BhāgavPur, 4, 10
Select a line for its word-by-word analysis.
इलायामपि भार्यायां वायोः पुत्र्यां महाबलः । (२।१)
ilāyāmapi bhāryāyāṃ vāyoḥ putryāṃ mahābalaḥ |
ध्रुवो भ्रातृवधं श्रुत्वा कोपामर्षशुचार्पितः । (४।१)
dhruvo bhrātṛvadhaṃ śrutvā kopāmarṣaśucārpitaḥ |
जैत्रं स्यन्दनमास्थाय गतः पुण्यजनालयम् ॥ (४।२)
jaitraṃ syandanamāsthāya gataḥ puṇyajanālayam ||
ददर्श हिमवद्द्रोण्यां पुरीं गुह्यकसङ्कुलाम् ॥ (५।२)
dadarśa himavaddroṇyāṃ purīṃ guhyakasaṅkulām ||
दध्मौ शङ्खं बृहद्बाहुः खं दिशश्चानुनादयन् । (६।१)
dadhmau śaṅkhaṃ bṛhadbāhuḥ khaṃ diśaścānunādayan |
येनोद्विग्नदृशः क्षत्तरुपदेव्यो ऽत्रसन्भृशम् ॥ (६।२)
yenodvignadṛśaḥ kṣattarupadevyo 'trasanbhṛśam ||
एकैकं युगपत् सर्वानहन्बाणैस्त्रिभिस्त्रिभिः ॥ (८।२)
ekaikaṃ yugapat sarvānahanbāṇaistribhistribhiḥ ||
ते ऽपि चामुममृष्यन्तः पादस्पर्शमिवोरगाः । (१०।१)
te 'pi cāmumamṛṣyantaḥ pādasparśamivoragāḥ |
शरैरविध्यन्युगपद्द्विगुणं प्रचिकीर्षवः ॥ (१०।२)
śarairavidhyanyugapaddviguṇaṃ pracikīrṣavaḥ ||
ततः परिघनिस्त्रिंशैः प्रासशूलपरश्वधैः । (११।१)
tataḥ parighanistriṃśaiḥ prāsaśūlaparaśvadhaiḥ |
शक्त्यृष्टिभिर्भुशुण्डीभिश्चित्रवाजैः शरैरपि ॥ (११।२)
śaktyṛṣṭibhirbhuśuṇḍībhiścitravājaiḥ śarairapi ||
इच्छन्तस्तत् प्रतीकर्तुमयुतानां त्रयोदश ॥ (१२।२)
icchantastat pratīkartumayutānāṃ trayodaśa ||
हाहाकारस्तदैवासीत् सिद्धानां दिवि पश्यताम् । (१४।१)
hāhākārastadaivāsīt siddhānāṃ divi paśyatām |
हतो ऽयं मानवः सूर्यो मग्नः पुण्यजनार्णवे ॥ (१४।२)
hato 'yaṃ mānavaḥ sūryo magnaḥ puṇyajanārṇave ||
धनुर्विस्फूर्जयन्दिव्यं द्विषतां खेदमुद्वहन् । (१६।१)
dhanurvisphūrjayandivyaṃ dviṣatāṃ khedamudvahan |
अस्त्रौघं व्यधमद्बाणैर्घनानीकमिवानिलः ॥ (१६।२)
astraughaṃ vyadhamadbāṇairghanānīkamivānilaḥ ||
तस्य ते चापनिर्मुक्ता भित्त्वा वर्माणि रक्षसाम् । (१७।१)
tasya te cāpanirmuktā bhittvā varmāṇi rakṣasām |
भल्लैः संछिद्यमानानां शिरोभिश्चारुकुण्डलैः । (१८।१)
bhallaiḥ saṃchidyamānānāṃ śirobhiścārukuṇḍalaiḥ |
ऊरुभिर्हेमतालाभैर् दोर्भिर् वलयवल्गुभिः ॥ (१८।२)
ūrubhirhematālābhair dorbhir valayavalgubhiḥ ||
हतावशिष्टा इतरे रणाजिराद्रक्षोगणाः क्षत्रियवर्यसायकैः । (२०।१)
hatāvaśiṣṭā itare raṇājirādrakṣogaṇāḥ kṣatriyavaryasāyakaiḥ |
प्रायो विवृक्णावयवा विदुद्रुवुर्मृगेन्द्रविक्रीडितयूथपा इव ॥ (२०।२)
prāyo vivṛkṇāvayavā vidudruvurmṛgendravikrīḍitayūthapā iva ||
अपश्यमानः स तदाततायिनं महामृधे कंचन मानवोत्तमः । (२१।१)
apaśyamānaḥ sa tadātatāyinaṃ mahāmṛdhe kaṃcana mānavottamaḥ |
पुरीं दिदृक्षन्नपि नाविशद्द्विषां न मायिनां वेद चिकीर्षितं जनः ॥ (२१।२)
purīṃ didṛkṣannapi nāviśaddviṣāṃ na māyināṃ veda cikīrṣitaṃ janaḥ ||
इति ब्रुवंश्चित्ररथः स्वसारथिं यत्तः परेषां प्रतियोगशङ्कितः । (२२।१)
iti bruvaṃścitrarathaḥ svasārathiṃ yattaḥ pareṣāṃ pratiyogaśaṅkitaḥ |
शुश्राव शब्दं जलधेरिवेरितं नभस्वतो दिक्षु रजो ऽन्वदृश्यत ॥ (२२।२)
śuśrāva śabdaṃ jaladheriveritaṃ nabhasvato dikṣu rajo 'nvadṛśyata ||
विस्फुरत्तडिता दिक्षु त्रासयत्स्तनयित्नुना ॥ (२३।२)
visphurattaḍitā dikṣu trāsayatstanayitnunā ||
निपेतुर्गगनादस्य कबन्धान्य् अग्रतो ऽनघ ॥ (२४।२)
nipeturgaganādasya kabandhāny agrato 'nagha ||
ततः खे ऽदृश्यत गिरिर्निपेतुः सर्वतोदिशम् । (२५।१)
tataḥ khe 'dṛśyata girirnipetuḥ sarvatodiśam |
अहयो ऽशनिनिःश्वासा वमन्तो ऽग्निं रुषाक्षिभिः । (२६।१)
ahayo 'śaniniḥśvāsā vamanto 'gniṃ ruṣākṣibhiḥ |
अभ्यधावन्गजा मत्ताः सिंहव्याघ्राश्च यूथशः ॥ (२६।२)
abhyadhāvangajā mattāḥ siṃhavyāghrāśca yūthaśaḥ ||
समुद्र ऊर्मिभिर्भीमः प्लावयन्सर्वतो भुवम् । (२७।१)
samudra ūrmibhirbhīmaḥ plāvayansarvato bhuvam |
एवंविधान्य् अनेकानि त्रासनान्य् अमनस्विनाम् । (२८।१)
evaṃvidhāny anekāni trāsanāny amanasvinām |
ध्रुवे प्रयुक्तामसुरैस्तां मायामतिदुस्तराम् । (२९।१)
dhruve prayuktāmasuraistāṃ māyāmatidustarām |
औत्तानपाद भगवांस्तव शार्ङ्गधन्वा देवः क्षिणोत्ववनतार्तिहरो विपक्षान् । (३०।२)
auttānapāda bhagavāṃstava śārṅgadhanvā devaḥ kṣiṇotvavanatārtiharo vipakṣān |
यन्नामधेयमभिधाय निशम्य चाद्धा लोको ऽञ्जसा तरति दुस्तरमङ्ग मृत्युम् ॥ (३०।३)
yannāmadheyamabhidhāya niśamya cāddhā loko 'ñjasā tarati dustaramaṅga mṛtyum ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.