अथातो गुह्यरोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः । (१।१)

इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः । (१।२)

मेढ्रमध्ये सिरां विध्येद् उपदंशे नवोत्थिते । (१।३)

शीतां कुर्यात् क्रियां शुद्धिं विरेकेण विशेषतः ॥ (१।४)

तिलकल्कघृतक्षौद्रैर् लेपः पक्वे तु पाटिते । (२।१)

जम्ब्वाम्रसुमनोनीपश्वेतकाम्बोजिकाङ्कुरान् ॥ (२।२)

शल्लकीबदरीबिल्वपलाशतिनिशोद्भवाः । (३।१)

त्वचः क्षीरिद्रुमाणां च त्रिफलां च पचेज् जले ॥ (३।२)

स क्वाथः क्षालनं तेन पक्वं तैलं च रोपणम् । (४।१)

तुत्थगैरिकलोध्रैलामनोह्वालरसाञ्जनैः ॥ (४।२)

हरेणुपुष्पकासीससौराष्ट्रीलवणोत्तमैः । (५।१)

लेपः क्षौद्रयुतैः सूक्ष्मैरुपदंशव्रणापहः ॥ (५।२)

कपाले त्रिफला दग्धा सघृता रोपणं परम् । (६।१)

सामान्यं साधनम् इदं प्रतिदोषं तु शोफवत् ॥ (६।२)

न च याति यथा पाकं प्रयतेत तथा भृशम् । (७।१)

पक्वैः स्नायुसिरामांसैः प्रायो नश्यति हि ध्वजः ॥ (७।२)

अर्शसां छिन्नदग्धानां क्रिया कार्योपदंशवत् । (८।१)

सर्षपा लिखिताः सूक्ष्मैः कषायैरवचूर्णयेत् ॥ (८।२)

तैरेवाभ्यञ्जनं तैलं साधयेद् व्रणरोपणम् । (९।१)

क्रियेयम् अवमन्थे ऽपि रक्तं स्राव्यं तथोभयोः ॥ (९।२)

कुम्भीकायां हरेद् रक्तं पक्वायां शोधिते व्रणे । (१०।१)

तिन्दुकत्रिफलालोध्रैर् लेपस्तैलं च रोपणम् ॥ (१०।२)

अलज्यां स्रुतरक्तायाम् अयम् एव क्रियाक्रमः । (११।१)

उत्तमाख्यां तु पिटिकां संछिद्य बडिशोद्धृताम् ॥ (११।२)

कल्कैश्चूर्णैः कषायाणां क्षौद्रयुक्तैरुपाचरेत् । (१२।१)

क्रमः पित्तविसर्पोक्तः पुष्करव्यूढयोर् हितः ॥ (१२।२)

त्वक्पाके स्पर्शहान्यां च सेचयेन्मृदितं पुनः । (१३।१)

बलातैलेन कोष्णेन मधुरैश्चोपनाहयेत् ॥ (१३।२)

अष्ठीलिकां हृते रक्ते श्लेष्मग्रन्थिवद् आचरेत् । (१४।१)

निवृत्तं सर्पिषाभ्यज्य स्वेदयित्वोपनाहयेत् ॥ (१४।२)

त्रिरात्रं पञ्चरात्रं वा सुस्निग्धैः शाल्वणादिभिः । (१५।१)

स्वेदयित्वा ततो भूयः स्निग्धं चर्म समानयेत् ॥ (१५।२)

मणिं प्रपीड्य शनकैः प्रविष्टे चोपनाहनम् । (१६।१)

मणौ पुनः पुनः स्निग्धं भोजनं चात्र शस्यते ॥ (१६।२)

अयम् एव प्रयोज्यः स्याद् अवपाट्याम् अपि क्रमः । (१७।१)

नाडीम् उभयतोद्वारां निरुद्धे जतुना सृताम् ॥ (१७।२)

स्नेहाक्तां स्रोतसि न्यस्य सिञ्चेत् स्नेहैश्चलापहैः । (१८।१)

त्र्यहात् त्र्यहात् स्थूलतरां न्यस्य नाडीं विवर्धयेत् ॥ (१८।२)

स्रोतोद्वारम् असिद्धौ तु विद्वान् शस्त्रेण पाटयेत् । (१९।१)

सेवनीं वर्जयन् युञ्ज्यात् सद्यःक्षतविधिं ततः ॥ (१९।२)

ग्रन्थितं स्वेदितं नाड्या स्निग्धोष्णैरुपनाहयेत् । (२०।१)

लिम्पेत् कषायैः सक्षौद्रैर् लिखित्वा शतपोनकम् ॥ (२०।२)

रक्तविद्रधिवत् कार्या चिकित्सा शोणितार्बुदे । (२१।१)

व्रणोपचारं सर्वेषु यथावस्थं प्रयोजयेत् ॥ (२१।२)

योनिव्यापत्सु भूयिष्ठं शस्यते कर्म वातजित् । (२२।१)

