अथातः कर्णरोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः । (१।१)

इति ह स्माहुर् आत्रेयादयो महर्षयः । (१।२)

कर्णशूले पवनजे पिबेद् रात्रौ रसाशितः । (१।३)

वातघ्नसाधितं सर्पिः कर्णं स्विन्नं च पूरयेत् ॥ (१।४)

पत्त्राणां पृथग् अश्वत्थबिल्वार्कैरण्डजन्मनाम् । (२।१)

तैलसिन्धूत्थदिग्धानां स्विन्नानां पुटपाकतः ॥ (२।२)

रसैः कवोष्णैस्तद्वच्च मूलकस्यारलोरपि । (३।१)

गणे वातहरे ऽम्लेषु मूत्रेषु च विपाचितः ॥ (३।२)

महास्नेहो द्रुतं हन्ति सुतीव्राम् अपि वेदनाम् । (४।१)

महतः पञ्चमूलस्य काष्ठात् क्षौमेण वेष्टितात् ॥ (४।२)

तैलसिक्तात् प्रदीप्ताग्रात् स्नेहः सद्यो रुजापहः । (५।१)

योज्यश्चैवं भद्रकाष्ठात् कुष्ठात् काष्ठाच्च सारलात् ॥ (५।२)

वातव्याधिप्रतिश्यायविहितं हितम् अत्र च । (६।१)

वर्जयेच्छिरसा स्नानं शीताम्भःपानम् अह्न्यपि ॥ (६।२)

पित्तशूले सितायुक्तघृतस्निग्धं विरेचयेत् । (७।१)

द्राक्षायष्टीशृतं स्तन्यं शस्यते कर्णपूरणम् ॥ (७।२)

यष्ट्यनन्ताहिमोशीरकाकोलीलोध्रजीवकैः । (८।१)

मृणालबिसमञ्जिष्ठाशारिवाभिश्च साधयेत् ॥ (८।२)

यष्टीमधुरसप्रस्थक्षीरद्विप्रस्थसंयुतम् । (९।१)

तैलस्य कुडवं नस्यपूरणाभ्यञ्जनैरिदम् ॥ (९।२)

निहन्ति शूलदाहोषाः केवलं क्षौद्रम् एव वा । (१०।१)

यष्ट्यादिभिश्च सघृतैः कर्णौ दिह्यात् समन्ततः ॥ (१०।२)

वामयेत् पिप्पलीसिद्धसर्पिःस्निग्धं कफोद्भवे । (११।१)

धूमनावनगण्डूषस्वेदान् कुर्यात् कफापहान् ॥ (११।२)

लशुनार्द्रकशिग्रूणां मुरङ्ग्या मूलकस्य च । (१२।१)

कदल्याः स्वरसः श्रेष्ठः कदुष्णः कर्णपूरणे ॥ (१२।२)

अर्काङ्कुरान् अम्लपिष्टांस्तैलाक्तांल्लवणान्वितान् । (१३।१)

संनिधाय स्नुहीकाण्डे कोरिते तच्छदावृतान् ॥ (१३।२)

स्वेदयेत् पुटपाकेन स रसः शूलजित् परम् । (१४।१)

रसेन बीजपूरस्य कपित्थस्य च पूरयेत् ॥ (१४।२)

शुक्तेन पूरयित्वा वा फेनेनान्ववचूर्णयेत् । (१५।१)

अजाविमूत्रवंशत्वक्सिद्धं तैलं च पूरणम् ॥ (१५।२)

सिद्धं वा सार्षपं तैलं हिङ्गुतुम्बुरुनागरैः । (१६।१)

रक्तजे पित्तवत् कार्यं सिरां चाशु विमोक्षयेत् ॥ (१६।२)

पक्वे पूयवहे कर्णे धूमगण्डूषनावनम् । (१७।१)

युञ्ज्यान् नाडीविधानं च दुष्टव्रणहरं च यत् ॥ (१७।२)

स्रोतः प्रमृज्य दिग्धं तु द्वौ कालौ पिचुवर्तिभिः । (१८।१)

पुरेण धूपयित्वा तु माक्षिकेण प्रपूरयेत् ॥ (१८।२)

सुरसादिगणक्वाथफाणिताक्तां च योजयेत् । (१९।१)

पिचुवर्तिं सुसूक्ष्मैश्च तच्चूर्णैरवचूर्णयेत् ॥ (१९।२)

शूलक्लेदगुरुत्वानां विधिरेष निवर्तकः । (२०।१)

प्रियङ्गुमधुकाम्बष्ठाधातक्युत्पलपर्णिभिः ॥ (२०।२)

मञ्जिष्ठालोध्रलाक्षाभिः कपित्थस्य रसेन च । (२१।१)

पचेत् तैलं तद् आस्रावं निगृह्णात्याशु पूरणात् ॥ (२१।२)

नादबाधिर्ययोः कुर्याद् वातशूलोक्तम् औषधम् । (२२।१)

श्लेष्मानुबन्धे श्लेष्माणम् प्राग् जयेद् वमनादिभिः ॥ (२२।२)

