मैत्रेय उवाच । (१।१)

भगवानपि वैकुण्ठः साकं मघवता विभुः । (१।२)

यज्ञैर्यज्ञपतिस्तुष्टो यज्ञभुक् तमभाषत ॥ (१।३)

श्रीभगवानुवाच । (२।१)

एष ते ऽकार्षीद्भङ्गं हयमेधशतस्य ह । (२।२)

क्षमापयत आत्मानममुष्य क्षन्तुमर्हसि ॥ (२।३)

सुधियः साधवो लोके नरदेव नरोत्तमाः । (३।१)

नाभिद्रुह्यन्ति भूतेभ्यो यर्हि नात्मा कलेवरम् ॥ (३।२)

पुरुषा यदि मुह्यन्ति त्वादृशा देवमायया । (४।१)

श्रम एव परं जातो दीर्घया वृद्धसेवया ॥ (४।२)

अतः कायमिमं विद्वानविद्याकामकर्मभिः । (५।१)

आरब्ध इति नैवास्मिन्प्रतिबुद्धो ऽनुषज्जते ॥ (५।२)

असंसक्तः शरीरे ऽस्मिनमुनोत्पादिते गृहे । (६।१)

अपत्ये द्रविणे वापि कः कुर्यान्ममतां बुधः ॥ (६।२)

एकः शुद्धः स्वयंज्योतिर्निर्गुणो ऽसौ गुणाश्रयः । (७।१)

सर्वगो ऽनावृतः साक्षी निरात्मात्मात्मनः परः ॥ (७।२)

य एवं सन्तमात्मानमात्मस्थं वेद पूरुषः । (८।१)

नाज्यते प्रकृतिस्थो ऽपि तद्गुणैः स मयि स्थितः ॥ (८।२)

यः स्वधर्मेण मां नित्यं निराशीः श्रद्धयान्वितः । (९।१)

भजते शनकैस्तस्य मनो राजन्प्रसीदति ॥ (९।२)

परित्यक्तगुणः सम्यग्दर्शनो विशदाशयः । (१०।१)

शान्तिं मे समवस्थानं ब्रह्म कैवल्यमश्नुते ॥ (१०।२)

उदासीनमिवाध्यक्षं द्रव्यज्ञानक्रियात्मनाम् । (११।१)

कूटस्थमिममात्मानं यो वेदाप्नोति शोभनम् ॥ (११।२)

भिन्नस्य लिङ्गस्य गुणप्रवाहो द्रव्यक्रियाकारकचेतनात्मनः । (१२।१)

दृष्टासु संपत्सु विपत्सु सूरयो न विक्रियन्ते मयि बद्धसौहृदाः ॥ (१२।२)

समः समानोत्तममध्यमाधमः सुखे च दुःखे च जितेन्द्रियाशयः । (१३।१)

मयोपकॢप्ताखिललोकसंयुतो विधत्स्व वीराखिललोकरक्षणम् ॥ (१३।२)

श्रेयः प्रजापालनमेव राज्ञो यत्साम्पराये सुकृतात्षष्ठमंशम् । (१४।१)

हर्तान्यथा हृतपुण्यः प्रजानामरक्षिता करहारो ऽघमत्ति ॥ (१४।२)

एवं द्विजाग्र्यानुमतानुवृत्तधर्मप्रधानो ऽन्यतमो ऽवितास्याः । (१५।१)

ह्रस्वेन कालेन गृहोपयातान्द्रष्टासि सिद्धाननुरक्तलोकः ॥ (१५।२)

वरं च मत्कंचन मानवेन्द्र वृणीष्व ते ऽहं गुणशीलयन्त्रितः । (१६।१)

नाहं मखैर्वै सुलभस्तपोभिर्योगेन वा यत्समचित्तवर्ती ॥ (१६।२)

मैत्रेय उवाच । (१७।१)

स इत्थं लोकगुरुणा विष्वक्सेनेन विश्वजित् । (१७।२)

अनुशासित आदेशं शिरसा जगृहे हरेः ॥ (१७।३)

स्पृशन्तं पादयोः प्रेम्णा व्रीडितं स्वेन कर्मणा । (१८।१)

शतक्रतुं परिष्वज्य विद्वेषं विससर्ज ह ॥ (१८।२)

भगवानथ विश्वात्मा पृथुनोपहृतार्हणः । (१९।१)

समुज्जिहानया भक्त्या गृहीतचरणाम्बुजः ॥ (१९।२)

प्रस्थानाभिमुखो ऽप्येनमनुग्रहविलम्बितः । (२०।१)

पश्यन्पद्मपलाशाक्षो न प्रतस्थे सुहृत्सताम् ॥ (२०।२)

स आदिराजो रचिताञ्जलिर्हरिं विलोकितुं नाशकदश्रुलोचनः । (२१।१)

