भागवतपुराणBhāgavatapurāṇa

BhāgavPur, 4, 15

76 of 114 · 56 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

मैत्रेय उवाच । (१।१)

maitreya uvāca

1.2१.२

अथ तस्य पुनर्विप्रैरपुत्रस्य महीपतेः । (१।२)

atha tasya punarviprairaputrasya mahīpateḥ |

1.3१.३

बाहुभ्यां मथ्यमानाभ्यां मिथुनं समपद्यत ॥ (१।३)

bāhubhyāṃ mathyamānābhyāṃ mithunaṃ samapadyata ||

2.1२.१

तद्दृष्ट्वा मिथुनं जातमृषयो ब्रह्मवादिनः । (२।१)

taddṛṣṭvā mithunaṃ jātamṛṣayo brahmavādinaḥ |

2.2२.२

ऊचुः परमसंतुष्टा विदित्वा भगवत्कलाम् ॥ (२।२)

ūcuḥ paramasaṃtuṣṭā viditvā bhagavatkalām ||

3.1३.१

ऋषय ऊचुः । (३।१)

ṛṣaya ūcuḥ |

3.2३.२

एष विष्णोर्भगवतः कला भुवनपालिनी । (३।२)

eṣa viṣṇorbhagavataḥ kalā bhuvanapālinī |

3.3३.३

इयं च लक्ष्म्याः सम्भूतिः पुरुषस्यानपायिनी ॥ (३।३)

iyaṃ ca lakṣmyāḥ sambhūtiḥ puruṣasyānapāyinī ||

4.1४.१

अयं तु प्रथमो राज्ञां पुमान्प्रथयिता यशः । (४।१)

ayaṃ tu prathamo rājñāṃ pumānprathayitā yaśaḥ |

4.2४.२

पृथुर्नाम महाराजो भविष्यति पृथुश्रवाः ॥ (४।२)

pṛthurnāma mahārājo bhaviṣyati pṛthuśravāḥ ||

5.1५.१

इयं च सुदती देवी गुणभूषणभूषणा । (५।१)

iyaṃ ca sudatī devī guṇabhūṣaṇabhūṣaṇā |

5.2५.२

अर्चिर्नाम वरारोहा पृथुमेवावरुन्धती ॥ (५।२)

arcirnāma varārohā pṛthumevāvarundhatī ||

6.1६.१

एष साक्षाद्धरेरंशो जातो लोकरिरक्षया । (६।१)

eṣa sākṣāddhareraṃśo jāto lokarirakṣayā |

6.2६.२

इयं च तत्परा हि श्रीरनुजज्ञे ऽनपायिनी ॥ (६।२)

iyaṃ ca tatparā hi śrīranujajñe 'napāyinī ||

7.1७.१

मैत्रेय उवाच । (७।१)

maitreya uvāca

7.2७.२

प्रशंसन्ति स्म तं विप्रा गन्धर्वप्रवरा जगुः । (७।२)

praśaṃsanti sma taṃ viprā gandharvapravarā jaguḥ |

7.3७.३

मुमुचुः सुमनोधाराः सिद्धा नृत्यन्ति स्वःस्त्रियः ॥ (७।३)

mumucuḥ sumanodhārāḥ siddhā nṛtyanti svaḥstriyaḥ ||

8.1८.१

शङ्खतूर्यमृदङ्गाद्या नेदुर्दुन्दुभयो दिवि । (८।१)

śaṅkhatūryamṛdaṅgādyā nedurdundubhayo divi |

8.2८.२

तत्र सर्व उपाजग्मुर्देवर्षिपितॄणां गणाः ॥ (८।२)

tatra sarva upājagmurdevarṣipitṝṇāṃ gaṇāḥ ||

9.1९.१

ब्रह्मा जगद्गुरुर्देवैः सहासृत्य सुरेश्वरैः । (९।१)

brahmā jagadgururdevaiḥ sahāsṛtya sureśvaraiḥ |

9.2९.२

वैन्यस्य दक्षिणे हस्ते दृष्ट्वा चिह्नं गदाभृतः ॥ (९।२)

