo 'ntyajāḥ |

4.2४.२

रजस्तमःप्रकृतयस् तस्मिंस् तस्मिन् युगे युगे ॥ (४।२)

rajastamaḥprakṛtayas tasmiṃs tasmin yuge yuge ||

5.1५.१

बहवो मत्पदं प्राप्तास् त्वाष्ट्रकायाधवादयः । (५।१)

bahavo matpadaṃ prāptās tvāṣṭrakāyādhavādayaḥ |

5.2५.२

वृषपर्वा बलिर् बाणो मयश् चाथ विभीषणः ॥ (५।२)

vṛṣaparvā balir bāṇo mayaś cātha vibhīṣaṇaḥ ||

6.1६.१

सुग्रीवो हनुमान् ऋक्षो गजो गृध्रो वणिक्पथः । (६।१)

sugrīvo hanumān ṛkṣo gajo gṛdhro vaṇikpathaḥ |

6.2६.२

व्याधः कुब्जा व्रजे गोप्यो यज्ञपत्न्यस् तथापरे ॥ (६।२)

vyādhaḥ kubjā vraje gopyo yajñapatnyas tathāpare ||

7.1७.१

ते नाधीतश्रुतिगणा नोपासितमहत्तमाः । (७।१)

te nādhītaśrutigaṇā nopāsitamahattamāḥ |

7.2७.२

अव्रतातप्ततपसः मत्सङ्गान् माम् उपागताः ॥ (७।२)

avratātaptatapasaḥ matsaṅgān mām upāgatāḥ ||

8.1८.१

केवलेन हि भावेन गोप्यो गावो नगा मृगाः । (८।१)

kevalena hi bhāvena gopyo gāvo nagā mṛgāḥ |

8.2८.२

ये ऽन्ये मूढधियो नागाः सिद्धा माम् ईयुर् अञ्जसा ॥ (८।२)

ye 'nye mūḍhadhiyo nāgāḥ siddhā mām īyur añjasā ||

9.1९.१

यं न योगेन सांख्येन दानव्रततपोऽध्वरैः । (९।१)

yaṃ na yogena sāṃkhyena dānavratatapo'dhvaraiḥ |

9.2९.२

व्याख्यास्वाध्यायसंन्यासैः प्राप्नुयाद् यत्नवान् अपि ॥ (९।२)

vyākhyāsvādhyāyasaṃnyāsaiḥ prāpnuyād yatnavān api ||

10.1१०.१

रामेण सार्धं मथुरां प्रणीते श्वाफल्किना मय्य् अनुरक्तचित्ताः । (१०।१)

rāmeṇa sārdhaṃ mathurāṃ praṇīte śvāphalkinā mayy anuraktacittāḥ |

10.2१०.२

विगाढभावेन न मे वियोगतीव्राधयो ऽन्यं ददृशुः सुखाय ॥ (१०।२)

vigāḍhabhāvena na me viyogatīvrādhayo 'nyaṃ dadṛśuḥ sukhāya ||

11.1११.१

तास् ताः क्षपाः प्रेष्ठतमेन नीता मयैव वृन्दावनगोचरेण । (११।१)

tās tāḥ kṣapāḥ preṣṭhatamena nītā mayaiva vṛndāvanagocareṇa |

11.2११.२

क्षणार्धवत् ताः पुनर् अङ्ग तासां हीना मया कल्पसमा बभूवुः ॥ (११।२)

kṣaṇārdhavat tāḥ punar aṅga tāsāṃ hīnā mayā kalpasamā babhūvuḥ ||

12.1१२.१

ता नाविदन् मय्य् अनुषङ्गबद्धधियः स्वम् आत्मानम् अदस् तथेदम् । (१२।१)

tā nāvidan mayy anuṣaṅgabaddhadhiyaḥ svam ātmānam adas tathedam |

12.2१२.२

यथा समाधौ मुनयो ऽब्धितोये नद्यः प्रविष्टा इव नामरूपे ॥ (१२।२)

yathā samādhau munayo 'bdhitoye nadyaḥ praviṣṭā iva nāmarūpe ||

13.1१३.१

मत्कामा रमणं जारम् अस्वरूपविदो ऽबलाः । (१३।१)

matkāmā ramaṇaṃ jāram asvarūpavido 'balāḥ |

13.2१३.२

ब्रह्म मां परमं प्रापुः सङ्गाच् छतसहस्रशः ॥ (१३।२)

brahma māṃ paramaṃ prāpuḥ saṅgāc chatasahasraśaḥ ||

14.1१४.१

तस्मात् त्वम् उद्धवोत्सृज्य चोदनां प्रतिचोदनाम् । (१४।१)

tasmāt tvam uddhavotsṛjya codanāṃ praticodanām |

14.2१४.२

प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च श्रोतव्यं श्रुतम् एव च ॥ (१४।२)

pravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca śrotavyaṃ śrutam eva ca ||

15.1१५.१

माम् एकम् एव शरणम् आत्मानं सर्वदेहिनाम् । (१५।१)

mām ekam eva śaraṇam ātmānaṃ sarvadehinām |

15.2१५.२

याहि सर्वात्मभावेन मया स्या ह्य् अकुतोभयः ॥ (१५।२)

yāhi sarvātmabhāvena mayā syā hy akutobhayaḥ ||

16.1१६.१

श्रीउद्धव उवाच । (१६।१)

śrīuddhava uvāca

16.2१६.२

संशयः शृण्वतो वाचं तव योगेश्वरेश्वर । (१६।२)

saṃśayaḥ śṛṇvato vācaṃ tava yogeśvareśvara |

16.3१६.३

न निवर्तत आत्मस्थो येन भ्राम्यति मे मनः ॥ (१६।३)

na nivartata ātmastho yena bhrāmyati me manaḥ ||

17.1१७.१

श्रीभगवान् उवाच । (१७।१)

śrībhagavān uvāca

17.2१७.२

स एष जीवो विवरप्रसूतिः प्राणेन घोषेण गुहां प्रविष्टः । (१७।२)

sa eṣa jīvo vivaraprasūtiḥ prāṇena ghoṣeṇa guhāṃ praviṣṭaḥ |

17.3१७.३

मनोमयं सूक्ष्मम् उपेत्य रूपं मात्रा स्वरो वर्ण इति स्थविष्ठः ॥ (१७।३)

manomayaṃ sūkṣmam upetya rūpaṃ mātrā svaro varṇa iti sthaviṣṭhaḥ ||

18.1१८.१

यथानलः खे ऽनिलबन्धुर् उष्मा बलेन दारुण्य् अधिमथ्यमानः । (१८।१)

yathānalaḥ khe 'nilabandhur uṣmā balena dāruṇy adhimathyamānaḥ |

18.2१८.२

अणुः प्रजातो हविषा समेधते तथैव मे व्यक्तिर् इयं हि वाणी ॥ (१८।२)

aṇuḥ prajāto haviṣā samedhate tathaiva me vyaktir iyaṃ hi vāṇī ||

19.1१९.१

एवं गदिः कर्म गतिर् विसर्गो घ्राणो रसो दृक् स्पर्शः श्रुतिश् च । (१९।१)

evaṃ gadiḥ karma gatir visargo ghrāṇo raso dṛk sparśaḥ śrutiś ca |

19.2१९.२

संकल्पविज्ञानम् अथाभिमानः सूत्रं रजःसत्त्वतमोविकारः ॥ (१९।२)

saṃkalpavijñānam athābhimānaḥ sūtraṃ rajaḥsattvatamovikāraḥ ||

20.1२०.१

अयं हि जीवस् त्रिवृद् अब्जयोनिर् अव्यक्त एको वयसा स आद्यः । (२०।१)

ayaṃ hi jīvas trivṛd abjayonir avyakta eko vayasā sa ādyaḥ |

20.2२०.२

विश्लिष्टशक्तिर् बहुधेव भाति बीजानि योनिं प्रतिपद्य यद्वत् ॥ (२०।२)

viśliṣṭaśaktir bahudheva bhāti bījāni yoniṃ pratipadya yadvat ||

21.1२१.१

यस्मिन्न् इदं प्रोतम् अशेषम् ओतं पटो यथा तन्तुवितानसंस्थः । (२१।१)

yasminn idaṃ protam aśeṣam otaṃ paṭo yathā tantuvitānasaṃsthaḥ |

21.2२१.२

य एष संसारतरुः पुराणः कर्मात्मकः पुष्पफले प्रसूते ॥ (२१।२)

ya eṣa saṃsārataruḥ purāṇaḥ karmātmakaḥ puṣpaphale prasūte ||

22.1२२.१

द्वे अस्य बीजे शतमूलस् त्रिनालः पञ्चस्कन्धः पञ्चरसप्रसूतिः । (२२।१)

dve asya bīje śatamūlas trinālaḥ pañcaskandhaḥ pañcarasaprasūtiḥ |

22.2२२.२

दशैकशाखो द्विसुपर्णनीडस् त्रिवल्कलो द्विफलो ऽर्कं प्रविष्टः ॥ (२२।२)

daśaikaśākho dvisuparṇanīḍas trivalkalo dviphalo 'rkaṃ praviṣṭaḥ ||

23.1२३.१

अदन्ति चैकं फलम् अस्य गृध्रा ग्रामेचरा एकम् अरण्यवासाः । (२३।१)

adanti caikaṃ phalam asya gṛdhrā grāmecarā ekam araṇyavāsāḥ |

23.2२३.२

हंसा य एकं बहुरूपम् इज्यैर् मायामयं वेद स वेद वेदम् ॥ (२३।२)

haṃsā ya ekaṃ bahurūpam ijyair māyāmayaṃ veda sa veda vedam ||

24.1२४.१

एवं गुरूपासनयैकभक्त्या विद्याकुठारेण शितेन धीरः । (२४।१)

evaṃ gurūpāsanayaikabhaktyā vidyākuṭhāreṇa śitena dhīraḥ |

24.2२४.२

विवृश्च्य जीवाशयम् अप्रमत्तः सम्पद्य चात्मानम् अथ त्यजास्त्रम् ॥ (२४।२)

vivṛścya jīvāśayam apramattaḥ sampadya cātmānam atha tyajāstram ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

BhāgavPur, 11, 12

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit