भागवतपुराणBhāgavatapurāṇa

BhāgavPur, 11, 15

108 of 114 · 75 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

श्रीभगवान् उवाच । (१।१)

śrībhagavān uvāca

1.2१.२

जितेन्द्रियस्य युक्तस्य जितश्वासस्य योगिनः । (१।२)

jitendriyasya yuktasya jitaśvāsasya yoginaḥ |

1.3१.३

मयि धारयतश् चेत उपतिष्ठन्ति सिद्धयः ॥ (१।३)

mayi dhārayataś ceta upatiṣṭhanti siddhayaḥ ||

2.1२.१

श्रीउद्धव उवाच । (२।१)

śrīuddhava uvāca

2.2२.२

कया धारणया का स्वित् कथं वा सिद्धिर् अच्युत । (२।२)

kayā dhāraṇayā kā svit kathaṃ vā siddhir acyuta |

2.3२.३

कति वा सिद्धयो ब्रूहि योगिनां सिद्धिदो भवान् ॥ (२।३)

kati vā siddhayo brūhi yogināṃ siddhido bhavān ||

3.1३.१

श्रीभगवान् उवाच । (३।१)

śrībhagavān uvāca

3.2३.२

सिद्धयो ऽष्टादश प्रोक्ता धारणा योगपारगैः । (३।२)

siddhayo 'ṣṭādaśa proktā dhāraṇā yogapāragaiḥ |

3.3३.३

तासाम् अष्टौ मत्प्रधाना दशैव गुणहेतवः ॥ (३।३)

tāsām aṣṭau matpradhānā daśaiva guṇahetavaḥ ||

4.1४.१

अणिमा महिमा मूर्तेर् लघिमा प्राप्तिर् इन्द्रियैः । (४।१)

aṇimā mahimā mūrter laghimā prāptir indriyaiḥ |

4.2४.२

प्राकाम्यं श्रुतदृष्टेषु शक्तिप्रेरणम् ईशिता ॥ (४।२)

prākāmyaṃ śrutadṛṣṭeṣu śaktipreraṇam īśitā ||

5.1५.१

गुणेष्व् असङ्गो वशिता यत्कामस् तद् अवस्यति । (५।१)

guṇeṣv asaṅgo vaśitā yatkāmas tad avasyati |

5.2५.२

एता मे सिद्धयः सौम्य अष्टाव् औत्पत्तिका मताः ॥ (५।२)

etā me siddhayaḥ saumya aṣṭāv autpattikā matāḥ ||

6.1६.१

अनूर्मिमत्त्वं देहे ऽस्मिन् दूरश्रवणदर्शनम् । (६।१)

anūrmimattvaṃ dehe 'smin dūraśravaṇadarśanam |

6.2६.२

मनोजवः कामरूपं परकायप्रवेशनम् ॥ (६।२)

manojavaḥ kāmarūpaṃ parakāyapraveśanam ||

7.1७.१

स्वच्छन्दमृत्युर् देवानां सहक्रीडानुदर्शनम् । (७।१)

svacchandamṛtyur devānāṃ sahakrīḍānudarśanam |

7.2७.२

यथासंकल्पसंसिद्धिर् आज्ञाप्रतिहता गतिः ॥ (७।२)

yathāsaṃkalpasaṃsiddhir ājñāpratihatā gatiḥ ||

8.1८.१

त्रिकालज्ञत्वम् अद्वंद्वं परचित्ताद्यभिज्ञता । (८।१)

trikālajñatvam advaṃdvaṃ paracittādyabhijñatā |

8.2८.२

अग्न्यर्काम्बुविषादीनां प्रतिष्टम्भो ऽपराजयः ॥ (८।२)

agnyarkāmbuviṣādīnāṃ pratiṣṭambho 'parājayaḥ ||

9.1९.१

एताश् चोद्देशतः प्रोक्ता योगधारणसिद्धयः । (९।१)

etāś coddeśataḥ proktā yogadhāraṇasiddhayaḥ |

9.2९.२

यया धारणया या स्याद् यथा वा स्यान् निबोध मे ॥ (९।२)

yayā dhāraṇayā yā syād yathā vā syān nibodha me ||

10.1१०.१

भूतसूक्ष्मात्मनि मयि तन्मात्रं धारयेन् मनः । (१०।१)

bhūtasūkṣmātmani mayi tanmātraṃ dhārayen manaḥ |

10.2१०.२

अणिमानम् अवाप्नोति तन्मात्रोपासको मम ॥ (१०।२)

aṇimānam avāpnoti tanmātropāsako mama ||

11.1११.१

महत्तत्त्वात्मनि मयि यथासंस्थं मनो दधत् । (११।१)

mahattattvātmani mayi yathāsaṃsthaṃ mano dadhat |

11.2११.२

महिमानम् अवाप्नोति भूतानां च पृथक् पृथक् ॥ (११।२)

mahimānam avāpnoti bhūtānāṃ ca pṛthak pṛthak ||

12.1१२.१

परमाणुमये चित्तं भूतानां मयि रञ्जयन् । (१२।१)

paramāṇumaye cittaṃ bhūtānāṃ mayi rañjayan |

12.2१२.२

कालसूक्ष्मार्थतां योगी लघिमानम् अवाप्नुयात् ॥ (१२।२)

kālasūkṣmārthatāṃ yogī laghimānam avāpnuyāt ||

13.1१३.१

धारयन् मय्य् अहंतत्त्वे मनो वैकारिके ऽखिलम् । (१३।१)

dhārayan mayy ahaṃtattve mano vaikārike 'khilam |

13.2१३.२

सर्वेन्द्रियाणाम् आत्मत्वं प्राप्तिं प्राप्नोति मन्मनाः ॥ (१३।२)

sarvendriyāṇām ātmatvaṃ prāptiṃ prāpnoti manmanāḥ ||

14.1१४.१

महत्य् आत्मनि यः सूत्रे धारयेन् मयि मानसम् । (१४।१)

mahaty ātmani yaḥ sūtre dhārayen mayi mānasam |

14.2१४.२

प्राकाम्यं पारमेष्ठ्यं मे विन्दते ऽव्यक्तजन्मनः ॥ (१४।२)

prākāmyaṃ pārameṣṭhyaṃ me vindate 'vyaktajanmanaḥ ||

15.1१५.१

विष्णौ त्र्यधीश्वरे चित्तं धारयेत् कालविग्रहे । (१५।१)

viṣṇau tryadhīśvare cittaṃ dhārayet kālavigrahe |

15.2१५.२

स ईशित्वम् अवाप्नोति क्षेत्रज्ञक्षेत्रचोदनाम् ॥ (१५।२)

sa īśitvam avāpnoti kṣetrajñakṣetracodanām ||

16.1१६.१

नारायणे तुरीयाख्ये भगवच्छब्दशब्दिते । (१६।१)

nārāyaṇe turīyākhye bhagavacchabdaśabdite |

16.2१६.२

मनो मय्य् आदधद् योगी मद्धर्मा वशिताम् इयात् ॥ (१६।२)

mano mayy ādadhad yogī maddharmā vaśitām iyāt ||

17.1१७.१

निर्गुणे ब्रह्मणि मयि धारयन् विशदं मनः । (१७।१)

nirguṇe brahmaṇi mayi dhārayan viśadaṃ manaḥ |

17.2१७.२

परमानन्दम् आप्नोति यत्र कामो ऽवसीयते ॥ (१७।२)

paramānandam āpnoti yatra kāmo 'vasīyate ||

18.1१८.१

श्वेतद्वीपपतौ चित्तं शुद्धे धर्ममये मयि । (१८।१)