स्नेहनस्वेदवस्त्यादि वातजासु विशेषतः ॥ (२२।२)

न हि वाताद् ऋते योनिर् वनितानां प्रदुष्यति । (२३।१)

अतो जित्वा तम् अन्यस्य कुर्याद् दोषस्य भेषजम् ॥ (२३।२)

पाययेत बलातैलं मिश्रकं सुकुमारकम् । (२४।१)

स्निग्धस्विन्नां तथा योनिं दुःस्थितां स्थापयेत् समाम् ॥ (२४।२)

पाणिना नमयेज्जिह्मां संवृतां व्यधयेत् पुनः । (२५।१)

प्रवेशयेन् निःसृतां च विवृतां परिवर्तयेत् ॥ (२५।२)

स्थानापवृत्ता योनिर् हि शल्यभूता स्त्रियो मता । (२६।१)

कर्मभिर् वमनाद्यैश्च मृदुभिर् योजयेत् स्त्रियम् ॥ (२६।२)

सर्वतः सुविशुद्धायाः शेषं कर्म विधीयते । (२७।१)

वस्त्यभ्यङ्गपरीषेकप्रलेपपिचुधारणम् ॥ (२७।२)

काश्मर्यत्रिफलाद्राक्षाकासमर्दनिशाद्वयैः । (२८।१)

गुडूचीसैर्यकाभीरुशुकनासापुनर्नवैः ॥ (२८।२)

परूषकैश्च विपचेत् प्रस्थम् अक्षसमैर् घृतात् । (२९।१)

योनिवातविकारघ्नं तत् पीतं गर्भदं परम् ॥ (२९।२)

वचोपकुञ्चिकाजाजीकृष्णावृषकसैन्धवम् । (३०।१)

अजमोदायवक्षारशर्कराचित्रकान्वितम् ॥ (३०।२)

पिष्ट्वा प्रसन्नयालोड्य खादेत् तद् घृतभर्जितम् । (३१।१)

योनिपार्श्वार्तिहृद्रोगगुल्मार्शोविनिवृत्तये ॥ (३१।२)

वृषकं मातुलुङ्गस्य मूलानि मदयन्तिकाम् । (३२।१)

पिबेन् मद्यैः सलवणैस्तथा कृष्णोपकुञ्चिके ॥ (३२।२)

रास्नाश्वदंष्ट्रावृषकैः शृतं शूलहरं पयः । (३३।१)

गुडूचीत्रिफलादन्तीक्वाथैश्च परिषेचनम् ॥ (३३।२)

नतवार्ताकिनीकुष्ठसैन्धवामरदारुभिः । (३४।१)

तैलात् प्रसाधिताद्धार्यः पिचुर् योनौ रुजापहः ॥ (३४।२)

पित्तलानां तु योनीनां सेकाभ्यङ्गपिचुक्रियाः । (३५।१)

शीताः पित्तजितः कार्याः स्नेहनार्थं घृतानि च ॥ (३५।२)

शतावरीमूलतुलाचतुष्कात् क्षुण्णपीडितात् । (३६।१)

रसेन क्षीरतुल्येन पाचयेत घृताढकम् ॥ (३६।२)

जीवनीयैः शतावर्या मृद्वीकाभिः परूषकैः । (३७।१)

पिष्टैः प्रियालैश्चाक्षांशैर् द्विबलामधुकान्वितैः ॥ (३७।२)

सिद्धशीते तु मधुनः पिप्पल्याश्च पलाष्टकम् । (३८।१)

शर्कराया दशपलं क्षिपेल्लिह्यात् पिचुं ततः ॥ (३८।२)

योन्यसृक्शुक्रदोषघ्नं वृष्यं पुंसवनं परम् । (३९।१)

क्षतं क्षयम् असृक्पित्तं कासं श्वासं हलीमकम् ॥ (३९।२)

कामलां वातरुधिरं विसर्पं हृच्छिरोग्रहम् । (४०।१)

अपस्मारार्दितायाममदोन्मादांश्च नाशयेत् ॥ (४०।२)

एवम् एव पयःसर्पिर् जीवनीयोपसाधितम् । (४१।१)

गर्भदं पित्तजानां च रोगाणां परमं हितम् ॥ (४१।२)

बलाद्रोणद्वयक्वाथे घृततैलाढकं पचेत् । (४२।१)

क्षीरे चतुर्गुणे कृष्णाकाकनासासितान्वितैः ॥ (४२।२)

जीवन्तीक्षीरकाकोलीस्थिरावीरर्द्धिजीवकैः । (४३।१)

पयस्याश्रावणीमुद्गपीलुमाषाख्यपर्णिभिः ॥ (४३।२)

वातपित्तामयान् हत्वा पानाद् गर्भं दधाति तत् । (४४।१)

रक्तयोन्याम् असृग्वर्णैरनुबन्धम् अवेक्ष्य च ॥ (४४।२)

यथादोषोदयं युञ्ज्याद् रक्तस्थापनम् औषधम् । (४५।१)

पाठां जम्ब्वाम्रयोरस्थि शिलोद्भेदं रसाञ्जनम् ॥ (४५।२)

अम्बष्ठां शाल्मलीपिच्छां समङ्गां वत्सकत्वचम् । (४६।१)

बाह्लीकबिल्वातिविषालोध्रतोयदगैरिकम् ॥ (४६।२)

शुण्ठीमधूकमाचीकरक्तचन्दनकट्फलम् । (४७।१)

कट्वङ्गवत्सकानन्ताधातकीमधुकार्जुनम् ॥ (४७।२)

पुष्ये गृहीत्वा संचूर्ण्य सक्षौद्रं तण्डुलाम्भसा । (४८।१)

पिबेद् अर्शःस्वतीसारे रक्तं यश्चोपवेश्यते ॥ (४८।२)

दोषा जन्तुकृता ये च बालानां तांश्च नाशयेत् । (४९।१)

योनिदोषं रजोदोषं श्यावश्वेतारुणासितम् ॥ (४९।२)

चूर्णं पुष्यानुगं नाम हितम् आत्रेयपूजितम् । (५०।१)

योन्यां बलासदुष्टायां सर्वं रूक्षोष्णम् औषधम् ॥ (५०।२)

धातक्यामलकीपत्त्रस्रोतोजमधुकोत्पलैः । (५१।१)

जम्ब्वाम्रसारकासीसलोध्रकट्फलतिन्दुकैः ॥ (५१।२)

सौराष्ट्रिकादाडिमत्वगुदुम्बरशलाटुभिः । (५२।१)

अक्षमात्रैरजामूत्रे क्षीरे च द्विगुणे पचेत् ॥ (५२।२)

तैलप्रस्थं तद् अभ्यङ्गपिचुवस्तिषु योजयेत् । (५३।१)

तेन शूनोन्नता स्तब्धा पिच्छिला स्राविणी तथा ॥ (५३।२)

विप्लुतोपप्लुता योनिः सिध्येत् सस्फोटशूलिनी । (५४।१)

यवान्नम् अभयारिष्टं सीधु तैलं च शीलयेत् ॥ (५४।२)

पिप्पल्ययोरजःपथ्याप्रयोगांश्च समाक्षिकान् । (५५।१)

कासीसं त्रिफला काङ्क्षी साम्रजम्ब्वस्थि धातकी ॥ (५५।२)

पैच्छिल्ये क्षौद्रसंयुक्तश्चूर्णो वैशद्यकारकः । (५६।१)

पलाशधातकीजम्बूसमङ्गामोचसर्जजः ॥ (५६।२)

दुर्गन्धे पिच्छिले क्लेदे स्तम्भनश्चूर्ण इष्यते । (५७।१)

आरग्वधादिवर्गस्य कषायः परिषेचनम् ॥ (५७।२)

स्तब्धानां कर्कशानां च कार्यं मार्दवकारकम् । (५८।१)

धारणं वेसवारस्य कृशरापायसस्य च ॥ (५८।२)

दुर्गन्धानां कषायः स्यात् तैलं वा कल्क एव वा । (५९।१)

चूर्णो वा सर्वगन्धानां पूतिगन्धापकर्षणः ॥ (५९।२)

श्लेष्मलानां कटुप्रायाः समूत्रा वस्तयो हिताः । (६०।१)

पित्ते समधुकक्षीरा वाते तैलाम्लसंयुताः ॥ (६०।२)

संनिपातसमुत्थायाः कर्म साधारणं हितम् । (६१।१)

एवं योनिषु शुद्धासु गर्भं विन्दन्ति योषितः ॥ (६१।२)

अदुष्टे प्राकृते बीजे जीवोपक्रमणे सति । (६२।१)

पञ्चकर्मविशुद्धस्य पुरुषस्यापि चेन्द्रियम् ॥ (६२।२)

परीक्ष्य वर्णैर् दोषाणां दुष्टं तद्घ्नैरुपाचरेत् । (६३।१)

मञ्जिष्ठाकुष्ठतगरत्रिफलाशर्करावचाः ॥ (६३।२)

द्वे निशे मधुकं मेदां दीप्यकं कटुरोहिणीम् । (६४।१)

पयस्याहिङ्गुकाकोलीवाजिगन्धाशतावरीः ॥ (६४।२)

पिष्ट्वाक्षांशा घृतप्रस्थं पचेत् क्षीरचतुर्गुणम् । (६५।१)

योनिशुक्रप्रदोषेषु तत् सर्वेषु प्रशस्यते ॥ (६५।२)

आयुष्यं पौष्टिकं मेध्यं धन्यं पुंसवनं परम् । (६६।१)

फलसर्पिरिति ख्यातं पुष्पे पीतं फलाय यत् ॥ (६६।२)

म्रियमाणप्रजानां च गर्भिणीनां च पूजितम् । (६७।१)

एतत् परं च बालानां ग्रहघ्नं देहवर्धनम् ॥ (६७।२)