मैत्रेय उवाच । (१।१)

एवम् आविष्कृताशेषगुणकर्मोदयो मुनिम् । (१।२)

सव्रीड इव तं सम्राड् उपारतम् उवाच ह ॥ (१।३)

मनुर् उवाच । (२।१)

ब्रह्मासृजत् स्वमुखतो युष्मान् आत्मपरीप्सया । (२।२)

छन्दोमयस् तपोविद्यायोगयुक्तान् अलम्पटान् ॥ (२।३)

तत्त्राणायासृजच् चास्मान् दोःसहस्रात् सहस्रपात् । (३।१)

हृदयं तस्य हि ब्रह्म क्षत्रम् अङ्गं प्रचक्षते ॥ (३।२)

अतो ह्य् अन्योन्यम् आत्मानं ब्रह्म क्षत्रं च रक्षतः । (४।१)

रक्षति स्माव्ययो देवः स यः सदसदात्मकः ॥ (४।२)

तव संदर्शनाद् एव छिन्ना मे सर्वसंशयाः । (५।१)

यत् स्वयं भगवान् प्रीत्या धर्मम् आह रिरक्षिषोः ॥ (५।२)

दिष्ट्या मे भगवान् दृष्टो दुर्दर्शो यो ऽकृतात्मनाम् । (६।१)

दिष्ट्या पादरजः स्पृष्टं शीर्ष्णा मे भवतः शिवम् ॥ (६।२)

दिष्ट्या त्वयानुशिष्टो ऽहं कृतश् चानुग्रहो महान् । (७।१)

अपावृतैः कर्णरन्ध्रैर् जुष्टा दिष्ट्योशतीर् गिरः ॥ (७।२)

स भवान् दुहितृस्नेहपरिक्लिष्टात्मनो मम । (८।१)

श्रोतुम् अर्हसि दीनस्य श्रावितं कृपया मुने ॥ (८।२)

प्रियव्रतोत्तानपदोः स्वसेयं दुहिता मम । (९।१)

अन्विच्छति पतिं युक्तं वयःशीलगुणादिभिः ॥ (९।२)

यदा तु भवतः शीलश्रुतरूपवयोगुणान् । (१०।१)

अशृणोन् नारदाद् एषा त्वय्य् आसीत् कृतनिश्चया ॥ (१०।२)

तत् प्रतीच्छ द्विजाग्र्येमां श्रद्धयोपहृतां मया । (११।१)

सर्वात्मनानुरूपां ते गृहमेधिषु कर्मसु ॥ (११।२)

उद्यतस्य हि कामस्य प्रतिवादो न शस्यते । (१२।१)

अपि निर्मुक्तसङ्गस्य कामरक्तस्य किं पुनः ॥ (१२।२)

य उद्यतम् अनादृत्य कीनाशम् अभियाचते । (१३।१)

क्षीयते तद्यशः स्फीतं मानश् चावज्ञया हतः ॥ (१३।२)

अहं त्वाशृणवं विद्वन् विवाहार्थं समुद्यतम् । (१४।१)

अतस् त्वम् उपकुर्वाणः प्रत्तां प्रतिगृहाण मे ॥ (१४।२)

ऋषिर् उवाच । (१५।१)

बाढम् उद्वोढुकामो ऽहम् अप्रत्ता च तवात्मजा । (१५।२)

आवयोर् अनुरूपो ऽसाव् आद्यो वैवाहिको विधिः ॥ (१५।३)

कामः स भूयान् नरदेव ते ऽस्याः पुत्र्याः समाम्नायविधौ प्रतीतः । (१६।१)

क एव ते तनयां नाद्रियेत स्वयैव कान्त्या क्षिपतीम् इव श्रियम् ॥ (१६।२)

यां हर्म्यपृष्ठे क्वणदङ्घ्रिशोभां विक्रीडतीं कन्दुकविह्वलाक्षीम् । (१७।१)

विश्वावसुर् न्यपतत् स्वाद् विमानाद् विलोक्य सम्मोहविमूढचेताः ॥ (१७।२)

तां प्रार्थयन्तीं ललनाललामम् असेवितश्रीचरणैर् अदृष्टाम् । (१८।१)

वत्सां मनोर् उच्चपदः स्वसारं को नानुमन्येत बुधो ऽभियाताम् ॥ (१८।२)

अतो भजिष्ये समयेन साध्वीं यावत् तेजो बिभृयाद् आत्मनो मे । (१९।१)

अतो धर्मान् पारमहंस्यमुख्यान् शुक्लप्रोक्तान् बहु मन्ये ऽविहिंस्रान् ॥ (१९।२)

यतो ऽभवद् विश्वम् इदं विचित्रं संस्थास्यते यत्र च वावतिष्ठते । (२०।१)

प्रजापतीनां पतिर् एष मह्यं परं प्रमाणं भगवान् अनन्तः ॥ (२०।२)

मैत्रेय उवाच । (२१।१)

स उग्रधन्वन्न् इयद् एवाबभाषे आसीच् च तूष्णीम् अरविन्दनाभम् । (२१।२)

धियोपगृह्णन् स्मितशोभितेन मुखेन चेतो लुलुभे देवहूत्याः ॥ (२१।३)

सो ऽनु ज्ञात्वा व्यवसितं महिष्या दुहितुः स्फुटम् । (२२।१)

तस्मै गुणगणाढ्याय ददौ तुल्यां प्रहर्षितः ॥ (२२।२)

शतरूपा महाराज्ञी पारिबर्हान् महाधनान् । (२३।१)

दम्पत्योः पर्यदात् प्रीत्या भूषावासः परिच्छदान् ॥ (२३।२)

प्रत्तां दुहितरं सम्राट् सदृक्षाय गतव्यथः । (२४।१)

उपगुह्य च बाहुभ्याम् औत्कण्ठ्योन्मथिताशयः ॥ (२४।२)

अशक्नुवंस् तद्विरहं मुञ्चन् बाष्पकलां मुहुः । (२५।१)

आसिञ्चद् अम्ब वत्सेति नेत्रोदैर् दुहितुः शिखाः ॥ (२५।२)

आमन्त्र्य तं मुनिवरम् अनुज्ञातः सहानुगः । (२६।१)

प्रतस्थे रथम् आरुह्य सभार्यः स्वपुरं नृपः ॥ (२६।२)

उभयोर् ऋषिकुल्यायाः सरस्वत्याः सुरोधसोः । (२७।१)

ऋषीणाम् उपशान्तानां पश्यन्न् आश्रमसम्पदः ॥ (२७।२)

तम् आयान्तम् अभिप्रेत्य ब्रह्मावर्तात् प्रजाः पतिम् । (२८।१)

गीतसंस्तुतिवादित्रैः प्रत्युदीयुः प्रहर्षिताः ॥ (२८।२)

बर्हिष्मती नाम पुरी सर्वसम्पत्समन्विता । (२९।१)

न्यपतन् यत्र रोमाणि यज्ञस्याङ्गं विधुन्वतः ॥ (२९।२)

कुशाः काशास् त एवासन् शश्वद्धरितवर्चसः । (३०।१)

ऋषयो यैः पराभाव्य यज्ञघ्नान् यज्ञम् ईजिरे ॥ (३०।२)

कुशकाशमयं बर्हिर् आस्तीर्य भगवान् मनुः । (३१।१)

अयजद् यज्ञपुरुषं लब्धा स्थानं यतो भुवम् ॥ (३१।२)

बर्हिष्मतीं नाम विभुर् यां निर्विश्य समावसत् । (३२।१)

तस्यां प्रविष्टो भवनं तापत्रयविनाशनम् ॥ (३२।२)

सभार्यः सप्रजः कामान् बुभुजे ऽन्याविरोधतः । (३३।१)

संगीयमानसत्कीर्तिः शस्त्रीभिः सुरगायकैः । (३३।२)

प्रत्यूषेष्व् अनुबद्धेन हृदा शृण्वन् हरेः कथाः ॥ (३३।३)

निष्णातं योगमायासु मुनिं स्वायम्भुवं मनुम् । (३४।१)

यद् आभ्रंशयितुं भोगा न शेकुर् भगवत्परम् ॥ (३४।२)

अयातयामास् तस्यासन् यामाः स्वान्तरयापनाः । (३५।१)

शृण्वतो ध्यायतो विष्णोः कुर्वतो ब्रुवतः कथाः ॥ (३५।२)

स एवं स्वान्तरं निन्ये युगानाम् एकसप्ततिम् । (३६।१)

वासुदेवप्रसङ्गेन परिभूतगतित्रयः ॥ (३६।२)

शारीरा मानसा दिव्या वैयासे ये च मानुषाः । (३७।१)

भौतिकाश् च कथं क्लेशा बाधन्ते हरिसंश्रयम् ॥ (३७।२)

यः पृष्टो मुनिभिः प्राह धर्मान् नानाविधान् शुभान् । (३८।१)

नृणां वर्णाश्रमाणां च सर्वभूतहितः सदा ॥ (३८।२)

एतत् त आदिराजस्य मनोश् चरितम् अद्भुतम् । (३९।१)

वर्णितं वर्णनीयस्य तदपत्योदयं शृणु ॥ (३९।२)