मैत्रेय उवाच । (१।१)

अथ देवगणाः सर्वे रुद्रानीकैः पराजिताः । (१।२)

शूलपट्टिशनिस्त्रिंशगदापरिघमुद्गरैः ॥ (१।३)

संछिन्नभिन्नसर्वाङ्गाः सर्त्विक्सभ्या भयाकुलाः । (२।१)

स्वयम्भुवे नमस्कृत्य कार्त्स्न्येनैतन् न्यवेदयन् ॥ (२।२)

उपलभ्य पुरैवैतद् भगवान् अब्जसंभवः । (३।१)

नारायणश् च विश्वात्मा न कस्याध्वरम् ईयतुः ॥ (३।२)

तद् आकर्ण्य विभुः प्राह तेजीयसि कृतागसि । (४।१)

क्षेमाय तत्र सा भूयान् न प्रायेण बुभूषताम् ॥ (४।२)

अथापि यूयं कृतकिल्बिषा भवं ये बर्हिषो भागभाजं परादुः । (५।१)

प्रसादयध्वं परिशुद्धचेतसा क्षिप्रप्रसादं प्रगृहीताङ्घ्रिपद्मम् ॥ (५।२)

आशासाना जीवितम् अध्वरस्य लोकः सपालः कुपिते न यस्मिन् । (६।१)

तम् आशु देवं प्रियया विहीनं क्षमापयध्वं हृदि विद्धं दुरुक्तैः ॥ (६।२)

नाहं न यज्ञो न च यूयम् अन्ये ये देहभाजो मुनयश् च तत्त्वम् । (७।१)

विदुः प्रमाणं बलवीर्ययोर् वा यस्यात्मतन्त्रस्य क उपायं विधित्सेत् ॥ (७।२)

स इत्थम् आदिश्य सुरान् अजस् तु तैः समन्वितः पितृभिः सप्रजेशैः । (८।१)

ययौ स्वधिष्ण्यान् निलयं पुरद्विषः कैलासम् अद्रिप्रवरं प्रियं प्रभोः ॥ (८।२)

जन्मौषधितपोमन्त्रयोगसिद्धैर् नरेतरैः । (९।१)

जुष्टं किन्नरगन्धर्वैर् अप्सरोभिर् वृतं सदा ॥ (९।२)

नानामणिमयैः शृङ्गैर् नानाधातुविचित्रितैः । (१०।१)

नानाद्रुमलतागुल्मैर् नानामृगगणावृतैः ॥ (१०।२)

नानामलप्रस्रवणैर् नानाकन्दरसानुभिः । (११।१)

रमणं विहरन्तीनां रमणैः सिद्धयोषिताम् ॥ (११।२)

मयूरकेकाभिरुतं मदान्धालिविमूर्छितम् । (१२।१)

प्लावितै रक्तकण्ठानां कूजितैश् च पतत्रिणाम् ॥ (१२।२)

आह्वयन्तम् इवोद्धस्तैर् द्विजान् कामदुघैर् द्रुमैः । (१३।१)

व्रजन्तम् इव मातङ्गैर् गृणन्तम् इव निर्झरैः ॥ (१३।२)

मन्दारैः पारिजातैश् च सरलैश् चोपशोभितम् । (१४।१)

तमालैः शालतालैश् च कोविदारासनार्जुनैः ॥ (१४।२)

चूतैः कदम्बैर् नीपैश् च नागपुन्नागचम्पकैः । (१५।१)

पाटलाशोकबकुलैः कुन्दैः कुरबकैर् अपि ॥ (१५।२)

स्वर्णार्णशतपत्रैश् च वररेणुकजातिभिः । (१६।१)

कुब्जकैर् मल्लिकाभिश् च माधवीभिश् च मण्डितम् ॥ (१६।२)

पनसोदुम्बराश्वत्थप्लक्षन्यग्रोधहिङ्गुभिः । (१७।१)

भूर्जैर् ओषधिभिः पूगै राजपूगैश् च जम्बुभिः ॥ (१७।२)

खर्जूराम्रातकाम्राद्यैः प्रियालमधुकेङ्गुदैः । (१८।१)

द्रुमजातिभिर् अन्यैश् च राजितं वेणुकीचकैः ॥ (१८।२)

कुमुदोत्पलकह्लारशतपत्रवनर्द्धिभिः । (१९।१)

नलिनीषु कलं कूजत्खगवृन्दोपशोभितम् ॥ (१९।२)

मृगैः शाखामृगैः क्रोडैर् मृगेन्द्रैर् ऋक्षशल्यकैः । (२०।१)

गवयैः शरभैर् व्याघ्रै रुरुभिर् महिषादिभिः ॥ (२०।२)

कर्णान्त्रैकपदाश्वास्यैर् निर्जुष्टं वृकनाभिभिः । (२१।१)

कदलीखण्डसंरुद्धनलिनीपुलिनश्रियम् ॥ (२१।२)

पर्यस्तं नन्दया सत्याः स्नानपुण्यतरोदया । (२२।१)

विलोक्य भूतेशगिरिं विबुधा विस्मयं ययुः ॥ (२२।२)

ददृशुस् तत्र ते रम्याम् अलकां नाम वै पुरीम् । (२३।१)

वनं सौगन्धिकं चापि यत्र तन्नाम पङ्कजम् ॥ (२३।२)

नन्दा चालकनन्दा च सरितौ बाह्यतः पुरः । (२४।१)

तीर्थपादपदाम्भोजरजसातीव पावने ॥ (२४।२)

ययोः सुरस्त्रियः क्षत्तर् अवरुह्य स्वधिष्ण्यतः । (२५।१)

क्रीडन्ति पुंसः सिञ्चन्त्यो विगाह्य रतिकर्शिताः ॥ (२५।२)

ययोस् तत्स्नानविभ्रष्टनवकुङ्कुमपिञ्जरम् । (२६।१)

वितृषो ऽपि पिबन्त्य् अम्भः पाययन्तो गजा गजीः ॥ (२६।२)

तारहेममहारत्नविमानशतसंकुलाम् । (२७।१)

जुष्टां पुण्यजनस्त्रीभिर् यथा खं सतडिद्घनम् ॥ (२७।२)

हित्वा यक्षेश्वरपुरीं वनं सौगन्धिकं च तत् । (२८।१)

द्रुमैः कामदुघैर् हृद्यं चित्रमाल्यफलच्छदैः ॥ (२८।२)

रक्तकण्ठखगानीकस्वरमण्डितषट्पदम् । (२९।१)

कलहंसकुलप्रेष्ठं खरदण्डजलाशयम् ॥ (२९।२)

वनकुञ्जरसंघृष्टहरिचन्दनवायुना । (३०।१)

अधि पुण्यजनस्त्रीणां मुहुर् उन्मथयन् मनः ॥ (३०।२)

वैदूर्यकृतसोपाना वाप्य उत्पलमालिनीः । (३१।१)

प्राप्तं किम्पुरुषैर् दृष्ट्वा त आराद् ददृशुर् वटम् ॥ (३१।२)

स योजनशतोत्सेधः पादोनविटपायतः । (३२।१)

पर्यक्कृताचलछायो निर्नीडस् तापवर्जितः ॥ (३२।२)

तस्मिन् महायोगमये मुमुक्षुशरणे सुराः । (३३।१)

ददृशुः शिवम् आसीनं त्यक्तामर्षम् इवान्तकम् ॥ (३३।२)

सनन्दनाद्यैर् महासिद्धैः शान्तैः संशान्तविग्रहम् । (३४।१)

उपास्यमानं सख्या च भर्त्रा गुह्यकरक्षसाम् ॥ (३४।२)

विद्यातपोयोगपथम् आस्थितं तम् अधीश्वरम् । (३५।१)

चरन्तं विश्वसुहृदं वात्सल्याल्लोकमङ्गलम् ॥ (३५।२)

लिङ्गं च तापसाभीष्टं भस्मदण्डजटाजिनम् । (३६।१)

अङ्गेन सन्ध्याभ्ररुचा चन्द्रलेखां च बिभ्रतम् ॥ (३६।२)

उपविष्टं दर्भमय्यां बृस्यां ब्रह्म सनातनम् । (३७।१)

नारदाय प्रवोचन्तं पृच्छते शृण्वतां सताम् ॥ (३७।२)

कृत्वोरौ दक्षिणे सव्यं पादपद्मं च जानुनि । (३८।१)

बाहुं प्रकोष्ठे ऽक्षमालाम् आसीनं तर्कमुद्रया ॥ (३८।२)

तं ब्रह्मनिर्वाणसमाधिम् आश्रितं व्युपाश्रितं गिरिशं योगकक्षाम् । (३९।१)

सलोकपाला मुनयो मनूनाम् आद्यं मनुं प्राञ्जलयः प्रणेमुः ॥ (३९।२)

स तूपलभ्यागतम् आत्मयोनिं सुरासुरेशैर् अभिवन्दिताङ्घ्रिः । (४०।१)

उत्थाय चक्रे शिरसाभिवन्दनम् अर्हत्तमः कस्य यथैव विष्णुः ॥ (४०।२)

तथापरे सिद्धगणा महर्षिभिर् ये वै समन्ताद् अनु नीललोहितम् । (४१।१)

नमस्कृतः प्राह शशाङ्कशेखरं कृतप्रणामं प्रहसन्न् इवात्मभूः ॥ (४१।२)

ब्रह्मोवाच । (४२।१)

आने त्वाम् ईशं विश्वस्य जगतो योनिबीजयोः । (४२।२)

शक्तेः शिवस्य च परं यत् तद् ब्रह्मा निरन्तरम् ॥ (४२।३)

त्वम् एव भगवन्न् एतच्छिवशक्त्योः स्वरूपयोः । (४३।१)

विश्वं सृजसि पास्य् अत्सि क्रीडन्न् ऊर्णपटो यथा ॥ (४३।२)

त्वम् एव धर्मार्थदुघाभिपत्तये दक्षेण सूत्रेण ससर्जिथाध्वरम् । (४४।१)

त्वयैव लोके ऽवसिताश् च सेतवो यान् ब्राह्मणाः श्रद्दधते धृतव्रताः ॥ (४४।२)

त्वं कर्मणां मङ्गल मङ्गलानां कर्तुः स्वलोकं तनुषे स्वः परं वा । (४५।१)

अमङ्गलानां च तमिस्रम् उल्बणं विपर्ययः केन तद् एव कस्यचित् ॥ (४५।२)

न वै सतां त्वच्चरणार्पितात्मनां भूतेषु सर्वेष्व् अभिपश्यतां तव । (४६।१)

भूतानि चात्मन्य् अपृथग्दिदृक्षतां प्रायेण रोषो ऽभिभवेद् यथा पशुम् ॥ (४६।२)

पृथग्धियः कर्मदृशो दुराशयाः परोदयेनार्पितहृद्रुजो ऽनिशम् । (४७।१)

परान् दुरुक्तैर् वितुदन्त्य् अरुन्तुदास् तान् मावधीद् दैववधान् भवद्विधः ॥ (४७।२)

यस्मिन् यदा पुष्करनाभमायया दुरन्तया स्पृष्टधियः पृथग्दृशः । (४८।१)

कुर्वन्ति तत्र ह्य् अनुकम्पया कृपां न साधवो दैवबलात् कृते क्रमम् ॥ (४८।२)

भवांस् तु पुंसः परमस्य मायया दुरन्तयास्पृष्टमतिः समस्तदृक् । (४९।१)

तया हतात्मस्व् अनुकर्मचेतःस्व् अनुग्रहं कर्तुम् इहार्हसि प्रभो ॥ (४९।२)

कुर्व् अध्वरस्योद्धरणं हतस्य भोः त्वयासमाप्तस्य मनो प्रजापतेः । (५०।१)

न यत्र भागं तव भागिनो ददुः कुयाजिनो येन मखो निनीयते ॥ (५०।२)

जीवताद् यजमानो ऽयं प्रपद्येताक्षिणी भगः । (५१।१)

भृगोः श्मश्रूणि रोहन्तु पूष्णो दन्ताश् च पूर्ववत् ॥ (५१।२)

देवानां भग्नगात्राणाम् ऋत्विजां चायुधाश्मभिः । (५२।१)

भवतानुगृहीतानाम् आशु मन्यो ऽस्त्व् अनातुरम् ॥ (५२।२)

एष ते रुद्र भागो ऽस्तु यदुच्छिष्टो ऽध्वरस्य वै । (५३।१)

यज्ञस् ते रुद्र भागेन कल्पताम् अद्य यज्ञहन् ॥ (५३।२)