vainyasya dakṣiṇe haste dṛṣṭvā cihnaṃ gadābhṛtaḥ ||

10.1१०.१

पादयोररविन्दं च तं वै मेने हरेः कलाम् । (१०।१)

pādayoraravindaṃ ca taṃ vai mene hareḥ kalām |

10.2१०.२

यस्याप्रतिहतं चक्रमंशः स परमेष्ठिनः ॥ (१०।२)

yasyāpratihataṃ cakramaṃśaḥ sa parameṣṭhinaḥ ||

11.1११.१

तस्याभिषेक आरब्धो ब्राह्मणैर्ब्रह्मवादिभिः । (११।१)

tasyābhiṣeka ārabdho brāhmaṇairbrahmavādibhiḥ |

11.2११.२

आभिषेचनिकान्यस्मै आजह्रुः सर्वतो जनाः ॥ (११।२)

ābhiṣecanikānyasmai ājahruḥ sarvato janāḥ ||

12.1१२.१

सरित्समुद्रा गिरयो नागा गावः खगा मृगाः । (१२।१)

saritsamudrā girayo nāgā gāvaḥ khagā mṛgāḥ |

12.2१२.२

द्यौः क्षितिः सर्वभूतानि समाजह्रुरुपायनम् ॥ (१२।२)

dyauḥ kṣitiḥ sarvabhūtāni samājahrurupāyanam ||

13.1१३.१

सो ऽभिषिक्तो महाराजः सुवासाः साध्वलंकृतः । (१३।१)

so 'bhiṣikto mahārājaḥ suvāsāḥ sādhvalaṃkṛtaḥ |

13.2१३.२

पत्न्यार्चिषालंकृतया विरेजे ऽग्निरिवापरः ॥ (१३।२)

patnyārciṣālaṃkṛtayā vireje 'gnirivāparaḥ ||

14.1१४.१

तस्मै जहार धनदो हैमं वीर वरासनम् । (१४।१)

tasmai jahāra dhanado haimaṃ vīra varāsanam |

14.2१४.२

वरुणः सलिलस्रावमातपत्रं शशिप्रभम् ॥ (१४।२)

varuṇaḥ salilasrāvamātapatraṃ śaśiprabham ||

15.1१५.१

वायुश्च वालव्यजने धर्मः कीर्तिमयीं स्रजम् । (१५।१)

vāyuśca vālavyajane dharmaḥ kīrtimayīṃ srajam |

15.2१५.२

इन्द्रः किरीटमुत्कृष्टं दण्डं संयमनं यमः ॥ (१५।२)

indraḥ kirīṭamutkṛṣṭaṃ daṇḍaṃ saṃyamanaṃ yamaḥ ||

16.1१६.१

ब्रह्मा ब्रह्ममयं वर्म भारती हारमुत्तमम् । (१६।१)

brahmā brahmamayaṃ varma bhāratī hāramuttamam |

16.2१६.२

हरिः सुदर्शनं चक्रं तत्पत्न्यव्याहतां श्रियम् ॥ (१६।२)

hariḥ sudarśanaṃ cakraṃ tatpatnyavyāhatāṃ śriyam ||

17.1१७.१

दशचन्द्रमसिं रुद्रः शतचन्द्रं तथाम्बिका । (१७।१)

daśacandramasiṃ rudraḥ śatacandraṃ tathāmbikā |

17.2१७.२

सोमो ऽमृतमयानश्वांस्त्वष्टा रूपाश्रयं रथम् ॥ (१७।२)

somo 'mṛtamayānaśvāṃstvaṣṭā rūpāśrayaṃ ratham ||

18.1१८.१

अग्निराजगवं चापं सूर्यो रश्मिमयानिषून् । (१८।१)

agnirājagavaṃ cāpaṃ sūryo raśmimayāniṣūn |

18.2१८.२

भूः पादुके योगमय्यौ द्यौः पुष्पावलिमन्वहम् ॥ (१८।२)

bhūḥ pāduke yogamayyau dyauḥ puṣpāvalimanvaham ||

19.1१९.१

नाट्यं सुगीतं वादित्रमन्तर्धानं च खेचराः । (१९।१)

nāṭyaṃ sugītaṃ vāditramantardhānaṃ ca khecarāḥ |

19.2१९.२

ऋषयश्चाशिषः सत्याः समुद्रः शङ्खमात्मजम् ॥ (१९।२)

