श्रीभगवान् उवाच । (१।१)

कर्मणा दैवनेत्रेण जन्तुर् देहोपपत्तये । (१।२)

स्त्रियाः प्रविष्ट उदरं पुंसो रेतःकणाश्रयः ॥ (१।३)

कललं त्व् एकरात्रेण पञ्चरात्रेण बुद्बुदम् । (२।१)

दशाहेन तु कर्कन्धूः पेश्य् अण्डं वा ततः परम् ॥ (२।२)

मासेन तु शिरो द्वाभ्यां बाह्वङ्घ्र्याद्यङ्गविग्रहः । (३।१)

नखलोमास्थिचर्माणि लिङ्गच्छिद्रोद्भवस् त्रिभिः ॥ (३।२)

चतुर्भिर् धातवः सप्त पञ्चभिः क्षुत्तृडुद्भवः । (४।१)

षड्भिर् जरायुणा वीतः कुक्षौ भ्राम्यति दक्षिणे ॥ (४।२)

मातुर् जग्धान्नपानाद्यैर् एधद्धातुर् असंमते । (५।१)

शेते विण्मूत्रयोर् गर्ते स जन्तुर् जन्तुसम्भवे ॥ (५।२)

कृमिभिः क्षतसर्वाङ्गः सौकुमार्यात् प्रतिक्षणम् । (६।१)

मूर्छाम् आप्नोत्य् उरुक्लेशस् तत्रत्यैः क्षुधितैर् मुहुः ॥ (६।२)

कटुतीक्ष्णोष्णलवणरूक्षाम्लादिभिर् उल्बणैः । (७।१)

मातृभुक्तैर् उपस्पृष्टः सर्वाङ्गोत्थितवेदनः ॥ (७।२)

उल्बेन संवृतस् तस्मिन्न् अन्त्रैश् च बहिर् आवृतः । (८।१)

आस्ते कृत्वा शिरः कुक्षौ भुग्नपृष्ठशिरोधरः ॥ (८।२)

अकल्पः स्वाङ्गचेष्टायां शकुन्त इव पञ्जरे । (९।१)

तत्र लब्धस्मृतिर् दैवात् कर्म जन्मशतोद्भवम् । (९।२)

स्मरन् दीर्घम् अनुच्छ्वासं शर्म किं नाम विन्दते ॥ (९।३)

आरभ्य सप्तमान् मासाल् लब्धबोधो ऽपि वेपितः । (१०।१)

नैकत्रास्ते सूतिवातैर् विष्ठाभूर् इव सोदरः ॥ (१०।२)

नाथमान ऋषिर् भीतः सप्तवध्रिः कृताञ्जलिः । (११।१)

स्तुवीत तं विक्लवया वाचा येनोदरे ऽर्पितः ॥ (११।२)

जन्तुर् उवाच । (१२।१)

तस्योपसन्नम् अवितुं जगद् इच्छयात्तनानातनोर् भुवि चलच्चरणारविन्दम् । (१२।२)

सो ऽहं व्रजामि शरणं ह्य् अकुतोभयं मे येनेदृशी गतिर् अदर्श्य् असतो ऽनुरूपा ॥ (१२।३)

यस् त्व् अत्र बद्ध इव कर्मभिर् आवृतात्मा भूतेन्द्रियाशयमयीम् अवलम्ब्य मायाम् । (१३।१)

आस्ते विशुद्धम् अविकारम् अखण्डबोधम् आतप्यमानहृदये ऽवसितं नमामि ॥ (१३।२)

यः पञ्चभूतरचिते रहितः शरीरे छन्नो ऽयथेन्द्रियगुणार्थचिदात्मको ऽहम् । (१४।१)

तेन विकुण्ठमहिमानम् ऋषिं तम् एनं वन्दे परं प्रकृतिपूरुषयोः पुमांसम् ॥ (१४।२)

यन्माययोरुगुणकर्मनिबन्धने ऽस्मिन् सांसारिके पथि चरंस् तदभिश्रमेण । (१५।१)

नष्टस्मृतिः पुनर् अयं प्रवृणीत लोकं युक्त्या कया महदनुग्रहम् अन्तरेण ॥ (१५।२)

ज्ञानं यद् एतद् अदधात् कतमः स देवस् त्रैकालिकं स्थिरचरेष्व् अनुवर्तितांशः । (१६।१)

तं जीवकर्मपदवीम् अनुवर्तमानास् तापत्रयोपशमनाय वयं भजेम ॥ (१६।२)

देह्य् अन्यदेहविवरे जठराग्निनासृग्विण्मूत्रकूपपतितो भृशतप्तदेहः । (१७।१)

इच्छन्न् इतो विवसितुं गणयन् स्वमासान् निर्वास्यते कृपणधीर् भगवन् कदा नु ॥ (१७।२)

येनेदृशीं गतिम् असौ दशमास्य ईश संग्राहितः पुरुदयेन भवादृशेन । (१८।१)

स्वेनैव तुष्यतु कृतेन स दीननाथः को नाम तत्प्रति विनाञ्जलिम् अस्य कुर्यात् ॥ (१८।२)

पश्यत्य् अयं धिषणया ननु सप्तवध्रिः शारीरके दमशरीर्य् अपरः स्वदेहे । (१९।१)

यत् सृष्टयासं तम् अहं पुरुषं पुराणं पश्ये बहिर् हृदि च चैत्यम् इव प्रतीतम् ॥ (१९।२)

सो ऽहं वसन्न् अपि विभो बहुदुःखवासं गर्भान् न निर्जिगमिषे बहिर् अन्धकूपे । (२०।१)

यत्रोपयातम् उपसर्पति देवमाया मिथ्या मतिर् यदनु संसृतिचक्रम् एतत् ॥ (२०।२)

तस्माद् अहं विगतविक्लव उद्धरिष्य आत्मानम् आशु तमसः सुहृदात्मनैव । (२१।१)

भूयो यथा व्यसनम् एतद् अनेकरन्ध्रं मा मे भविष्यद् उपसादितविष्णुपादः ॥ (२१।२)

कपिल उवाच । (२२।१)

एवं कृतमतिर् गर्भे दशमास्यः स्तुवन्न् ऋषिः । (२२।२)

सद्यः क्षिपत्य् अवाचीनं प्रसूत्यै सूतिमारुतः ॥ (२२।३)

तेनावसृष्टः सहसा कृत्वावाक् शिर आतुरः । (२३।१)

विनिष्क्रामति कृच्छ्रेण निरुच्छ्वासो हतस्मृतिः ॥ (२३।२)

पतितो भुव्य् असृङ्मिश्रः विष्ठाभूर् इव चेष्टते । (२४।१)

रोरूयति गते ज्ञाने विपरीतां गतिं गतः ॥ (२४।२)

परच्छन्दं न विदुषा पुष्यमाणो जनेन सः । (२५।१)

अनभिप्रेतम् आपन्नः प्रत्याख्यातुम् अनीश्वरः ॥ (२५।२)