भागवतपुराणBhāgavatapurāṇa

BhāgavPur, 2, 4

23 of 114 · 55 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सूत उवाच । (१।१)

sūta uvāca

1.2१.२

वैयासकेरिति वचस्तत्त्वनिश्चयम् आत्मनः । (१।२)

vaiyāsakeriti vacastattvaniścayam ātmanaḥ |

1.3१.३

उपधार्य मतिं कृष्णे औत्तरेयः सतीं व्यधात् ॥ (१।३)

upadhārya matiṃ kṛṣṇe auttareyaḥ satīṃ vyadhāt ||

2.1२.१

आत्मजायासुतागारपशुद्रविणबन्धुषु । (२।१)

ātmajāyāsutāgārapaśudraviṇabandhuṣu |

2.2२.२

राज्ये चाविकले नित्यं विरूढां ममतां जहौ ॥ (२।२)

rājye cāvikale nityaṃ virūḍhāṃ mamatāṃ jahau ||

3.1३.१

पप्रच्छ चेमम् एवार्थं यन् मां पृच्छथ सत्तमाः । (३।१)

papraccha cemam evārthaṃ yan māṃ pṛcchatha sattamāḥ |

3.2३.२

कृष्णानुभावश्रवणे श्रद्दधानो महामनाः ॥ (३।२)

kṛṣṇānubhāvaśravaṇe śraddadhāno mahāmanāḥ ||

4.1४.१

संस्थां विज्ञाय संन्यस्य कर्म त्रैवर्गिकं च यत् । (४।१)

saṃsthāṃ vijñāya saṃnyasya karma traivargikaṃ ca yat |

4.2४.२

वासुदेवे भगवति आत्मभावं दृढं गतः ॥ (४।२)

vāsudeve bhagavati ātmabhāvaṃ dṛḍhaṃ gataḥ ||

5.1५.१

राजोवाच । (५।१)

rājovāca |

5.2५.२

समीचीनं वचो ब्रह्मन् सर्वज्ञस्य तवानघ । (५।२)

samīcīnaṃ vaco brahman sarvajñasya tavānagha |

5.3५.३

तमो विशीर्यते मह्यं हरेः कथयतः कथाम् ॥ (५।३)

tamo viśīryate mahyaṃ hareḥ kathayataḥ kathām ||

6.1६.१

भूय एव विवित्सामि भगवान् आत्ममायया । (६।१)

bhūya eva vivitsāmi bhagavān ātmamāyayā |

6.2६.२

यथेदं सृजते विश्वं दुर्विभाव्यम् अधीश्वरैः ॥ (६।२)

yathedaṃ sṛjate viśvaṃ durvibhāvyam adhīśvaraiḥ ||

7.1७.१

यथा गोपायति विभुर्यथा संयच्छते पुनः । (७।१)

yathā gopāyati vibhuryathā saṃyacchate punaḥ |

7.2७.२

यां यां शक्तिम् उपाश्रित्य पुरुशक्तिः परः पुमान् । (७।२)

yāṃ yāṃ śaktim upāśritya puruśaktiḥ paraḥ pumān |

7.3७.३

आत्मानं क्रीडयन् क्रीडन् करोति विकरोति च ॥ (७।३)

ātmānaṃ krīḍayan krīḍan karoti vikaroti ca ||

8.1८.१

नूनं भगवतो ब्रह्मन् हरेरद्भुतकर्मणः । (८।१)

nūnaṃ bhagavato brahman hareradbhutakarmaṇaḥ |

8.2८.२

दुर्विभाव्यम् इवाभाति कविभिश्चापि चेष्टितम् ॥ (८।२)

durvibhāvyam ivābhāti kavibhiścāpi ceṣṭitam ||

9.1९.१

यथा गुणांस्तु प्रकृतेर्युगपत् क्रमशो ऽपि वा । (९।१)

yathā guṇāṃstu prakṛteryugapat kramaśo 'pi vā |

9.2९.२

बिभर्ति भूरिशस्त्वेकः कुर्वन् कर्माणि जन्मभिः ॥ (९।२)

bibharti bhūriśastvekaḥ kurvan karmāṇi janmabhiḥ ||

10.1१०.१

विचिकित्सितम् एतन् मे ब्रवीतु भगवान् यथा । (१०।१)

vicikitsitam etan me bravītu bhagavān yathā |

10.2१०.२

शाब्दे ब्रह्मणि निष्णातः परस्मिंश्च भवान् खलु ॥ (१०।२)

śābde brahmaṇi niṣṇātaḥ parasmiṃśca bhavān khalu ||

11.1११.१

सूत उवाच । (११।१)

sūta uvāca

11.2११.२

इत्युपामन्त्रितो राज्ञा गुणानुकथने हरेः । (११।२)

ityupāmantrito rājñā guṇānukathane hareḥ |

11.3११.३

हृषीकेशम् अनुस्मृत्य प्रतिवक्तुं प्रचक्रमे ॥ (११।३)

hṛṣīkeśam anusmṛtya prativaktuṃ pracakrame ||

12.1१२.१

श्रीशुक उवाच । (१२।१)

śrīśuka uvāca

12.2१२.२

नमः परस्मै पुरुषाय भूयसे सदुद्भवस्थाननिरोधलीलया । (१२।२)

namaḥ parasmai puruṣāya bhūyase sadudbhavasthānanirodhalīlayā |

12.3१२.३

गृहीतशक्तित्रितयाय देहिनाम् अन्तर्भवायानुपलक्ष्यवर्त्मने ॥ (१२।३)

gṛhītaśaktitritayāya dehinām antarbhavāyānupalakṣyavartmane ||

13.1१३.१

भूयो नमः सद्वृजिनच्छिदे ऽसताम् असम्भवायाखिलसत्त्वमूर्तये । (१३।१)

bhūyo namaḥ sadvṛjinacchide 'satām asambhavāyākhilasattvamūrtaye |

13.2१३.२

पुंसां पुनः पारमहंस्य आश्रमे व्यवस्थितानाम् अनुमृग्यदाशुषे ॥ (१३।२)

puṃsāṃ punaḥ pāramahaṃsya āśrame vyavasthitānām anumṛgyadāśuṣe ||

14.1१४.१

नमो नमस्ते ऽस्त्वृषभाय सात्वतां विदूरकाष्ठाय मुहुः कुयोगिनाम् । (१४।१)

namo namaste 'stvṛṣabhāya sātvatāṃ vidūrakāṣṭhāya muhuḥ kuyoginām |

14.2१४.२

निरस्तसाम्यातिशयेन राधसा स्वधामनि ब्रह्मणि रंस्यते नमः ॥ (१४।२)

nirastasāmyātiśayena rādhasā svadhāmani brahmaṇi raṃsyate namaḥ ||

15.1१५.१

यत्कीर्तनं यत्स्मरणं यदीक्षणं यद्वन्दनं यच्छ्रवणं यदर्हणम् । (१५।१)

yatkīrtanaṃ yatsmaraṇaṃ yadīkṣaṇaṃ yadvandanaṃ yacchravaṇaṃ yadarhaṇam |

15.2१५.२

लोकस्य सद्यो विधुनोति कल्मषं तस्मै सुभद्रश्रवसे नमो नमः ॥ (१५।२)

lokasya sadyo vidhunoti kalmaṣaṃ tasmai subhadraśravase namo namaḥ ||

16.1१६.१

विचक्षणा यच्चरणोपसादनात् सङ्गं व्युदस्योभयतो ऽन्तरात्मनः । (१६।१)

vicakṣaṇā yaccaraṇopasādanāt saṅgaṃ vyudasyobhayato 'ntarātmanaḥ |

16.2१६.२

विन्दन्ति हि ब्रह्मगतिं गतक्लमास्तस्मै सुभद्रश्रवसे नमो नमः ॥ (१६।२)

vindanti hi brahmagatiṃ gataklamāstasmai subhadraśravase namo namaḥ ||

17.1१७.१

तपस्विनो दानपरा यशस्विनो मनस्विनो मन्त्रविदः सुमङ्गलाः । (१७।१)

tapasvino dānaparā yaśasvino manasvino mantravidaḥ sumaṅgalāḥ |

17.2१७.२

क्षेमं न विन्दन्ति विना यदर्पणं तस्मै सुभद्रश्रवसे नमो नमः ॥ (१७।२)

kṣemaṃ na vindanti vinā yadarpaṇaṃ tasmai subhadraśravase namo namaḥ ||

18.1१८.१

किरातहूणान्ध्रपुलिन्दपुल्कशा आभीरशुम्भा यवनाः खसादयः । (१८।१)

