अथातो विद्रधिवृद्धिचिकित्सितं व्याख्यास्यामः । (१।१)

इति ह स्माहुर् आत्रेयादयो महर्षयः । (१।२)

विद्रधिं सर्वम् एवामं शोफवत् समुपाचरेत् । (१।३)

प्रततं च हरेद् रक्तं पक्वे तु व्रणवत् क्रिया ॥ (१।४)

पञ्चमूलजलैर् धौतं वातिकं लवणोत्तरैः । (२।१)

भद्रादिवर्गयष्ट्याह्वतिलैरालेपयेद् व्रणम् ॥ (२।२)

वैरेचनिकयुक्तेन त्रैवृतेन विशोध्य च । (३।१)

विदारीवर्गसिद्धेन त्रैवृतेनैव रोपयेत् ॥ (३।२)

क्षालितं क्षीरितोयेन लिम्पेद् यष्ट्यमृतातिलैः । (४।१)

पैत्तं घृतेन सिद्धेन मञ्जिष्ठोशीरपद्मकैः ॥ (४।२)

पयस्याद्विनिशाश्रेष्ठायष्टीदुग्धैश्च रोपयेत् । (५।१)

न्यग्रोधादिप्रवालत्वक्फलैर् वा कफजं पुनः ॥ (५।२)

आरग्वधादिना धौतं सक्तुकुम्भनिशातिलैः । (६।१)

लिम्पेत् कुलत्थिकादन्तीत्रिवृच्छ्यामाग्नितिल्वकैः ॥ (६।२)

ससैन्धवैः सगोमूत्रैस् तैलं कुर्वीत रोपणम् । (७।१)

रक्तागन्तूद्भवे कार्या पित्तविद्रधिवत् क्रिया ॥ (७।२)

वरुणादिगणक्वाथम् अपक्वे ऽभ्यन्तरोत्थिते । (८।१)

ऊषकादिप्रतीवापं पूर्वाह्णे विद्रधौ पिबेत् ॥ (८।२)

घृतं विरेचनद्रव्यैः सिद्धं ताभ्यां च पाययेत् । (९।१)

निरूहं स्नेहवस्तिं च ताभ्याम् एव प्रकल्पयेत् ॥ (९।२)

पानभोजनलेपेषु मधुशिग्रुः प्रयोजितः । (१०।१)

दत्तावापो यथादोषम् अपक्वं हन्ति विद्रधिम् ॥ (१०।२)

त्रायन्तीत्रिफलानिम्बकटुकामधुकं समम् । (११।१)

त्रिवृत्पटोलमूलाभ्यां चत्वारो ऽंशाः पृथक् पृथक् ॥ (११।२)

मसूरान् निस्तुषाद् अष्टौ तत्क्वाथः सघृतो जयेत् । (१२।१)

विद्रधिगुल्मवीसर्पदाहमोहमदज्वरान् ॥ (१२।२)

तृण्मूर्छाछर्दिहृद्रोगपित्तासृक्कुष्ठकामलाः । (१३।१)

कुडवं त्रायमाणायाः साध्यम् अष्टगुणे ऽम्भसि ॥ (१३।२)

कुडवं तद्रसाद्धात्रीस्वरसात् क्षीरतो घृतात् । (१४।१)

कर्षांशं कल्कितं तिक्तात्रायन्तीधन्वयासकम् ॥ (१४।२)

मुस्तातामलकीवीराजीवन्तीचन्दनोत्पलम् । (१५।१)

पचेद् एकत्र संयोज्य तद् घृतं पूर्ववद् गुणैः ॥ (१५।२)

द्राक्षा मधूकं खर्जूरं विदारी सशतावरी । (१६।१)

परूषकाणि त्रिफला तत्क्वाथे पाचयेद् घृतम् ॥ (१६।२)

क्षीरेक्षुधात्रीनिर्यासप्राणदाकल्कसंयुतम् । (१७।१)

तच्छीतं शर्कराक्षौद्रपादिकं पूर्ववद् गुणैः ॥ (१७।२)

हरेच्छृङ्गादिभिरसृक् सिरया वा यथान्तिकम् । (१८।१)

विद्रधिं पच्यमानं च कोष्ठस्थं बहिरुन्नतम् ॥ (१८।२)

ज्ञात्वोपनाहयेत् शूले स्थिते तत्रैव पिण्डिते । (१९।१)

तत्पार्श्वपीडनात् सुप्तौ दाहादिष्वल्पकेषु च ॥ (१९।२)

पक्वः स्याद् विद्रधिं भित्त्वा व्रणवत् तम् उपाचरेत् । (२०।१)

अन्तर्भागस्य चाप्येतच्चिह्नं पक्वस्य विद्रधेः ॥ (२०।२)

पक्वः स्रोतांसि सम्पूर्य स यात्यूर्ध्वम् अधो ऽथवा । (२१।१)

स्वयंप्रवृत्तं तं दोषम् उपेक्षेत हिताशिनः ॥ (२१।२)

दशाहं द्वादशाहं वा रक्षन् भिषग् उपद्रवात् । (२२।१)

असम्यग् वहति क्लेदे वरुणादिं सुखाम्भसा ॥ (२२।२)

पाययेन् मधुशिग्रुं वा यवागूं तेन वा कृताम् । (२३।१)

यवकोलकुलत्थोत्थयूषैरन्नं च शस्यते ॥ (२३।२)

ऊर्ध्वं दशाहात् त्रायन्तीसर्पिषा तैल्वकेन वा । (२४।१)

शोधयेद् बलतः शुद्धः सक्षौद्रं तिक्तकं पिबेत् ॥ (२४।२)

सर्वशो गुल्मवच्चैनं यथादोषम् उपाचरेत् । (२५।१)

सर्वावस्थासु सर्वासु गुग्गुलुं विद्रधीषु च ॥ (२५।२)

कषायैर् यौगिकैर् युञ्ज्यात् स्वैः स्वैस् तद्वच्छिलाजतु । (२६।१)

पाकं च वारयेद् यत्नात् सिद्धिः पक्वे हि दैविकी ॥ (२६।२)

अपि चाशु विदाहित्वाद् विद्रधिः सो ऽभिधीयते । (२७।१)

सति चालोचयेन्मेहे प्रमेहाणां चिकित्सितम् ॥ (२७।२)

स्तनजे व्रणवत् सर्वं न त्वेनम् उपनाहयेत् । (२८।१)

पाटयेत् पालयन् स्तन्यवाहिनीः कृष्णचूचुकौ ॥ (२८।२)

सर्वास्वामाद्यवस्थासु निर्दुहीत च तत् स्तनम् । (२९।१)

शोधयेत् त्रिवृता स्निग्धं वृद्धौ स्नेहैश्चलात्मके ॥ (२९।२)

कौशाम्रतिल्वकैरण्डसुकुमारकमिश्रकैः । (३०।१)

ततो ऽनिलघ्ननिर्यूहकल्कस्नेहैर् निरूहयेत् ॥ (३०।२)

रसेन भोजितं यष्टीतैलेनान्वासयेद् अनु । (३१।१)

स्वेदप्रलेपा वातघ्नाः पक्वे भित्त्वा व्रणक्रियाम् ॥ (३१।२)

पित्तरक्तोद्भवे वृद्धावामपक्वे यथायथम् । (३२।१)

शोफव्रणक्रियां कुर्यात् प्रततं च हरेद् असृक् ॥ (३२।२)

गोमूत्रेण पिबेत् कल्कं श्लैष्मिके पीतदारुजम् । (३३।१)

विम्लापनाद् ऋते चास्य श्लेष्मग्रन्थिक्रमो हितः ॥ (३३।२)

पक्वे च पाटिते तैलम् इष्यते व्रणशोधनम् । (३४।१)

सुमनोऽरुष्कराङ्कोल्लसप्तपर्णेषु साधितम् ॥ (३४।२)

पटोलनिम्बरजनीविडङ्गकुटजेषु च । (३५।१)

मेदोजं मूत्रपिष्टेन सुस्विन्नं सुरसादिना ॥ (३५।२)

शिरोविरेकद्रव्यैर् वा वर्जयन् फलसेवनीम् । (३६।१)

दारयेद् वृद्धिपत्त्रेण सम्यङ् मेदसि सूद्धृते ॥ (३६।२)

व्रणं माक्षिककासीससैन्धवप्रतिसारितम् । (३७।१)

सीव्येद् अभ्यञ्जनं चास्य योज्यं मेदोविशुद्धये ॥ (३७।२)

मनःशिलैलासुमनोग्रन्थिभल्लातकैः कृतम् । (३८।१)

तैलम् आ व्रणसंधानात् स्नेहस्वेदौ च शीलयेत् ॥ (३८।२)

मूत्रजं स्वेदितं स्निग्धैर् वस्त्रपट्टेन वेष्टितम् । (३९।१)

विध्येद् अधस्तात् सेवन्याः स्रावयेच्च यथोदरम् ॥ (३९।२)

व्रणं च स्थगिकाबद्धं रोपयेद् अन्त्रहेतुके । (४०।१)

फलकोशम् असंप्राप्ते चिकित्सा वातवृद्धिवत् ॥ (४०।२)

पचेत् पुनर्नवतुलां तथा दशपलाः पृथक् । (४१।१)

दशमूलपयस्याश्वगन्धैरण्डशतावरीः ॥ (४१।२)

द्विदर्भशरकाशेक्षुमूलपोटगलान्विताः । (४२।१)

वहे ऽपाम् अष्टभागस्थे तत्र त्रिंशत्पलं गुडात् ॥ (४२।२)

प्रस्थम् एरण्डतैलस्य द्वौ घृतात् पयसस् तथा । (४३।१)

आवपेद् द्विपलांशं च कृष्णातन्मूलसैन्धवम् ॥ (४३।२)

यष्टीमधुकमृद्वीकायवानीनागराणि च । (४४।१)

तत्सिद्धं सुकुमाराख्यं सुकुमारं रसायनम् ॥ (४४।२)

वातातपाध्वयानादिपरिहार्येष्वयन्त्रणम् । (४५।१)

प्रयोज्यं सुकुमाराणाम् ईश्वराणाम् सुखात्मनाम् ॥ (४५।२)

नृणां स्त्रीवृन्दभर्तॄणाम् अलक्ष्मीकलिनाशनम् । (४६।१)

सर्वकालोपयोगेन कान्तिलावण्यपुष्टिदम् ॥ (४६।२)

वर्ध्मविद्रधिगुल्मार्शोयोनिमेढ्रानिलार्तिषु । (४७।१)

शोफोदरखुडप्लीहविड्विबन्धेषु चोत्तमम् ॥ (४७।२)

यायाद् वर्ध्म न चेच्छान्तिं स्नेहरेकानुवासनैः । (४८।१)

वस्तिकर्म पुरः कृत्वा वङ्क्षणस्थं ततो दहेत् ॥ (४८।२)

अग्निना मार्गरोधार्थं मरुतो ऽर्धेन्दुवक्रया । (४९।१)

अङ्गुष्ठस्योपरि स्नाव पीतं तन्तुसमं च यत् ॥ (४९।२)

उत्क्षिप्य सूच्या तत् तिर्यग् दहेच्छित्त्वा यतो गदः । (५०।१)

ततो ऽन्यपार्श्वे ऽन्ये त्वाहुर् दहेद् वानामिकाङ्गुलेः ॥ (५०।२)

गुल्मे ऽन्यैर् वातकफजे प्लीह्नि चायं विधिः स्मृतः । (५१।१)

कनिष्ठिकानामिकयोर् विश्वाच्यां च यतो गदः ॥ (५१।२)