एरण्डशिग्रुवरुणमूलकात् पत्त्रजे रसे । (२३।१)

चतुर्गुणे पचेत् तैलं क्षीरे चाष्टगुणोन्मिते ॥ (२३।२)

यष्ट्याह्वाक्षीरकाकोलीकल्कयुक्तं निहन्ति तत् । (२४।१)

नादबाधिर्यशूलानि नावनाभ्यङ्गपूरणैः ॥ (२४।२)

पक्वं प्रतिविषाहिङ्गुमिशित्वक्स्वर्जिकोषणैः । (२५।१)

सशुक्तैः पूरणात् तैलं रुक्स्रावाश्रुतिनादनुत् ॥ (२५।२)

कर्णनादे हितं तैलं सर्षपोत्थं च पूरणे । (२६।१)

शुष्कमूलकखण्डानां क्षारो हिङ्गु महौषधम् ॥ (२६।२)

शतपुष्पावचाकुष्ठदारुशिग्रुरसाञ्जनम् । (२७।१)

सौवर्चलयवक्षारस्वर्जिकौद्भिदसैन्धवम् ॥ (२७।२)

भूर्जग्रन्थिविडं मुस्ता मधुशुक्तं चतुर्गुणम् । (२८।१)

मातुलुङ्गरसस्तद्वत् कदलीस्वरसश्च तैः ॥ (२८।२)

पक्वं तैलं जयत्याशु सुकृच्छ्रान् अपि पूरणात् । (२९।१)

कण्डूं क्लेदं च बाधिर्यपूतिकर्णत्वरुक्कृमीन् ॥ (२९।२)

क्षारतैलम् इदं श्रेष्ठं मुखदन्तामयेषु च । (३०।१)

अथ सुप्ताविव स्यातां कर्णौ रक्तं हरेत् ततः ॥ (३०।२)

सशोफक्लेदयोर् मन्दश्रुतेर् वमनम् आचरेत् । (३१।१)

बाधिर्यं वर्जयेद् बालवृद्धयोश्चिरजं च यत् ॥ (३१।२)

प्रतीनाहे परिक्लेद्य स्नेहस्वेदैर् विशोधयेत् । (३२।१)

कर्णशोधनकेनानु कर्णं तैलस्य पूरयेत् ॥ (३२।२)

सशुक्तसैन्धवमधोर् मातुलुङ्गरसस्य वा । (३३।१)

शोधनाद् रूक्षतोत्पत्तौ घृतमण्डस्य पूरणम् ॥ (३३।२)

क्रमो ऽयं मलपूर्णे ऽपि कर्णे कण्ड्वां कफापहम् । (३४।१)

नस्यादि तद्वच्छोफे ऽपि कटूष्णैश्चात्र लेपनम् ॥ (३४।२)

कर्णस्रावोदितं कुर्यात् पूतिकृमिणकर्णयोः । (३५।१)

पूरणं कटुतैलेन विशेषात् कृमिकर्णके ॥ (३५।२)

वमिपूर्वा हिता कर्णविद्रधौ विद्रधिक्रिया । (३६।१)

पित्तोत्थकर्णशूलोक्तं कर्तव्यं क्षतविद्रधौ ॥ (३६।२)

अर्शोऽर्बुदेषु नासावद् आमा कर्णविदारिका । (३७।१)

कर्णविद्रधिवत् साध्या यथादोषोदयेन च ॥ (३७।२)

पालीशोषे ऽनिलश्रोत्रशूलवन् नस्यलेपनम् । (३८।१)

स्वेदं च कुर्यात् स्विन्नां च पालीम् उद्वर्तयेत् तिलैः ॥ (३८।२)

प्रियालबीजयष्ट्याह्वहयगन्धायवान्वितैः । (३९।१)

ततः पुष्टिकरैः स्नेहैरभ्यङ्गं नित्यम् आचरेत् ॥ (३९।२)

शतावरीवाजिगन्धापयस्यैरण्डजीवकैः । (४०।१)

तैलं विपक्वं सक्षीरं पालीनां पुष्टिकृत् परम् ॥ (४०।२)

कल्केन जीवनीयेन तैलं पयसि पाचितम् । (४१।१)

आनूपमांसक्वाथे च पालीपोषणवर्धनम् ॥ (४१।२)

पालीं छित्त्वातिसंक्षीणां शेषां संधाय पोषयेत् । (४२।१)

याप्यैवं तन्त्रिकाख्यापि परिपोटे ऽप्ययं विधिः ॥ (४२।२)

उत्पाते शीतलैर् लेपो जलौकोहृतशोणिते । (४३।१)

जम्ब्वाम्रपल्लवबलायष्टीलोध्रतिलोत्पलैः ॥ (४३।२)

सधान्याम्लैः समञ्जिष्ठैः सकदम्बैः सशारिवैः । (४४।१)

सिद्धम् अभ्यञ्जने तैलं विसर्पोक्तघृतानि च ॥ (४४।२)

उन्मन्थे ऽभ्यञ्जनं तैलं गोधाकर्कवसान्वितम् । (४५।१)

तालपत्त्र्यश्वगन्धार्कवाकुचीफलसैन्धवैः ॥ (४५।२)

सुरसालाङ्गलीभ्यां च सिद्धं तीक्ष्णं च नावनम् । (४६।१)

दुर्विद्धे ऽश्मन्तजम्ब्वाम्रपत्त्रक्वाथेन सेचिताम् ॥ (४६।२)

तैलेन पालीं स्वभ्यक्तां सुश्लक्ष्णैरवचूर्णयेत् । (४७।१)

चूर्णैर् मधुकमञ्जिष्ठाप्रपुण्ड्राह्वनिशोद्भवैः ॥ (४७।२)

लाक्षाविडङ्गसिद्धं च तैलम् अभ्यञ्जने हितम् । (४८।१)

स्विन्नां गोमयजैः पिण्डैर् बहुशः परिलेहिकाम् ॥ (४८।२)

विडङ्गसारैरालिम्पेद् उरभ्रीमूत्रकल्कितैः । (४९।१)

कौटजेङ्गुदकारञ्जबीजशम्याकवल्कलैः ॥ (४९।२)

अथवाभ्यञ्जनं तैर् वा कटुतैलं विपाचयेत् । (५०।१)

सनिम्बपत्त्रमरिचमदनैर् लेहिकाव्रणे ॥ (५०।२)

छिन्नं तु कर्णं शुद्धस्य बन्धम् आलोच्य यौगिकम् । (५१।१)

शुद्धास्रं लागयेल्लग्ने सद्यश्छिन्ने विशोधनम् ॥ (५१।२)

अथ ग्रथित्वा केशान्तं कृत्वा छेदनलेखनम् । (५२।१)

निवेश्य संधिं सुषमं न निम्नं न समुन्नतम् ॥ (५२।२)

अभ्यज्य मधुसर्पिर्भ्यां पिचुप्लोतावगुण्ठितम् । (५३।१)

सूत्रेणागाढशिथिलं बद्ध्वा चूर्णैरवाकिरेत् ॥ (५३।२)

शोणितस्थापनैर् व्रण्यम् आचारं चादिशेत् ततः । (५४।१)

सप्ताहाद् आमतैलाक्तं शनैरपनयेत् पिचुम् ॥ (५४।२)

सुरूढं जातरोमाणं श्लिष्टसंधिं समं स्थिरम् । (५५।१)

सुवर्ष्माणम् अरोगं च शनैः कर्णं विवर्धयेत् ॥ (५५।२)

जलशूकः स्वयङ्गुप्ता रजन्यौ बृहतीफलम् । (५६।१)

अश्वगन्धाबलाहस्तिपिप्पलीगौरसर्षपाः ॥ (५६।२)

मूलं कोशातकाश्वघ्नरूपिकासप्तपर्णजम् । (५७।१)

छुच्छुन्दरी कालमृता गृहं मधुकरीकृतम् ॥ (५७।२)

जतूका जलजन्मा च तथा शबरकन्दकम् । (५८।१)

एभिः कल्कैः खरं पक्वं सतैलं माहिषं घृतम् ॥ (५८।२)

हस्त्यश्वमूत्रेण परम् अभ्यङ्गात् कर्णवर्धनम् । (५९।१)

अथ कुर्याद् वयःस्थस्य छिन्नां शुद्धस्य नासिकाम् ॥ (५९।२)

छिन्द्यान् नासासमं पत्त्रं तत्तुल्यं च कपोलतः । (६०।१)

त्वङ्मांसं नासिकासन्ने रक्षंस् तत्तनुतां नयेत् ॥ (६०।२)

सीव्येद् गण्डं ततः सूच्या सेविन्या पिचुयुक्तया । (६१।१)

नासाछेदे ऽथ लिखिते परिवर्त्योपरि त्वचम् ॥ (६१।२)

कपोलवध्रं संदध्यात् सीव्येन् नासां च यत्नतः । (६२।१)

नाडीभ्याम् उत्क्षिपेद् अन्तः सुखोच्छ्वासप्रवृत्तये ॥ (६२।२)

आमतैलेन सिक्त्वानु पत्तङ्गमधुकाञ्जनैः । (६३।१)

शोणितस्थापनैश्चान्यैः सुश्लक्ष्णैरवचूर्णयेत् ॥ (६३।२)

ततो मधुघृताभ्यक्तं बद्ध्वाचारिकम् आदिशेत् । (६४।१)

ज्ञात्वावस्थान्तरं कुर्यात् सद्योव्रणविधिं ततः ॥ (६४।२)

छिन्द्याद् रूढे ऽधिकं मांसं नासोपान्ताच्च चर्म तत् । (६५।१)

सीव्येत् ततश्च सुश्लक्ष्णं हीनं संवर्धयेत् पुनः ॥ (६५।२)

निवेशिते यथान्यासं सद्यश्छिन्ने ऽप्ययं विधिः । (६६।१)

नाडीयोगाद् विनौष्ठस्य नासासंधानवद् विधिः ॥ (६६।२)