अथातो रोगानुत्पादनीयाध्यायं व्याख्यास्यामः । (१।१)

इति ह स्माहुर् आत्रेयादयो महर्षयः । (१।२)

वेगान् न धारयेद् वातविण्मूत्रक्षवतृट्क्षुधाम् । (१।३)

निद्राकासश्रमश्वासजृम्भाश्रुच्छर्दिरेतसाम् ॥ (१।४)

अधोवातस्य रोधेन गुल्मोदावर्तरुक्क्लमाः । (२।१)

वातमूत्रशकृत्सङ्गदृष्ट्यग्निवधहृद्गदाः ॥ (२।२)

शकृतः पिण्डिकोद्वेष्टप्रतिश्यायशिरोरुजः । (३।१)

ऊर्ध्ववायुः परीकर्तो हृदयस्योपरोधनम् ॥ (३।२)

मुखेन विट्प्रवृत्तिश् च पूर्वोक्ताश् चामयाः स्मृताः । (४।१)

अङ्गभङ्गाश्मरीवस्तिमेढ्रवङ्क्षणवेदनाः ॥ (४।२)

मूत्रस्य रोधात् पूर्वे च प्रायो रोगास् तदौषधम् । (५।१)

वर्त्यभ्यङ्गावगाहाश् च स्वेदनं वस्तिकर्म च ॥ (५।२)

अन्नपानं च विड्भेदि विड्रोधोत्थेषु यक्ष्मसु । (६।१)

मूत्रजेषु तु पाने च प्राग्भक्तं शस्यते घृतम् ॥ (६।२)

जीर्णान्तिकं चोत्तमया मात्रया योजनाद्वयम् । (७।१)

अवपीडकम् एतच्च संज्ञितं धारणात् पुनः ॥ (७।२)

उद्गारस्यारुचिः कम्पो विबन्धो हृदयोरसोः । (८।१)

आध्मानकासहिध्माश् च हिध्मावत् तत्र भेषजम् ॥ (८।२)

शिरोऽर्तीन्द्रियदौर्बल्यमन्यास्तम्भार्दितं क्षुतेः । (९।१)

तीक्ष्णधूमाञ्जनाघ्राणनावनार्कविलोकनैः ॥ (९।२)

प्रवर्तयेत् क्षुतिं सक्तां स्नेहस्वेदौ च शीलयेत् । (१०।१)

तृष्णाया निग्रहात् तत्र शीतः सर्वो विधिर् हितः । (११।१)

अङ्गभङ्गारुचिग्लानिकार्श्यशूलभ्रमाः क्षुधः ॥ (११।२)

तत्र योज्यं लघु स्निग्धम् उष्णम् अल्पं च भोजनम् । (१२।१)

निद्राया मोहमूर्धाक्षिगौरवालस्यजृम्भिकाः ॥ (१२।२)

अङ्गमर्दश् च तत्रेष्टः स्वप्नः संवाहनानि च । (१३।१)

कासस्य रोधात् तद्वृद्धिः श्वासारुचिहृदामयाः ॥ (१३।२)

शोषो हिध्मा च कार्यो ऽत्र कासहा सुतरां विधिः । (१४।१)

गुल्महृद्रोगसंमोहाः श्रमश्वासाद् विधारितात् ॥ (१४।२)

हितं विश्रमणं तत्र वातघ्नश् च क्रियाक्रमः । (१५।१)

जृम्भायाः क्षववद् रोगाः सर्वश् चानिलजिद् विधिः ॥ (१५।२)

सगुल्मा बाष्पतस् तत्र स्वप्नो मद्यं प्रियाः कथाः ॥ (१६।२)

विसर्पकोठकुष्ठाक्षिकण्डूपाण्ड्वामयज्वराः । (१७।१)

सकासश्वासहृल्लासव्यङ्गश्वयथवो वमेः ॥ (१७।२)

गण्डूषधूमानाहारा रूक्षं भुक्त्वा तदुद्वमः । (१८।१)

व्यायामः स्रुतिर् अस्रस्य शस्तं चात्र विरेचनम् ॥ (१८।२)

सक्षारलवणं तैलम् अभ्यङ्गार्थं च शस्यते । (१९।१)

शुक्रात् तत्स्रवणं गुह्यवेदनाश्वयथुज्वराः ॥ (१९।२)

ताम्रचूडसुराशालिवस्त्यभ्यङ्गावगाहनम् ॥ (२०।२)

वस्तिशुद्धिकरैः सिद्धं भजेत् क्षीरं प्रियाः स्त्रियः । (२१।१)

तृट्शूलार्तं त्यजेत् क्षीणं विड्वमं वेगरोधिनम् ॥ (२१।२)

रोगाः सर्वे ऽपि जायन्ते वेगोदीरणधारणैः । (२२।१)

निर्दिष्टं साधनं तत्र भूयिष्ठं ये तु तान् प्रति ॥ (२२।२)

ततश् चानेकधा प्रायः पवनो यत् प्रकुप्यति । (२३।१)

अन्नपानौषधं तस्य युञ्जीतातो ऽनुलोमनम् ॥ (२३।२)

धारयेत् तु सदा वेगान् हितैषी प्रेत्य चेह च । (२४।१)

लोभेर्ष्याद्वेषमात्सर्यरागादीनां जितेन्द्रियः ॥ (२४।२)

यतेत च यथाकालं मलानां शोधनं प्रति । (२५।१)

अत्यर्थसंचितास् ते हि क्रुद्धाः स्युर् जीवितच्छिदः ॥ (२५।२)

दोषाः कदाचित् कुप्यन्ति जिता लङ्घनपाचनैः । (२६।१)

ये तु संशोधनैः शुद्धा न तेषां पुनरुद्भवः ॥ (२६।२)

यथाक्रमं यथायोगम् अत ऊर्ध्वं प्रयोजयेत् । (२७।१)

रसायनानि सिद्धानि वृष्ययोगांश् च कालवित् ॥ (२७।२)

भेषजक्षपिते पथ्यम् आहारैर् बृंहणं क्रमात् । (२८।१)

शालिषष्टिकगोधूममुद्गमांसघृतादिभिः ॥ (२८।२)

हृद्यदीपनभैषज्यसंयोगाद् रुचिपक्तिदैः । (२९।१)

साभ्यङ्गोद्वर्तनस्नाननिरूहस्नेहवस्तिभिः ॥ (२९।२)

तथा स लभते शर्म सर्वपावकपाटवम् । (३०।१)

धीवर्णेन्द्रियवैमल्यं वृषतां दैर्घ्यम् आयुषः ॥ (३०।२)

ये भूतविषवाय्वग्निक्षतभङ्गादिसंभवाः । (३१।१)

रागद्वेषभयाद्याश् च ते स्युर् आगन्तवो गदाः ॥ (३१।२)

त्यागः प्रज्ञापराधानाम् इन्द्रियोपशमः स्मृतिः । (३२।१)

देशकालात्मविज्ञानं सद्वृत्तस्यानुवर्तनम् ॥ (३२।२)

अथर्वविहिता शान्तिः प्रतिकूलग्रहार्चनम् । (३३।१)

भूताद्यस्पर्शनोपायो निर्दिष्टश् च पृथक् पृथक् ॥ (३३।२)

अनुत्पत्त्यै समासेन विधिर् एष प्रदर्शितः । (३४।१)

निजागन्तुविकाराणाम् उत्पन्नानां च शान्तये ॥ (३४।२)

शीतोद्भवं दोषचयं वसन्ते विशोधयन् ग्रीष्मजम् अभ्रकाले । (३५।१)

घनात्यये वार्षिकम् आशु सम्यक् प्राप्नोति रोगान् ऋतुजान् न जातु ॥ (३५।२)

नित्यं हिताहारविहारसेवी समीक्ष्यकारी विषयेष्व् असक्तः । (३६।१)

दाता समः सत्यपरः क्षमावान् आप्तोपसेवी च भवत्य् अरोगः ॥ (३६।२)