शिरो ऽन्तराधिर् द्वौ बाहू सक्थिनीति समासतः । (१।१)

षडङ्गम् अङ्गं प्रत्यङ्गं तस्याक्षिहृदयादिकम् ॥ (१।२)

शब्दः स्पर्शश् च रूपं च रसो गन्धः क्रमाद् गुणाः । (२।१)

खानिलाग्न्यब्भुवाम् एकगुणवृद्ध्यन्वयः परे ॥ (२।२)

तत्र खात् खानि देहे ऽस्मिन् श्रोत्रं शब्दो विविक्तता । (३।१)

वातात् स्पर्शत्वगुच्छ्वासा वह्नेर् दृग्रूपपक्तयः ॥ (३।२)

आप्या जिह्वारसक्लेदा घ्राणगन्धास्थि पार्थिवम् । (४।१)

मृद्व् अत्र मातृजं रक्तमांसमज्जगुदादिकम् ॥ (४।२)

पैतृकं तु स्थिरं शुक्रधमन्यस्थिकचादिकम् । (५।१)

चैतनं चित्तम् अक्षाणि नानायोनिषु जन्म च ॥ (५।२)

सात्म्यजं त्व् आयुर् आरोग्यम् अनालस्यं प्रभा बलम् । (६।१)

रसजं वपुषो जन्म वृत्तिर् वृद्धिर् अलोलता ॥ (६।२)

सात्त्विकं शौचम् आस्तिक्यं शुक्लधर्मरुचिर् मतिः । (७।१)

राजसं बहुभाषित्वं मानक्रुद्दम्भमत्सरम् ॥ (७।२)

तामसं भयम् अज्ञानं निद्रालस्यं विषादिता । (८।१)

इति भूतमयो देहस् तत्र सप्त त्वचो ऽसृजः ॥ (८।२)

पच्यमानात् प्रजायन्ते क्षीरात् संतानिका इव । (९।१)

धात्वाशयान्तरक्लेदो विपक्वः स्वं स्वम् ऊष्मणा ॥ (९।२)

श्लेष्मस्नाय्वपराच्छन्नः कलाख्यः काष्ठसारवत् । (१०।१)

ताः सप्त सप्त चाधारा रक्तस्याद्यः क्रमात् परे ॥ (१०।२)

कफामपित्तपक्वानां वायोर् मूत्रस्य च स्मृताः । (११।१)

गर्भाशयो ऽष्टमः स्त्रीणां पित्तपक्वाशयान्तरे ॥ (११।२)

कोष्ठाङ्गानि स्थितान्य् एषु हृदयं क्लोम फुप्फुसम् । (१२।१)

यकृत्प्लीहोण्डुकं वृक्कौ नाभिडिम्बान्त्रवस्तयः ॥ (१२।२)

दश जीवितधामानि शिरोरसनबन्धनम् । (१३।१)

कण्ठो ऽस्रं हृदयं नाभिर् वस्तिः शुक्रौजसी गुदम् ॥ (१३।२)

जालानि कण्डराश् चाङ्गे पृथक् षोडश निर्दिशेत् । (१४।१)

षट् कूर्चाः सप्त सीवन्यो मेढ्रजिह्वाशिरोगताः ॥ (१४।२)

शस्त्रेण ताः परिहरेच् चतस्रो मांसरज्जवः । (१५।१)

चतुर्दशास्थिसंघाताः सीमन्ता द्विगुणा नव ॥ (१५।२)

अस्थ्नां शतानि षष्टिश् च त्रीणि दन्तनखैः सह । (१६।१)

धन्वन्तरिस् तु त्रीण्य् आह संधीनां च शतद्वयम् ॥ (१६।२)

दशोत्तरं सहस्रे द्वे निजगादात्रिनन्दनः । (१७।१)

स्नाव्नां नवशती पञ्च पुंसां पेशीशतानि तु ॥ (१७।२)

अधिका विंशतिः स्त्रीणां योनिस्तनसमाश्रिताः । (१८।१)

दश मूलसिरा हृत्स्थास् ताः सर्वं सर्वतो वपुः ॥ (१८।२)

रसात्मकं वहन्त्य् ओजस् तन्निबद्धं हि चेष्टितम् । (१९।१)

स्थूलमूलाः सुसूक्ष्माग्राः पत्त्ररेखाप्रतानवत् ॥ (१९।२)

भिद्यन्ते तास् ततः सप्तशतान्य् आसां भवन्ति तु । (२०।१)

तत्रैकैकं च शाखायां शतं तस्मिन् न वेधयेत् ॥ (२०।२)

सिरां जालंधरां नाम तिस्रश् चाभ्यन्तराश्रिताः । (२१।१)

षोडशद्विगुणाः श्रोण्यां तासां द्वे द्वे तु वङ्क्षणे ॥ (२१।२)

द्वे द्वे कटीकतरुणे शस्त्रेणाष्टौ स्पृशेन् न ताः । (२२।१)

पार्श्वयोः षोडशैकैकाम् ऊर्ध्वगां वर्जयेत् तयोः ॥ (२२।२)

द्वादशद्विगुणाः पृष्ठे पृष्ठवंशस्य पार्श्वयोः । (२३।१)

द्वे द्वे तत्रोर्ध्वगामिन्यौ न शस्त्रेण परामृशेत् ॥ (२३।२)

पृष्ठवज् जठरे तासां मेहनस्योपरि स्थिते । (२४।१)

रोमराजीम् उभयतो द्वे द्वे शस्त्रेण न स्पृशेत् ॥ (२४।२)

चत्वारिंशद् उरस्य् आसां चतुर्दश न वेधयेत् । (२५।१)

स्तनरोहिततन्मूलहृदये तु पृथग् द्वयम् ॥ (२५।२)

अपस्तम्भाख्ययोर् एकां तथापालापयोर् अपि । (२६।१)

ग्रीवायां पृष्ठवत् तासां नीले मन्ये कृकाटिके ॥ (२६।२)

विधुरे मातृकाश् चाष्टौ षोडशेति परित्यजेत् । (२७।१)

हन्वोः षोडश तासां द्वे संधिबन्धनकर्मणी ॥ (२७।२)

जिह्वायां हनुवत् तासाम् अधो द्वे रसबोधने । (२८।१)

द्वे च वाचःप्रवर्तिन्यौ नासायां चतुरुत्तरा ॥ (२८।२)

विंशतिर् गन्धवेदिन्यौ तासाम् एकां च तालुगाम् । (२९।१)

षट्पञ्चाशन् नयनयोर् निमेषोन्मेषकर्मणी ॥ (२९।२)

द्वे द्वे अपाङ्गयोर् द्वे च तासां षड् इति वर्जयेत् । (३०।१)

नासानेत्राश्रिताः षष्टिर् ललाटे स्थपनीश्रिताम् ॥ (३०।२)

तत्रैकां द्वे तथावर्तौ चतस्रश् च कचान्तगाः । (३१।१)

सप्तैवं वर्जयेत् तासां कर्णयोः षोडशात्र तु ॥ (३१।२)

द्वे शब्दबोधने शङ्खौ सिरास् ता एव चाश्रिताः । (३२।१)

द्वे शङ्खसंधिगे तासां मूर्ध्नि द्वादश तत्र तु ॥ (३२।२)

एकैकां पृथग् उत्क्षेपसीमन्ताधिपतिस्थिताम् । (३३।१)

इत्य् अवेध्यविभागार्थं प्रत्यङ्गं वर्णिताः सिराः ॥ (३३।२)

अवेध्यास् तत्र कार्त्स्न्येन देहे ऽष्टानवतिस् तथा । (३४।१)

संकीर्णा ग्रथिताः क्षुद्रा वक्राः संधिषु चाश्रिताः ॥ (३४।२)

तासां शतानां सप्तानां पादो ऽस्रं वहते पृथक् । (३५।१)

वातपित्तकफैर् जुष्टं शुद्धं चैवं स्थिता मलाः ॥ (३५।२)

शरीरम् अनुगृह्णन्ति पीडयन्त्य् अन्यथा पुनः । (३६।१)

तत्र श्यावारुणाः सूक्ष्माः पूर्णरिक्ताः क्षणात् सिराः ॥ (३६।२)

प्रस्पन्दिन्यश् च वातास्रं वहन्ते पित्तशोणितम् । (३७।१)

स्पर्शोष्णाः शीघ्रवाहिन्यो नीलपीताः कफं पुनः ॥ (३७।२)

गौर्यः स्निग्धाः स्थिराः शीताः संसृष्टं लिङ्गसंकरे । (३८।१)

गूढाः समस्थिताः स्निग्धा रोहिण्यः शुद्धशोणितम् ॥ (३८।२)

धमन्यो नाभिसंबद्धा विंशतिश् चतुरुत्तरा । (३९।१)

ताभिः परिवृता नाभिश् चक्रनाभिर् इवारकैः ॥ (३९।२)

ताभिश् चोर्ध्वम् अधस् तिर्यग् देहो ऽयम् अनुगृह्यते । (४०।१)

स्रोतांसि नासिके कर्णौ नेत्रे पाय्वास्यमेहनम् ॥ (४०।२)

स्तनौ रक्तपथश् चेति नारीणाम् अधिकं त्रयम् । (४१।१)

जीवितायतनान्य् अन्तः स्रोतांस्य् आहुस् त्रयोदश ॥ (४१।२)

प्राणधातुमलाम्भोऽन्नवाहीन्य् अहितसेवनात् । (४२।१)

तानि दुष्टानि रोगाय विशुद्धानि सुखाय च ॥ (४२।२)

स्वधातुसमवर्णानि वृत्तस्थूलान्य् अणूनि च । (४३।१)

स्रोतांसि दीर्घाण्य् आकृत्या प्रतानसदृशानि च ॥ (४३।२)

आहारश् च विहारश् च यः स्याद् दोषगुणैः समः । (४४।१)

धातुभिर् विगुणो यश् च स्रोतसां स प्रदूषकः ॥ (४४।२)

अतिप्रवृत्तिः सङ्गो वा सिराणां ग्रन्थयो ऽपि वा । (४५।१)

विमार्गतो वा गमनं स्रोतसां दुष्टिलक्षणम् ॥ (४५।२)

बिसानाम् इव सूक्ष्माणि दूरं प्रविसृतानि च । (४६।१)

द्वाराणि स्रोतसां देहे रसो यैर् उपचीयते ॥ (४६।२)

व्यधे तु स्रोतसां मोहकम्पाध्मानवमिज्वराः । (४७।१)

प्रलापशूलविण्मूत्ररोधा मरणम् एव वा ॥ (४७।२)

स्रोतोविद्धम् अतो वैद्यः प्रत्याख्याय प्रसाधयेत् । (४८।१)

उद्धृत्य शल्यं यत्नेन सद्यःक्षतविधानतः ॥ (४८।२)

अन्नस्य पक्ता पित्तं तु पाचकाख्यं पुरेरितम् । (४९।१)

दोषधातुमलादीनाम् ऊष्मेत्य् आत्रेयशासनम् ॥ (४९।२)

तदधिष्ठानम् अन्नस्य ग्रहणाद् ग्रहणी मता । (५०।१)

सैव धन्वन्तरिमते कला पित्तधराह्वया ॥ (५०।२)

स्थिता पक्वाशयद्वारि भुक्तमार्गार्गलेव सा ॥ (५१।२)

भुक्तम् आमाशये रुद्ध्वा सा विपाच्य नयत्य् अधः । (५२।१)

बलवत्य् अबला त्व् अन्नम् आमम् एव विमुञ्चति ॥ (५२।२)

ग्रहण्या बलम् अग्निर् हि स चापि ग्रहणीबलः । (५३।१)

दूषिते ऽग्नाव् अतो दुष्टा ग्रहणी रोगकारिणी ॥ (५३।२)

यद् अन्नं देहधात्वोजोबलवर्णादिपोषणम् । (५४।१)

तत्राग्निर् हेतुर् आहारान् न ह्य् अपक्वाद् रसादयः ॥ (५४।२)

अन्नं काले ऽभ्यवहृतं कोष्ठं प्राणानिलाहृतम् । (५५।१)

द्रवैर् विभिन्नसंघातं नीतं स्नेहेन मार्दवम् ॥ (५५।२)

संधुक्षितः समानेन पचत्य् आमाशयस्थितम् । (५६।१)

औदर्यो ऽग्निर् यथा बाह्यः स्थालीस्थं तोयतण्डुलम् ॥ (५६।२)

आदौ षड्रसम् अप्य् अन्नं मधुरीभूतम् ईरयेत् । (५७।१)

फेनीभूतं कफं यातं विदाहाद् अम्लतां ततः ॥ (५७।२)

पित्तम् आमाशयात् कुर्याच् च्यवमानं च्युतं पुनः । (५८।१)

अग्निना शोषितं पक्वं पिण्डितं कटु मारुतम् ॥ (५८।२)

भौमाप्याग्नेयवायव्याः पञ्चोष्माणः सनाभसाः । (५९।१)

पञ्चाहारगुणान् स्वान् स्वान् पार्थिवादीन् पचन्त्य् अनु ॥ (५९।२)

यथास्वं ते च पुष्णन्ति पक्वा भूतगुणान् पृथक् । (६०।१)

पार्थिवाः पार्थिवान् एव शेषाः शेषांश् च देहगान् ॥ (६०।२)

किट्टं सारश् च तत् पक्वम् अन्नं सम्भवति द्विधा । (६१।१)

तत्राच्छं किट्टम् अन्नस्य मूत्रं विद्याद् घनम् शकृत् ॥ (६१।२)

सारस् तु सप्तभिर् भूयो यथास्वं पच्यते ऽग्निभिः । (६२।१)

रस => गर्भरसाद् रक्तं ततो मांसं मांसान् मेदस् ततो ऽस्थि च ॥ (६२।२)

अस्थ्नो मज्जा ततः शुक्रं शुक्राद् गर्भः प्रजायते । (६३।१)

कफः पित्तं मलाः खेषु प्रस्वेदो नखरोम च ॥ (६३।२)

स्नेहो ऽक्षित्वग्विषाम् ओजो धातूनां क्रमशो मलाः । (६४।१)

प्रसादकिट्टौ धातूनां पाकाद् एवं द्विधर्च्छतः ॥ (६४।२)

परस्परोपसंस्तम्भाद् धातुस्नेहपरम्परा । (६५।१)

केचिद् आहुर् अहोरात्रात् षडहाद् अपरे परे ॥ (६५।२)

मासेन याति शुक्रत्वम् अन्नं पाकक्रमादिभिः । (६६।१)

संतता भोज्यधातूनां परिवृत्तिस् तु चक्रवत् ॥ (६६।२)

वृष्यादीनि प्रभावेण सद्यः शुक्रादि कुर्वते । (६७।१)

प्रायः करोत्य् अहोरात्रात् कर्मान्यद् अपि भेषजम् ॥ (६७।२)

व्यानेन रसधातुर् हि विक्षेपोचितकर्मणा । (६८।१)

युगपत् सर्वतो ऽजस्रं देहे विक्षिप्यते सदा ॥ (६८।२)

क्षिप्यमाणः खवैगुण्याद् रसः सजति यत्र सः । (६९।१)

तस्मिन् विकारं कुरुते खे वर्षम् इव तोयदः ॥ (६९।२)

दोषाणाम् अपि चैवं स्याद् एकदेशप्रकोपणम् । (७०।१)

अन्नभौतिकधात्वग्निकर्मेति परिभाषितम् ॥ (७०।२)

अन्नस्य पक्ता सर्वेषां पक्तॄणाम् अधिको मतः । (७१।१)

तन्मूलास् ते हि तद्वृद्धिक्षयवृद्धिक्षयात्मकाः ॥ (७१।२)

तस्मात् तं विधिवद् युक्तैर् अन्नपानेन्धनैर् हितैः । (७२।१)

पालयेत् प्रयतस् तस्य स्थितौ ह्य् आयुर्बलस्थितिः ॥ (७२।२)

समः समाने स्थानस्थे विषमो ऽग्निर् विमार्गगे । (७३।१)

पित्ताभिमूर्छिते तीक्ष्णो मन्दो ऽस्मिन् कफपीडिते ॥ (७३।२)

समो ऽग्निर् विषमस् तीक्ष्णो मन्दश् चैवं चतुर्विधः । (७४।१)

यः पचेत् सम्यग् एवान्नं भुक्तं सम्यक् समस् त्व् असौ ॥ (७४।२)

विषमो ऽसम्यग् अप्य् आशु सम्यग् वापि चिरात् पचेत् । (७५।१)

तीक्ष्णो वह्निः पचेच् छीघ्रम् असम्यग् अपि भोजनम् ॥ (७५।२)

मन्दस् तु सम्यग् अप्य् अन्नम् उपयुक्तं चिरात् पचेत् । (७६।१)

कृत्वास्यशोषाटोपान्त्रकूजनाध्मानगौरवम् ॥ (७६।२)

सहजं कालजं युक्तिकृतं देहबलं त्रिधा । (७७।१)

तत्र सत्त्वशरीरोत्थं प्राकृतं सहजं बलम् ॥ (७७।२)

वयःकृतम् ऋतूत्थं च कालजं युक्तिजं पुनः । (७८।१)

विहाराहारजनितं तथोर्जस्करयोगजम् ॥ (७८।२)

देशो ऽल्पवारिद्रुनगो जाङ्गलः स्वल्परोगदः । (७९।१)

आनूपो विपरीतो ऽस्मात् समः साधारणः स्मृतः ॥ (७९।२)

रसो जलं च देहे ऽस्मिन्न् एकैकाञ्जलिवर्धितम् ॥ (८०।२)

पृथक् स्वप्रसृतं प्रोक्तम् ओजोमस्तिष्करेतसाम् । (८१।१)

द्वाव् अञ्जली तु स्तन्यस्य चत्वारो रजसः स्त्रियाः ॥ (८१।२)

समधातोर् इदं मानं विद्याद् वृद्धिक्षयाव् अतः ॥ (८२।१)

यः स्याद् दोषो ऽधिकस् तेन प्रकृतिः सप्तधोदिता ॥ (८३।२)

विभुत्वाद् आशुकारित्वाद् बलित्वाद् अन्यकोपनात् । (८४।१)

स्वातन्त्र्याद् बहुरोगत्वाद् दोषाणां प्रबलो ऽनिलः ॥ (८४।२)

प्रायो ऽत एव पवनाध्युषिता मनुष्या दोषात्मकाः स्फुटितधूसरकेशगात्राः । (८५।१)

शीतद्विषश् चलधृतिस्मृतिबुद्धिचेष्टासौहार्ददृष्टिगतयो ऽतिबहुप्रलापाः ॥ (८५।२)

अल्पवित्तबलजीवितनिद्राः सन्नसक्तचलजर्जरवाचः । (८६।१)

नास्तिका बहुभुजः सविलासा गीतहासमृगयाकलिलोलाः ॥ (८६।२)

मधुराम्लपटूष्णसात्म्यकाङ्क्षाः कृशदीर्घाकृतयः सशब्दयाताः । (८७।१)

न दृढा न जितेन्द्रिया न चार्या न च कान्तादयिता बहुप्रजा वा ॥ (८७।२)

नेत्राणि चैषां खरधूसराणि वृत्तान्य् अचारूणि मृतोपमानि । (८८।१)

उन्मीलितानीव भवन्ति सुप्ते शैलद्रुमांस् ते गगनं च यान्ति ॥ (८८।२)

अधन्या मत्सराध्माताः स्तेनाः प्रोद्बद्धपिण्डिकाः । (८९।१)

श्वशृगालोष्ट्रगृध्राखुकाकानूकाश् च वातिकाः ॥ (८९।२)

पित्तं वह्निर् वह्निजं वा यद् अस्मात् पित्तोद्रिक्तस् तीक्ष्णतृष्णाबुभुक्षः । (९०।१)

गौरोष्णाङ्गस् ताम्रहस्ताङ्घ्रिवक्त्रः शूरो मानी पिङ्गकेशो ऽल्परोमा ॥ (९०।२)

दयितमाल्यविलेपनमण्डनः सुचरितः शुचिर् आश्रितवत्सलः । (९१।१)

विभवसाहसबुद्धिबलान्वितो भवति भीषु गतिर् द्विषताम् अपि ॥ (९१।२)

मेधावी प्रशिथिलसंधिबन्धमांसो नारीणाम् अनभिमतो ऽल्पशुक्रकामः । (९२।१)

आवासः पलिततरंगनीलिकानां भुङ्क्ते ऽन्नं मधुरकषायतिक्तशीतम् ॥ (९२।२)

घर्मद्वेषी स्वेदनः पूतिगन्धिर् भूर्युच्चारक्रोधपानाशनेर्ष्यः । (९३।१)

सुप्तः पश्येत् कर्णिकारान् पलाशान् दिग्दाहोल्काविद्युदर्कानलांश् च ॥ (९३।२)

तनूनि पिङ्गानि चलानि चैषां तन्वल्पपक्ष्माणि हिमप्रियाणि । (९४।१)

क्रोधेन मद्येन रवेश् च भासा रागं व्रजन्त्य् आशु विलोचनानि ॥ (९४।२)

मध्यायुषो मध्यबलाः पिण्डिताः क्लेशभीरवः । (९५।१)

व्याघ्रर्क्षकपिमार्जारयक्षानूकाश् च पैत्तिकाः ॥ (९५।२)

श्लेष्मा सोमः श्लेष्मलस् तेन सौम्यो गूढस्निग्धश्लिष्टसंध्यस्थिमांसः । (९६।१)

क्षुत्तृड्दुःखक्लेशघर्मैर् अतप्तो बुद्ध्या युक्तः सात्त्विकः सत्यसंधः ॥ (९६।२)

प्रियङ्गुदूर्वाशरकाण्डशस्त्रगोरोचनापद्मसुवर्णवर्णः । (९७।१)

प्रलम्बबाहुः पृथुपीनवक्षा महाललाटो घननीलकेशः ॥ (९७।२)

मृद्वङ्गः समसुविभक्तचारुदेहो बह्वोजोरतिरसशुक्रपुत्रभृत्यः । (९८।१)

धर्मात्मा वदति न निष्ठुरं च जातु प्रच्छन्नं वहति दृढं चिरं च वैरम् ॥ (९८।२)

समदद्विरदेन्द्रतुल्ययातो जलदाम्भोधिमृदङ्गसिंहघोषः । (९९।१)

स्मृतिमान् अभियोगवान् विनीतो न च बाल्ये ऽप्य् अतिरोदनो न लोलः ॥ (९९।२)

तिक्तं कषायं कटुकोष्णरूक्षम् अल्पं स भुङ्क्ते बलवांस् तथापि । (१००।१)

रक्तान्तसुस्निग्धविशालदीर्घसुव्यक्तशुक्लासितपक्ष्मलाक्षः ॥ (१००।२)

अल्पव्याहारक्रोधपानाशनेहः प्राज्यायुर्वित्तो दीर्घदर्शी वदान्यः । (१०१।१)

श्राद्धो गम्भीरः स्थूललक्षः क्षमावान् आर्यो निद्रालुर् दीर्घसूत्रः कृतज्ञः ॥ (१०१।२)

ऋजुर् विपश्चित् सुभगः सुलज्जो भक्तो गुरूणां स्थिरसौहृदश् च । (१०२।१)

स्वप्ने सपद्मान् सविहंगमालांस् तोयाशयान् पश्यति तोयदांश् च ॥ (१०२।२)

ब्रह्मरुद्रेन्द्रवरुणतार्क्ष्यहंसगजाधिपैः । (१०३।१)

श्लेष्मप्रकृतयस् तुल्यास् तथा सिंहाश्वगोवृषैः ॥ (१०३।२)

प्रकृतीर् द्वयसर्वोत्था द्वंद्वसर्वगुणोदये । (१०४।१)

शौचास्तिक्यादिभिश् चैवं गुणैर् गुणमयीर् वदेत् ॥ (१०४।२)

वयस् त्व् आ षोडशाद् बालं तत्र धात्विन्द्रियौजसाम् । (१०५।१)

वृद्धिर् आ सप्ततेर् मध्यं तत्रावृद्धिः परं क्षयः ॥ (१०५।२)

स्वं स्वं हस्तत्रयं सार्धं वपुः पात्रं सुखायुषोः । (१०६।१)

न च यद् युक्तम् उद्रिक्तैर् अष्टाभिर् निन्दितैर् निजैः ॥ (१०६।२)

अरोमशासितस्थूलदीर्घत्वैः सविपर्ययैः । (१०७।१)

सुस्निग्धा मृदवः सूक्ष्मा नैकमूलाः स्थिराः कचाः ॥ (१०७।२)

ललाटम् उन्नतं श्लिष्टशङ्खम् अर्धेन्दुसंनिभम् । (१०८।१)

कर्णौ नीचोन्नतौ पश्चान् महान्तौ श्लिष्टमांसलौ ॥ (१०८।२)

नेत्रे व्यक्तासितसिते सुबद्धघनपक्ष्मणी । (१०९।१)

उन्नताग्रा महोच्छ्वासा पीनर्जुर् नासिका समा ॥ (१०९।२)

ओष्ठौ रक्ताव् अनुद्वृत्तौ महत्यौ नोल्बणे हनू । (११०।१)

महद् आस्यं घना दन्ताः स्निग्धाः श्लक्ष्णाः सिताः समाः ॥ (११०।२)

जिह्वा रक्तायता तन्वी मांसलं चिबुकं महत् । (१११।१)

ग्रीवा ह्रस्वा घना वृत्ता स्कन्धाव् उन्नतपीवरौ ॥ (१११।२)

उदरं दक्षिणावर्तगूढनाभि समुन्नतम् । (११२।१)

तनुरक्तोन्नतनखं स्निग्धम् आताम्रमांसलम् ॥ (११२।२)

दीर्घाच्छिद्राङ्गुलि महत् पाणिपादं प्रतिष्ठितम् । (११३।१)

गूढवंशं बृहत् पृष्ठं निगूढाः संधयो दृढाः ॥ (११३।२)

धीरः स्वरो ऽनुनादी च वर्णः स्निग्धः स्थिरप्रभः । (११४।१)

स्वभावजं स्थिरं सत्त्वम् अविकारि विपत्स्व् अपि ॥ (११४।२)

उत्तरोत्तरसुक्षेत्रं वपुर् गर्भादिनीरुजम् । (११५।१)

आयामज्ञानविज्ञानैर् वर्धमानं शनैः शुभम् ॥ (११५।२)

इति सर्वगुणोपेते शरीरे शरदां शतम् । (११६।१)

आयुर् ऐश्वर्यम् इष्टाश् च सर्वे भावाः प्रतिष्ठिताः ॥ (११६।२)

त्वग्रक्तादीनि सत्त्वान्तान्य् अग्र्याण्य् अष्टौ यथोत्तरम् । (११७।१)

बलप्रमाणज्ञानार्थं साराण्य् उक्तानि देहिनाम् ॥ (११७।२)

सारैर् उपेतः सर्वैः स्यात् परं गौरवसंयुतः । (११८।१)

सर्वारम्भेषु चाशावान् सहिष्णुः सन्मतिः स्थिरः ॥ (११८।२)

अनुत्सेकम् अदैन्यं च सुखं दुःखं च सेवते । (११९।१)

सत्त्ववांस् तप्यमानस् तु राजसो नैव तामसः ॥ (११९।२)

दानशीलदयासत्यब्रह्मचर्यकृतज्ञताः । (१२०।१)

रसायनानि मैत्री च पुण्यायुर्वृद्धिकृद् गणः ॥ (१२०।२)