kirātahūṇāndhrapulindapulkaśā ābhīraśumbhā yavanāḥ khasādayaḥ |

18.2१८.२

ये ऽन्ये च पापा यदपाश्रयाश्रयाः शुध्यन्ति तस्मै प्रभविष्णवे नमः ॥ (१८।२)

ye 'nye ca pāpā yadapāśrayāśrayāḥ śudhyanti tasmai prabhaviṣṇave namaḥ ||

19.1१९.१

स एष आत्मात्मवताम् अधीश्वरस्त्रयीमयो धर्ममयस्तपोमयः । (१९।१)

sa eṣa ātmātmavatām adhīśvarastrayīmayo dharmamayastapomayaḥ |

19.2१९.२

गतव्यलीकैरजशङ्करादिभिर्वितर्क्यलिङ्गो भगवान् प्रसीदताम् ॥ (१९।२)

gatavyalīkairajaśaṅkarādibhirvitarkyaliṅgo bhagavān prasīdatām ||

20.1२०.१

श्रियः पतिर्यज्ञपतिः प्रजापतिर्धियां पतिर्लोकपतिर्धरापतिः । (२०।१)

śriyaḥ patiryajñapatiḥ prajāpatirdhiyāṃ patirlokapatirdharāpatiḥ |

20.2२०.२

पतिर्गतिश्चान्धकवृष्णिसात्वतां प्रसीदतां मे भगवान् सतां पतिः ॥ (२०।२)

patirgatiścāndhakavṛṣṇisātvatāṃ prasīdatāṃ me bhagavān satāṃ patiḥ ||

21.1२१.१

यदङ्घ्र्यभिध्यानसमाधिधौतया धियानुपश्यन्ति हि तत्त्वम् आत्मनः । (२१।१)

yadaṅghryabhidhyānasamādhidhautayā dhiyānupaśyanti hi tattvam ātmanaḥ |

21.2२१.२

वदन्ति चैतत् कवयो यथारुचं स मे मुकुन्दो भगवान् प्रसीदताम् ॥ (२१।२)

vadanti caitat kavayo yathārucaṃ sa me mukundo bhagavān prasīdatām ||

22.1२२.१

प्रचोदिता येन पुरा सरस्वती वितन्वताजस्य सतीं स्मृतिं हृदि । (२२।१)

pracoditā yena purā sarasvatī vitanvatājasya satīṃ smṛtiṃ hṛdi |

22.2२२.२

स्वलक्षणा प्रादुरभूत् किलास्यतः स मे ऋषीणाम् ऋषभः प्रसीदताम् ॥ (२२।२)

svalakṣaṇā prādurabhūt kilāsyataḥ sa me ṛṣīṇām ṛṣabhaḥ prasīdatām ||

23.1२३.१

भूतैर्महद्भिर्य इमाः पुरो विभुर्निर्माय शेते यदमूषु पूरुषः । (२३।१)

bhūtairmahadbhirya imāḥ puro vibhurnirmāya śete yadamūṣu pūruṣaḥ |

23.2२३.२

भुङ्क्ते गुणान् षोडश षोडशात्मकः सो ऽलंकृषीष्ट भगवान् वचांसि मे ॥ (२३।२)

bhuṅkte guṇān ṣoḍaśa ṣoḍaśātmakaḥ so 'laṃkṛṣīṣṭa bhagavān vacāṃsi me ||

24.1२४.१

नमस्तस्मै भगवते वासुदेवाय वेधसे । (२४।१)

namastasmai bhagavate vāsudevāya vedhase |

24.2२४.२

पपुर्ज्ञानमयं सौम्या यन्मुखाम्बुरुहासवम् ॥ (२४।२)

papurjñānamayaṃ saumyā yanmukhāmburuhāsavam ||

25.1२५.१

एतदेवात्मभू राजन् नारदाय विपृच्छते । (२५।१)

etadevātmabhū rājan nāradāya vipṛcchate |

25.2२५.२

वेदगर्भो ऽभ्यधात् साक्षाद्यदाह हरिरात्मनः ॥ (२५।२)

vedagarbho 'bhyadhāt sākṣādyadāha harirātmanaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

BhāgavPur, 2, 4

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit