सूत उवाच । (१।१)

जगृहे पौरुषं रूपं भगवान् महदादिभिः ॥ (१।२)

सम्भूतं षोडशकलम् आदौ लोकसिसृक्षया । (२।१)

यस्याम्भसि शयानस्य योगनिद्रां वितन्वतः ॥ (२।२)

नाभिह्रदाम्बुजादासीद्ब्रह्मा विश्वसृजां पतिः । (३।१)

यस्यावयवसंस्थानैः कल्पितो लोकविस्तरः ॥ (३।२)

तद्वै भगवतो रूपं विशुद्धं सत्त्वम् ऊर्जितम् । (४।१)

पश्यन्त्यदो रूपम् अदभ्रचक्षुषा सहस्रपादोरुभुजाननाद्भुतम् ॥ (४।२)

सहस्रमूर्धश्रवणाक्षिनासिकं सहस्रमौल्यम्बरकुण्डलोल्लसत् । (५।१)

एतन् नानावताराणां निधानं बीजम् अव्ययम् ॥ (५।२)

यस्यांशांशेन सृज्यन्ते देवतिर्यङ्नरादयः । (६।१)

स एव प्रथमं देवः कौमारं सर्गम् आश्रितः ॥ (६।२)

चचार दुश्चरं ब्रह्मा ब्रह्मचर्यम् अखण्डितम् । (७।१)

द्वितीयं तु भवायास्य रसातलगतां महीम् ॥ (७।२)

उद्धरिष्यन्न् उपादत्त यज्ञेशः सौकरं वपुः । (८।१)

तृतीयम् ऋषिसर्गं वै देवर्षित्वम् उपेत्य सः ॥ (८।२)

तन्त्रं सात्वतम् आचष्ट नैष्कर्म्यं कर्मणां यतः । (९।१)

तुर्ये धर्मकलासर्गे नरनारायणाव् ऋषी ॥ (९।२)

भूत्वात्मोपशमोपेतम् अकरोद् दुश्चरं तपः । (१०।१)

पञ्चमः कपिलो नाम सिद्धेशः कालविप्लुतम् ॥ (१०।२)

प्रोवाचासुरये सांख्यं तत्त्वग्रामविनिर्णयम् । (११।१)

षष्ठम् अत्रेरपत्यत्वं वृतः प्राप्तो ऽनसूयया ॥ (११।२)

आन्वीक्षिकीम् अलर्काय प्रह्लादादिभ्य ऊचिवान् । (१२।१)

ततः सप्तम आकूत्यां रुचेर्यज्ञो ऽभ्यजायत ॥ (१२।२)

स यामाद्यैः सुरगणैरपात् स्वायम्भुवान्तरम् । (१३।१)

अष्टमे मेरुदेव्यां तु नाभेर्जात उरुक्रमः ॥ (१३।२)

दर्शयन् वर्त्म धीराणां सर्वाश्रमनमस्कृतम् । (१४।१)

ऋषिभिर्याचितो भेजे नवमं पार्थिवं वपुः ॥ (१४।२)

दुग्धेमाम् ओषधीर् विप्रास् तेनायं स उशत्तमः । (१५।१)

रूपं स जगृहे मात्स्यं चाक्षुषोदधिसम्प्लवे ॥ (१५।२)

नाव्यारोप्य महीमय्याम् अपाद्वैवस्वतं मनुम् । (१६।१)

सुरासुराणाम् उदधिं मथ्नतां मन्दराचलम् ॥ (१६।२)

दध्रे कमठरूपेण पृष्ठ एकादशे विभुः । (१७।१)

धान्वन्तरं द्वादशमं त्रयोदशमम् एव च ॥ (१७।२)

अपाययत् सुरान् अन्यान् मोहिन्या मोहयन् स्त्रिया । (१८।१)

चतुर्दशं नारसिंहं बिभ्रद् दैत्येन्द्रम् ऊर्जितम् ॥ (१८।२)

ददार करजैर् ऊराव् एरकां कटकृद्यथा । (१९।१)

पञ्चदशं वामनकं कृत्वागादध्वरं बलेः ॥ (१९।२)

पदत्रयं याचमानः प्रत्यादित्सुस् त्रिपिष्टपम् । (२०।१)

अवतारे षोडशमे पश्यन् ब्रह्मद्रुहो नृपान् ॥ (२०।२)

त्रिःसप्तकृत्वः कुपितो निःक्षत्राम् अकरोन् महीम् । (२१।१)

ततः सप्तदशे जातः सत्यवत्यां पराशरात् ॥ (२१।२)

चक्रे वेदतरोः शाखा दृष्ट्वा पुंसो ऽल्पमेधसः । (२२।१)

नरदेवत्वम् आपन्नः सुरकार्यचिकीर्षया ॥ (२२।२)

समुद्रनिग्रहादीनि चक्रे वीर्याण्यतः परम् । (२३।१)

एकोनविंशे विंशतिमे वृष्णिषु प्राप्य जन्मनी ॥ (२३।२)

