अथातः सन्धिसितासितरोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः । (१।१)

इति ह स्माहुर् आत्रेयादयो महर्षयः । (१।२)

उपनाहं भिषक् स्विन्नं भिन्नं व्रीहिमुखेन च । (१।३)

लेखयेन्मण्डलाग्रेण ततश्च प्रतिसारयेत् ॥ (१।४)

पिप्पलीक्षौद्रसिन्धूत्थैर् बध्नीयात् पूर्ववत् ततः । (२।१)

पटोलपत्त्रामलकक्वाथेनाश्चोतयेच्च तम् ॥ (२।२)

पर्वणी बडिशेनात्ता बाह्यसंधित्रिभागतः । (३।१)

वृद्धिपत्त्रेण वर्ध्यार्धे स्याद् अश्रुगतिरन्यथा ॥ (३।२)

चिकित्सा चार्मवत् क्षौद्रसैन्धवप्रतिसारिता । (४।१)

पूयालसे सिरां विध्येत् ततस् तम् उपनाहयेत् ॥ (४।२)

कुर्वीत चाक्षिपाकोक्तं सर्वं कर्म यथाविधि । (५।१)

सैन्धवार्द्रककासीसलोहताम्रैः सुचूर्णितैः ॥ (५।२)

चूर्णाञ्जनं प्रयुञ्जीत सक्षौद्रैर् वा रसक्रियाम् । (६।१)

कृमिग्रन्थिं करीषेण स्विन्नं भित्त्वा विलिख्य च ॥ (६।२)

त्रिफलाक्षौद्रकासीससैन्धवैः प्रतिसारयेत् । (७।१)

पित्ताभिष्यन्दवच्छुक्तिं बलासाह्वयपिष्टके ॥ (७।२)

कफाभिष्यन्दवन् मुक्त्वा सिराव्यधम् उपाचरेत् । (८।१)

बीजपूररसाक्तं च व्योषकट्फलम् अञ्जनम् ॥ (८।२)

जातीमुकुलसिन्धूत्थदेवदारुमहौषधैः । (९।१)

पिष्टैः प्रसन्नया वर्तिः शोफकण्डूघ्नम् अञ्जनम् ॥ (९।२)

रक्तस्यन्दवद् उत्पातहर्षजालार्जुनक्रिया । (१०।१)

सिरोत्पाते विशेषेण घृतमाक्षिकम् अञ्जनम् ॥ (१०।२)

सिराहर्षे तु मधुना श्लक्ष्णघृष्टं रसाञ्जनम् । (११।१)

अर्जुने शर्करामस्तुक्षौद्रैराश्च्योतनं हितम् ॥ (११।२)

स्फटिकः कुङ्कुमं शङ्खो मधुकं मधुनाञ्जनम् । (१२।१)

मधुना चाञ्जनं शङ्खः फेनो वा सितया सह ॥ (१२।२)

अर्मोक्तं पञ्चधा तत्र तनु धूमाविलं च यत् । (१३।१)

रक्तं दधिनिभं यच्च शुक्रवत् तस्य भेषजम् ॥ (१३।२)

उत्तानस्येतरत् स्विन्नं ससिन्धूत्थेन चाञ्जितम् । (१४।१)

रसेन बीजपूरस्य निमील्याक्षि विमर्दयेत् ॥ (१४।२)

इत्थं संरोषिताक्षस्य प्रचले ऽर्माधिमांसके । (१५।१)

घृतस्य निश्चलं मूर्ध्नि वर्त्मनोश्च विशेषतः ॥ (१५।२)

अपाङ्गम् ईक्षमाणस्य वृद्धे ऽर्मणि कनीनकात् । (१६।१)

वली स्याद् यत्र तत्रार्म बडिशेनावलम्बितम् ॥ (१६।२)

नात्यायतं मुचुण्ड्या वा सूच्या सूत्रेण वा ततः । (१७।१)

समन्तान् मण्डलाग्रेण मोचयेद् अथ मोक्षितम् ॥ (१७।२)

कनीनकम् उपानीय चतुर्भागावशेषितम् । (१८।१)

छिन्द्यात् कनीनकं रक्षेद् वाहिनीश्चाश्रुवाहिनीः ॥ (१८।२)

कनीनकव्यधाद् अश्रु नाडी चाक्ष्णि प्रवर्तते । (१९।१)

वृद्धे ऽर्मणि तथापाङ्गात् पश्यतो ऽस्य कनीनकम् ॥ (१९।२)

सम्यक्छिन्नं मधुव्योषसैन्धवप्रतिसारितम् । (२०।१)

उष्णेन सर्पिषा सिक्तम् अभ्यक्तं मधुसर्पिषा ॥ (२०।२)

बध्नीयात् सेचयेन् मुक्त्वा तृतीयादिदिनेषु च । (२१।१)

करञ्जबीजसिद्धेन क्षीरेण क्वथितैस् तथा ॥ (२१।२)

सक्षौद्रैर् द्विनिशालोध्रपटोलीयष्टिकिंशुकैः । (२२।१)

कुरण्टमुकुलोपेतैर् मुञ्चेद् एवाह्नि सप्तमे ॥ (२२।२)

सम्यक्छिन्ने भवेत् स्वास्थ्यं हीनातिच्छेदजान् गदान् । (२३।१)

सेकाञ्जनप्रभृतिभिर् जयेल्लेखनबृंहणैः ॥ (२३।२)

सितामनःशिलैलेयलवणोत्तमनागरम् । (२४।१)

अर्धकर्षोन्मितं तार्क्ष्यं पलार्धं च मधुद्रुतम् ॥ (२४।२)

अञ्जनं श्लेष्मतिमिरपिल्लशुक्रार्मशोषजित् । (२५।१)

त्रिफलैकतमद्रव्यत्वचं पानीयकल्किताम् ॥ (२५।२)

शरावपिहितां दग्ध्वा कपाले चूर्णयेत् ततः । (२६।१)

पृथक्शेषौषधरसैः पृथग् एव च भाविता ॥ (२६।२)

सा मषी शोषिता पेष्या भूयो द्विलवणान्विता । (२७।१)

त्रीण्येतान्यञ्जनान्याह लेखनानि परं निमिः ॥ (२७।२)

सिराजाले सिरा यास् तु कठिना लेखनौषधैः । (२८।१)

न सिध्यन्त्यर्मवत् तासां पिटिकानां च साधनम् ॥ (२८।२)

दोषानुरोधाच्छुक्रेषु स्निग्धरूक्षा वरा घृतम् । (२९।१)

तिक्तम् ऊर्ध्वम् असृक्स्रावो रेकसेकादि चेष्यते ॥ (२९।२)

त्रिस् त्रिवृद्वारिणा पक्वं क्षतशुक्रे घृतं पिबेत् । (३०।१)

सिरयानु हरेद् रक्तं जलौकोभिश्च लोचनात् ॥ (३०।२)

सिद्धेनोत्पलकाकोलीद्राक्षायष्टीविदारिभिः । (३१।१)

ससितेनाजपयसा सेचनं सलिलेन वा ॥ (३१।२)

रागाश्रुवेदनाशान्तौ परं लेखनम् अञ्जनम् । (३२।१)

वर्तयो जातिमुकुललाक्षागैरिकचन्दनैः ॥ (३२।२)

प्रसादयन्ति पित्तास्रं घ्नन्ति च क्षतशुक्रकम् । (३३।१)

दन्तैर् दन्तिवराहोष्ट्रगवाश्वाजखरोद्भवैः ॥ (३३।२)

सशङ्खमौक्तिकाम्भोधिफेनैर् मरिचपादिकैः । (३४।१)

क्षतशुक्रम् अपि व्यापि दन्तवर्तिर् निवर्तयेत् ॥ (३४।२)

तमालपत्त्रं गोदन्तशङ्खफेनो ऽस्थि गार्दभम् । (३५।१)

ताम्रं च वर्तिर् मूत्रेण सर्वशुक्रकनाशिनी ॥ (३५।२)

रत्नानि दन्ताः शृङ्गाणि धातवस् त्र्यूषणं त्रुटी । (३६।१)

करञ्जबीजं लशुनो व्रणसादि च भेषजम् ॥ (३६।२)

सव्रणाव्रणगम्भीरत्वक्स्थशुक्रघ्नम् अञ्जनम् । (३७।१)

निम्नम् उन्नमयेत् स्नेहपाननस्यरसाञ्जनैः ॥ (३७।२)

सरुजं नीरुजं तृप्तिपुटपाकेन शुक्रकम् । (३८।१)

शुद्धशुक्रे निशायष्टीशारिवाशाबराम्भसा ॥ (३८।२)

सेचनं लोध्रपोटल्या कोष्णाम्भोमग्नयाथवा । (३९।१)

बृहतीमूलयष्ट्याह्वताम्रसैन्धवनागरैः ॥ (३९।२)

धात्रीफलाम्बुना पिष्टैर् लेपितं ताम्रभाजनम् । (४०।१)

यवाज्यामलकीपत्त्रैर् बहुशो धूपयेत् ततः ॥ (४०।२)

तत्र कुर्वीत गुटिकास् ता जलक्षौद्रपेषिताः । (४१।१)

महानीला इति ख्याताः शुद्धशुक्रहराः परम् ॥ (४१।२)

स्थिरे शुक्रे घने चास्य बहुशो ऽपहरेद् असृक् । (४२।१)

शिरःकायविरेकांश्च पुटपाकांश्च भूरिशः ॥ (४२।२)

कुर्यान् मरिचवैदेहीशिरीषफलसैन्धवैः । (४३।१)

हर्षणं त्रिफलाक्वाथपीतेन लवणेन वा ॥ (४३।२)

कुर्याद् अञ्जनयोगौ वा श्लोकार्धगदिताविमौ । (४४।१)

शङ्खकोलास्थिकतकद्राक्षामधुकमाक्षिकैः ॥ (४४।२)

सुरादन्तार्णवमलैः शिरीषकुसुमान्वितैः । (४५।१)

धात्रीफणिज्जकरसे क्षारो लाङ्गलिकोद्भवः ॥ (४५।२)

उषितः शोषितश्चूर्णः शुक्रहर्षणम् अञ्जनम् । (४६।१)

मुद्गा वा निस्तुषाः पिष्टाः शङ्खक्षौद्रसमायुताः ॥ (४६।२)

सारो मधूकान्मधुमान् मज्जा वाक्षात् समाक्षिका । (४७।१)

गोखराश्वोष्ट्रदशनाः शङ्खः फेनः समुद्रजः ॥ (४७।२)

वर्तिरर्जुनतोयेन हृष्टशुक्रकनाशिनी । (४८।१)

उत्सन्नं वा सशल्यं वा शुक्रं वालादिभिर् लिखेत् ॥ (४८।२)

सिराशुक्रे त्वदृष्टिघ्ने चिकित्सा व्रणशुक्रवत् । (४९।१)

पुण्ड्रयष्ट्याह्वकाकोलीसिंहीलोहनिशाञ्जनम् ॥ (४९।२)

कल्कितं छागदुग्धेन सघृतैर् धूपितं यवैः । (५०।१)

धात्रीपत्त्रैश्च पर्यायाद् वर्तिरत्राञ्जनं परम् ॥ (५०।२)

अशान्तावर्मवच्छस्त्रम् अजकाख्ये च योजयेत् । (५१।१)

अजकायाम् असाध्यायां शुक्रे ऽन्यत्र च तद्विधे ॥ (५१।२)

वेदनोपशमं स्नेहपानासृक्स्रावणादिभिः । (५२।१)

कुर्याद् बीभत्सतां जेतुं शुक्रस्योत्सेधसाधनम् ॥ (५२।२)

नारिकेलास्थिभल्लाततालवंशकरीरजम् । (५३।१)

भस्माद्भिः स्रावयेत् ताभिर् भावयेत् करभास्थिजम् ॥ (५३।२)

चूर्णं शुक्रेष्वसाध्येषु तद् वैवर्ण्यघ्नम् अञ्जनम् । (५४।१)

साध्येषु साधनायालम् इदम् एव च शीलितम् ॥ (५४।२)

अजकां पार्श्वतो विद्ध्वा सूच्या विस्राव्य चोदकम् । (५५।१)

समं प्रपीड्याङ्गुष्ठेन वसार्द्रेणानु पूरयेत् ॥ (५५।२)

व्रणं गोमांसचूर्णेन बद्धं बद्धं विमुच्य च । (५६।१)

सप्तरात्राद् व्रणे रूढे कृष्णभागे समे स्थिरे ॥ (५६।२)

स्नेहाञ्जनं च कर्तव्यं नस्यं च क्षीरसर्पिषा । (५७।१)

तथापि पुनराध्माने भेदच्छेदादिकां क्रियाम् । (५७।२)

युक्त्या कुर्याद् यथा नातिच्छेदेन स्यात् निमज्जनम् ॥ (५७।३)

नित्यं च शुक्रेषु शृतं यथास्वं पाने च मर्शे च घृतं विदध्यात् । (५८।१)

न हीयते लब्धबला तथान्तस् तीक्ष्णाञ्जनैर् दृक् सततं प्रयुक्तैः ॥ (५८।२)