भागवतपुराणBhāgavatapurāṇa

BhāgavPur, 4, 27

88 of 114 · 61 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

नारद उवाच । (१।१)

nārada uvāca

1.2१.२

इत्थं पुरञ्जनं सध्र्यग् वशमानीय विभ्रमैः । (१।२)

itthaṃ purañjanaṃ sadhryag vaśamānīya vibhramaiḥ |

1.3१.३

पुरञ्जनी महाराज रेमे रमयती पतिम् ॥ (१।३)

purañjanī mahārāja reme ramayatī patim ||

2.1२.१

स राजा महिषीं राजन्सुस्नातां रुचिराननाम् । (२।१)

sa rājā mahiṣīṃ rājansusnātāṃ rucirānanām |

2.2२.२

कृतस्वस्त्ययनां तृप्तामभ्यनन्ददुपागताम् ॥ (२।२)

kṛtasvastyayanāṃ tṛptāmabhyanandadupāgatām ||

3.1३.१

तयोपगूढः परिरब्धकन्धरो रहो ऽनुमन्त्रैरपकृष्टचेतनः । (३।१)

tayopagūḍhaḥ parirabdhakandharo raho 'numantrairapakṛṣṭacetanaḥ |

3.2३.२

न कालरंहो बुबुधे दुरत्ययं दिवा निशेति प्रमदापरिग्रहः ॥ (३।२)

na kālaraṃho bubudhe duratyayaṃ divā niśeti pramadāparigrahaḥ ||

4.1४.१

शयान उन्नद्धमदो महामना महार्हतल्पे महिषीभुजोपधिः । (४।१)

śayāna unnaddhamado mahāmanā mahārhatalpe mahiṣībhujopadhiḥ |

4.2४.२

तामेव वीरो मनुते परं यतस्तमोऽभिभूतो न निजं परं च यत् ॥ (४।२)

tāmeva vīro manute paraṃ yatastamo'bhibhūto na nijaṃ paraṃ ca yat ||

5.1५.१

तयैवं रममाणस्य कामकश्मलचेतसः । (५।१)

tayaivaṃ ramamāṇasya kāmakaśmalacetasaḥ |

5.2५.२

क्षणार्धमिव राजेन्द्र व्यतिक्रान्तं नवं वयः ॥ (५।२)

kṣaṇārdhamiva rājendra vyatikrāntaṃ navaṃ vayaḥ ||

6.1६.१

तस्यामजनयत्पुत्रान्पुरञ्जन्यां पुरञ्जनः । (६।१)

tasyāmajanayatputrānpurañjanyāṃ purañjanaḥ |

6.2६.२

शतान्येकादश विराड् आयुषो ऽर्धमथात्यगात् ॥ (६।२)

śatānyekādaśa virāḍ āyuṣo 'rdhamathātyagāt ||

7.1७.१

दुहितॄर् दशोत्तरशतं पितृमातृयशस्करीः । (७।१)

duhitṝr daśottaraśataṃ pitṛmātṛyaśaskarīḥ |

7.2७.२

शीलौदार्यगुणोपेताः पौरञ्जन्यः प्रजापते ॥ (७।२)

śīlaudāryaguṇopetāḥ paurañjanyaḥ prajāpate ||

8.1८.१

स पञ्चालपतिः पुत्रान्पितृवंशविवर्धनान् । (८।१)

sa pañcālapatiḥ putrānpitṛvaṃśavivardhanān |

8.2८.२

दारैः संयोजयामास दुहितॄः सदृशैर्वरैः ॥ (८।२)

dāraiḥ saṃyojayāmāsa duhitṝḥ sadṛśairvaraiḥ ||

9.1९.१

पुत्राणां चाभवन्पुत्रा एकैकस्य शतं शतम् । (९।१)

putrāṇāṃ cābhavanputrā ekaikasya śataṃ śatam |

9.2९.२

यैर्वै पौरञ्जनो वंशः पञ्चालेषु समेधितः ॥ (९।२)

yairvai paurañjano vaṃśaḥ pañcāleṣu samedhitaḥ ||

10.1१०.१

तेषु तद्रिक्थहारेषु गृहकोशानुजीविषु । (१०।१)

teṣu tadrikthahāreṣu gṛhakośānujīviṣu |

10.2१०.२

निरूढेन ममत्वेन विषयेष्वन्वबध्यत ॥ (१०।२)

nirūḍhena mamatvena viṣayeṣvanvabadhyata ||

11.1११.१

ईजे च क्रतुभिर्घोरैर्दीक्षितः पशुमारकैः । (११।१)