śvetadvīpapatau cittaṃ śuddhe dharmamaye mayi |

18.2१८.२

धारयञ्छ्वेततां याति षडूर्मिरहितो नरः ॥ (१८।२)

dhārayañchvetatāṃ yāti ṣaḍūrmirahito naraḥ ||

19.1१९.१

मय्य् आकाशात्मनि प्राणे मनसा घोषम् उद्वहन् । (१९।१)

mayy ākāśātmani prāṇe manasā ghoṣam udvahan |

19.2१९.२

तत्रोपलब्धा भूतानां हंसो वाचः शृणोत्य् असौ ॥ (१९।२)

tatropalabdhā bhūtānāṃ haṃso vācaḥ śṛṇoty asau ||

20.1२०.१

चक्षुस् त्वष्टरि संयोज्य त्वष्टारम् अपि चक्षुषि । (२०।१)

cakṣus tvaṣṭari saṃyojya tvaṣṭāram api cakṣuṣi |

20.2२०.२

मां तत्र मनसा ध्यायन् विश्वं पश्यति दूरतः ॥ (२०।२)

māṃ tatra manasā dhyāyan viśvaṃ paśyati dūrataḥ ||

21.1२१.१

मनो मयि सुसंयोज्य देहं तदनुवायुना । (२१।१)

mano mayi susaṃyojya dehaṃ tadanuvāyunā |

21.2२१.२

मद्धारणानुभावेन तत्रात्मा यत्र वै मनः ॥ (२१।२)

maddhāraṇānubhāvena tatrātmā yatra vai manaḥ ||

22.1२२.१

यदा मन उपादाय यद् यद् रूपं बुभूषति । (२२।१)

yadā mana upādāya yad yad rūpaṃ bubhūṣati |

22.2२२.२

तत् तद् भवेन् मनोरूपं मद्योगबलम् आश्रयः ॥ (२२।२)

tat tad bhaven manorūpaṃ madyogabalam āśrayaḥ ||

23.1२३.१

परकायं विशन् सिद्ध आत्मानं तत्र भावयेत् । (२३।१)

parakāyaṃ viśan siddha ātmānaṃ tatra bhāvayet |

23.2२३.२

पिण्डं हित्वा विशेत् प्राणो वायुभूतः षडङ्घ्रिवत् ॥ (२३।२)

piṇḍaṃ hitvā viśet prāṇo vāyubhūtaḥ ṣaḍaṅghrivat ||

24.1२४.१

पार्ष्ण्यापीड्य गुदं प्राणं हृदुरःकण्ठमूर्धसु । (२४।१)

pārṣṇyāpīḍya gudaṃ prāṇaṃ hṛduraḥkaṇṭhamūrdhasu |

24.2२४.२

आरोप्य ब्रह्मरन्ध्रेण ब्रह्म नीत्वोत्सृजेत् तनुम् ॥ (२४।२)

āropya brahmarandhreṇa brahma nītvotsṛjet tanum ||

25.1२५.१

विहरिष्यन् सुराक्रीडे मत्स्थं सत्त्वं विभावयेत् । (२५।१)

vihariṣyan surākrīḍe matsthaṃ sattvaṃ vibhāvayet |

25.2२५.२

विमानेनोपतिष्ठन्ति सत्त्ववृत्तीः सुरस्त्रियः ॥ (२५।२)

vimānenopatiṣṭhanti sattvavṛttīḥ surastriyaḥ ||

26.1२६.१

यथा संकल्पयेद् बुद्ध्या यदा वा मत्परः पुमान् । (२६।१)

yathā saṃkalpayed buddhyā yadā vā matparaḥ pumān |

26.2२६.२

मयि सत्ये मनो युञ्जंस् तथा तत् समुपाश्नुते ॥ (२६।२)

mayi satye mano yuñjaṃs tathā tat samupāśnute ||

27.1२७.१

यो वै मद्भावम् आपन्न ईशितुर् वशितुः पुमान् । (२७।१)

yo vai madbhāvam āpanna īśitur vaśituḥ pumān |

27.2२७.२

कुतश्चिन् न विहन्येत तस्य चाज्ञा यथा मम ॥ (२७।२)

