मैत्रेय उवाच । (१।१)

अथादीक्षत राजा तु हयमेधशतेन सः । (१।२)

ब्रह्मावर्ते मनोः क्षेत्रे यत्र प्राची सरस्वती ॥ (१।३)

तदभिप्रेत्य भगवान्कर्मातिशयमात्मनः । (२।१)

शतक्रतुर्न ममृषे पृथोर्यज्ञमहोत्सवम् ॥ (२।२)

यत्र यज्ञपतिः साक्षाद्भगवान्हरिरीश्वरः । (३।१)

अन्वभूयत सर्वात्मा सर्वलोकगुरुः प्रभुः ॥ (३।२)

अन्वितो ब्रह्मशर्वाभ्यां लोकपालैः सहानुगैः । (४।१)

उपगीयमानो गन्धर्वैर्मुनिभिश्चाप्सरोगणैः ॥ (४।२)

सिद्धा विद्याधरा दैत्या दानवा गुह्यकादयः । (५।१)

सुनन्दनन्दप्रमुखाः पार्षदप्रवरा हरेः ॥ (५।२)

कपिलो नारदो दत्तो योगेशाः सनकादयः । (६।१)

तमन्वीयुर्भागवता ये च तत्सेवनोत्सुकाः ॥ (६।२)

यत्र धर्मदुघा भूमिः सर्वकामदुघा सती । (७।१)

दोग्धि स्माभीप्सितानर्थान्यजमानस्य भारत ॥ (७।२)

ऊहुः सर्वरसान्नद्यः क्षीरदध्यन्नगोरसान् । (८।१)

तरवो भूरिवर्ष्माणः प्रासूयन्त मधुच्युतः ॥ (८।२)

सिन्धवो रत्ननिकरान्गिरयो ऽन्नं चतुर्विधम् । (९।१)

उपायनमुपाजह्रुः सर्वे लोकाः सपालकाः ॥ (९।२)

इति चाधोक्षजेशस्य पृथोस्तु परमोदयम् । (१०।१)

असूयन्भगवानिन्द्रः प्रतिघातमचीकरत् ॥ (१०।२)

चरमेणाश्वमेधेन यजमाने यजुष्पतिम् । (११।१)

वैन्ये यज्ञपशुं स्पर्धन्नपोवाह तिरोहितः ॥ (११।२)

तमत्रिर्भगवानैक्षत्त्वरमाणं विहायसा । (१२।१)

आमुक्तमिव पाखण्डं यो ऽधर्मे धर्मविभ्रमः ॥ (१२।२)

अत्रिणा चोदितो हन्तुं पृथुपुत्रो महारथः । (१३।१)

अन्वधावत संक्रुद्धस्तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ (१३।२)

तं तादृशाकृतिं वीक्ष्य मेने धर्मं शरीरिणम् । (१४।१)

जटिलं भस्मनाच्छन्नं तस्मै बाणं न मुञ्चति ॥ (१४।२)

वधान्निवृत्तं तं भूयो हन्तवे ऽत्रिरचोदयत् । (१५।१)

जहि यज्ञहनं तात महेन्द्रं विबुधाधमम् ॥ (१५।२)

एवं वैन्यसुतः प्रोक्तस्त्वरमाणं विहायसा । (१६।१)

अन्वद्रवदभिक्रुद्धो रावणं गृध्रराड् इव ॥ (१६।२)

सो ऽश्वं रूपं च तद्धित्वा तस्मा अन्तर्हितः स्वराट् । (१७।१)

वीरः स्वपशुमादाय पितुर्यज्ञमुपेयिवान् ॥ (१७।२)

तत्तस्य चाद्भुतं कर्म विचक्ष्य परमर्षयः । (१८।१)

नामधेयं ददुस्तस्मै विजिताश्व इति प्रभो ॥ (१८।२)

उपसृज्य तमस्तीव्रं जहाराश्वं पुनर्हरिः । (१९।१)

चषालयूपतश्छन्नो हिरण्यरशनं विभुः ॥ (१९।२)

अत्रिः संदर्शयामास त्वरमाणं विहायसा । (२०।१)

कपालखट्वाङ्गधरं वीरो नैनमबाधत ॥ (२०।२)

अत्रिणा चोदितस्तस्मै संदधे विशिखं रुषा । (२१।१)

सो ऽश्वं रूपं च तद्धित्वा तस्थावन्तर्हितः स्वराट् ॥ (२१।२)

वीरश्चाश्वमुपादाय पितृयज्ञमथाव्रजत् । (२२।१)

तदवद्यं हरे रूपं जगृहुर्ज्ञानदुर्बलाः ॥ (२२।२)

यानि रूपाणि जगृहे इन्द्रो हयजिहीर्षया । (२३।१)

तानि पापस्य खण्डानि लिङ्गं खण्डमिहोच्यते ॥ (२३।२)

एवमिन्द्रे हरत्यश्वं वैन्ययज्ञजिघांसया । (२४।१)

तद्गृहीतविसृष्टेषु पाखण्डेषु मतिर्नॄणाम् ॥ (२४।२)

धर्म इत्युपधर्मेषु नग्नरक्तपटादिषु । (२५।१)

प्रायेण सज्जते भ्रान्त्या पेशलेषु च वाग्मिषु ॥ (२५।२)

तदभिज्ञाय भगवान्पृथुः पृथुपराक्रमः । (२६।१)

इन्द्राय कुपितो बाणमादत्तोद्यतकार्मुकः ॥ (२६।२)

तमृत्विजः शक्रवधाभिसंधितं विचक्ष्य दुष्प्रेक्ष्यमसह्यरंहसम् । (२७।१)

निवारयामासुरहो महामते न युज्यते ऽत्रान्यवधः प्रचोदितात् ॥ (२७।२)

वयं मरुत्वन्तमिहार्थनाशनं ह्वयामहे त्वच्छ्रवसा हतत्विषम् । (२८।१)

अयातयामोपहवैरनन्तरं प्रसह्य राजन्जुहवाम ते ऽहितम् ॥ (२८।२)

इत्यामन्त्र्य क्रतुपतिं विदुरास्यर्त्विजो रुषा । (२९।१)

स्रुग्घस्तान्जुह्वतो ऽभ्येत्य स्वयम्भूः प्रत्यषेधत ॥ (२९।२)

न वध्यो भवतामिन्द्रो यद्यज्ञो भगवत्तनुः । (३०।१)

यं जिघांसथ यज्ञेन यस्येष्टास्तनवः सुराः ॥ (३०।२)

तदिदं पश्यत महद्धर्मव्यतिकरं द्विजाः । (३१।१)

इन्द्रेणानुष्ठितं राज्ञः कर्मैतद्विजिघांसता ॥ (३१।२)

पृथुकीर्तेः पृथोर्भूयात्तर्ह्येकोनशतक्रतुः । (३२।१)

अलं ते क्रतुभिः स्विष्टैर्यद्भवान्मोक्षधर्मवित् ॥ (३२।२)

नैवात्मने महेन्द्राय रोषमाहर्तुमर्हसि । (३३।१)

उभावपि हि भद्रं ते उत्तमश्लोकविग्रहौ ॥ (३३।२)

मास्मिन्महाराज कृथाः स्म चिन्तां निशामयास्मद्वच आदृतात्मा । (३४।१)

यद्ध्यायतो दैवहतं नु कर्तुं मनो ऽतिरुष्टं विशते तमो ऽन्धम् ॥ (३४।२)

क्रतुर्विरमतामेष देवेषु दुरवग्रहः । (३५।१)

धर्मव्यतिकरो यत्र पाखण्डैरिन्द्रनिर्मितैः ॥ (३५।२)

एभिरिन्द्रोपसंसृष्टैः पाखण्डैर्हारिभिर्जनम् । (३६।१)

ह्रियमाणं विचक्ष्वैनं यस्ते यज्ञध्रुगश्वमुट् ॥ (३६।२)

भवान्परित्रातुमिहावतीर्णो धर्मं जनानां समयानुरूपम् । (३७।१)

वेनापचारादवलुप्तमद्य तद्देहतो विष्णुकलासि वैन्य ॥ (३७।२)

स त्वं विमृश्यास्य भवं प्रजापते संकल्पनं विश्वसृजां पिपीपृहि । (३८।१)

ऐन्द्रीं च मायामुपधर्ममातरं प्रचण्डपाखण्डपथं प्रभो जहि ॥ (३८।२)

मैत्रेय उवाच । (३९।१)

इत्थं स लोकगुरुणा समादिष्टो विशाम्पतिः । (३९।२)

तथा च कृत्वा वात्सल्यं मघोनापि च संदधे ॥ (३९।३)

कृतावभृथस्नानाय पृथवे भूरिकर्मणे । (४०।१)

वरान्ददुस्ते वरदा ये तद्बर्हिषि तर्पिताः ॥ (४०।२)

विप्राः सत्याशिषस्तुष्टाः श्रद्धया लब्धदक्षिणाः । (४१।१)

आशिषो युयुजुः क्षत्तरादिराजाय सत्कृताः ॥ (४१।२)

त्वयाहूता महाबाहो सर्व एव समागताः । (४२।१)

पूजिता दानमानाभ्यां पितृदेवर्षिमानवाः ॥ (४२।२)