न किंचनोवाच स बाष्पविक्लवो हृदोपगुह्यामुमधादवस्थितः ॥ (२१।२)

अथावमृज्याश्रुकला विलोकयन्नतृप्तदृग्गोचरमाह पूरुषम् । (२२।१)

पदा स्पृशन्तं क्षितिमंस उन्नते विन्यस्तहस्ताग्रमुरङ्गविद्विषः ॥ (२२।२)

पृथुरुवाच । (२३।१)

वरान्विभो त्वद्वरदेश्वराद्बुधः कथं वृणीते गुणविक्रियात्मनाम् । (२३।२)

ये नारकाणामपि सन्ति देहिनां तानीश कैवल्यपते वृणे न च ॥ (२३।३)

न कामये नाथ तदप्यहं क्वचिन्न यत्र युष्मच्चरणाम्बुजासवः । (२४।१)

महत्तमान्तर्हृदयान्मुखच्युतो विधत्स्व कर्णायुतमेष मे वरः ॥ (२४।२)

स उत्तमश्लोक महन्मुखच्युतो भवत्पदाम्भोजसुधा कणानिलः । (२५।१)

स्मृतिं पुनर्विस्मृततत्त्ववर्त्मनां कुयोगिनां नो वितरत्यलं वरैः ॥ (२५।२)

यशः शिवं सुश्रव आर्यसङ्गमे यदृच्छया चोपशृणोति ते सकृत् । (२६।१)

कथं गुणज्ञो विरमेद्विना पशुं श्रीर्यत्प्रवव्रे गुणसङ्ग्रहेच्छया ॥ (२६।२)

अथाभजे त्वाखिलपूरुषोत्तमं गुणालयं पद्मकरेव लालसः । (२७।१)

अप्यावयोरेकपतिस्पृधोः कलिर्न स्यात्कृतत्वच्चरणैकतानयोः ॥ (२७।२)

जगज्जनन्यां जगदीश वैशसं स्यादेव यत्कर्मणि नः समीहितम् । (२८।१)

करोषि फल्ग्वप्युरु दीनवत्सलः स्व एव धिष्ण्ये ऽभिरतस्य किं तया ॥ (२८।२)

भजन्त्यथ त्वामत एव साधवो व्युदस्तमायागुणविभ्रमोदयम् । (२९।१)

भवत्पदानुस्मरणादृते सतां निमित्तमन्यद्भगवन्न विद्महे ॥ (२९।२)

मन्ये गिरं ते जगतां विमोहिनीं वरं वृणीष्वेति भजन्तमात्थ यत् । (३०।१)

वाचा नु तन्त्या यदि ते जनो ऽसितः कथं पुनः कर्म करोति मोहितः ॥ (३०।२)

त्वन्माययाद्धा जन ईश खण्डितो यदन्यदाशास्त ऋतात्मनो ऽबुधः । (३१।१)

यथा चरेद्बालहितं पिता स्वयं तथा त्वमेवार्हसि नः समीहितुम् ॥ (३१।२)

मैत्रेय उवाच । (३२।१)

इत्यादिराजेन नुतः स विश्वदृक् तमाह राजन्मयि भक्तिरस्तु ते । (३२।२)

दिष्ट्येदृशी धीर्मयि ते कृता यया मायां मदीयां तरति स्म दुस्त्यजाम् ॥ (३२।३)

तत्त्वं कुरु मयादिष्टमप्रमत्तः प्रजापते । (३३।१)

मदादेशकरो लोकः सर्वत्राप्नोति शोभनम् ॥ (३३।२)

मैत्रेय उवाच । (३४।१)

इति वैन्यस्य राजर्षेः प्रतिनन्द्यार्थवद्वचः । (३४।२)

पूजितो ऽनुगृहीत्वैनं गन्तुं चक्रे ऽच्युतो मतिम् ॥ (३४।३)

देवर्षिपितृगन्धर्वसिद्धचारणपन्नगाः । (३५।१)

किन्नराप्सरसो मर्त्याः खगा भूतान्यनेकशः ॥ (३५।२)

यज्ञेश्वरधिया राज्ञा वाग्वित्ताञ्जलिभक्तितः । (३६।१)

सभाजिता ययुः सर्वे वैकुण्ठानुगतास्ततः ॥ (३६।२)

भगवानपि राजर्षेः सोपाध्यायस्य चाच्युतः । (३७।१)

हरन्निव मनो ऽमुष्य स्वधाम प्रत्यपद्यत ॥ (३७।२)

अदृष्टाय नमस्कृत्य नृपः संदर्शितात्मने । (३८।१)

अव्यक्ताय च देवानां देवाय स्वपुरं ययौ ॥ (३८।२)