शौनक उवाच । (१।१)

महीं प्रतिष्ठाम् अध्यस्य सौते स्वायम्भुवो मनुः । (१।२)

कान्य् अन्वतिष्ठद् द्वाराणि मार्गायावरजन्मनाम् ॥ (१।३)

क्षत्ता महाभागवतः कृष्णस्यैकान्तिकः सुहृत् । (२।१)

यस् तत्याजाग्रजं कृष्णे सापत्यम् अघवान् इति ॥ (२।२)

द्वैपायनाद् अनवरो महित्वे तस्य देहजः । (३।१)

सर्वात्मना श्रितः कृष्णं तत्परांश् चाप्य् अनुव्रतः ॥ (३।२)

किम् अन्वपृच्छन् मैत्रेयं विरजास् तीर्थसेवया । (४।१)

उपगम्य कुशावर्त आसीनं तत्त्ववित्तमम् ॥ (४।२)

तयोः संवदतोः सूत प्रवृत्ता ह्य् अमलाः कथाः । (५।१)

आपो गाङ्गा इवाघघ्नीर् हरेः पादाम्बुजाश्रयाः ॥ (५।२)

ता नः कीर्तय भद्रं ते कीर्तन्योदारकर्मणः । (६।१)

रसज्ञः को नु तृप्येत हरिलीलामृतं पिबन् ॥ (६।२)

एवम् उग्रश्रवाः पृष्ट ऋषिभिर् नैमिषायनैः । (७।१)

भगवत्य् अर्पिताध्यात्मस् तान् आह श्रूयताम् इति ॥ (७।२)

सूत उवाच । (८।१)

हरेर् धृतक्रोडतनोः स्वमायया निशम्य गोर् उद्धरणं रसातलात् । (८।२)

लीलां हिरण्याक्षम् अवज्ञया हतं संजातहर्षो मुनिम् आह भारतः ॥ (८।३)

विदुर उवाच । (९।१)

प्रजापतिपतिः सृष्ट्वा प्रजासर्गे प्रजापतीन् । (९।२)

किम् आरभत मे ब्रह्मन् प्रब्रूह्य् अव्यक्तमार्गवित् ॥ (९।३)

ये मरीच्यादयो विप्रा यस् तु स्वायम्भुवो मनुः । (१०।१)

ते वै ब्रह्मण आदेशात् कथम् एतद् अभावयन् ॥ (१०।२)

सद्वितीयाः किम् असृजन् स्वतन्त्रा उत कर्मसु । (११।१)

आहोस्वित् संहताः सर्व इदं स्म समकल्पयन् ॥ (११।२)

मैत्रेय उवाच । (१२।१)

दैवेन दुर्वितर्क्येण परेणानिमिषेण च । (१२।२)

जातक्षोभाद् भगवतो महान् आसीद् गुणत्रयात् ॥ (१२।३)

रजःप्रधानान् महतस् त्रिलिङ्गो दैवचोदितात् । (१३।१)

जातः ससर्ज भूतादिर् वियदादीनि पञ्चशः ॥ (१३।२)

तानि चैकैकशः स्रष्टुम् असमर्थानि भौतिकम् । (१४।१)

संहत्य दैवयोगेन हैमम् अण्डम् अवासृजन् ॥ (१४।२)

सो ऽशयिष्टाब्धिसलिले आण्डकोशो निरात्मकः । (१५।१)

साग्रं वै वर्षसाहस्रम् अन्ववात्सीत् तम् ईश्वरः ॥ (१५।२)

तस्य नाभेर् अभूत् पद्मं सहस्रार्कोरुदीधिति । (१६।१)

सर्वजीवनिकायौको यत्र स्वयम् अभूत् स्वराट् ॥ (१६।२)

सो ऽनुविष्टो भगवता यः शेते सलिलाशये । (१७।१)

लोकसंस्थां यथा पूर्वं निर्ममे संस्थया स्वया ॥ (१७।२)

ससर्ज छाययाविद्यां पञ्चपर्वाणम् अग्रतः । (१८।१)

तामिस्रम् अन्धतामिस्रं तमो मोहो महातमः ॥ (१८।२)

विससर्जात्मनः कायं नाभिनन्दंस् तमोमयम् । (१९।१)

जगृहुर् यक्षरक्षांसि रात्रिं क्षुत्तृट्समुद्भवाम् ॥ (१९।२)

क्षुत्तृड्भ्याम् उपसृष्टास् ते तं जग्धुम् अभिदुद्रुवुः । (२०।१)

मा रक्षतैनं जक्षध्वम् इत्य् ऊचुः क्षुत्तृडर्दिताः ॥ (२०।२)

देवस् तान् आह संविग्नो मा मां जक्षत रक्षत । (२१।१)

अहो मे यक्षरक्षांसि प्रजा यूयं बभूविथ ॥ (२१।२)

देवताः प्रभया या या दीव्यन् प्रमुखतो ऽसृजत् । (२२।१)

ते अहार्षुर् देवयन्तो विसृष्टां तां प्रभाम् अहः ॥ (२२।२)

देवो ऽदेवाञ् जघनतः सृजति स्मातिलोलुपान् । (२३।१)

त एनं लोलुपतया मैथुनायाभिपेदिरे ॥ (२३।२)

ततो हसन् स भगवान् असुरैर् निरपत्रपैः । (२४।१)

अन्वीयमानस् तरसा क्रुद्धो भीतः परापतत् ॥ (२४।२)

स उपव्रज्य वरदं प्रपन्नार्तिहरं हरिम् । (२५।१)

अनुग्रहाय भक्तानाम् अनुरूपात्मदर्शनम् ॥ (२५।२)

पाहि मां परमात्मंस् ते प्रेषणेनासृजं प्रजाः । (२६।१)

ता इमा यभितुं पापा उपाक्रामन्ति मां प्रभो ॥ (२६।२)

त्वम् एकः किल लोकानां क्लिष्टानां क्लेशनाशनः । (२७।१)

त्वम् एकः क्लेशदस् तेषाम् अनासन्नपदां तव ॥ (२७।२)

सो ऽवधार्यास्य कार्पण्यं विविक्ताध्यात्मदर्शनः । (२८।१)

विमुञ्चात्मतनुं घोराम् इत्य् उक्तो विमुमोच ह ॥ (२८।२)

तां क्वणच्चरणाम्भोजां मदविह्वललोचनाम् । (२९।१)

अन्योन्यश्लेषयोत्तुङ्गनिरन्तरपयोधराम् । (३०।१)

सुनासां सुद्विजां स्निग्धहासलीलावलोकनाम् ॥ (३०।२)

गूहन्तीं व्रीडयात्मानं नीलालकवरूथिनीम् । (३१।१)

उपलभ्यासुरा धर्म सर्वे संमुमुहुः स्त्रियम् ॥ (३१।२)

अहो रूपम् अहो धैर्यम् अहो अस्या नवं वयः । (३२।१)

मध्ये कामयमानानाम् अकामेव विसर्पति ॥ (३२।२)

वितर्कयन्तो बहुधा तां संध्यां प्रमदाकृतिम् । (३३।१)

अभिसंभाव्य विश्रम्भात् पर्यपृच्छन् कुमेधसः ॥ (३३।२)

कासि कस्यासि रम्भोरु को वार्थस् ते ऽत्र भामिनि । (३४।१)

रूपद्रविणपण्येन दुर्भगान् नो विबाधसे ॥ (३४।२)

या वा काचित् त्वम् अबले दिष्ट्या संदर्शनं तव । (३५।१)

उत्सुनोषीक्षमाणानां कन्दुकक्रीडया मनः ॥ (३५।२)

नैकत्र ते जयति शालिनि पादपद्मं घ्नन्त्या मुहुः करतलेन पतत्पतंगम् । (३६।१)

मध्यं विषीदति बृहत्स्तनभारभीतं शान्तेव दृष्टिर् अमला सुशिखासमूहः ॥ (३६।२)

इति सायन्तनीं संध्याम् असुराः प्रमदायतीम् । (३७।१)

प्रलोभयन्तीं जगृहुर् मत्वा मूढधियः स्त्रियम् ॥ (३७।२)

प्रहस्य भावगम्भीरं जिघ्रन्त्यात्मानम् आत्मना । (३८।१)

कान्त्या ससर्ज भगवान् गन्धर्वाप्सरसां गणान् ॥ (३८।२)

विससर्ज तनुं तां वै ज्योत्स्नां कान्तिमतीं प्रियाम् । (३९।१)

त एव चाददुः प्रीत्या विश्वावसुपुरोगमाः ॥ (३९।२)

सृष्ट्वा भूतपिशाचांश् च भगवान् आत्मतन्द्रिणा । (४०।१)

दिग्वाससो मुक्तकेशान् वीक्ष्य चामीलयद् दृशौ ॥ (४०।२)

जगृहुस् तद्विसृष्टां तां जृम्भणाख्यां तनुं प्रभोः । (४१।१)

निद्राम् इन्द्रियविक्लेदो यया भूतेषु दृश्यते । (४१।२)

येनोच्छिष्टान् धर्षयन्ति तम् उन्मादं प्रचक्षते ॥ (४१।३)

ऊर्जस्वन्तं मन्यमान आत्मानं भगवान् अजः । (४२।१)

साध्यान् गणान् पितृगणान् परोक्षेणासृजत् प्रभुः ॥ (४२।२)

त आत्मसर्गं तं कायं पितरः प्रतिपेदिरे । (४३।१)

साध्येभ्यश् च पितृभ्यश् च कवयो यद् वितन्वते ॥ (४३।२)

सिद्धान् विद्याधरांश् चैव तिरोधानेन सो ऽसृजत् । (४४।१)

तेभ्यो ऽददात् तम् आत्मानम् अन्तर्धानाख्यम् अद्भुतम् ॥ (४४।२)

स किंनरान् किम्पुरुषान् प्रत्यात्म्येनासृजत् प्रभुः । (४५।१)

मानयन्न् आत्मनात्मानम् आत्माभासं विलोकयन् ॥ (४५।२)

ते तु तज् जगृहू रूपं त्यक्तं यत् परमेष्ठिना । (४६।१)

मिथुनीभूय गायन्तस् तम् एवोषसि कर्मभिः ॥ (४६।२)

देहेन वै भोगवता शयानो बहुचिन्तया । (४७।१)

सर्गे ऽनुपचिते क्रोधाद् उत्ससर्ज ह तद् वपुः ॥ (४७।२)

ये ऽहीयन्तामुतः केशा अहयस् ते ऽङ्ग जज्ञिरे । (४८।१)

सर्पाः प्रसर्पतः क्रूरा नागा भोगोरुकंधराः ॥ (४८।२)

स आत्मानं मन्यमानः कृतकृत्यम् इवात्मभूः । (४९।१)

तदा मनून् ससर्जान्ते मनसा लोकभावनान् ॥ (४९।२)

तेभ्यः सो ऽसृजत् स्वीयं पुरं पुरुषम् आत्मवान् । (५०।१)

तान् दृष्ट्वा ये पुरा सृष्टाः प्रशशंसुः प्रजापतिम् ॥ (५०।२)

अहो एतज् जगत्स्रष्टः सुकृतं बत ते कृतम् । (५१।१)

प्रतिष्ठिताः क्रिया यस्मिन् साकम् अन्नम् अदाम हे ॥ (५१।२)

तपसा विद्यया युक्तो योगेन सुसमाधिना । (५२।१)

ऋषीन् ऋषिर् हृषीकेशः ससर्जाभिमताः प्रजाः ॥ (५२।२)

तेभ्यश् चैकैकशः स्वस्य देहस्यांशम् अदाद् अजः । (५३।१)

यत् तत् समाधियोगर्द्धितपोविद्याविरक्तिमत् ॥ (५३।२)