श्रीब्राह्मण उवाच । (१।१)

सुखम् ऐन्द्रियकं राजन् स्वर्गे नरक एव च । (१।२)

देहिनां यद् यथा दुःखं तस्मान् नेच्छेत तद्बुधः ॥ (१।३)

ग्रासं सुमृष्टं विरसं महान्तं स्तोकम् एव वा । (२।१)

यदृच्छयैवापतितं ग्रसेद् आजगरो ऽक्रियः ॥ (२।२)

शयीताहानि भूरीणि निराहारो ऽनुपक्रमः । (३।१)

यदि नोपनयेद् ग्रासो महाहिर् इव दिष्टभुक् ॥ (३।२)

ओजःसहोबलयुतं बिभ्रद् देहम् अकर्मकम् । (४।१)

शयानो वीतनिद्रश् च नेहेतेन्द्रियवान् अपि ॥ (४।२)

मुनिः प्रसन्नगम्भीरो दुर्विगाह्यो दुरत्ययः । (५।१)

अनन्तपारो ह्य् अक्षोभ्यः स्तिमितोद इवार्णवः ॥ (५।२)

समृद्धकामो हीनो वा नारायणपरो मुनिः । (६।१)

नोत्सर्पेत न शुष्येत सरिद्भिर् इव सागरः ॥ (६।२)

दृष्ट्वा स्त्रियं देवमायां तद्भावैर् अजितेन्द्रियः । (७।१)

प्रलोभितः पतत्य् अन्धे तमस्य् अग्नौ पतंगवत् ॥ (७।२)

योषिद्धिरण्याभरणाम्बरादिद्रव्येषु मायारचितेषु मूढः । (८।१)

प्रलोभितात्मा ह्य् उपभोगबुद्ध्या पतंगवन् नश्यति नष्टदृष्टिः ॥ (८।२)

स्तोकं स्तोकं ग्रसेद् ग्रासं देहो वर्तेत यावता । (९।१)

गृहान् अहिंसन्न् आतिष्ठेद् वृत्तिं माधुकरीं मुनिः ॥ (९।२)

अणुभ्यश् च महद्भ्यश् च शास्त्रेभ्यः कुशलो नरः । (१०।१)

सर्वतः सारम् आदद्यात् पुष्पेभ्य इव षट्पदः ॥ (१०।२)

सायन्तनं श्वस्तनं वा न संगृह्णीत भिक्षितम् । (११।१)

पाणिपात्रोदरामत्रो मक्षिकेव न संग्रही ॥ (११।२)

सायन्तनं श्वस्तनं वा न संगृह्णीत भिक्षुकः । (१२।१)

मक्षिका इव संगृह्णन् सह तेन विनश्यति ॥ (१२।२)

पदापि युवतीं भिक्षुर् न स्पृशेद् दारवीम् अपि । (१३।१)

स्पृशन् करीव बध्येत करिण्या अङ्गसङ्गतः ॥ (१३।२)

नाधिगच्छेत् स्त्रियं प्राज्ञः कर्हिचिन् मृत्युम् आत्मनः । (१४।१)

बलाधिकैः स हन्येत गजैर् अन्यैर् गजो यथा ॥ (१४।२)

न देयं नोपभोग्यं च लुब्धैर् यद् दुःखसंचितम् । (१५।१)

भुङ्क्ते तद् अपि तच् चान्यो मधुहेवार्थविन् मधु ॥ (१५।२)

सुदुःखोपार्जितैर् वित्तैर् आशासानां गृहाशिषः । (१६।१)

मधुहेवाग्रतो भुङ्क्ते यतिर् वै गृहमेधिनाम् ॥ (१६।२)

ग्राम्यगीतं न शृणुयाद् यतिर् वनचरः क्वचित् । (१७।१)

शिक्षेत हरिणाद् बद्धान् मृगयोर् गीतमोहितात् ॥ (१७।२)

नृत्यवादित्रगीतानि जुषन् ग्राम्याणि योषिताम् । (१८।१)

आसां क्रीडनको वश्य ऋष्यशृङ्गो मृगीसुतः ॥ (१८।२)

जिह्वयातिप्रमाथिन्या जनो रसविमोहितः । (१९।१)

मृत्युम् ऋच्छत्य् असद्बुद्धिर् मीनस् तु बडिशैर् यथा ॥ (१९।२)

इन्द्रियाणि जयन्त्य् आशु निराहारा मनीषिणः । (२०।१)

वर्जयित्वा तु रसनं तन् निरन्नस्य वर्धते ॥ (२०।२)

तावज् जितेन्द्रियो न स्याद् विजितान्येन्द्रियः पुमान् । (२१।१)

न जयेद् रसनं यावज् जितं सर्वं जिते रसे ॥ (२१।२)

पिङ्गला नाम वेश्यासीद् विदेहनगरे पुरा । (२२।१)

तस्या मे शिक्षितं किंचिन् निबोध नृपनन्दन ॥ (२२।२)

सा स्वैरिण्य् एकदा कान्तं संकेत उपनेष्यती । (२३।१)

अभूत् काले बहिर् द्वारे बिभ्रती रूपम् उत्तमम् ॥ (२३।२)

मार्ग आगच्छतो वीक्ष्य पुरुषान् पुरुषर्षभ । (२४।१)

तान् शुल्कदान् वित्तवतः कान्तान् मेने ऽर्थकामुकी ॥ (२४।२)

आगतेष्व् अपयातेषु सा संकेतोपजीविनी । (२५।१)

अप्य् अन्यो वित्तवान् को ऽपि माम् उपैष्यति भूरिदः ॥ (२५।२)

एवं दुराशया ध्वस्तनिद्रा द्वार्य् अवलम्बती । (२६।१)

निर्गच्छन्ती प्रविशती निशीथं समपद्यत ॥ (२६।२)

तस्या वित्ताशया शुष्यद्वक्त्राया दीनचेतसः । (२७।१)

निर्वेदः परमो जज्ञे चिन्ताहेतुः सुखावहः ॥ (२७।२)

तस्या निर्विण्णचित्ताया गीतं शृणु यथा मम । (२८।१)

निर्वेद आशापाशानां पुरुषस्य यथा ह्य् असिः ॥ (२८।२)

न ह्य् अङ्गाजातनिर्वेदो देहबन्धं जिहासति । (२९।१)

यथा विज्ञानरहितो मनुजो ममतां नृप ॥ (२९।२)

पिङ्गलोवाच । (३०।१)

अहो मे मोहविततिं पश्यताविजितात्मनः । (३०।२)

या कान्ताद् असतः कामं कामये येन बालिशा ॥ (३०।३)

सन्तं समीपे रमणं रतिप्रदं वित्तप्रदं नित्यम् इमं विहाय । (३१।१)

अकामदं दुःखभयाधिशोकमोहप्रदं तुच्छम् अहं भजे ऽज्ञा ॥ (३१।२)

अहो मयात्मा परितापितो वृथा सांकेत्यवृत्त्यातिविगर्ह्यवार्त्तया । (३२।१)

स्त्रैणान् नराद् यार्थतृषो ऽनुशोच्यात् क्रीतेन वित्तं रतिम् आत्मनेच्छती ॥ (३२।२)

यद् अस्थिभिर् निर्मितवंशवंस्यस्थूणं त्वचा रोमनखैः पिनद्धम् । (३३।१)

क्षरन्नवद्वारम् अगारम् एतद् विण्मूत्रपूर्णं मद् उपैति कान्या ॥ (३३।२)

विदेहानां पुरे ह्य् अस्मिन्न् अहम् एकैव मूढधीः । (३४।१)

यान्यम् इच्छन्त्य् असत्य् अस्माद् आत्मदात् कामम् अच्युतात् ॥ (३४।२)

सुहृत् प्रेष्ठतमो नाथ आत्मा चायं शरीरिणाम् । (३५।१)

तं विक्रीयात्मनैवाहं रमे ऽनेन यथा रमा ॥ (३५।२)

कियत् प्रियं ते व्यभजन् कामा ये कामदा नराः । (३६।१)

आद्यन्तवन्तो भार्याया देवा वा कालविद्रुताः ॥ (३६।२)

नूनं मे भगवान् प्रीतो विष्णुः केनापि कर्मणा । (३७।१)

निर्वेदो ऽयं दुराशाया यन् मे जातः सुखावहः ॥ (३७।२)

मैवं स्युर् मन्दभाग्यायाः क्लेशा निर्वेदहेतवः । (३८।१)

येनानुबन्धं निर्हृत्य पुरुषः शमम् ऋच्छति ॥ (३८।२)

तेनोपकृतम् आदाय शिरसा ग्राम्यसङ्गताः । (३९।१)

त्यक्त्वा दुराशाः शरणं व्रजामि तम् अधीश्वरम् ॥ (३९।२)

संतुष्टा श्रद्दधत्य् एतद् यथालाभेन जीवती । (४०।१)

विहराम्य् अमुनैवाहम् आत्मना रमणेन वै ॥ (४०।२)

संसारकूपे पतितं विषयैर् मुषितेक्षणम् । (४१।१)

ग्रस्तं कालाहिनात्मानं को ऽन्यस् त्रातुम् अधीश्वरः ॥ (४१।२)

आत्मैव ह्य् आत्मनो गोप्ता निर्विद्येत यदाखिलात् । (४२।१)

अप्रमत्त इदं पश्येद् ग्रस्तं कालाहिना जगत् ॥ (४२।२)

श्रीब्राह्मण उवाच । (४३।१)

एवं व्यवसितमतिर् दुराशां कान्ततर्षजाम् । (४३।२)

छित्त्वोपशमम् आस्थाय शय्याम् उपविवेश सा ॥ (४३।३)

आशा हि परमं दुःखं नैराश्यं परमं सुखम् । (४४।१)

यथा संछिद्य कान्ताशां सुखं सुष्वाप पिङ्गला ॥ (४४।२)