शौनक उवाच । (१।१)

निर्गते नारदे सूत भगवान् बादरायणः । (१।२)

श्रुतवांस्तदभिप्रेतं ततः किम् अकरोद्विभुः ॥ (१।३)

सूत उवाच । (२।१)

ब्रह्मनद्यां सरस्वत्याम् आश्रमः पश्चिमे तटे । (२।२)

शम्याप्रास इति प्रोक्त ऋषीणां सत्त्रवर्धनः ॥ (२।३)

तस्मिन् स्व आश्रमे व्यासो बदरीषण्डमण्डिते । (३।१)

आसीनो ऽप उपस्पृश्य प्रणिदध्यौ मनः स्वयम् ॥ (३।२)

भक्तियोगेन मनसि सम्यक् प्रणिहिते ऽमले । (४।१)

अपश्यत् पुरुषं पूर्णं मायां च तदपाश्रयम् ॥ (४।२)

यया संमोहितो जीव आत्मानं त्रिगुणात्मकम् । (५।१)

परो ऽपि मनुते ऽनर्थं तत्कृतं चाभिपद्यते ॥ (५।२)

अनर्थोपशमं साक्षाद्भक्तियोगम् अधोक्षजे । (६।१)

लोकस्याजानतो विद्वांश्चक्रे सात्वतसंहिताम् ॥ (६।२)

यस्यां वै श्रूयमाणायां कृष्णे परमपूरुषे । (७।१)

भक्तिरुत्पद्यते पुंसः शोकमोहभयापहा ॥ (७।२)

स संहितां भागवतीं कृत्वानुक्रम्य चात्मजम् । (८।१)

शुकम् अध्यापयामास निवृत्तिनिरतं मुनिः ॥ (८।२)

शौनक उवाच । (९।१)

स वै निवृत्तिनिरतः सर्वत्रोपेक्षको मुनिः । (९।२)

कस्य वा बृहतीम् एताम् आत्मारामः समभ्यसत् ॥ (९।३)

सूत उवाच । (१०।१)

आत्मारामाश्च मुनयो निर्ग्रन्था अप्युरुक्रमे । (१०।२)

कुर्वन्त्यहैतुकीं भक्तिम् इत्थम्भूतगुणो हरिः ॥ (१०।३)

हरेर्गुणाक्षिप्तमतिर्भगवान् बादरायणिः । (११।१)

अध्यगान् महदाख्यानं नित्यं विष्णुजनप्रियः ॥ (११।२)

परीक्षितो ऽथ राजर्षेर्जन्मकर्मविलापनम् । (१२।१)

संस्थां च पाण्डुपुत्राणां वक्ष्ये कृष्णकथोदयम् ॥ (१२।२)

यदा मृधे कौरवसृञ्जयानां वीरेष्वथो वीरगतिं गतेषु । (१३।१)

वृकोदराविद्धगदाभिमर्श भग्नोरुदण्डे धृतराष्ट्रपुत्रे ॥ (१३।२)

भर्तुः प्रियं द्रौणिरिति स्म पश्यन् कृष्णासुतानां स्वपतां शिरांसि । (१४।१)

उपाहरद्विप्रियम् एव तस्य जुगुप्सितं कर्म विगर्हयन्ति ॥ (१४।२)

माता शिशूनां निधनं सुतानां निशम्य घोरं परितप्यमाना । (१५।१)

तदारुदद् बाष्पकलाकुलाक्षी तां सान्त्वयन्न् आह किरीटमाली ॥ (१५।२)

तदा शुचस्ते प्रमृजामि भद्रे यद्ब्रह्मबन्धोः शिर आततायिनः । (१६।१)

गाण्डीवमुक्तैर्विशिखैर् उपाहरे त्वाक्रम्य यत् स्नास्यसि दग्धपुत्रा ॥ (१६।२)

इति प्रियां वल्गुविचित्रजल्पैः स सान्त्वयित्वाच्युतमित्रसूतः । (१७।१)

अन्वाद्रवद् दंशित उग्रधन्वा कपिध्वजो गुरुपुत्रं रथेन ॥ (१७।२)

तम् आपतन्तं स विलक्ष्य दूरात् कुमारहोद्विग्नमना रथेन । (१८।१)

पराद्रवत् प्राणपरीप्सुरुर्व्यां यावद्गमं रुद्रभयाद्यथा कः ॥ (१८।२)

यदाशरणम् आत्मानम् ऐक्षत श्रान्तवाजिनम् । (१९।१)

अस्त्रं ब्रह्मशिरो मेने आत्मत्राणं द्विजात्मजः ॥ (१९।२)

अथोपस्पृश्य सलिलं संदधे तत् समाहितः । (२०।१)

अजानन्न् अपि संहारं प्राणकृच्छ्र उपस्थिते ॥ (२०।२)

ततः प्रादुष्कृतं तेजः प्रचण्डं सर्वतोदिशम् । (२१।१)

प्राणापदम् अभिप्रेक्ष्य विष्णुं जिष्णुरुवाच ह ॥ (२१।२)

अर्जुन उवाच । (२२।१)

कृष्ण कृष्ण महाबाहो भक्तानाम् अभयंकर । (२२।२)

त्वम् एको दह्यमानानाम् अपवर्गो ऽसि संसृतेः ॥ (२२।३)

त्वम् आद्यः पुरुषः साक्षादीश्वरः प्रकृतेः परः । (२३।१)

मायां व्युदस्य चिच्छक्त्या कैवल्ये स्थित आत्मनि ॥ (२३।२)

स एव जीवलोकस्य मायामोहितचेतसः । (२४।१)

विधत्से स्वेन वीर्येण श्रेयो धर्मादिलक्षणम् ॥ (२४।२)

तथायं चावतारस्ते भुवो भारजिहीर्षया । (२५।१)

स्वानां चानन्यभावानाम् अनुध्यानाय चासकृत् ॥ (२५।२)

किम् इदं स्वित् कुतो वेति देवदेव न वेद्म्यहम् । (२६।१)

सर्वतो मुखम् आयाति तेजः परमदारुणम् ॥ (२६।२)

श्रीभगवान् उवाच । (२७।१)

वेत्थेदं द्रोणपुत्रस्य ब्राह्मम् अस्त्रं प्रदर्शितम् । (२७।२)

नैवासौ वेद संहारं प्राणबाध उपस्थिते ॥ (२७।३)

न ह्य् अस्यान्यतमं किंचिद् अस्त्रं प्रत्यवकर्शनम् । (२८।१)

जह्य् अस्त्रतेज उन्नद्धम् अस्त्रज्ञो ह्य् अस्त्रतेजसा ॥ (२८।२)

सूत उवाच । (२९।१)

श्रुत्वा भगवता प्रोक्तं फाल्गुनः परवीरहा । (२९।२)

स्पृष्ट्वापस्तं परिक्रम्य ब्राह्मं ब्राह्मास्त्रं संदधे ॥ (२९।३)

संहत्यान्योन्यम् उभयोस्तेजसी शरसंवृते । (३०।१)

आवृत्य रोदसी खं च ववृधाते ऽर्कवह्निवत् ॥ (३०।२)

दृष्ट्वास्त्रतेजस्तु तयोस् त्रीं लोकान् प्रदहन् महत् । (३१।१)

दह्यमानाः प्रजाः सर्वाः सांवर्तकम् अमंसत ॥ (३१।२)

प्रजोपद्रवम् आलक्ष्य लोकव्यतिकरं च तम् । (३२।१)

मतं च वासुदेवस्य संजहारार्जुनो द्वयम् ॥ (३२।२)

तत आसाद्य तरसा दारुणं गौतमीसुतम् । (३३।१)

बबन्धामर्षताम्राक्षः पशुं रशनया यथा ॥ (३३।२)

शिबिराय निनीषन्तं रज्ज्वा बद्ध्वा रिपुं बलात् । (३४।१)

प्राहार्जुनं प्रकुपितो भगवान् अम्बुजेक्षणः ॥ (३४।२)

मैनं पार्थार्हसि त्रातुं ब्रह्मबन्धुम् इमं जहि । (३५।१)

यो ऽसाव् अनागसः सुप्तान् अवधीन् निशि बालकान् ॥ (३५।२)

मत्तं प्रमत्तम् उन्मत्तं सुप्तं बालं स्त्रियं जडम् । (३६।१)

प्रपन्नं विरथं भीतं न रिपुं हन्ति धर्मवित् ॥ (३६।२)

स्वप्राणान् यः परप्राणैः प्रपुष्णात्यघृणः खलः । (३७।१)

तद्वधस्तस्य हि श्रेयो यद् दोषाद् यात्यधः पुमान् ॥ (३७।२)

प्रतिश्रुतं च भवता पाञ्चाल्यै शृण्वतो मम । (३८।१)

आहरिष्ये शिरस्तस्य यस्ते मानिनि पुत्रहा ॥ (३८।२)

तदसौ वध्यतां पाप आतताय्यात्मबन्धुहा । (३९।१)

भर्तुश्च विप्रियं वीर कृतवान् कुलपांसनः ॥ (३९।२)

सूत उवाच । (४०।१)

एवं परीक्षता धर्मं पार्थः कृष्णेन चोदितः । (४०।२)

नैच्छद्धन्तुं गुरुसुतं यद्यप्यात्महनं महान् ॥ (४०।३)

अथोपेत्य स्वशिबिरं गोविन्दप्रियसारथिः । (४१।१)

न्यवेदयत् तं प्रियायै शोचन्त्या आत्मजान् हतान् ॥ (४१।२)

तथाहृतं पशुवत् पाशबद्धम् अवाङ्मुखं कर्मजुगुप्सितेन । (४२।१)

निरीक्ष्य कृष्णापकृतं गुरोः सुतं वामस्वभावा कृपया ननाम च ॥ (४२।२)

उवाच चासहन्त्य् अस्य बन्धनानयनं सती । (४३।१)

मुच्यतां मुच्यताम् एष ब्राह्मणो नितरां गुरुः ॥ (४३।२)

सरहस्यो धनुर्वेदः सविसर्गोपसंयमः । (४४।१)

अस्त्रग्रामश्च भवता शिक्षितो यदनुग्रहात् ॥ (४४।२)

स एष भगवान् द्रोणः प्रजारूपेण वर्तते । (४५।१)

तस्यात्मनो ऽर्धं पत्न्यास्ते नान्वगाद्वीरसूः कृपी ॥ (४५।२)

तद्धर्मज्ञ महाभाग भवद्भिर्गौरवं कुलम् । (४६।१)

वृजिनं नार्हति प्राप्तुं पूज्यं वन्द्यम् अभीक्ष्णशः ॥ (४६।२)

मा रोदीद् अस्य जननी गौतमी पतिदेवता । (४७।१)

यथाहं मृतवत्सार्ता रोदिम्यश्रुमुखी मुहुः ॥ (४७।२)

यैः कोपितं ब्रह्मकुलं राजन्यैरजितात्मभिः । (४८।१)

तत् कुलं प्रदहत्याशु सानुबन्धं शुचार्पितम् ॥ (४८।२)

सूत उवाच । (४९।१)

धर्म्यं न्याय्यं सकरुणं निर्व्यलीकं समं महत् । (४९।२)

राजा धर्मसुतो राज्ञ्याःप्रत्यनन्दद्वचो द्विजाः ॥ (४९।३)

नकुलः सहदेवश्च युयुधानो धनंजयः । (५०।१)

भगवान् देवकीपुत्रो ये चान्ये याश्च योषितः ॥ (५०।२)

तत्राहामर्षितो भीमस्तस्य श्रेयान् वधः स्मृतः । (५१।१)

न भर्तुर्नात्मनश्चार्थे यो ऽहन् सुप्तान् शिशून् वृथा ॥ (५१।२)

निशम्य भीमगदितं द्रौपद्याश्च चतुर्भुजः । (५२।१)

आलोक्य वदनं सख्युर् इदम् आह हसन्न् इव ॥ (५२।२)

श्रीभगवान् उवाच । (५३।१)

ब्रह्मबन्धुर्न हन्तव्य आततायी वधार्हणः । (५३।२)

मयैवोभयम् आम्नातं परिपाह्य् अनुशासनम् ॥ (५३।३)

कुरु प्रतिश्रुतं सत्यं यत् तत् सान्त्वयता प्रियाम् । (५४।१)

प्रियं च भीमसेनस्य पाञ्चाल्या मह्यम् एव च ॥ (५४।२)

सूत उवाच । (५५।१)

अर्जुनः सहसाज्ञाय हरेर्हार्दम् अथासिना । (५५।२)

मणिं जहार मूर्धन्यं द्विजस्य सहमूर्धजम् ॥ (५५।३)

विमुच्य रशनाबद्धं बालहत्याहतप्रभम् । (५६।१)

तेजसा मणिना हीनं शिबिरान् निरयापयत् ॥ (५६।२)

वपनं द्रविणादानं स्थानान् निर्यापणं तथा । (५७।१)

एष हि ब्रह्मबन्धूनां वधो नान्यो ऽस्ति दैहिकः ॥ (५७।२)

पुत्रशोकातुराः सर्वे पाण्डवाः सह कृष्णया । (५८।१)

स्वानां मृतानां यत् कृत्यं चक्रुर्निर्हरणादिकम् ॥ (५८।२)