अथातो द्रव्यकल्पं व्याख्यास्यामः । (१।१)

इति ह स्माहुर् आत्रेयादयो महर्षयः । (१।२)

धन्वे साधारणे देशे समे सन्मृत्तिके शुचौ । (१।३)

श्मशानचैत्यायतनश्वभ्रवल्मीकवर्जिते ॥ (१।४)

मृदौ प्रदक्षिणजले कुशरोहिषसंस्तृते । (२।१)

अफालकृष्टे ऽनाक्रान्ते पादपैर् बलवत्तरैः ॥ (२।२)

शस्यते भेषजं जातं युक्तं वर्णरसादिभिः । (३।१)

जन्त्वजग्धं दवादग्धम् अविदग्धं च वैकृतैः ॥ (३।२)

भूतैश्छायातपाम्ब्वाद्यैर् यथाकालं च सेवितम् । (४।१)

अवगाढमहामूलम् उदीचीं दिशम् आश्रितम् ॥ (४।२)

अथ कल्याणचरितः श्राद्धः शुचिरुपोषितः । (५।१)

गृह्णीयाद् औषधं सुस्थं स्थितं काले च कल्पयेत् ॥ (५।२)

सक्षीरं तद् असंपत्तावनतिक्रान्तवत्सरम् । (६।१)

ऋते गुडघृतक्षौद्रधान्यकृष्णाविडङ्गतः ॥ (६।२)

पयो बाष्कयणं ग्राह्यं विण्मूत्रं तच्च नीरुजाम् । (७।१)

वयोबलवतां धातुपिच्छशृङ्गखुरादिकम् ॥ (७।२)

कषाय-वरिअन्तेन्कषाययोनयः पञ्च रसा लवणवर्जिताः । (८।१)

रसः कल्कः शृतः शीतः फाण्टश्चेति प्रकल्पना ॥ (८।२)

पञ्चधैव कषायाणां पूर्वं पूर्वं बलाधिका । (९।१)

सद्यःसमुद्धृतात् क्षुण्णाद् यः स्रवेत् पटपीडितात् ॥ (९।२)

स्वरसः स समुद्दिष्टः कल्कः पिष्टो द्रवाप्लुतः । (१०।१)

चूर्णो ऽप्लुतः शृतः क्वाथः शीतो रात्रिं द्रवे स्थितः ॥ (१०।२)

सद्योऽभिषुतपूतस् तु फाण्टस् तन्मानकल्पने । (११।१)

युञ्ज्याद् व्याध्यादिबलतस् तथा च वचनं मुनेः ॥ (११।२)

मात्राया न व्यवस्थास्ति व्याधिं कोष्ठं बलं वयः । (१२।१)

आलोच्य देशकालौ च योज्या तद्वच्च कल्पना ॥ (१२।२)

मध्यं तु मानं निर्दिष्टं स्वरसस्य चतुःपलम् । (१३।१)

पेष्यस्य कर्षम् आलोड्यं तद् द्रवस्य पलत्रये ॥ (१३।२)

क्वाथं द्रव्यपले कुर्यात् प्रस्थार्धं पादशेषितम् । (१४।१)

शीतं पले पलैः षड्भिश्चतुर्भिस् तु ततो ऽपरम् ॥ (१४।२)

स्नेहपाके त्वमानोक्तौ चतुर्गुणविवर्धितम् । (१५।१)

कल्कस्नेहद्रवं योज्यम् अधीते शौनकः पुनः ॥ (१५।२)

स्नेहे सिध्यति शुद्धाम्बुनिःक्वाथस्वरसैः क्रमात् । (१६।१)

कल्कस्य योजयेद् अंशं चतुर्थं षष्ठम् अष्टमम् ॥ (१६।२)

पृथक् स्नेहसमं दद्यात् पञ्चप्रभृति तु द्रवम् । (१७।१)

नाङ्गुलीग्राहिता कल्के न स्नेहे ऽग्नौ सशब्दता ॥ (१७।२)

वर्णादिसंपच्च यदा तदैनं शीघ्रम् आहरेत् । (१८।१)

घृतस्य फेनोपशमस् तैलस्य तु तदुद्भवः ॥ (१८।२)

लेहस्य तन्तुमत्ताप्सु मज्जनं सरणं न च । (१९।१)

पाकस् तु त्रिविधो मन्दश्चिक्कणः खरचिक्कणः ॥ (१९।२)

मन्दः कल्कसमे किट्टे चिक्कणो मदनोपमे । (२०।१)

किंचित् सीदति कृष्णे च वर्त्यमाने च पश्चिमः ॥ (२०।२)

दग्धो ऽत ऊर्ध्वं निष्कार्यः स्याद् आमस् त्वग्निसादकृत् । (२१।१)

मृदुर् नस्ये खरो ऽभ्यङ्गे पाने वस्तौ च चिक्कणः ॥ (२१।२)

गेwइछ्तेशाणं पाणितलं मुष्टिं कुडवं प्रस्थम् आढकम् । (२२।१)

द्रोणं वहं च क्रमशो विजानीयाच्चतुर्गुणम् ॥ (२२।२)

द्विगुणं योजयेद् आर्द्रं कुडवादि तथा द्रवम् । (२३।१)

पेषणालोडने वारि स्नेहपाके च निर्द्रवे ॥ (२३।२)

कल्पयेत् सदृशान् भागान् प्रमाणं यत्र नोदितम् । (२४।१)

कल्कीकुर्याच्च भैषज्यम् अनिरूपितकल्पनम् ॥ (२४।२)

अङ्गानुक्तौ तु मूलं स्याद् अप्रसिद्धौ तद् एव तु । (२५।१)

द्वौ शाणौ वटकः कोलं बदरं द्रंक्षणश्च तौ ॥ (२५।२)

अक्षं पिचुः पाणितलं सुवर्णं कवडग्रहः । (२६।१)

कर्षो बिडालपदकं तिन्दुकः पाणिमानिका ॥ (२६।२)

शब्दान्यत्वम् अभिन्ने ऽर्थे शुक्तिरष्टमिका पिचू । (२७।१)

पलं प्रकुञ्चो बिल्वं च मुष्टिराम्रं चतुर्थिका ॥ (२७।२)

द्वे पले प्रसृतस् तौ द्वावञ्जलिस् तौ तु मानिका । (२८।१)

आढकं भाजनं कंसो द्रोणः कुम्भो घटो ऽर्मणम् ॥ (२८।२)

तुला पलशतं तानि विंशतिर् भार उच्यते । (२९।१)

हिमवद्विन्ध्यशैलाभ्यां प्रायो व्याप्ता वसुंधरा । (२९।२)

सौम्यं पथ्यं च तत्राद्यम् आग्नेयं वैन्ध्यम् औषधम् ॥ (२९।३)