īje ca kratubhirghorairdīkṣitaḥ paśumārakaiḥ |

11.2११.२

देवान्पितॄन्भूतपतीन्नानाकामो यथा भवान् ॥ (११।२)

devānpitṝnbhūtapatīnnānākāmo yathā bhavān ||

12.1१२.१

युक्तेष्वेवं प्रमत्तस्य कुटुम्बासक्तचेतसः । (१२।१)

yukteṣvevaṃ pramattasya kuṭumbāsaktacetasaḥ |

12.2१२.२

आससाद स वै कालो यो ऽप्रियः प्रिययोषिताम् ॥ (१२।२)

āsasāda sa vai kālo yo 'priyaḥ priyayoṣitām ||

13.1१३.१

चण्डवेग इति ख्यातो गन्धर्वाधिपतिर्नृप । (१३।१)

caṇḍavega iti khyāto gandharvādhipatirnṛpa |

13.2१३.२

गन्धर्वास्तस्य बलिनः षष्ट्युत्तरशतत्रयम् ॥ (१३।२)

gandharvāstasya balinaḥ ṣaṣṭyuttaraśatatrayam ||

14.1१४.१

गन्धर्व्यस्तादृशीरस्य मैथुन्यश्च सितासिताः । (१४।१)

gandharvyastādṛśīrasya maithunyaśca sitāsitāḥ |

14.2१४.२

परिवृत्त्या विलुम्पन्ति सर्वकामविनिर्मिताम् ॥ (१४।२)

parivṛttyā vilumpanti sarvakāmavinirmitām ||

15.1१५.१

ते चण्डवेगानुचराः पुरञ्जनपुरं यदा । (१५।१)

te caṇḍavegānucarāḥ purañjanapuraṃ yadā |

15.2१५.२

हर्तुमारेभिरे तत्र प्रत्यषेधत्प्रजागरः ॥ (१५।२)

hartumārebhire tatra pratyaṣedhatprajāgaraḥ ||

16.1१६.१

स सप्तभिः शतैरेको विंशत्या च शतं समाः । (१६।१)

sa saptabhiḥ śataireko viṃśatyā ca śataṃ samāḥ |

16.2१६.२

पुरञ्जनपुराध्यक्षो गन्धर्वैर्युयुधे बली ॥ (१६।२)

purañjanapurādhyakṣo gandharvairyuyudhe balī ||

17.1१७.१

क्षीयमाणे स्वसम्बन्धे एकस्मिन्बहुभिर्युधा । (१७।१)

kṣīyamāṇe svasambandhe ekasminbahubhiryudhā |

17.2१७.२

चिन्तां परां जगामार्तः सराष्ट्रपुरबान्धवः ॥ (१७।२)

cintāṃ parāṃ jagāmārtaḥ sarāṣṭrapurabāndhavaḥ ||

18.1१८.१

स एव पुर्यां मधुभुक् पञ्चालेषु स्वपार्षदैः । (१८।१)

sa eva puryāṃ madhubhuk pañcāleṣu svapārṣadaiḥ |

18.2१८.२

उपनीतं बलिं गृह्णन्स्त्रीजितो नाविदद्भयम् ॥ (१८।२)

upanītaṃ baliṃ gṛhṇanstrījito nāvidadbhayam ||

19.1१९.१

कालस्य दुहिता काचित्त्रिलोकीं वरमिच्छती । (१९।१)

kālasya duhitā kācittrilokīṃ varamicchatī |

19.2१९.२

पर्यटन्ती न बर्हिष्मन्प्रत्यनन्दत कश्चन ॥ (१९।२)

paryaṭantī na barhiṣmanpratyanandata kaścana ||

20.1२०.१

दौर्भाग्येनात्मनो लोके विश्रुता दुर्भगेति सा । (२०।१)

daurbhāgyenātmano loke viśrutā durbhageti sā |

20.2२०.२

या तुष्टा राजर्षये तु वृतादात्पूरवे वरम् ॥ (२०।२)

yā tuṣṭā rājarṣaye tu vṛtādātpūrave varam ||

21.1२१.१

कदाचिदटमाना सा ब्रह्मलोकान्महीं गतम् । (२१।१)

kadācidaṭamānā sā brahmalokānmahīṃ gatam |

21.2२१.२

वव्रे बृहद्व्रतं मां तु जानती काममोहिता ॥ (२१।२)

vavre bṛhadvrataṃ māṃ tu jānatī kāmamohitā ||

22.1२२.१

मयि संरभ्य विपुलमदाच्छापं सुदुःसहम् । (२२।१)

mayi saṃrabhya vipulamadācchāpaṃ suduḥsaham |

22.2२२.२

स्थातुमर्हसि नैकत्र मद्याच्ञाविमुखो मुने ॥ (२२।२)

sthātumarhasi naikatra madyācñāvimukho mune ||

23.1२३.१

ततो विहतसङ्कल्पा कन्यका यवनेश्वरम् । (२३।१)

tato vihatasaṅkalpā kanyakā yavaneśvaram |

23.2२३.२

मयोपदिष्टमासाद्य वव्रे नाम्ना भयं पतिम् ॥ (२३।२)

mayopadiṣṭamāsādya vavre nāmnā bhayaṃ patim ||

24.1२४.१

ऋषभं यवनानां त्वां वृणे वीरेप्सितं पतिम् । (२४।१)

ṛṣabhaṃ yavanānāṃ tvāṃ vṛṇe vīrepsitaṃ patim |

24.2२४.२

सङ्कल्पस्त्वयि भूतानां कृतः किल न रिष्यति ॥ (२४।२)

saṅkalpastvayi bhūtānāṃ kṛtaḥ kila na riṣyati ||

25.1२५.१

द्वाविमावनुशोचन्ति बालावसदवग्रहौ । (२५।१)

dvāvimāvanuśocanti bālāvasadavagrahau |

25.2२५.२

यल्लोकशास्त्रोपनतं न राति न तदिच्छति ॥ (२५।२)

yallokaśāstropanataṃ na rāti na tadicchati ||

26.1२६.१

अथो भजस्व मां भद्र भजन्तीं मे दयां कुरु । (२६।१)

atho bhajasva māṃ bhadra bhajantīṃ me dayāṃ kuru |

26.2२६.२

एतावान्पौरुषो धर्मो यदार्ताननुकम्पते ॥ (२६।२)

etāvānpauruṣo dharmo yadārtānanukampate ||

27.1२७.१

कालकन्योदितवचो निशम्य यवनेश्वरः । (२७।१)

kālakanyoditavaco niśamya yavaneśvaraḥ |

27.2२७.२

चिकीर्षुर्देवगुह्यं स सस्मितं तामभाषत ॥ (२७।२)

cikīrṣurdevaguhyaṃ sa sasmitaṃ tāmabhāṣata ||

28.1२८.१

मया निरूपितस्तुभ्यं पतिरात्मसमाधिना । (२८।१)

mayā nirūpitastubhyaṃ patirātmasamādhinā |

28.2२८.२

नाभिनन्दति लोको ऽयं त्वामभद्रामसंमताम् ॥ (२८।२)

nābhinandati loko 'yaṃ tvāmabhadrāmasaṃmatām ||

29.1२९.१

त्वमव्यक्तगतिर्भुङ्क्ष्व लोकं कर्मविनिर्मितम् । (२९।१)

tvamavyaktagatirbhuṅkṣva lokaṃ karmavinirmitam |

29.2२९.२

या हि मे पृतनायुक्ता प्रजानाशं प्रणेष्यसि ॥ (२९।२)

yā hi me pṛtanāyuktā prajānāśaṃ praṇeṣyasi ||

30.1३०.१

प्रज्वारो ऽयं मम भ्राता त्वं च मे भगिनी भव । (३०।१)

prajvāro 'yaṃ mama bhrātā tvaṃ ca me bhaginī bhava |

30.2३०.२

चराम्युभाभ्यां लोके ऽस्मिनव्यक्तो भीमसैनिकः ॥ (३०।२)

carāmyubhābhyāṃ loke 'sminavyakto bhīmasainikaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

BhāgavPur, 4, 27

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit