अथातो वमनकल्पं व्याख्यास्यामः । (१।१)

इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः । (१।२)

वमने मदनं श्रेष्ठं त्रिवृन्मूलं विरेचने । (१।३)

नित्यम् अन्यस्य तु व्याधिविशेषेण विशिष्टता ॥ (१।४)

फलानि नातिपाण्डूनि न चातिहरितान्यपि । (२।१)

आदायाह्नि प्रशस्तर्क्षे मध्ये ग्रीष्मवसन्तयोः ॥ (२।२)

प्रमृज्य कुशमुत्तोल्यां क्षिप्त्वा बद्ध्वा प्रलेपयेत् । (३।१)

गोमयेनानु मुत्तोलीं धान्यमध्ये निधापयेत् ॥ (३।२)

मृदुभूतानि मध्विष्टगन्धानि कुशवेष्टनात् । (४।१)

निष्कृष्टानि गते ऽष्टाहे शोषयेत् तान्यथातपे ॥ (४।२)

तेषां ततः सुशुष्काणाम् उद्धृत्य फलपिप्पलीः । (५।१)

दधिमध्वाज्यपललैर् मृदित्वा शोषयेत् पुनः ॥ (५।२)

ततः सुगुप्तं संस्थाप्य कार्यकाले प्रयोजयेत् । (६।१)

अथादाय ततो मात्रां जर्जरीकृत्य वासयेत् ॥ (६।२)

शर्वरीं मधुयष्ट्या वा कोविदारस्य वा जले । (७।१)

कर्बुदारस्य बिम्ब्या वा नीपस्य विदुलस्य वा ॥ (७।२)

शणपुष्प्याः सदापुष्प्याः प्रत्यक्पुष्प्युदके ऽथवा । (८।१)

ततः पिबेत् कषायं तं प्रातर् मृदितगालितम् ॥ (८।२)

सूत्रोदितेन विधिना साधु तेन तथा वमेत् । (९।१)

श्लेष्मज्वरप्रतिश्यायगुल्मान्तर्विद्रधीषु च ॥ (९।२)

प्रच्छर्दयेद् विशेषेण यावत् पित्तस्य दर्शनम् । (१०।१)

फलपिप्पलीचूर्णं वा क्वाथेन स्वेन भावितम् ॥ (१०।२)

त्रिभागत्रिफलाचूर्णं कोविदारादिवारिणा । (११।१)

पिबेज्ज्वरारुचिष्ठेवग्रन्थ्यपच्यर्बुदोदरी ॥ (११।२)

पित्ते कफस्थानगते जीमूतादिजलेन तत् । (१२।१)

हृद्दाहे ऽधोऽस्रपित्ते च क्षीरं तत्पिप्पलीशृतम् ॥ (१२।२)

क्षैरेयीं वा कफच्छर्दिप्रसेकतमकेषु तु । (१३।१)

दध्युत्तरं वा दधि वा तच्छृतक्षीरसंभवम् ॥ (१३।२)

फलादिक्वाथकल्काभ्यां सिद्धं तत्सिद्धदुग्धजम् । (१४।१)

सर्पिः कफाभिभूते ऽग्नौ शुष्यद्देहे च वामनम् ॥ (१४।२)

स्वरसं फलमज्ज्ञो वा भल्लातकविधिशृतम् । (१५।१)

आ दर्वीलेपनात् सिद्धं लीढ्वा प्रच्छर्दयेत् सुखम् ॥ (१५।२)

तं लेहं भक्ष्यभोज्येषु तत्कषायांश्च योजयेत् । (१६।१)

वत्सकादिप्रतीवापः कषायः फलमज्जजः ॥ (१६।२)

निम्बार्कान्यतरक्वाथसमायुक्तो नियच्छति । (१७।१)

बद्धमूलान् अपि व्याधीन् सर्वान् संतर्पणोद्भवान् ॥ (१७।२)

राठपुष्पफलश्लक्ष्णचूर्णैर् माल्यं सुरूक्षितम् । (१८।१)

वमेन्मण्डरसादीनां तृप्तो जिघ्रन् सुखं सुखी ॥ (१८।२)

एवम् एव फलाभावे कल्प्यं पुष्पं शलाटु वा । (१९।१)

जीमूताद्याश्च फलवज्जीमूतं तु विशेषतः ॥ (१९।२)

प्रयोक्तव्यं ज्वरश्वासकासहिध्मादिरोगिणाम् । (२०।१)

पयः पुष्पे ऽस्य निर्वृत्ते फले पेया पयस्कृता ॥ (२०।२)

रोमशे क्षीरसंतानं दध्युत्तरम् अरोमशे । (२१।१)

शृते पयसि दध्यम्लं जातं हरितपाण्डुके ॥ (२१।२)

आसुत्य वारुणीमण्डं पिबेन्मृदितगालितम् । (२२।१)

कफाद् अरोचके कासे पाण्डुत्वे राजयक्ष्मणि ॥ (२२।२)

इयं च कल्पना कार्या तुम्बीकोशातकीष्वपि । (२३।१)

पर्यागतानां शुष्काणां फलानां वेणिजन्मनाम् ॥ (२३।२)