ṛṣayaścāśiṣaḥ satyāḥ samudraḥ śaṅkhamātmajam ||

20.1२०.१

सिन्धवः पर्वता नद्यो रथवीथीर्महात्मनः । (२०।१)

sindhavaḥ parvatā nadyo rathavīthīrmahātmanaḥ |

20.2२०.२

सूतो ऽथ मागधो वन्दी तं स्तोतुमुपतस्थिरे ॥ (२०।२)

sūto 'tha māgadho vandī taṃ stotumupatasthire ||

21.1२१.१

स्तावकांस्तानभिप्रेत्य पृथुर्वैन्यः प्रतापवान् । (२१।१)

stāvakāṃstānabhipretya pṛthurvainyaḥ pratāpavān |

21.2२१.२

मेघनिर्ह्रादया वाचा प्रहसन्निदमब्रवीत् ॥ (२१।२)

meghanirhrādayā vācā prahasannidamabravīt ||

22.1२२.१

पृथुरुवाच । (२२।१)

pṛthuruvāca |

22.2२२.२

भोः सूत हे मागध सौम्य वन्दिन्लोके ऽधुनास्पष्टगुणस्य मे स्यात् । (२२।२)

bhoḥ sūta he māgadha saumya vandinloke 'dhunāspaṣṭaguṇasya me syāt |

22.3२२.३

किमाश्रयो मे स्तव एष योज्यतां मा मय्यभूवन्वितथा गिरो वः ॥ (२२।३)

kimāśrayo me stava eṣa yojyatāṃ mā mayyabhūvanvitathā giro vaḥ ||

23.1२३.१

तस्मात्परोक्षे ऽस्मदुपश्रुतान्यलं करिष्यथ स्तोत्रमपीच्यवाचः । (२३।१)

tasmātparokṣe 'smadupaśrutānyalaṃ kariṣyatha stotramapīcyavācaḥ |

23.2२३.२

सत्युत्तमश्लोकगुणानुवादे जुगुप्सितं न स्तवयन्ति सभ्याः ॥ (२३।२)

satyuttamaślokaguṇānuvāde jugupsitaṃ na stavayanti sabhyāḥ ||

24.1२४.१

महद्गुणानात्मनि कर्तुमीशः कः स्तावकैः स्तावयते ऽसतो ऽपि । (२४।१)

mahadguṇānātmani kartumīśaḥ kaḥ stāvakaiḥ stāvayate 'sato 'pi |

24.2२४.२

ते ऽस्याभविष्यन्निति विप्रलब्धो जनावहासं कुमतिर्न वेद ॥ (२४।२)

te 'syābhaviṣyanniti vipralabdho janāvahāsaṃ kumatirna veda ||

25.1२५.१

प्रभवो ह्यात्मनः स्तोत्रं जुगुप्सन्त्यपि विश्रुताः । (२५।१)

prabhavo hyātmanaḥ stotraṃ jugupsantyapi viśrutāḥ |

25.2२५.२

ह्रीमन्तः परमोदाराः पौरुषं वा विगर्हितम् ॥ (२५।२)

hrīmantaḥ paramodārāḥ pauruṣaṃ vā vigarhitam ||

26.1२६.१

वयं त्वविदिता लोके सूताद्यापि वरीमभिः । (२६।१)

vayaṃ tvaviditā loke sūtādyāpi varīmabhiḥ |

26.2२६.२

कर्मभिः कथमात्मानं गापयिष्याम बालवत् ॥ (२६।२)

karmabhiḥ kathamātmānaṃ gāpayiṣyāma bālavat ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

BhāgavPur, 4, 15

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit