अथातो ऽतीसारचिकित्सितं व्याख्यास्यामः । (१।१)

इति ह स्माहुर् आत्रेयादयो महर्षयः । (१।२)

अतीसारो हि भूयिष्ठं भवत्यामाशयान्वयः । (१।३)

हत्वाग्निं वातजे ऽप्यस्मात् प्राक् तस्मिंल्लङ्घनं हितम् ॥ (१।४)

शूलानाहप्रसेकार्तं वामयेद् अतिसारिणम् । (२।१)

दोषाः संनिचिता ये च विदग्धाहारमूर्छिताः ॥ (२।२)

अतीसाराय कल्पन्ते तेषूपेक्षैव भेषजम् । (३।१)

भृशोत्क्लेशप्रवृत्तेषु स्वयम् एव चलात्मसु ॥ (३।२)

न तु संग्रहणं योज्यं पूर्वम् आमातिसारिणि । (४।१)

अपि चाध्मानगुरुताशूलस्तैमित्यकारिणि ॥ (४।२)

प्राणदा प्राणदा दोषे विबद्धे सम्प्रवर्तिनी । (५।१)

पिबेत् प्रक्वथितास् तोये मध्यदोषो विशोषयन् ॥ (५।२)

भूतिकपिप्पलीशुण्ठीवचाधान्यहरीतकीः । (६।१)

अथवा बिल्वधनिकामुस्तनागरवालकम् ॥ (६।२)

विडपाठावचापथ्याकृमिजिन्नागराणि वा । (७।१)

शुण्ठीघनवचामाद्रीबिल्ववत्सकहिङ्गु वा ॥ (७।२)

शस्यते त्वल्पदोषाणाम् उपवासो ऽतिसारिणाम् । (८।१)

वचाप्रतिविषाभ्यां वा मुस्तापर्पटकेन वा ॥ (८।२)

ह्रीवेरनागराभ्यां वा विपक्वं पाययेज्जलम् । (९।१)

युक्ते ऽन्नकाले क्षुत्क्षामं लघ्वन्नप्रति भोजयेत् ॥ (९।२)

तथा स शीघ्रं प्राप्नोति रुचिम् अग्निबलं बलम् । (१०।१)

तक्रेणावन्तिसोमेन यवाग्वा तर्पणेन वा ॥ (१०।२)

सुरया मधुना वाथ यथासात्म्यम् उपाचरेत् । (११।१)

भोज्यानि कल्पयेद् ऊर्ध्वं ग्राहिदीपनपाचनैः ॥ (११।२)

बालबिल्वशठीधान्यहिङ्गुवृक्षाम्लदाडिमैः । (१२।१)

पलाशहपुषाजाजीयवानीविडसैन्धवैः ॥ (१२।२)

लघुना पञ्चमूलेन पञ्चकोलेन पाठया । (१३।१)

शालिपर्णीबलाबिल्वैः पृश्निपर्ण्या च साधिता ॥ (१३।२)

दाडिमाम्ला हिता पेया कफपित्ते समुल्बणे । (१४।१)

अभयापिप्पलीमूलबिल्वैर् वातानुलोमनी ॥ (१४।२)

विबद्धं दोषबहुलो दीप्ताग्निर् यो ऽतिसार्यते । (१५।१)

कृष्णाविडङ्गत्रिफलाकषायैस् तं विरेचयेत् ॥ (१५।२)

पेयां युञ्ज्याद् विरिक्तस्य वातघ्नैर् दीपनैः कृताम् । (१६।१)

आमे परिणते यस् तु दीप्ते ऽग्नावुपवेश्यते ॥ (१६।२)

सफेनपिच्छं सरुजं सविबन्धं पुनः पुनः । (१७।१)

अल्पाल्पम् अल्पशमलं निर्विड् वा सप्रवाहिकम् ॥ (१७।२)

दधितैलघृतक्षीरैः स शुण्ठीं सगुडां पिबेत् । (१८।१)

स्विन्नानि गुडतैलेन भक्षयेद् बदराणि वा ॥ (१८।२)

गाढविड्विहितैः शाकैर् बहुस्नेहैस् तथा रसैः । (१९।१)

क्षुधितं भोजयेद् एनं दधिदाडिमसाधितैः ॥ (१९।२)

शाल्योदनं तिलैर् माषैर् मुद्गैर् वा साधु साधितम् । (२०।१)

शठ्या मूलकपोतायाः पाठायाः स्वस्तिकस्य वा ॥ (२०।२)

सूषायवानीकर्कारुक्षीरिणीचिर्भटस्य वा । (२१।१)

उपोदकाया जीवन्त्या वाकुच्या वास्तुकस्य वा ॥ (२१।२)

सुवर्चलायाश्चुञ्चोर् वा लोणिकाया रसैरपि । (२२।१)

कूर्मवर्तकलोपाकशिखितित्तिरिकौक्कुटैः ॥ (२२।२)

बिल्वमुस्ताक्षिभैषज्यधातकीपुष्पनागरैः । (२३।१)

पक्वातीसारजित् तक्रे यवागूर् दाधिकी तथा ॥ (२३।२)

कपित्थकच्छुराफञ्जीयूथिकावटशेलुजैः । (२४।१)

दाडिमीशणकार्पासीशाल्मलीनां च पल्लवैः ॥ (२४।२)

कल्को बिल्वशलाटूनां तिलकल्कश्च तत्समः । (२५।१)

दध्नः सरो ऽम्लः सस्नेहः खलो हन्ति प्रवाहिकाम् ॥ (२५।२)

मरिचं धनिकाजाजी तिन्तिडीकं शठी विडम् । (२६।१)

दाडिमं धातकी पाठा त्रिफला पञ्चकोलकम् ॥ (२६।२)

यावशूकं कपित्थाम्रजम्बूमध्यं सदीप्यकम् । (२७।१)

पिष्टैः षड्गुणबिल्वैस् तैर् दध्नि मुद्गरसे गुडे ॥ (२७।२)

स्नेहे च यमके सिद्धः खलो ऽयम् अपराजितः । (२८।१)

दीपनः पाचनो ग्राही रुच्यो बिम्बिशिनाशनः ॥ (२८।२)

कोलानां बालबिल्वानां कल्कैः शालियवस्य च । (२९।१)

मुद्गमाषतिलानां च धान्ययूषं प्रकल्पयेत् ॥ (२९।२)

ऐकध्यं यमके भृष्टं दधिदाडिमसारिकम् । (३०।१)

वर्चःक्षये शुष्कमुखं शाल्यन्नं तेन भोजयेत् ॥ (३०।२)

दध्नः सरं वा यमके भृष्टं सगुडनागरम् । (३१।१)

सुरां वा यमके भृष्टां व्यञ्जनार्थं प्रयोजयेत् ॥ (३१।२)

फलाम्लं यमके भृष्टं यूषं गृञ्जनकस्य वा । (३२।१)

भृष्टान् वा यमके सक्तून् खादेद् व्योषावचूर्णितान् ॥ (३२।२)

माषान् सुसिद्धांस् तद्वद् वा घृतमण्डोपसेवनान् । (३३।१)

रसं सुसिद्धपूतं वा छागमेषान्तराधिजम् ॥ (३३।२)

पचेद् दाडिमसाराम्लं सधान्यस्नेहनागरम् । (३४।१)

रक्तशाल्योदनं तेन भुञ्जानः प्रपिबंश्च तम् ॥ (३४।२)

वर्चःक्षयकृतैराशु विकारैः परिमुच्यते । (३५।१)

बालबिल्वं गुडं तैलं पिप्पलीं विश्वभेषजम् ॥ (३५।२)

लिह्याद् वाते प्रतिहते सशूलः सप्रवाहिकः । (३६।१)

वल्कलं शाबरं पुष्पं धातक्या बदरीदलम् ॥ (३६।२)

पिबेद् दधिसरक्षौद्रकपित्थस्वरसाप्लुतम् । (३७।१)

विबद्धवातवर्चास् तु बहुशूलप्रवाहिकः ॥ (३७।२)

सरक्तपिच्छस् तृष्णार्तः क्षीरसौहित्यम् अर्हति । (३८।१)

यमकस्योपरि क्षीरं धारोष्णं वा प्रयोजयेत् ॥ (३८।२)

शृतम् एरण्डमूलेन बालबिल्वेन वा पुनः । (३९।१)

पयस्युत्क्वाथ्य मुस्तानां विंशतिं त्रिगुणे ऽम्भसि ॥ (३९।२)

क्षीरावशिष्टं तत् पीतं हन्याद् आमं सवेदनम् । (४०।१)

पिप्पल्याः पिबतः सूक्ष्मं रजो मरिचजन्म वा ॥ (४०।२)

चिरकालानुषक्तापि नश्यत्याशु प्रवाहिका । (४१।१)

निरामरूपं शूलार्तं लङ्घनाद्यैश्च कर्षितम् ॥ (४१।२)

रूक्षकोष्ठम् अपेक्ष्याग्निं सक्षारं पाययेद् घृतम् । (४२।१)

सिद्धं दधिसुरामण्डे दशमूलस्य चाम्भसि ॥ (४२।२)

सिन्धूत्थपञ्चकोलाभ्यां तैलं सद्यो ऽर्तिनाशनम् । (४३।१)

षड्भिः शुण्ठ्याः पलैर् द्वाभ्यां द्वाभ्यां ग्रन्थ्यग्निसैन्धवात् ॥ (४३।२)

तैलप्रस्थं पचेद् दध्ना निःसारकरुजापहम् । (४४।१)

एकतो मांसदुग्धाज्यं पुरीषग्रहशूलजित् ॥ (४४।२)

पानानुवासनाभ्यङ्गप्रयुक्तं तैलम् एकतः । (४५।१)

तद्धि वातजिताम् अग्र्यं शूलं च विगुणो ऽनिलः ॥ (४५।२)

धात्वन्तरोपमर्देद्धश्चलो व्यापी स्वधामगः । (४६।१)

तैलं मन्दानलस्यापि युक्त्या शर्मकरं परम् ॥ (४६।२)

क्षीणे मले स्वायतनच्युतेषु दोषान्तरेष्वीरण एकवीरे । (४७।१)

को निष्टनन् प्राणिति कोष्ठशूली नान्तर्बहिस्तैलपरो यदि स्यात् ॥ (४७।२)

गुदरुग्भ्रंशयोर् युञ्ज्यात् सक्षीरं साधितं हविः ॥ (४८।१)

रसे कोलाम्लचाङ्गेर्योर् दध्नि पिष्टे च नागरे । (४९।१)

तैरेव चाम्लैः संयोज्य सिद्धं सुश्लक्ष्णकल्कितैः ॥ (४९।२)

धान्योषणविडाजाजीपञ्चकोलकदाडिमैः । (५०।१)

योजयेत् स्नेहवस्तिं वा दशमूलेन साधितम् ॥ (५०।२)

शठीशताह्वाकुष्ठैर् वा वचया चित्रकेण वा । (५१।१)

गुदभ्रंशप्रवाहणे गुदभ्रंशे मूत्राघाते कटीग्रहे ॥ (५१।२)

मधुराम्लैः शृतं तैलं घृतं वाप्यनुवासनम् । (५२।१)

प्रवेशयेद् गुदं ध्वस्तम् अभ्यक्तं स्वेदितं मृदु ॥ (५२।२)

कुर्याच्च गोफणाबन्धं मध्यच्छिद्रेण चर्मणा । (५३।१)

पञ्चमूलस्य महतः क्वाथं क्षीरे विपाचयेत् ॥ (५३।२)

उन्दुरुं चान्त्ररहितं तेन वातघ्नकल्कवत् । (५४।१)

तैलं पचेद् गुदभ्रंशं पानाभ्यङ्गेन तज् जयेत् ॥ (५४।२)

पैत्ते तु सामे तीक्ष्णोष्णवर्ज्यं प्राग् इव लङ्घनम् । (५५।१)

तृड्वान् पिबेत् षडङ्गाम्बु सभूनिम्बं सशारिवम् ॥ (५५।२)

पेयादि क्षुधितस्यान्नम् अग्निसंधुक्षणं हितम् । (५६।१)

बृहत्यादिगणाभीरुद्विबलाशूर्पपर्णिभिः ॥ (५६।२)

पाययेद् अनुबन्धे तु सक्षौद्रं तण्डुलाम्भसा । (५७।१)

कुटजस्य फलं पिष्टं सवल्कं सघुणप्रियम् ॥ (५७।२)

पाठावत्सकबीजत्वग्दार्वीग्रन्थिकशुण्ठि वा । (५८।१)

क्वाथं वातिविषाबिल्ववत्सकोदीच्यमुस्तजम् ॥ (५८।२)

अथवातिविषामूर्वानिशेन्द्रयवतार्क्ष्यजम् । (५९।१)

समध्वतिविषाशुण्ठीमुस्तेन्द्रयवकट्फलम् ॥ (५९।२)

पलं वत्सकबीजस्य श्रपयित्वा रसं पिबेत् । (६०।१)

यो रसाशी जयेच्छीघ्रं स पैत्तं जठरामयम् ॥ (६०।२)

मुस्ताकषायम् एवं वा पिबेन् मधुसमायुतम् । (६१।१)

सक्षौद्रं शाल्मलीवृन्तकषायं वा हिमाह्वयम् ॥ (६१।२)

किराततिक्तकं मुस्तं वत्सकं सरसाञ्जनम् । (६२।१)

कटङ्कटेरी ह्रीवेरं बिल्वमध्यं दुरालभा ॥ (६२।२)

तिला मोचरसं लोध्रं समङ्गा कमलोत्पलम् । (६३।१)

नागरं धातकीपुष्पं दाडिमस्य त्वग् उत्पलम् ॥ (६३।२)

अर्धश्लोकैः स्मृता योगाः सक्षौद्रास् तण्डुलाम्बुना । (६४।१)

निशेन्द्रयवलोध्रैलाक्वाथः पक्वातिसारजित् ॥ (६४।२)

लोध्राम्बष्ठाप्रियङ्ग्वादिगणांस् तद्वत् पृथक् पिबेत् । (६५।१)

कट्वङ्गवल्कयष्ट्याह्वफलिनीदाडिमाङ्कुरैः ॥ (६५।२)

पेयाविलेपीखलकान् कुर्यात् सदधिदाडिमान् । (६६।१)

तद्वद् दधित्थबिल्वाम्रजम्बूमध्यैः प्रकल्पयेत् ॥ (६६।२)

अजापयः प्रयोक्तव्यं निरामे तेन चेच्छमः । (६७।१)

दोषाधिक्यान् न जायेत बलिनं तं विरेचयेत् ॥ (६७।२)

व्यत्यासेन शकृद्रक्तम् उपवेश्येत यो ऽपि वा । (६८।१)

पलाशफलनिर्यूहं युक्तं वा पयसा पिबेत् ॥ (६८।२)

ततो ऽनु कोष्णं पातव्यं क्षीरम् एव यथाबलम् । (६९।१)

प्रवाहिते तेन मले प्रशाम्यत्युदरामयः ॥ (६९।२)

पलाशवत् प्रयोज्या वा त्रायमाणा विशोधनी । (७०।१)

संसर्ग्यां क्रियमाणायां शूलं यद्यनुवर्तते ॥ (७०।२)

स्रुतदोषस्य तं शीघ्रं यथावह्न्यनुवासयेत् । (७१।१)

शतपुष्पावरीभ्यां च बिल्वेन मधुकेन च ॥ (७१।२)

तैलपादं पयोयुक्तं पक्वम् अन्वासनं घृतम् । (७२।१)

अशान्तावित्यतीसारे पिच्छावस्तिः परं हितः ॥ (७२।२)

परिवेष्ट्य कुशैरार्द्रैरार्द्रवृन्तानि शाल्मलेः । (७३।१)

कृष्णमृत्तिकयालिप्य स्वेदयेद् गोमयाग्निना ॥ (७३।२)

मृच्छोषे तानि संक्षुद्य तत्पिण्डं मुष्टिसंमितम् । (७४।१)

मर्दयेत् पयसः प्रस्थे पूतेनास्थापयेत् ततः ॥ (७४।२)

नतयष्ट्याह्वकल्काज्यक्षौद्रतैलवतानु च । (७५।१)

स्नातो भुञ्जीत पयसा जाङ्गलेन रसेन वा ॥ (७५।२)

पित्तातिसारज्वरशोफगुल्मसमीरणास्रग्रहणीविकारान् । (७६।१)

जयत्ययं शीघ्रम् अतिप्रवृत्तिं विरेचनास्थापनयोश्च वस्तिः ॥ (७६।२)

फाणितं कुटजोत्थं च सर्वातीसारनाशनम् । (७७।१)

वत्सकादिसमायुक्तं साम्बष्ठादि समाक्षिकम् ॥ (७७।२)

नीरुङ्निरामं दीप्ताग्नेरपि सास्रं चिरोत्थितम् । (७८।१)

नानावर्णम् अतीसारं पुटपाकैरुपाचरेत् ॥ (७८।२)

त्वक्पिण्डाद् दीर्घवृन्तस्य श्रीपर्णीपत्त्रसंवृतात् । (७९।१)

मृल्लिप्ताद् अग्निना स्विन्नाद् रसं निष्पीडितं हिमम् ॥ (७९।२)

अतीसारी पिबेद् युक्तं मधुना सितयाथवा । (८०।१)

एवं क्षीरिद्रुमत्वग्भिस् तत्प्ररोहैश्च कल्पयेत् ॥ (८०।२)

कट्वङ्गत्वग्घृतयुता स्वेदिता सलिलोष्मणा । (८१।१)

सक्षौद्रा हन्त्यतीसारं बलवन्तम् अपि द्रुतम् ॥ (८१।२)

पित्तातीसारी सेवेत पित्तलान्येव यः पुनः । (८२।१)

रक्तातीसारं कुरुते तस्य पित्तं सतृड्ज्वरम् ॥ (८२।२)

दारुणं गुदपाकं च तत्र छागं पयो हितम् । (८३।१)

पद्मोत्पलसमङ्गाभिः शृतं मोचरसेन च ॥ (८३।२)

शारिवायष्टिलोध्रैर् वा प्रसवैर् वा वटादिजैः । (८४।१)

सक्षौद्रशर्करं पाने भोजने गुदसेचने ॥ (८४।२)

तद्वद् रसादयो ऽनम्लाः साज्याः पानान्नयोर् हिताः । (८५।१)

काश्मर्यफलयूषश्च किंचिदम्लः सशर्करः ॥ (८५।२)

पयस्यर्धोदके छागे ह्रीवेरोत्पलनागरैः । (८६।१)

पेया रक्तातिसारघ्नी पृश्निपर्णीरसान्विता ॥ (८६।२)

प्राग्भक्तं नवनीतं वा लिह्यान् मधुसितायुतम् । (८७।१)

बलिन्यस्रे ऽस्रम् एवाजं मार्गं वा घृतभर्जितम् ॥ (८७।२)

क्षीरानुपानं क्षीराशी त्र्यहं क्षीरोद्भवं घृतम् । (८८।१)

कपिञ्जलरसाशी वा लिहन्न् आरोग्यम् अश्नुते ॥ (८८।२)

पीत्वा शतावरीकल्कं क्षीरेण क्षीरभोजनः । (८९।१)

रक्तातीसारं हन्त्याशु तया वा साधितं घृतम् ॥ (८९।२)

लाक्षानागरवैदेहीकटुकादार्विवल्कलैः । (९०।१)

सर्पिः सेन्द्रयवैः सिद्धं पेयामण्डावचारितम् ॥ (९०।२)

अतीसारं जयेच्छीघ्रं त्रिदोषम् अपि दारुणम् । (९१।१)

कृष्णमृच्छङ्खयष्ट्याह्वक्षौद्रासृक्तण्डुलोदकम् ॥ (९१।२)

जयत्यस्रं प्रियङ्गुश्च तण्डुलाम्बुमधुप्लुता । (९२।१)

कल्कस्तिलानां कृष्णानां शर्करापाञ्चभागिकः ॥ (९२।२)

आजेन पयसा पीतः सद्यो रक्तं नियच्छति । (९३।१)

पीत्वा सशर्कराक्षौद्रं चन्दनं तण्डुलाम्बुना ॥ (९३।२)

दाहतृष्णाप्रमोहेभ्यो रक्तस्रावाच्च मुच्यते । (९४।१)

गुदस्य दाहे पाके वा सेकलेपा हिता हिमाः ॥ (९४।२)

अल्पाल्पं बहुशो रक्तं सशूलम् उपवेश्यते । (९५।१)

यदा विबद्धो वायुश्च कृच्छ्राच्चरति वा न वा ॥ (९५।२)

पिच्छावस्तिं तदा तस्य पूर्वोक्तम् उपकल्पयेत् । (९६।१)

पल्लवान् जर्जरीकृत्य शिंशिपाकोविदारयोः ॥ (९६।२)

पचेद् यवांश्च स क्वाथे घृतक्षीरसमन्वितः । (९७।१)

पिच्छास्रुतौ गुदभ्रंशे प्रवाहणरुजासु वा ॥ (९७।२)

पिच्छावस्तिः प्रयोक्तव्यः क्षतक्षीणबलावहः । (९८।१)

प्रपौण्डरीकसिद्धेन सर्पिषा चानुवासनम् ॥ (९८।२)

रक्तं विट्सहितं पूर्वं पश्चाद् वा यो ऽतिसार्यते । (९९।१)

शतावरीघृतं तस्य लेहार्थम् उपकल्पयेत् ॥ (९९।२)

शर्करार्धांशकं लीढं नवनीतं नवोद्धृतम् । (१००।१)

क्षौद्रपादं जयेच्छीघ्रं तं विकारं हिताशिनः ॥ (१००।२)

न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थशुङ्गान् आपोथ्य वासयेत् । (१०१।१)

अहोरात्रं जले तप्ते घृतं तेनाम्भसा पचेत् ॥ (१०१।२)

तद् अर्धशर्करायुक्तं लेहयेत् क्षौद्रपादिकम् । (१०२।१)

अधो वा यदि वाप्यूर्ध्वं यस्य रक्तं प्रवर्तते ॥ (१०२।२)

श्लेष्मातीसारे वातोक्तं विशेषाद् आमपाचनम् । (१०३।१)

कर्तव्यम् अनुबन्धे ऽस्य पिबेत् पक्त्वाग्निदीपनम् ॥ (१०३।२)

बिल्वकर्कटिकामुस्तप्राणदाविश्वभेषजम् । (१०४।१)

वचाविडङ्गभूतीकधानकामरदारु वा ॥ (१०४।२)

अथवा पिप्पलीमूलपिप्पलीद्वयचित्रकम् । (१०५।१)

पाठाग्निवत्सकग्रन्थितिक्ताशुण्ठीवचाभयाः ॥ (१०५।२)

क्वथिता यदि वा पिष्टाः श्लेष्मातीसारभेषजम् । (१०६।१)

सौवर्चलवचाव्योषहिङ्गुप्रतिविषाभयाः ॥ (१०६।२)

पिबेच्छ्लेष्मातिसारार्तश्चूर्णिताः कोष्णवारिणा । (१०७।१)

मध्यं लीढ्वा कपित्थस्य सव्योषक्षौद्रशर्करम् ॥ (१०७।२)

कट्फलं मधुयुक्तं वा मुच्यते जठरामयात् । (१०८।१)

कणां मधुयुतां लीढ्वा तक्रं पीत्वा सचित्रकम् ॥ (१०८।२)

भुक्त्वा वा बालबिल्वानि व्यपोहत्युदरामयम् । (१०९।१)

पाठामोचरसाम्भोदधातकीबिल्वनागरम् ॥ (१०९।२)

सुकृच्छ्रम् अप्यतीसारं गुडतक्रेण नाशयेत् । (११०।१)

यवानीपिप्पलीमूलचातुर्जातकनागरैः ॥ (११०।२)

मरिचाग्निजलाजाजीधान्यसौवर्चलैः समैः । (१११।१)

वृषाम्लधातकीकृष्णाबिल्वदाडिमदीप्यकैः ॥ (१११।२)

त्रिगुणैः षड्गुणसितैः कपित्थाष्टगुणैः कृतः । (११२।१)

चूर्णो ऽतीसारग्रहणीक्षयगुल्मगलामयान् ॥ (११२।२)

कासश्वासाग्निसादार्शःपीनसारोचकाञ् जयेत् । (११३।१)

कर्षोन्मिता तवक्षीरी चातुर्जातं द्विकार्षिकम् ॥ (११३।२)

यवानीधान्यकाजाजीग्रन्थिव्योषं पलांशकम् । (११४।१)

पलानि दाडिमाद् अष्टौ सितायाश्चैकतः कृतः ॥ (११४।२)

गुणैः कपित्थाष्टकवच्चूर्णो ऽयं दाडिमाष्टकः । (११५।१)

भोज्यो वातातिसारोक्तैर् यथावस्थं खलादिभिः ॥ (११५।२)

सविडङ्गः समरिचः सकपित्थः सनागरः । (११६।१)

चाङ्गेरीतक्रकोलाम्लः खलः श्लेष्मातिसारजित् ॥ (११६।२)

क्षीणे श्लेष्मणि पूर्वोक्तम् अम्लं लाक्षादि षट्पलम् । (११७।१)

पुराणं वा घृतं दद्याद् यवागूमण्डमिश्रितम् ॥ (११७।२)

वातश्लेष्मविबन्धे वा स्रवत्यति कफे ऽपि वा । (११८।१)

शूले प्रवाहिकायां वा पिच्छावस्तिः प्रशस्यते ॥ (११८।२)

वचाबिल्वकणाकुष्ठशताह्वालवणान्वितः । (११९।१)

बिल्वतैलेन तैलेन वचाद्यैः साधितेन वा ॥ (११९।२)

बहुशः कफवातार्ते कोष्णेनान्वासनं हितम् । (१२०।१)

क्षीणे कफे गुदे दीर्घकालातीसारदुर्बले ॥ (१२०।२)

अनिलः प्रबलो ऽवश्यं स्वस्थानस्थः प्रजायते । (१२१।१)

स बली सहसा हन्यात् तस्मात् तं त्वरया जयेत् ॥ (१२१।२)

वायोरनन्तरं पित्तं पित्तस्यानन्तरं कफम् । (१२२।१)

जयेत् पूर्वं त्रयाणां वा भवेद् यो बलवत्तमः ॥ (१२२।२)

भीशोकाभ्याम् अपि चलः शीघ्रं कुप्यत्यतस् तयोः । (१२३।१)

कार्या क्रिया वातहरा हर्षणाश्वासनानि च ॥ (१२३।२)

यस्योच्चाराद् विना मूत्रं पवनो वा प्रवर्तते । (१२४।१)

दीप्ताग्नेर्लघुकोष्ठस्य शान्तस् तस्योदरामयः ॥ (१२४।२)