रामकृष्णाव् इति भुवो भगवान् अहरद्भरम् । (२४।१)

ततः कलौ सम्प्रवृत्ते सम्मोहाय सुरद्विषाम् ॥ (२४।२)

बुद्धो नाम्नाञ्जनसुतः कीकटेषु भविष्यति । (२५।१)

अथासौ युगसंध्यायां दस्युप्रायेषु राजसु ॥ (२५।२)

जनिता विष्णुयशसो नाम्ना कल्किर्जगत्पतिः । (२६।१)

अवतारा ह्य् असंख्येया हरेः सत्त्वनिधेर्द्विजाः ॥ (२६।२)

यथाविदासिनः कुल्याः सरसः स्युः सहस्रशः । (२७।१)

ऋषयो मनवो देवा मनुपुत्रा महौजसः ॥ (२७।२)

कलाः सर्वे हरेरेव सप्रजापतयः स्मृताः । (२८।१)

एते चांशकलाः पुंसः कृष्णस्तु भगवान् स्वयम् ॥ (२८।२)

इन्द्रारिव्याकुलं लोकं मृडयन्ति युगे युगे । (२९।१)

जन्म गुह्यं भगवतो य एतत् प्रयतो नरः ॥ (२९।२)

सायं प्रातर्गृणन् भक्त्या दुःखग्रामाद्विमुच्यते । (३०।१)

एतद्रूपं भगवतो ह्य् अरूपस्य चिदात्मनः ॥ (३०।२)

मायागुणैर् विरचितं महदादिभिरात्मनि । (३१।१)

यथा नभसि मेघौघो रेणुर्वा पार्थिवो ऽनिले ॥ (३१।२)

एवं द्रष्टरि दृश्यत्वम् आरोपितम् अबुद्धिभिः । (३२।१)

अतः परं यदव्यक्तम् अव्यूढगुणबृंहितम् ॥ (३२।२)

अदृष्टाश्रुतवस्तुत्वात् स जीवो यत् पुनर्भवः । (३३।१)

यत्रेमे सदसद्रूपे प्रतिषिद्धे स्वसंविदा ॥ (३३।२)

अविद्ययात्मनि कृते इति तद्ब्रह्मदर्शनम् । (३४।१)

यद्येषोपरता देवी माया वैशारदी मतिः ॥ (३४।२)

सम्पन्न एवेति विदुर्महिम्नि स्वे महीयते । (३५।१)

एवं च जन्मानि कर्माणि ह्य् अकर्तुर् अजनस्य च ॥ (३५।२)

वर्णयन्ति स्म कवयो वेदगुह्यानि हृत्पतेः । (३६।१)

स वा इदं विश्वम् अमोघलीलः सृजत्य् अवत्य् अत्ति न सज्जते ऽस्मिन् ॥ (३६।२)

भूतेषु चान्तर्हित आत्मतन्त्रः षाड्वर्गिकं जिघ्रति षड्गुणेशः । (३७।१)

न चास्य कश्चिन् निपुणेन धातुर् अवैति जन्तुः कुमनीष ऊतीः ॥ (३७।२)

नामानि रूपाणि मनोवचोभिः संतन्वतो नटचर्याम् इवाज्ञः । (३८।१)

स वेद धातुः पदवीं परस्य दुरन्तवीर्यस्य रथाङ्गपाणेः ॥ (३८।२)

यो ऽमायया संततयानुवृत्त्या भजेत तत्पादसरोजगन्धम् । (३९।१)

अथेह धन्या भगवन्त इत्थं यद्वासुदेवे ऽखिललोकनाथे ॥ (३९।२)

कुर्वन्ति सर्वात्मकम् आत्मभावं न यत्र भूयः परिवर्त उग्रः । (४०।१)

इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसंमितम् ॥ (४०।२)

उत्तमश्लोकचरितं चकार भगवान् ऋषिः । (४१।१)

निःश्रेयसाय लोकस्य धन्यं स्वस्त्ययनं महत् ॥ (४१।२)

तदिदं ग्राहयामास सुतम् आत्मवतां वरम् । (४२।१)

सर्ववेदेतिहासानां सारं सारं समुद्धृतम् ॥ (४२।२)

स तु संश्रावयामास महाराजं परीक्षितम् । (४३।१)

प्रायोपविष्टं गङ्गायां परीतं परमर्षिभिः ॥ (४३।२)

कृष्णे स्वधामोपगते धर्मज्ञानादिभिः सह । (४४।१)

कलौ नष्टदृशाम् एष पुराणार्को ऽधुनोदितः ॥ (४४।२)

तत्र कीर्तयतो विप्रा विप्रर्षेर् भूरितेजसः । (४५।१)

अहं चाध्यगमं तत्र निविष्टस्तदनुग्रहात् ॥ (४५।२)

सो ऽहं वः श्रावयिष्यामि यथाधीतं यथामति ॥ (४६।१)