kutaścin na vihanyeta tasya cājñā yathā mama ||

28.1२८.१

मद्भक्त्या शुद्धसत्त्वस्य योगिनो धारणाविदः । (२८।१)

madbhaktyā śuddhasattvasya yogino dhāraṇāvidaḥ |

28.2२८.२

तस्य त्रैकालिकी बुद्धिर् जन्ममृत्यूपबृंहिता ॥ (२८।२)

tasya traikālikī buddhir janmamṛtyūpabṛṃhitā ||

29.1२९.१

अग्न्यादिभिर् न हन्येत मुनेर् योगमयं वपुः । (२९।१)

agnyādibhir na hanyeta muner yogamayaṃ vapuḥ |

29.2२९.२

मद्योगशान्तचित्तस्य यादसाम् उदकं यथा ॥ (२९।२)

madyogaśāntacittasya yādasām udakaṃ yathā ||

30.1३०.१

मद्विभूतीर् अभिध्यायन् श्रीवत्सास्त्रविभूषिताः । (३०।१)

madvibhūtīr abhidhyāyan śrīvatsāstravibhūṣitāḥ |

30.2३०.२

ध्वजातपत्रव्यजनैः स भवेद् अपराजितः ॥ (३०।२)

dhvajātapatravyajanaiḥ sa bhaved aparājitaḥ ||

31.1३१.१

उपासकस्य माम् एवं योगधारणया मुनेः । (३१।१)

upāsakasya mām evaṃ yogadhāraṇayā muneḥ |

31.2३१.२

सिद्धयः पूर्वकथिता उपतिष्ठन्त्य् अशेषतः ॥ (३१।२)

siddhayaḥ pūrvakathitā upatiṣṭhanty aśeṣataḥ ||

32.1३२.१

जितेन्द्रियस्य दान्तस्य जितश्वासात्मनो मुनेः । (३२।१)

jitendriyasya dāntasya jitaśvāsātmano muneḥ |

32.2३२.२

मद्धारणां धारयतः का सा सिद्धिः सुदुर्लभा ॥ (३२।२)

maddhāraṇāṃ dhārayataḥ kā sā siddhiḥ sudurlabhā ||

33.1३३.१

अन्तरायान् वदन्त्य् एता युञ्जतो योगम् उत्तमम् । (३३।१)

antarāyān vadanty etā yuñjato yogam uttamam |

33.2३३.२

मया सम्पद्यमानस्य कालक्षपणहेतवः ॥ (३३।२)

mayā sampadyamānasya kālakṣapaṇahetavaḥ ||

34.1३४.१

जन्मौषधितपोमन्त्रैर् यावतीर् इह सिद्धयः । (३४।१)

janmauṣadhitapomantrair yāvatīr iha siddhayaḥ |

34.2३४.२

योगेनाप्नोति ताः सर्वा नान्यैर् योगगतिं व्रजेत् ॥ (३४।२)

yogenāpnoti tāḥ sarvā nānyair yogagatiṃ vrajet ||

35.1३५.१

सर्वासाम् अपि सिद्धीनां हेतुः पतिर् अहं प्रभुः । (३५।१)

sarvāsām api siddhīnāṃ hetuḥ patir ahaṃ prabhuḥ |

35.2३५.२

अहं योगस्य सांख्यस्य धर्मस्य ब्रह्मवादिनाम् ॥ (३५।२)

ahaṃ yogasya sāṃkhyasya dharmasya brahmavādinām ||

36.1३६.१

अहम् आत्मान्तरो बाह्यो ऽनावृतः सर्वदेहिनाम् । (३६।१)

aham ātmāntaro bāhyo 'nāvṛtaḥ sarvadehinām |

36.2३६.२

यथा भूतानि भूतेषु बहिर् अन्तः स्वयं तथा ॥ (३६।२)

yathā bhūtāni bhūteṣu bahir antaḥ svayaṃ tathā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

BhāgavPur, 11, 15

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit