अथातो मर्मविभागं शारीरं व्याख्यास्यामः । (१।१)

इति ह स्माहुर् आत्रेयादयो महर्षयः । (१।२)

सप्तोत्तरं मर्मशतं तेषाम् एकादशादिशेत् । (१।३)

पृथक् सक्थ्नोस् तथा बाह्वोस् त्रीणि कोष्ठे नवोरसि ॥ (१।४)

पृष्ठे चतुर्दशोर्ध्वं तु जत्रोस् त्रिंशच्च सप्त च । (२।१)

मध्ये पादतलस्याहुरभितो मध्यमाङ्गुलीम् ॥ (२।२)

तलहृन्नाम रुजया तत्र विद्धस्य पञ्चता । (३।१)

अङ्गुष्ठाङ्गुलिमध्यस्थं क्षिप्रम् आक्षेपमारणम् ॥ (३।२)

तस्योर्ध्वं द्व्यङ्गुले कूर्चः पादभ्रमणकम्पकृत् । (४।१)

गुल्फसंधेरधः कूर्चशिरः शोफरुजाकरम् ॥ (४।२)

जङ्घाचरणयोः संधौ गुल्फो रुक्स्तम्भमान्द्यकृत् । (५।१)

जङ्घान्तरे त्विन्द्रवस्तिर् मारयत्यसृजः क्षयात् ॥ (५।२)

जङ्घोर्वोः संगमे जानु खञ्जता तत्र जीवतः । (६।१)

जानुनस् त्र्यङ्गुलाद् ऊर्ध्वम् आण्यूरुस्तम्भशोफकृत् ॥ (६।२)

उर्व्यूरुमध्ये तद्वेधात् सक्थिशोषो ऽस्रसंक्षयात् । (७।१)

ऊरुमूले लोहिताक्षं हन्ति पक्षम् असृक्क्षयात् ॥ (७।२)

मुष्कवङ्क्षणयोर् मध्ये विटपं षण्ढताकरम् । (८।१)

इति सक्थ्नोस् तथा बाह्वोर् मणिबन्धो ऽत्र गुल्फवत् ॥ (८।२)

कूर्परं जानुवत् कौण्यं तयोर् विटपवत् पुनः । (९।१)

कक्षाक्षमध्ये कक्षाधृक्कुणित्वं तत्र जायते ॥ (९।२)

स्थूलान्त्रबद्धः सद्योघ्नो विड्वातवमनो गुदः । (१०।१)

मूत्राशयो धनुर्वक्रो वस्तिरल्पास्रमांसगः ॥ (१०।२)

एकाधोवदनो मध्ये कट्याः सद्यो निहन्त्यसून् । (११।१)

ऋते ऽश्मरीव्रणाद् विद्धस् तत्राप्युभयतश्च सः ॥ (११।२)

मूत्रस्राव्येकतो भिन्ने व्रणो रोहेच्च यत्नतः । (१२।१)

देहामपक्वस्थानानां मध्ये सर्वसिराश्रयः ॥ (१२।२)

नाभिः सो ऽपि हि सद्योघ्नो द्वारम् आमाशयस्य च । (१३।१)

सत्त्वादिधाम हृदयं स्तनोरःकोष्ठमध्यगम् ॥ (१३।२)

स्तनरोहितमूलाख्ये द्व्यङ्गुले स्तनयोर् वदेत् । (१४।१)

ऊर्ध्वाधो ऽस्रकफापूर्णकोष्ठो नश्येत् तयोः क्रमात् ॥ (१४।२)

अपस्तम्भावुरःपार्श्वे नाड्यावनिलवाहिनी । (१५।१)

रक्तेन पूर्णकोष्ठो ऽत्र श्वासात् कासाच्च नश्यति ॥ (१५।२)

पृष्ठवंशोरसोर् मध्ये तयोरेव च पार्श्वयोः । (१६।१)

अधो ऽंसकूटयोर् विद्याद् अपालापाख्यमर्मणी ॥ (१६।२)

तयोः कोष्ठे ऽसृजा पूर्णे नश्येद् यातेन पूयताम् । (१७।१)

पार्श्वयोः पृष्ठवंशस्य श्रोणिकर्णौ प्रति स्थिते ॥ (१७।२)

वंशाश्रिते स्फिजोरूर्ध्वं कटीकतरुणे स्मृते । (१८।१)

तत्र रक्तक्षयात् पाण्डुर् हीनरूपो विनश्यति ॥ (१८।२)

पृष्ठवंशं ह्युभयतो यौ संधी कटिपार्श्वयोः । (१९।१)

जघनस्य बहिर्भागे मर्मणी तौ कुकुन्दरौ ॥ (१९।२)

चेष्टाहानिरधःकाये स्पर्शाज्ञानं च तद्व्यधात् । (२०।१)

पार्श्वान्तरनिबद्धौ यावुपरि श्रोणिकर्णयोः ॥ (२०।२)

आशयच्छादनौ तौ तु नितम्बौ तरुणास्थिगौ । (२१।१)

अधःशरीरे शोफो ऽत्र दौर्बल्यं मरणं ततः ॥ (२१।२)

पार्श्वान्तरनिबद्धौ च मध्ये जघनपार्श्वयोः । (२२।१)

तिर्यग् ऊर्ध्वं च निर्दिष्टौ पार्श्वसंधी तयोर् व्यधात् ॥ (२२।२)

रक्तपूरितकोष्ठस्य शरीरान्तरसंभवः । (२३।१)

स्तनमूलार्जवे भागे पृष्ठवंशाश्रये सिरे ॥ (२३।२)

बृहत्यौ तत्र विद्धस्य मरणं रक्तसंक्षयात् । (२४।१)

बाहुमूलाभिसंबद्धे पृष्ठवंशस्य पार्श्वयोः ॥ (२४।२)

अंसयोः फलके बाहुस्वापशोषौ तयोर् व्यधात् । (२५।१)

ग्रीवाम् उभयतः स्नाव्नी ग्रीवाबाहुशिरोऽन्तरे ॥ (२५।२)

स्कन्धांसपीठसंबन्धावंसौ बाहुक्रियाहरौ । (२६।१)

कण्ठनालीम् उभयतः सिरा हनुसमाश्रिताः ॥ (२६।२)

चतस्रस् तासु नीले द्वे मन्ये द्वे मर्मणी स्मृते । (२७।१)

स्वरप्रणाशवैकृत्यं रसाज्ञानं च तद्व्यधे ॥ (२७।२)

कण्ठनालीम् उभयतो जिह्वानासागताः सिराः । (२८।१)

पृथक् चतस्रस् ताः सद्यो घ्नन्त्यसून् मातृकाह्वयाः ॥ (२८।२)

कृकाटिके शिरोग्रीवासंधौ तत्र चलं शिरः । (२९।१)

अधस्तात् कर्णयोर् निम्ने विधुरे श्रुतिहारिणी ॥ (२९।२)

फणावुभयतो घ्राणमार्गं श्रोत्रपथानुगौ । (३०।१)

अन्तर्गलस्थितौ वेधाद् गन्धविज्ञानहारिणौ ॥ (३०।२)

नेत्रयोर् बाह्यतो ऽपाङ्गौ भ्रुवोः पुच्छान्तयोरधः । (३१।१)

तथोपरि भ्रुवोर् निम्नावावर्तावान्ध्यम् एषु तु ॥ (३१।२)

अनुकर्णं ललाटान्ते शङ्खौ सद्योविनाशनौ । (३२।१)

केशान्ते शङ्खयोरूर्ध्वम् उत्क्षेपौ स्थपनी पुनः ॥ (३२।२)

भ्रुवोर् मध्ये त्रये ऽप्यत्र शल्ये जीवेद् अनुद्धृते । (३३।१)

स्वयं वा पतिते पाकात् सद्यो नश्यति तूद्धृते ॥ (३३।२)

जिह्वाक्षिनासिकाश्रोत्रखचतुष्टयसंगमे । (३४।१)

तालून्यास्यानि चत्वारि स्रोतसां तेषु मर्मसु ॥ (३४।२)

विद्धः शृङ्गाटकाख्येषु सद्यस् त्यजति जीवितम् । (३५।१)

कपाले संधयः पञ्च सीमन्तास् तिर्यगूर्ध्वगाः ॥ (३५।२)

भ्रमोन्मादमनोनाशैस् तेषु विद्धेषु नश्यति । (३६।१)

आन्तरो मस्तकस्योर्ध्वं सिरासंधिसमागमः ॥ (३६।२)

रोमावर्तो ऽधिपो नाम मर्म सद्यो हरत्यसून् । (३७।१)

विषमं स्पन्दनं यत्र पीडिते रुक् च मर्म तत् ॥ (३७।२)

मांसास्थिस्नायुधमनीसिरासंधिसमागमः । (३८।१)

स्यान् मर्मेति च तेनात्र सुतरां जीवितं स्थितम् ॥ (३८।२)

बाहुल्येन तु निर्देशः षोढैवं मर्मकल्पना । (३९।१)

प्राणायतनसामान्याद् ऐक्यं वा मर्मणां मतम् ॥ (३९।२)

मांसजानि दशेन्द्राख्यतलहृत्स्तनरोहिताः । (४०।१)

शङ्खौ कटीकतरुणे नितम्बावंसयोः फले ॥ (४०।२)

अस्थ्न्यष्टौ स्नावमर्माणि त्रयोविंशतिराणयः । (४१।१)

कूर्चकूर्चशिरोऽपाङ्गक्षिप्रोत्क्षेपांसवस्तयः ॥ (४१।२)

गुदापस्तम्भविधुरशृङ्गाटानि नवादिशेत् । (४२।१)

मर्माणि धमनीस्थानि सप्तत्रिंशत् सिराश्रयाः ॥ (४२।२)

बृहत्यौ मातृका नीले मन्ये कक्षाधरौ फणौ । (४३।१)

विटपे हृदयं नाभिः पार्श्वसंधी स्तनाधरे ॥ (४३।२)

अपालापौ स्थपन्युर्व्यश्चतस्रो लोहितानि च । (४४।१)

संधौ विंशतिरावर्तौ मणिबन्धौ कुकुन्दरौ ॥ (४४।२)

सीमन्ताः कूर्परौ गुल्फौ कृकाट्यौ जानुनी पतिः । (४५।१)

मांसमर्म गुदो ऽन्येषां स्नाव्नि कक्षाधरौ तथा ॥ (४५।२)

विटपौ विधुराख्ये च शृङ्गाटानि सिरासु तु । (४६।१)

अपस्तम्भावपाङ्गौ च धमनीस्थं न तैः स्मृतम् ॥ (४६।२)

विद्धे ऽजस्रम् असृक्स्रावो मांसधावनवत् तनुः । (४७।१)

पाण्डुत्वम् इन्द्रियाज्ञानं मरणम् चाशु मांसजे ॥ (४७।२)

मज्जान्वितो ऽच्छो विच्छिन्नः स्रावो रुक् चास्थिमर्मणि । (४८।१)

आयामाक्षेपकस्तम्भाः स्नावजे ऽभ्यधिकं रुजा ॥ (४८।२)

यानस्थानासनाशक्तिर् वैकल्यम् अथ वान्तकः । (४९।१)

रक्तं सशब्दफेनोष्णं धमनीस्थे विचेतसः ॥ (४९।२)

सिरामर्मव्यधे सान्द्रम् अजस्रं बह्वसृक् स्रवेत् । (५०।१)

तत्क्षयात् तृड्भ्रमश्वासमोहहिध्माभिरन्तकः ॥ (५०।२)

वस्तु शूकैरिवाकीर्णं रूढे च कुणिखञ्जता । (५१।१)

बलचेष्टाक्षयः शोषः पर्वशोफश्च संधिजे ॥ (५१।२)

नाभिशङ्खाधिपापानहृच्छृङ्गाटकवस्तयः । (५२।१)

अष्टौ च मातृकाः सद्यो निघ्नन्त्येकान्नविंशतिः ॥ (५२।२)

सप्ताहः परमस् तेषां कालः कालस्य कर्षणे । (५३।१)

त्रयस्त्रिंशदपस्तम्भतलहृत्पार्श्वसंधयः ॥ (५३।२)

कटीतरुणसीमन्तस्तनमूलेन्द्रवस्तयः । (५४।१)

क्षिप्रापालापबृहतीनितम्बस्तनरोहिताः ॥ (५४।२)

कालान्तरप्राणहरा मासमासार्धजीविताः । (५५।१)

उत्क्षेपौ स्थपनी त्रीणि विशल्यघ्नानि तत्र हि ॥ (५५।२)

वायुर् मांसवसामज्जमस्तुलुङ्गानि शोषयेत् । (५६।१)

शल्यापाये विनिर्गच्छन् श्वासात् कासाच्च हन्त्यसून् ॥ (५६।२)

फणावपाङ्गौ विधुरे नीले मन्ये कृकाटिके । (५७।१)

अंसांसफलकावर्तविटपोर्वीकुकुन्दराः ॥ (५७।२)

सजानुलोहिताक्षाणिकक्षाधृक्कूर्चकूर्पराः । (५८।१)

वैकल्यम् इति चत्वारि चत्वारिंशच्च कुर्वते ॥ (५८।२)

हरन्ति तान्यपि प्राणान् कदाचिद् अभिघाततः । (५९।१)

अष्टौ कूर्चशिरोगुल्फमणिबन्धा रुजाकराः ॥ (५९।२)

तेषां विटपकक्षाधृगुर्व्यः कूर्चशिरांसि च । (६०।१)

द्वादशाङ्गुलमानानि द्व्यङ्गुले मणिबन्धने ॥ (६०।२)

गुल्फौ च स्तनमूले च त्र्यङ्गुलं जानुकूर्परम् । (६१।१)

अपानवस्तिहृन्नाभिनीलाः सीमन्तमातृकाः ॥ (६१।२)

कूर्चशृङ्गाटमन्याश्च त्रिंशद् एकेन वर्जिताः । (६२।१)

आत्मपाणितलोन्मानाः शेषाण्यर्धाङ्गुलं वदेत् ॥ (६२।२)

पञ्चाशत् षट् च मर्माणि तिलव्रीहिसमान्यपि । (६३।१)

इष्टानि मर्माण्यन्येषां चतुर्धोक्ताः सिरास् तु याः ॥ (६३।२)

तर्पयन्ति वपुः कृत्स्नं ता मर्माण्याश्रितास् ततः । (६४।१)

तत्क्षतात् क्षतजात्यर्थप्रवृत्तेर् धातुसंक्षये ॥ (६४।२)

वृद्धश्चलो रुजस् तीव्राः प्रतनोति समीरयन् । (६५।१)

तेजस् तद् उद्धृतं धत्ते तृष्णाशोषमदभ्रमान् ॥ (६५।२)

स्विन्नस्रस्तश्लथतनुं हरत्येनं ततो ऽन्तकः । (६६।१)

वर्धयेत् संधितो गात्रं मर्मण्यभिहते द्रुतम् ॥ (६६।२)

छेदनात् संधिदेशस्य संकुचन्ति सिरा ह्यतः । (६७।१)

जीवितं प्राणिनां तत्र रक्ते तिष्ठति तिष्ठति ॥ (६७।२)

सुविक्षतो ऽप्यतो जीवेद् अमर्मणि न मर्मणि । (६८।१)

प्राणघातिनि जीवेत् तु कश्चिद् वैद्यगुणेन चेत् ॥ (६८।२)

असमग्राभिघाताच्च सो ऽपि वैकल्यम् अश्नुते । (६९।१)

तस्मात् क्षारविषाग्न्यादीन् यत्नान् मर्मसु वर्जयेत् ॥ (६९।२)

मर्माभिघातः स्वल्पो ऽपि प्रायशो बाधतेतराम् । (७०।१)

रोगा मर्माश्रयास् तद्वत् प्रक्रान्ता यत्नतो ऽपि च ॥ (७०।२)