ऊर्ध्वजत्रुविकारेषु विशेषान् नस्यम् इष्यते । (१।१)

नासा हि शिरसो द्वारं तेन तद् व्याप्य हन्ति तान् ॥ (१।२)

विरेचनं बृंहणं च शमनं च त्रिधापि तत् । (२।१)

विरेचनं शिरःशूलजाड्यस्यन्दगलामये ॥ (२।२)

शोफगण्डकृमिग्रन्थिकुष्ठापस्मारपीनसे । (३।१)

बृंहणं वातजे शूले सूर्यावर्ते स्वरक्षये ॥ (३।२)

नासास्यशोषे वाक्सङ्गे कृच्छ्रबोधे ऽवबाहुके । (४।१)

शमनं नीलिकाव्यङ्गकेशदोषाक्षिराजिषु ॥ (४।२)

यथास्वं यौगिकैः स्नेहैर् यथास्वं च प्रसाधितैः । (५।१)

कल्कक्वाथादिभिश् चाद्यं मधुपट्वासवैर् अपि ॥ (५।२)

बृंहणं धन्वमांसोत्थरसासृक्खपुरैर् अपि । (६।१)

शमनं योजयेत् पूर्वैः क्षीरेण सलिलेन वा ॥ (६।२)

मर्शश् च प्रतिमर्शश् च द्विधा स्नेहो ऽत्र मात्रया । (७।१)

कल्काद्यैर् अवपीडस् तु स तीक्ष्णैर् मूर्धरेचनः ॥ (७।२)

ध्मानं विरेचनश्चूर्णो युञ्ज्यात् तं मुखवायुना । (८।१)

षडङ्गुलद्विमुखया नाड्या भेषजगर्भया ॥ (८।२)

स हि भूरितरं दोषं चूर्णत्वाद् अपकर्षति । (९।१)

प्रदेशिन्यङ्गुलीपर्वद्वयान् मग्नसमुद्धृतात् ॥ (९।२)

यावत् पतत्यसौ बिन्दुर् दशाष्टौ षट् क्रमेण ते । (१०।१)

मर्शस्योत्कृष्टमध्योना मात्रास् ता एव च क्रमात् ॥ (१०।२)

बिन्दुद्वयोनाः कल्कादेर् योजयेन् न तु नावनम् । (११।१)

तोयमद्यगरस्नेहपीतानां पातुम् इच्छताम् ॥ (११।२)

नवपीनसवेगार्तसूतिकाश्वासकासिनाम् ॥ (१२।२)

शुद्धानां दत्तवस्तीनां तथानार्तवदुर्दिने । (१३।१)

अन्यत्रात्ययिकाद् व्याधेर् अथ नस्यं प्रयोजयेत् ॥ (१३।२)

प्रातः श्लेष्मणि मध्याह्ने पित्ते सायं निशोश्चले । (१४।१)

स्वस्थवृत्ते तु पूर्वाह्णे शरत्कालवसन्तयोः ॥ (१४।२)

शीते मध्यंदिने ग्रीष्मे सायं वर्षासु सातपे । (१५।१)

वाताभिभूते शिरसि हिध्मायाम् अपतानके ॥ (१५।२)

मन्यास्तम्भे स्वरभ्रंशे सायं प्रातर् दिने दिने । (१६।१)

एकाहान्तरम् अन्यत्र सप्ताहं च तद् आचरेत् ॥ (१६।२)

स्निग्धस्विन्नोत्तमाङ्गस्य प्राक्कृतावश्यकस्य च । (१७।१)

निवातशयनस्थस्य जत्रूर्ध्वं स्वेदयेत् पुनः ॥ (१७।२)

अथोत्तानर्जुदेहस्य पाणिपादे प्रसारिते । (१८।१)

किंचिदुन्नतपादस्य किंचिन्मूर्धनि नामिते ॥ (१८।२)

नासापुटं पिधायैकं पर्यायेण निषेचयेत् । (१९।१)

उष्णाम्बुतप्तं भैषज्यं प्रणाड्या पिचुनाथवा ॥ (१९।२)

दत्ते पादतलस्कन्धहस्तकर्णादि मर्दयेत् । (२०।१)

शनैर् उच्छिद्य निष्ठीवेत् पार्श्वयोर् उभयोस् ततः ॥ (२०।२)

आ भेषजक्षयाद् एवं द्विस् त्रिर् वा नस्यम् आचरेत् । (२१।१)

मूर्छायां शीततोयेन सिञ्चेत् परिहरन् शिरः ॥ (२१।२)