चूर्णस्य पयसा शुक्तिं वातपित्तार्दितः पिबेत् । (२४।१)

द्वे वा त्रीण्यपि वापोथ्य क्वाथे तिक्तोत्तमस्य वा ॥ (२४।२)

आरग्वधादिनवकाद् आसुत्यान्यतमस्य वा । (२५।१)

विमृद्य पूतं तं क्वाथं पित्तश्लेष्मज्वरी पिबेत् ॥ (२५।२)

जीमूतकल्कं चूर्णं वा पिबेच्छीतेन वारिणा । (२६।१)

ज्वरे पैत्ते कवोष्णेन कफवातात् कफाद् अपि ॥ (२६।२)

कासश्वासविषच्छर्दिज्वरार्ते कफकर्शिते । (२७।१)

इक्ष्वाकुर् वमने शस्तः प्रताम्यति च मानवे ॥ (२७।२)

फलपुष्पविहीनस्य प्रवालैस्तस्य साधितम् । (२८।१)

पित्तश्लेष्मज्वरे क्षीरं पित्तोद्रिक्ते प्रयोजयेत् ॥ (२८।२)

हृतमध्ये फले जीर्णे स्थितं क्षीरं यदा दधि । (२९।१)

स्यात् तदा कफजे कासे श्वासे वम्यं च पाययेत् ॥ (२९।२)

मस्तुना वा फलान्मध्यं पाण्डुकुष्ठविषार्दितः । (३०।१)

तेन तक्रं विपक्वं वा पिबेत् समधुसैन्धवम् ॥ (३०।२)

भावयित्वाजदुग्धेन बीजं तेनैव वा पिबेत् । (३१।१)

विषगुल्मोदरग्रन्थिगण्डेषु श्लीपदेषु च ॥ (३१।२)

सक्तुभिर् वा पिबेन्मन्थं तुम्बीस्वरसभावितैः । (३२।१)

कफोद्भवे ज्वरे कासे गलरोगेष्वरोचके ॥ (३२।२)

गुल्मे ज्वरे प्रसक्ते च कल्कं मांसरसैः पिबेत् । (३३।१)

नरः साधु वमत्येवं न च दौर्बल्यम् अश्नुते ॥ (३३।२)

तुम्ब्याः फलरसैः शुष्कैः सपुष्पैर् अवचूर्णितम् । (३४।१)

छर्दयेन्माल्यम् आघ्राय गन्धसंपत्सुखोचितः ॥ (३४।२)

कासगुल्मोदरगरे वाते श्लेष्माशयस्थिते । (३५।१)

कफे च कण्ठवक्त्रस्थे कफसंचयजेषु च ॥ (३५।२)

धामार्गवो गदेष्विष्टः स्थिरेषु च महत्सु च । (३६।१)

जीवकर्षभकौ वीरा कपिकच्छूः शतावरी ॥ (३६।२)

काकोली श्रावणी मेदा महामेदा मधूलिका । (३७।१)

तद्रजोभिः पृथग् लेहा धामार्गवरजोऽन्विताः ॥ (३७।२)

कासे हृदयदाहे च शस्ता मधुसिताद्रुताः । (३८।१)

ते सुखाम्भोऽनुपानाः स्युः पित्तोष्मसहिते कफे ॥ (३८।२)

धान्यतुम्बुरुयूषेण कल्कस्तस्य विषापहः । (३९।१)

बिम्ब्याः पुनर्नवाया वा कासमर्दस्य वा रसे ॥ (३९।२)

एकं धामार्गवं द्वे वा मानसे मृदितं पिबेत् । (४०।१)

तच्छृतक्षीरजं सर्पिः साधितं वा फलादिभिः ॥ (४०।२)

क्ष्वेडो ऽतिकटुतीक्ष्णोष्णः प्रगाढेषु प्रशस्यते । (४१।१)

कुष्ठपाण्ड्वामयप्लीहशोफगुल्मगरादिषु ॥ (४१।२)

पृथक् फलादिषट्कस्य क्वाथे मांसम् अनूपजम् । (४२।१)

कोशातक्या समं सिद्धं तद्रसं लवणं पिबेत् ॥ (४२।२)

फलादिपिप्पलीतुल्यं सिद्धं क्ष्वेडरसे ऽथवा । (४३।१)

क्ष्वेडक्वाथं पिबेत् सिद्धं मिश्रम् इक्षुरसेन वा ॥ (४३।२)

कौटजं सुकुमारेषु पित्तरक्तकफोदये । (४४।१)

ज्वरे विसर्पे हृद्रोगे खुडे कुष्ठे च पूजितम् ॥ (४४।२)

सर्षपाणां मधूकानां तोयेन लवणस्य वा । (४५।१)

पाययेत् कौटजं बीजं युक्तं कृशरयाथवा ॥ (४५।२)

सप्ताहं वार्कदुग्धाक्तं तच्चूर्णं पाययेत् पृथक् । (४६।१)

फलजीमूतकेक्ष्वाकुजीवन्तीजीवकोदकैः ॥ (४६।२)

वमनौषधमुख्यानाम् इति कल्पदिग् ईरिता । (४७।१)

बीजेनानेन मतिमान् अन्यान्यपि च कल्पयेत् ॥ (४७।२)