अथात उदरचिकित्सितं व्याख्यास्यामः । (१।१)

इति ह स्माहुर् आत्रेयादयो महर्षयः । (१।२)

दोषातिमात्रोपचयात् स्रोतोमार्गनिरोधनात् । (१।३)

सम्भवत्युदरं तस्मान् नित्यम् एनं विरेचयेत् ॥ (१।४)

पाययेत् तैलम् ऐरण्डं समूत्रं सपयो ऽपि वा । (२।१)

मासं द्वौ वाथवा गव्यं मूत्रं माहिषम् एव वा ॥ (२।२)

पिबेद् गोक्षीरभुक् स्याद् वा करभीक्षीरवर्तनः । (३।१)

दाहानाहातितृण्मूर्छापरीतस् तु विशेषतः ॥ (३।२)

रूक्षाणां बहुवातानां दोषसंशुद्धिकाङ्क्षिणाम् । (४।१)

स्नेहनीयानि सर्पींषि जठरघ्नानि योजयेत् ॥ (४।२)

षट्पलं दशमूलाम्बुमस्तुद्व्याढकसाधितम् । (५।१)

नागरत्रिपलं प्रस्थं घृततैलात् तथाढकम् ॥ (५।२)

मस्तुनः साधयित्वैतत् पिबेत् सर्वोदरापहम् । (६।१)

कफमारुतसम्भूते गुल्मे च परमं हितम् ॥ (६।२)

चतुर्गुणे जले मूत्रे द्विगुणे चित्रकात् पले । (७।१)

कल्के सिद्धं घृतप्रस्थं सक्षारं जठरी पिबेत् ॥ (७।२)

यवकोलकुलत्थानां पञ्चमूलस्य चाम्भसा । (८।१)

सुरासौवीरकाभ्यां च सिद्धं वा पाययेद् घृतम् ॥ (८।२)

एभिः स्निग्धाय संजाते बले शान्ते च मारुते । (९।१)

स्रस्ते दोषाशये दद्यात् कल्पदृष्टं विरेचनम् ॥ (९।२)

पटोलमूलं त्रिफलां निशां वेल्लं च कार्षिकम् । (१०।१)

कम्पिल्लनीलिनीकुम्भभागान् द्वित्रिचतुर्गुणान् ॥ (१०।२)

पिबेत् संचूर्ण्य मूत्रेण पेयापूर्वं ततो रसैः । (११।१)

विरिक्तो जाङ्गलैरद्यात् ततः षड्दिवसं पयः ॥ (११।२)

शृतं पिबेद् व्योषयुतं पीतम् एवं पुनः पुनः । (१२।१)

हन्ति सर्वोदराण्येतच्चूर्णं जातोदकान्यपि ॥ (१२।२)

गवाक्षीं शङ्खिनीं दन्तीं तिल्वकस्य त्वचं वचाम् । (१३।१)

पिबेत् कर्कन्धुमृद्वीकाकोलाम्भोमूत्रसीधुभिः ॥ (१३।२)

यवानी हपुषा धान्यं शतपुष्पोपकुञ्चिका । (१४।१)

कारवी पिप्पलीमूलम् अजगन्धा शठी वचा ॥ (१४।२)

चित्रको ऽजाजिकं व्योषं स्वर्णक्षीरी फलत्रयम् । (१५।१)

द्वौ क्षारौ पौष्करं मूलं कुष्ठं लवणपञ्चकम् ॥ (१५।२)

विडङ्गं च समांशानि दन्त्या भागत्रयं तथा । (१६।१)

त्रिवृद्विशाले द्विगुणे सातला च चतुर्गुणा ॥ (१६।२)

एष नारायणो नाम चूर्णो रोगगणापहः । (१७।१)

नैनं प्राप्याभिवर्धन्ते रोगा विष्णुम् इवासुराः ॥ (१७।२)

तक्रेणोदरिभिः पेयो गुल्मिभिर् बदराम्बुना । (१८।१)

आनाहवाते सुरया वातरोगे प्रसन्नया ॥ (१८।२)

दधिमण्डेन विट्सङ्गे दाडिमाम्भोभिरर्शसैः । (१९।१)

परिकर्ते सवृक्षाम्लैरुष्णाम्बुभिरजीर्णके ॥ (१९।२)

भगन्दरे पाण्डुरोगे कासे श्वासे गलग्रहे । (२०।१)

हृद्रोगे ग्रहणीदोषे कुष्ठे मन्दे ऽनले ज्वरे ॥ (२०।२)

दंष्ट्राविषे मूलविषे सगरे कृत्रिमे दोषे । (२१।१)

यथार्हं स्निग्धकोष्ठेन पेयम् एतद् विरेचनम् ॥ (२१।२)

हपुषां काञ्चनक्षीरीं त्रिफलां नीलिनीफलम् । (२२।१)

त्रायन्तीं रोहिणीं तिक्तां सातलां त्रिवृतां वचाम् ॥ (२२।२)

सैन्धवं काललवणं पिप्पलीं चेति चूर्णयेत् । (२३।१)

दाडिमत्रिफलामांसरसमूत्रसुखोदकैः ॥ (२३।२)

पेयो ऽयं सर्वगुल्मेषु प्लीह्नि सर्वोदरेषु च । (२४।१)

श्वित्रे कुष्ठेष्वजरके सदने विषमे ऽनले ॥ (२४।२)

शोफार्शःपाण्डुरोगेषु कामलायां हलीमके । (२५।१)

वातपित्तकफांश्चाशु विरेकेण प्रसाधयेत् ॥ (२५।२)

नीलिनीं निचुलं व्योषं क्षारौ लवणपञ्चकम् । (२६।१)

चित्रकं च पिबेच्चूर्णं सर्पिषोदरगुल्मनुत् ॥ (२६।२)

पूर्ववच्च पिबेद् दुग्धं क्षामः शुद्धो ऽन्तरान्तरा । (२७।१)

कारभं गव्यम् आजं वा दद्याद् आत्ययिके गदे ॥ (२७।२)

स्नेहान् एव विरेकार्थे दुर्बलेभ्यो विशेषतः । (२८।१)

हरीतकीसूक्ष्मरजःप्रस्थयुक्तं घृताढकम् ॥ (२८।२)

अग्नौ विलाप्य मथितं खजेन यवपल्लके । (२९।१)

निधापयेत् ततो मासाद् उद्धृतं गालितं पचेत् ॥ (२९।२)

हरीतकीनां क्वाथेन दध्ना चाम्लेन संयुतम् । (३०।१)

उदरं गरं अष्ठीलाम् आनाहं गुल्मविद्रधी ॥ (३०।२)

हन्त्येतत् कुष्ठम् उन्मादम् अपस्मारं च पानतः । (३१।१)

स्नुक्क्षीरयुक्ताद् गोक्षीराच्छृतशीतात् खजाहतात् ॥ (३१।२)

यज्जातम् आज्यं स्नुक्क्षीरसिद्धं तच्च तथागुणम् । (३२।१)

क्षीरद्रोणं सुधाक्षीरप्रस्थार्धसहितं दधि ॥ (३२।२)

जातं मथित्वा तत्सर्पिस् त्रिवृत्सिद्धं च तद्गुणम् । (३३।१)

तथा सिद्धं घृतप्रस्थं पयस्यष्टगुणे पिबेत् ॥ (३३।२)

स्नुक्क्षीरपलकल्केन त्रिवृताषट्पलेन च । (३४।१)

एषां चानु पिबेत् पेयां रसं स्वादु पयो ऽथवा ॥ (३४।२)

घृते जीर्णे विरिक्तश्च कोष्णं नागरसाधितम् । (३५।१)

पिबेद् अम्बु ततः पेयां ततो यूषं कुलत्थजम् ॥ (३५।२)

पिबेद् रूक्षस् त्र्यहं त्वेवं भूयो वा प्रतिभोजितः । (३६।१)

पुनः पुनः पिबेत् सर्पिरानुपूर्व्यानयैव च ॥ (३६।२)

घृतान्येतानि सिद्धानि विदध्यात् कुशलो भिषक् । (३७।१)

गुल्मानां गरदोषाणाम् उदराणां च शान्तये ॥ (३७।२)

पीलुकल्कोपसिद्धं वा घृतम् आनाहभेदनम् । (३८।१)

तैल्वकं नीलिनीसर्पिः स्नेहं वा मिश्रकं पिबेत् ॥ (३८।२)

हृतदोषः क्रमाद् अश्नन् लघुशाल्योदनप्रति । (३९।१)

उपयुञ्जीत जठरी दोषशोषनिवृत्तये ॥ (३९।२)

हरीतकीसहस्रं वा गोमूत्रेण पयोऽनुपः । (४०।१)

सहस्रं पिप्पलीनां वा स्नुक्क्षीरेण सुभावितम् ॥ (४०।२)

पिप्पलीवर्धमानं वा क्षीराशी वा शिलाजतु । (४१।१)

तद्वद् वा गुग्गुलुं क्षीरं तुल्यार्द्रकरसं तथा ॥ (४१।२)

चित्रकामरदारुभ्यां कल्कं क्षीरेण वा पिबेत् । (४२।१)

मासं युक्तस् तथा हस्तिपिप्पलीविश्वभेषजम् ॥ (४२।२)

विडङ्गं चित्रको दन्ती चव्यं व्योषं च तैः पयः । (४३।१)

कल्कैः कोलसमैः पीत्वा प्रवृद्धम् उदरं जयेत् ॥ (४३।२)

भोज्यं भुञ्जीत वा मासं स्नुहीक्षीरघृतान्वितम् । (४४।१)

उत्कारिकां वा स्नुक्क्षीरपीतपथ्याकणाकृताम् ॥ (४४।२)

पार्श्वशूलम् उपस्तम्भं हृद्ग्रहं च समीरणः । (४५।१)

यदि कुर्यात् ततस् तैलं बिल्वक्षारान्वितम् पिबेत् ॥ (४५।२)

पक्वं वा टुण्टुकबलापलाशतिलनालजैः । (४६।१)

क्षारैः कदल्यपामार्गतर्कारीजैः पृथक्कृतैः ॥ (४६।२)

कफे वातेन पित्ते वा ताभ्यां वाप्यावृते ऽनिले । (४७।१)

बलिनः स्वौषधयुतं तैलम् एरण्डजं हितम् ॥ (४७।२)

देवदारुपलाशार्कहस्तिपिप्पलिशिग्रुकैः । (४८।१)

साश्वकर्णैः सगोमूत्रैः प्रदिह्याद् उदरं बहिः ॥ (४८।२)

वृश्चिकालीवचाशुण्ठीपञ्चमूलपुनर्नवात् । (४९।१)

वर्षाभूधान्यकुष्ठाच्च क्वाथैर् मूत्रैश्च सेचयेत् ॥ (४९।२)

विरिक्तम्लानम् उदरं स्वेदितं शाल्वणादिभिः । (५०।१)

वाससा वेष्टयेद् एवं वायुर् नाध्मापयेत् पुनः ॥ (५०।२)

सुविरिक्तस्य यस्य स्याद् आध्मानं पुनरेव तम् । (५१।१)

सुस्निग्धैरम्ललवणैर् निरूहैः समुपाचरेत् ॥ (५१।२)

सोपस्तम्भो ऽपि वा वायुराध्मापयति यं नरम् । (५२।१)

तीक्ष्णाः सक्षारगोमूत्राः शस्यन्ते तस्य वस्तयः ॥ (५२।२)

इति सामान्यतः प्रोक्ताः सिद्धा जठरिणां क्रियाः । (५३।१)

वातोदरे ऽथ बलिनं विदार्यादिशृतं घृतम् ॥ (५३।२)

पाययेत ततः स्निग्धं स्वेदिताङ्गं विरेचयेत् । (५४।१)

बहुशस् तैल्वकेनैनं सर्पिषा मिश्रकेण वा ॥ (५४।२)

कृते संसर्जने क्षीरं बलार्थम् अवचारयेत् । (५५।१)

प्राग् उत्क्लेशान् निवर्त्यं च बले लब्धे क्रमात् पयः ॥ (५५।२)

यूषै रसैर् वा मन्दाम्ललवणैरेधितानलम् । (५६।१)

सोदावर्तं पुनः स्निग्धस्विन्नम् आस्थापयेत् ततः ॥ (५६।२)

तीक्ष्णाधोभागयुक्तेन दशमूलिकवस्तिना । (५७।१)

तिलोरुबूकतैलेन वातघ्नाम्लशृतेन च ॥ (५७।२)

स्फुरणाक्षेपसंध्यस्थिपार्श्वपृष्ठत्रिकार्तिषु । (५८।१)

रूक्षं बद्धशकृद्वातं दीप्ताग्निम् अनुवासयेत् ॥ (५८।२)

अविरेच्यस्य शमना वस्तिक्षीरघृतादयः । (५९।१)

बलिनं स्वादुसिद्धेन पैत्ते संस्नेह्य सर्पिषा ॥ (५९।२)

श्यामात्रिभण्डीत्रिफलाविपक्वेन विरेचयेत् । (६०।१)

सितामधुघृताढ्येन निरूहो ऽस्य ततो हितः ॥ (६०।२)

न्यग्रोधादिकषायेण स्नेहवस्तिश्च तच्छृतः । (६१।१)

दुर्बलं त्वनुवास्यादौ शोधयेत् क्षीरवस्तिभिः ॥ (६१।२)

जाते चाग्निबले स्निग्धं भूयो भूयो विरेचयेत् । (६२।१)

क्षीरेण सत्रिवृत्कल्केनोरुबूकशृतेन वा ॥ (६२।२)

सातलात्रायमाणाभ्यां शृतेनारग्वधेन वा । (६३।१)

सकफे वा समूत्रेण सतिक्ताज्येन सानिले ॥ (६३।२)

पयसान्यतमेनैषां विदार्यादिशृतेन वा । (६४।१)

भुञ्जीत जठरं चास्य पायसेनोपनाहयेत् ॥ (६४।२)

पुनः क्षीरं पुनर् वस्तिं पुनरेव विरेचनम् । (६५।१)

क्रमेण ध्रुवम् आतिष्ठन् यत्तः पित्तोदरं जयेत् ॥ (६५।२)

वत्सकादिविपक्वेन कफे संस्नेह्य सर्पिषा । (६६।१)

स्विन्नं स्नुक्क्षीरसिद्धेन बलवन्तं विरेचितम् ॥ (६६।२)

संसर्जयेत् कटुक्षारयुक्तैरन्नैः कफापहैः । (६७।१)

मूत्रत्र्यूषणतैलाढ्यो निरूहो ऽस्य ततो हितः ॥ (६७।२)

मुष्ककादिकषायेण स्नेहवस्तिश्च तच्छृतः । (६८।१)

भोजनं व्योषदुग्धेन कौलत्थेन रसेन वा ॥ (६८।२)

स्तैमित्यारुचिहृल्लासे मन्दे ऽग्नौ मद्यपाय च । (६९।१)

दद्याद् अरिष्टान् क्षारांश्च कफस्त्यानस्थिरोदरे ॥ (६९।२)

हिङ्गूपकुल्ये त्रिफलां देवदारु निशाद्वयम् । (७०।१)

भल्लातकं शिग्रुफलं कटुकां तिक्तकं वचां ॥ (७०।२)

शुण्ठीं माद्रीं घनं कुष्ठं सरलं पटुपञ्चकम् । (७१।१)

दाहयेज् जर्जरीकृत्य दधिस्नेहचतुष्कवत् ॥ (७१।२)

अन्तर्धूमं ततः क्षाराद् बिडालपदकं पिबेत् । (७२।१)

मदिरादधिमण्डोष्णजलारिष्टसुरासवैः ॥ (७२।२)

उदरं गुल्मम् अष्ठीलां तूण्यौ शोफं विषूचिकाम् । (७३।१)

प्लीहहृद्रोगगुदजान् उदावर्तं च नाशयेत् ॥ (७३।२)

जयेद् अरिष्टगोमूत्रचूर्णायस्कृतिपानतः । (७४।१)

सक्षारतैलपानैश्च दुर्बलस्य कफोदरम् ॥ (७४।२)

उपनाह्यं ससिद्धार्थकिण्वैर् बीजैश्च मूलकात् । (७५।१)

कल्कितैरुदरं स्वेदम् अभीक्ष्णं चात्र योजयेत् ॥ (७५।२)

संनिपातोदरे कुर्यान् नातिक्षीणबलानले । (७६।१)

दोषोद्रेकानुरोधेन प्रत्याख्याय क्रियाम् इमाम् ॥ (७६।२)

दन्तीद्रवन्तीफलजं तैलं पाने च शस्यते । (७७।१)

क्रियानिवृत्ते जठरे त्रिदोषे तु विशेषतः ॥ (७७।२)

दद्याद् आपृच्छ्य तज्ज्ञातीन् पातुं मद्येन कल्कितम् । (७८।१)

मूलं काकादनीगुञ्जाकरवीरकसंभवम् ॥ (७८।२)

पानभोजनसंयुक्तं दद्याद् वा स्थावरं विषम् । (७९।१)

यस्मिन् वा कुपितः सर्पो विमुञ्चति फले विषम् ॥ (७९।२)

तेनास्य दोषसंघातः स्थिरो लीनो विमार्गगः । (८०।१)

बहिः प्रवर्तते भिन्नो विषेणाशु प्रमाथिना ॥ (८०।२)

तथा व्रजत्यगदतां शरीरान्तरम् एव वा । (८१।१)

हृतदोषं तु शीताम्बुस्नातं तं पाययेत् पयः ॥ (८१।२)

पेयां वा त्रिवृतः शाकं माण्डूक्या वास्तुकस्य वा । (८२।१)

कालशाकं यवाख्यं वा खादेत् स्वरससाधितम् ॥ (८२।२)

निरम्ललवणस्नेहं स्विन्नास्विन्नम् अनन्नभुक् । (८३।१)

मासम् एकं ततश्चैव तृषितः स्वरसं पिबेत् ॥ (८३।२)

एवं विनिर्हृते शाकैर् दोषे मासात् परं ततः । (८४।१)

दुर्बलाय प्रयुञ्जीत प्राणभृत् कारभं पयः ॥ (८४।२)

प्लीहोदरे यथादोषं स्निग्धस्य स्वेदितस्य च । (८५।१)

सिरां भुक्तवतो दध्ना वामबाहौ विमोक्षयेत् ॥ (८५।२)

लब्धे बले च भूयो ऽपि स्नेहपीतं विशोधितम् । (८६।१)

समुद्रशुक्तिजं क्षारं पयसा पाययेत् तथा ॥ (८६।२)

अम्लस्रुतं विडकणाचूर्णाढ्यं नक्तमालजम् । (८७।१)

शौभाञ्जनस्य वा क्वाथं सैन्धवाग्निकणान्वितम् ॥ (८७।२)

हिङ्ग्वादिचूर्णं क्षाराज्यं युञ्जीत च यथाबलम् । (८८।१)

पिप्पलीनागरं दन्तीसमांशं द्विगुणाभयम् ॥ (८८।२)

विडार्धांशयुतं चूर्णम् इदम् उष्णाम्बुना पिबेत् । (८९।१)

विडङ्गं चित्रकं सक्तून् सघृतान् सैन्धवं वचाम् ॥ (८९।२)

दग्ध्वा कपाले पयसा गुल्मप्लीहापहं पिबेत् । (९०।१)

तैलोन्मिश्रैर् बदरकपत्त्रैः संमर्दितैः समुपनद्धः ॥ (९०।२)

मुसलेन पीडितो ऽनु च याति प्लीहा पयोभुजो नाशम् । (९१।१)

रोहीतकलताः कॢप्ताः खण्डशः साभया जले ॥ (९१।२)

मूत्रे वासुनुयात् तच्च सप्तरात्रस्थितं पिबेत् । (९२।१)

कामलाप्लीहगुल्मार्शःकृमिमेहोदरापहम् ॥ (९२।२)

रोहीतकत्वचः कृत्वा पलानां पञ्चविंशतिम् । (९३।१)

कोलद्विप्रस्थसंयुक्तं कषायम् उपकल्पयेत् ॥ (९३।२)

पालिकैः पञ्चकोलैस् तु तैः समस्तैश्च तुल्यया । (९४।१)

रोहीतकत्वचा पिष्टैर् घृतप्रस्थं विपाचयेत् ॥ (९४।२)

प्लीहाभिवृद्धिं शमयत्येतद् आशु प्रयोजितम् । (९५।१)

कदल्यास् तिलनालानां क्षारेण क्षुरकस्य च ॥ (९५।२)

तैलं पक्वं जयेत् पानात् प्लीहानं कफवातजम् । (९६।१)

अशान्तौ गुल्मविधिना योजयेद् अग्निकर्म च ॥ (९६।२)

अप्राप्तपिच्छासलिले प्लीह्नि वातकफोल्बणे । (९७।१)

पैत्तिके जीवनीयानि सर्पींषि क्षीरवस्तयः ॥ (९७।२)

रक्तावसेकः संशुद्धिः क्षीरपानं च शस्यते । (९८।१)

यकृति प्लीहवत् कर्म दक्षिणे तु भुजे सिराम् ॥ (९८।२)

स्विन्नाय बद्धोदरिणे मूत्रतीक्ष्णौषधान्वितम् । (९९।१)

सतैललवणं दद्यान् निरूहं सानुवासनम् ॥ (९९।२)

परिस्रंसीनि चान्नानि तीक्ष्णं चास्मै विरेचनम् । (१००।१)

उदावर्तहरं कर्म कार्यं यच्चानिलापहम् ॥ (१००।२)

छिद्रोदरम् ऋते स्वेदाच्छ्लेष्मोदरवद् आचरेत् । (१०१।१)

जातं जातं जलं स्राव्यम् एवं तद् यापयेद् भिषक् ॥ (१०१।२)

अपां दोषहराण्यादौ योजयेद् उदकोदरे । (१०२।१)

मूत्रयुक्तानि तीक्ष्णानि विविधक्षारवन्ति च ॥ (१०२।२)

दीपनीयैः कफघ्नैश्च तम् आहारैरुपाचरेत् । (१०३।१)

क्षारं छागकरीषाणां स्रुतं मूत्रे ऽग्निना पचेत् ॥ (१०३।२)

घनीभवति तस्मिंश्च कर्षांशं चूर्णितं क्षिपेत् । (१०४।१)

पिप्पली पिप्पलीमूलं शुण्ठी लवणपञ्चकम् ॥ (१०४।२)

निकुम्भकुम्भत्रिफलास्वर्णक्षीरीविषाणिकाः । (१०५।१)

स्वर्जिकाक्षारषड्ग्रन्थासातलायवशूकजम् ॥ (१०५।२)

कोलाभा गुटिकाः कृत्वा ततः सौवीरकाप्लुताः । (१०६।१)

पिबेद् अजरके शोफे प्रवृद्धे चोदकोदरे ॥ (१०६।२)

इत्यौषधैर् अप्रशमे त्रिषु बद्धोदरादिषु । (१०७।१)

प्रयुञ्जीत भिषक् शस्त्रम् आर्तबन्धुनृपार्थितः ॥ (१०७।२)

स्निग्धस्विन्नतनोर् नाभेरधो बद्धक्षतान्त्रयोः । (१०८।१)

पाटयेद् उदरं मुक्त्वा वामतश्चतुरङ्गुलात् ॥ (१०८।२)

चतुरङ्गुलमानं तु निष्कास्यान्त्राणि तेन च । (१०९।१)

निरीक्ष्यापनयेद् वालमललेपोपलादिकम् ॥ (१०९।२)

छिद्रे तु शल्यम् उद्धृत्य विशोध्यान्त्रपरिस्रवम् । (११०।१)

मर्कोटैर् दंशयेच्छिद्रं तेषु लग्नेषु चाहरेत् ॥ (११०।२)

कायं मूर्ध्नो ऽनु चान्त्राणि यथास्थानं निवेशयेत् । (१११।१)

अक्तानि मधुसर्पिर्भ्याम् अथ सीव्येद् बहिर् व्रणम् ॥ (१११।२)

ततः कृष्णमृदालिप्य बध्नीयाद् यष्टिमिश्रया । (११२।१)

निवातस्थः पयोवृत्तिः स्नेहद्रोण्यां वसेत् ततः ॥ (११२।२)

सजले जठरे तैलैरभ्यक्तस्यानिलापहैः । (११३।१)

स्विन्नस्योष्णाम्बुनाकक्षम् उदरे पट्टवेष्टिते ॥ (११३।२)

बद्धच्छिद्रोदितस्थाने विध्येद् अङ्गुलमात्रकम् । (११४।१)

निधाय तस्मिन् नाडीं च स्रावयेद् अर्धम् अम्भसः ॥ (११४।२)

अथास्य नाडीम् आकृष्य तैलेन लवणेन च । (११५।१)

व्रणम् अभ्यज्य बद्ध्वा च वेष्टयेद् वाससोदरम् ॥ (११५।२)

तृतीये ऽह्नि चतुर्थे वा यावद् आ षोडशं दिनम् । (११६।१)

तस्य विश्रम्य विश्रम्य स्रावयेद् अल्पशो जलम् ॥ (११६।२)

विवेष्टयेद् गाढतरं जठरं वाससा श्लथम् । (११७।१)

निःस्रुते लङ्घितः पेयाम् अस्नेहलवणां पिबेत् ॥ (११७।२)

स्यात् क्षीरवृत्तिः षण्मासांस्त्रीन् पेयां पयसा पिबेत् । (११८।१)

त्रींश्चान्यान् पयसैवाद्यात् फलाम्लेन रसेन वा ॥ (११८।२)

अल्पशो ऽस्नेहलवणं जीर्णं श्यामाककोद्रवम् । (११९।१)

प्रयतो वत्सरेणैवं विजयेत जलोदरम् ॥ (११९।२)

वर्ज्येषु यन्त्रितो दिष्टे नात्यदिष्टे जितेन्द्रियः । (१२०।१)

सर्वम् एवोदरं प्रायो दोषसंघातजं यतः ॥ (१२०।२)

अतो वातादिशमनी क्रिया सर्वत्र शस्यते । (१२१।१)

वह्निर् मन्दत्वम् आयाति दोषैः कुक्षौ प्रपूरिते ॥ (१२१।२)

तस्माद् भोज्यानि भोज्यानि दीपनानि लघूनि च । (१२२।१)

सपञ्चमूलान्यल्पाम्लपटुस्नेहकटूनि च ॥ (१२२।२)

भावितानां गवां मूत्रे षष्टिकानां च तण्डुलैः । (१२३।१)

यवागूं पयसा सिद्धां प्रकामं भोजयेन् नरम् ॥ (१२३।२)

पिबेद् इक्षुरसं चानु जठराणां निवृत्तये । (१२४।१)

स्वं स्वं स्थानं व्रजन्त्येषां वातपित्तकफास् तथा ॥ (१२४।२)

अत्यर्थोष्णाम्ललवणं रूक्षं ग्राहि हिमं गुरु । (१२५।१)

गुडं तैलकृतं शाकं वारि पानावगाहयोः ॥ (१२५।२)

आयासाध्वदिवास्वप्नयानानि च परित्यजेत् । (१२६।१)

नात्यच्छसान्द्रमधुरं तक्रं पाने प्रशस्यते ॥ (१२६।२)

सकणालवणं वाते पित्ते सोषणशर्करम् । (१२७।१)

यवानीसैन्धवाजाजीमधुव्योषैः कफोदरे ॥ (१२७।२)

त्र्यूषणक्षारलवणैः संयुतं निचयोदरे । (१२८।१)

मधुतैलवचाशुण्ठीशताह्वाकुष्ठसैन्धवैः ॥ (१२८।२)

प्लीह्नि बद्धे तु हपुषायवानीपट्वजाजिभिः । (१२९।१)

सकृष्णामाक्षिकं छिद्रे व्योषवत् सलिलोदरे ॥ (१२९।२)

गौरवारोचकानाहमन्दवह्न्यतिसारिणाम् । (१३०।१)

तक्रं वातकफार्तानाम् अमृतत्वाय कल्पते ॥ (१३०।२)

प्रयोगाणां च सर्वेषाम् अनु क्षीरं प्रयोजयेत् । (१३१।१)

स्थैर्यकृत् सर्वधातूनां बल्यं दोषानुबन्धहृत् । (१३१।२)

भेषजापचिताङ्गानां क्षीरम् एवामृतायते ॥ (१३१।३)