BhāgavPur, 1, 13
Select a line for its word-by-word analysis.
विदुरस्तीर्थयात्रायां मैत्रेयादात्मनो गतिम् । (१।२)
vidurastīrthayātrāyāṃ maitreyādātmano gatim |
ज्ञात्वागाद्धास्तिनपुरं तयावाप्तविवित्सितः ॥ (१।३)
jñātvāgāddhāstinapuraṃ tayāvāptavivitsitaḥ ||
यावतः कृतवान् प्रश्नान् क्षत्ता कौषारवाग्रतः । (२।१)
yāvataḥ kṛtavān praśnān kṣattā kauṣāravāgrataḥ |
तं बन्धुम् आगतं दृष्ट्वा धर्मपुत्रः सहानुजः । (३।१)
taṃ bandhum āgataṃ dṛṣṭvā dharmaputraḥ sahānujaḥ |
धृतराष्ट्रो युयुत्सुश्च सूतः शारद्वतः पृथा ॥ (३।२)
dhṛtarāṣṭro yuyutsuśca sūtaḥ śāradvataḥ pṛthā ||
गान्धारी द्रौपदी ब्रह्मन् सुभद्रा चोत्तरा कृपी । (४।१)
gāndhārī draupadī brahman subhadrā cottarā kṛpī |
अन्याश्च जामयः पाण्डोर्ज्ञातयः ससुताः स्त्रियः ॥ (४।२)
anyāśca jāmayaḥ pāṇḍorjñātayaḥ sasutāḥ striyaḥ ||
प्रत्युज्जग्मुः प्रहर्षेण प्राणं तन्व इवागतम् । (५।१)
pratyujjagmuḥ praharṣeṇa prāṇaṃ tanva ivāgatam |
मुमुचुः प्रेमबाष्पौघं विरहौत्कण्ठ्यकातराः । (६।१)
mumucuḥ premabāṣpaughaṃ virahautkaṇṭhyakātarāḥ |
तं भुक्तवन्तं विश्रान्तम् आसीनं सुखम् आसने । (७।१)
taṃ bhuktavantaṃ viśrāntam āsīnaṃ sukham āsane |
प्रश्रयावनतो राजा प्राह तेषां च शृण्वताम् ॥ (७।२)
praśrayāvanato rājā prāha teṣāṃ ca śṛṇvatām ||
विपद्गणाद्विषाग्न्यादेर्मोचिता यत् समातृकाः ॥ (८।३)
vipadgaṇādviṣāgnyādermocitā yat samātṛkāḥ ||
कया वृत्त्या वर्तितं वश्चरद्भिः क्षितिमण्डलम् । (९।१)
kayā vṛttyā vartitaṃ vaścaradbhiḥ kṣitimaṇḍalam |
भवद्विधा भागवतास्तीर्थभूताः स्वयं विभो । (१०।१)
bhavadvidhā bhāgavatāstīrthabhūtāḥ svayaṃ vibho |
तीर्थीकुर्वन्ति तीर्थानि स्वान्तःस्थेन गदाभृता ॥ (१०।२)
tīrthīkurvanti tīrthāni svāntaḥsthena gadābhṛtā ||
दृष्टाः श्रुता वा यदवः स्वपुर्यां सुखम् आसते ॥ (११।२)
dṛṣṭāḥ śrutā vā yadavaḥ svapuryāṃ sukham āsate ||
इत्युक्तो धर्मराजेन सर्वं तत् समवर्णयत् । (१२।१)
ityukto dharmarājena sarvaṃ tat samavarṇayat |
नन्वप्रियं दुर्विषहं नृणां स्वयम् उपस्थितम् । (१३।१)
nanvapriyaṃ durviṣahaṃ nṛṇāṃ svayam upasthitam |
नावेदयत् सकरुणो दुःखितान् द्रष्टुम् अक्षमः ॥ (१३।२)
nāvedayat sakaruṇo duḥkhitān draṣṭum akṣamaḥ ||
कंचित् कालम् अथावात्सीत् सत्कृतो देववत् सुखम् । (१४।१)
kaṃcit kālam athāvātsīt satkṛto devavat sukham |
भ्रातुर्ज्येष्ठस्य श्रेयस्कृत् सर्वेषां सुखम् आवहन् ॥ (१४।२)
bhrāturjyeṣṭhasya śreyaskṛt sarveṣāṃ sukham āvahan ||
यावद्दधार शूद्रत्वं शापाद्वर्षशतं यमः ॥ (१५।२)
yāvaddadhāra śūdratvaṃ śāpādvarṣaśataṃ yamaḥ ||
युधिष्ठिरो लब्धराज्यो दृष्ट्वा पौत्रं कुलंधरम् । (१६।१)
yudhiṣṭhiro labdharājyo dṛṣṭvā pautraṃ kulaṃdharam |
भ्रातृभिर्लोकपालाभैर्मुमुदे परया श्रिया ॥ (१६।२)
bhrātṛbhirlokapālābhairmumude parayā śriyā ||
राजन् निर्गम्यतां शीघ्रं पश्येदं भयम् आगतम् ॥ (१८।२)
rājan nirgamyatāṃ śīghraṃ paśyedaṃ bhayam āgatam ||
प्रतिक्रिया न यस्येह कुतश्चित् कर्हिचित् प्रभो । (१९।१)
pratikriyā na yasyeha kutaścit karhicit prabho |
येन चैवाभिपन्नो ऽयं प्राणैः प्रियतमैरपि । (२०।१)
yena caivābhipanno 'yaṃ prāṇaiḥ priyatamairapi |
जनः सद्यो वियुज्येत किम् उतान्यैर्धनादिभिः ॥ (२०।२)
janaḥ sadyo viyujyeta kim utānyairdhanādibhiḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.