ऋषिर् उवाच । (१।१)

इति तासां स्वशक्तीनां सतीनाम् असमेत्य सः । (१।२)

प्रसुप्तलोकतन्त्राणां निशाम्य गतिम् ईश्वरः ॥ (१।३)

कालसंज्ञां तदा देवीं बिभ्रच्छक्तिम् उरुक्रमः । (२।१)

त्रयोविंशतितत्त्वानां गणं युगपद् आविशत् ॥ (२।२)

सो ऽनुप्रविष्टो भगवांश् चेष्टारूपेण तं गणम् । (३।१)

भिन्नं संयोजयामास सुप्तं कर्म प्रबोधयन् ॥ (३।२)

प्रबुद्धकर्म दैवेन त्रयोविंशतिको गणः । (४।१)

प्रेरितो ऽजनयत् स्वाभिर् मात्राभिर् अधिपूरुषम् ॥ (४।२)

परेण विशता स्वस्मिन् मात्रया विश्वसृग्गणः । (५।१)

चुक्षोभान्योन्यम् आसाद्य यस्मिन् लोकाश् चराचराः ॥ (५।२)

हिरण्मयः स पुरुषः सहस्रपरिवत्सरान् । (६।१)

आण्डकोश उवासाप्सु सर्वसत्त्वोपबृंहितः ॥ (६।२)

स वै विश्वसृजां गर्भो देवकर्मात्मशक्तिमान् । (७।१)

विबभाजात्मनात्मानम् एकधा दशधा त्रिधा ॥ (७।२)

एष ह्य् अशेषसत्त्वानाम् आत्मांशः परमात्मनः । (८।१)

आद्यो ऽवतारो यत्रासौ भूतग्रामो विभाव्यते ॥ (८।२)

साध्यात्मः साधिदैवश् च साधिभूत इति त्रिधा । (९।१)

विराट् प्राणो दशविध एकधा हृदयेन च ॥ (९।२)

स्मरन् विश्वसृजाम् ईशो विज्ञापितम् अधोक्षजः । (१०।१)

विराजम् अतपत् स्वेन तेजसैषां विवृत्तये ॥ (१०।२)

अथ तस्याभितप्तस्य कतिधायतनानि ह । (११।१)

निरभिद्यन्त देवानां तानि मे गदतः शृणु ॥ (११।२)

तस्याग्निर् आस्यं निर्भिन्नं लोकपालो ऽविशत् पदम् । (१२।१)

वाचा स्वांशेन वक्तव्यं ययासौ प्रतिपद्यते ॥ (१२।२)

निर्भिन्नं तालु वरुणो लोकपालो ऽविशद्धरेः । (१३।१)

जिह्वयांशेन च रसं ययासौ प्रतिपद्यते ॥ (१३।२)

निर्भिन्ने अश्विनौ नासे विष्णोर् आविशतां पदम् । (१४।१)

घ्राणेनांशेन गन्धस्य प्रतिपत्तिर् यतो भवेत् ॥ (१४।२)

निर्भिन्ने अक्षिणी त्वष्टा लोकपालो ऽविशद् विभोः । (१५।१)

चक्षुषांशेन रूपाणां प्रतिपत्तिर् यतो भवेत् ॥ (१५।२)

निर्भिन्नान्य् अस्य चर्माणि लोकपालो ऽनिलो ऽविशत् । (१६।१)

प्राणेनांशेन संस्पर्शं येनासौ प्रतिपद्यते ॥ (१६।२)

कर्णाव् अस्य विनिर्भिन्नौ धिष्ण्यं स्वं विविशुर् दिशः । (१७।१)

श्रोत्रेणांशेन शब्दस्य सिद्धिं येन प्रपद्यते ॥ (१७।२)

त्वचम् अस्य विनिर्भिन्नां विविशुर् धिष्ण्यम् ओषधीः । (१८।१)

अंशेन रोमभिः कण्डूं यैर् असौ प्रतिपद्यते ॥ (१८।२)

मेढ्रं तस्य विनिर्भिन्नं स्वधिष्ण्यं क उपाविशत् । (१९।१)

रेतसांशेन येनासाव् आनन्दं प्रतिपद्यते ॥ (१९।२)

गुदं पुंसो विनिर्भिन्नं मित्रो लोकेश आविशत् । (२०।१)

पायुनांशेन येनासौ विसर्गं प्रतिपद्यते ॥ (२०।२)

हस्ताव् अस्य विनिर्भिन्नाव् इन्द्रः स्वर्पतिर् आविशत् । (२१।१)

वार्त्तयांशेन पुरुषो यया वृत्तिं प्रपद्यते ॥ (२१।२)

पादाव् अस्य विनिर्भिन्नौ लोकेशो विष्णुर् आविशत् । (२२।१)

गत्या स्वांशेन पुरुषो यया प्राप्यं प्रपद्यते ॥ (२२।२)

बुद्धिं चास्य विनिर्भिन्नां वागीशो धिष्ण्यम् आविशत् । (२३।१)

बोधेनांशेन बोद्धव्यम् प्रतिपत्तिर् यतो भवेत् ॥ (२३।२)

हृदयं चास्य निर्भिन्नं चन्द्रमा धिष्ण्यम् आविशत् । (२४।१)

मनसांशेन येनासौ विक्रियां प्रतिपद्यते ॥ (२४।२)

आत्मानं चास्य निर्भिन्नम् अभिमानो ऽविशत् पदम् । (२५।१)

कर्मणांशेन येनासौ कर्तव्यं प्रतिपद्यते ॥ (२५।२)

सत्त्वं चास्य विनिर्भिन्नं महान् धिष्ण्यम् उपाविशत् । (२६।१)

चित्तेनांशेन येनासौ विज्ञानं प्रतिपद्यते ॥ (२६।२)

शीर्ष्णो ऽस्य द्यौर् धरा पद्भ्यां खं नाभेर् उदपद्यत । (२७।१)

गुणानां वृत्तयो येषु प्रतीयन्ते सुरादयः ॥ (२७।२)

आत्यन्तिकेन सत्त्वेन दिवं देवाः प्रपेदिरे । (२८।१)

धरां रजःस्वभावेन पणयो ये च तान् अनु ॥ (२८।२)

तार्तीयेन स्वभावेन भगवन्नाभिम् आश्रिताः । (२९।१)

उभयोर् अन्तरं व्योम ये रुद्रपार्षदां गणाः ॥ (२९।२)

मुखतो ऽवर्तत ब्रह्म पुरुषस्य कुरूद्वह । (३०।१)

यस् तून्मुखत्वाद् वर्णानां मुख्यो ऽभूद् ब्राह्मणो गुरुः ॥ (३०।२)

बाहुभ्यो ऽवर्तत क्षत्रं क्षत्रियस् तद् अनुव्रतः । (३१।१)

यो जातस् त्रायते वर्णान् पौरुषः कण्टकक्षतात् ॥ (३१।२)

विशो ऽवर्तन्त तस्योर्वोर् लोकवृत्तिकरीर् विभोः । (३२।१)

वैश्यस् तदुद्भवो वार्त्तां नृणां यः समवर्तयत् ॥ (३२।२)

पद्भ्यां भगवतो जज्ञे शुश्रूषा धर्मसिद्धये । (३३।१)

तस्यां जातः पुरा शूद्रो यद्वृत्त्या तुष्यते हरिः ॥ (३३।२)

एते वर्णाः स्वधर्मेण यजन्ति स्वगुरुं हरिम् । (३४।१)

श्रद्धयात्मविशुद्ध्यर्थं यज् जाताः सह वृत्तिभिः ॥ (३४।२)

एतत् क्षत्तर् भगवतो दैवकर्मात्मरूपिणः । (३५।१)

कः श्रद्दध्याद् उपाकर्तुं योगमायाबलोदयम् ॥ (३५।२)

तथापि कीर्तयाम्य् अङ्ग यथामति यथाश्रुतम् । (३६।१)

कीर्तिं हरेः स्वां सत्कर्तुं गिरम् अन्याभिधासतीम् ॥ (३६।२)

एकान्तलाभं वचसो नु पुंसां सुश्लोकमौलेर् गुणवादम् आहुः । (३७।१)

श्रुतेश् च विद्वद्भिर् उपाकृतायां कथासुधायाम् उपसंप्रयोगम् ॥ (३७।२)

आत्मनो ऽवसितो वत्स महिमा कविनादिना । (३८।१)

संवत्सरसहस्रान्ते धिया योगविपक्कया ॥ (३८।२)

अतो भगवतो माया मायिनाम् अपि मोहिनी । (३९।१)

यत् स्वयं चात्मवर्त्मात्मा न वेद किम् उतापरे ॥ (३९।२)

यतो ऽप्राप्य न्यवर्तन्त वाचश् च मनसा सह । (४०।१)

अहं चान्य इमे देवास् तस्मै भगवते नमः ॥ (४०।२)