स्नेहं विरेचनस्यान्ते दद्याद् दोषाद्यपेक्षया । (२२।१)

नस्यान्ते वाक्शतं तिष्ठेद् उत्तानो धारयेत् ततः ॥ (२२।२)

धूमं पीत्वा कवोष्णाम्बुकवडान् कण्ठशुद्धये । (२३।१)

सम्यक्स्निग्धे सुखोच्छ्वासस्वप्नबोधाक्षपाटवम् ॥ (२३।२)

रूक्षे ऽक्षिस्तब्धता शोषो नासास्ये मूर्धशून्यता । (२४।१)

स्निग्धे ऽति कण्डूगुरुताप्रसेकारुचिपीनसाः ॥ (२४।२)

सुविरिक्ते ऽक्षिलघुतावक्त्रस्वरविशुद्धयः । (२५।१)

दुर्विरिक्ते गदोद्रेकः क्षामतातिविरेचिते ॥ (२५।२)

प्रतिमर्शः क्षतक्षामबालवृद्धसुखात्मसु । (२६।१)

प्रयोज्यो ऽकालवर्षे ऽपि न त्विष्टो दुष्टपीनसे ॥ (२६।२)

मद्यपीते ऽबलश्रोत्रे कृमिदूषितमूर्धनि । (२७।१)

उत्कृष्टोत्क्लिष्टदोषे च हीनमात्रतया हि सः ॥ (२७।२)

शिरोऽभ्यञ्जनगण्डूषप्रस्रावाञ्जनवर्चसाम् ॥ (२८।२)

दन्तकाष्ठस्य हासस्य योज्यो ऽन्ते ऽसौ द्विबिन्दुकः । (२९।१)

पञ्चसु स्रोतसां शुद्धिः क्लमनाशस् त्रिषु क्रमात् ॥ (२९।२)

दृग्बलं पञ्चसु ततो दन्तदार्ढ्यं मरुच्छमः । (३०।१)

न नस्यम् ऊनसप्ताब्दे नातीताशीतिवत्सरे ॥ (३०।२)

न चोनाष्टादशे धूमः कवडो नोनपञ्चमे । (३१।१)

न शुद्धिर् ऊनदशमे न चातिक्रान्तसप्ततौ ॥ (३१।२)

आजन्ममरणं शस्तः प्रतिमर्शस् तु वस्तिवत् । (३२।१)

मर्शवच्च गुणान् कुर्यात् स हि नित्योपसेवनात् ॥ (३२।२)

न चात्र यन्त्रणा नापि व्यापद्भ्यो मर्शवद् भयम् । (३३।१)

तैलम् एव च नस्यार्थे नित्याभ्यासेन शस्यते ॥ (३३।२)

शिरसः श्लेष्मधामत्वात् स्नेहाः स्वस्थस्य नेतरे । (३४।१)

आशुकृच्चिरकारित्वं गुणोत्कर्षापकृष्टता ॥ (३४।२)

मर्शे च प्रतिमर्शे च विशेषो न भवेद् यदि । (३५।१)

को मर्शं सपरीहारं सापदं च भजेत् ततः ॥ (३५।२)

अच्छपानविचाराख्यौ कुटीवातातपस्थिती । (३६।१)

अन्वासमात्रावस्ती च तद्वद् एव विनिर्दिशेत् ॥ (३६।२)

पटोलमुद्गवार्ताकह्रस्वमूलकजाङ्गलैः । (३७।१)

रसैः शालियवान् अद्यान् नस्यकर्मणि षड्विधे ॥ (३७।२)

जीवन्तीजलदेवदारुजलदत्वक्सेव्यगोपीहिमम् । (३८।१)

दार्वीत्वङ्मधुकप्लवागुरुवरीपुण्ड्राह्वबिल्वोत्पलम् । (३८।२)

धावन्यौ सुरभिं स्थिरे कृमिहरं पत्त्रं त्रुटीं रेणुकाम् । (३८।३)

किञ्जल्कं कमलाद् बलां शतगुणे दिव्ये ऽम्भसि क्वाथयेत् ॥ (३८।४)

तैलाद् रसं दशगुणं परिशेष्य तेन तैलं पचेत सलिलेन दशैव वारान् । (३९।१)

पाके क्षिपेच्च दशमे समम् आजदुग्धं नस्यं महागुणम् उशन्त्यणुतैलम् एतत् ॥ (३९।२)

घनोन्नतप्रसन्नत्वक्स्कन्धग्रीवास्यवक्षसः । (४०।१)

दृढेन्द्रियास्तपलिता भवेयुर् नस्यशीलिनः ॥ (४०।२)