सर्वेषाम् अक्षिरोगाणाम् आदावाश्च्योतनं हितम् । (१।१)

रुक्तोदकण्डुघर्षाश्रुदाहरागनिबर्हणम् ॥ (१।२)

उष्णं वाते कफे कोष्णं तच्छीतं रक्तपित्तयोः । (२।१)

निवातस्थस्य वामेन पाणिनोन्मील्य लोचनम् ॥ (२।२)

शुक्तौ प्रलम्बयान्येन पिचुवर्त्या कनीनिके । (३।१)

दश द्वादश वा बिन्दून् द्व्यङ्गुलाद् अवसेचयेत् ॥ (३।२)

ततः प्रमृज्य मृदुना चैलेन कफवातयोः । (४।१)

अन्येन कोष्णपानीयप्लुतेन स्वेदयेन् मृदु ॥ (४।२)

अत्युष्णतीक्ष्णं रुग्रागदृङ्नाशायाक्षिसेचनम् । (५।१)

अतिशीतं तु कुरुते निस्तोदस्तम्भवेदनाः ॥ (५।२)

कषायवर्त्मतां घर्षं कृच्छ्राद् उन्मेषणं बहु । (६।१)

विकारवृद्धिम् अत्यल्पं संरम्भम् अपरिस्रुतम् ॥ (६।२)

गत्वा संधिशिरोघ्राणमुखस्रोतांसि भेषजम् । (७।१)

ऊर्ध्वगान् नयने न्यस्तम् अपवर्तयते मलान् ॥ (७।२)

अथाञ्जनं शुद्धतनोर् नेत्रमात्राश्रये मले । (८।१)

पक्वलिङ्गे ऽल्पशोफातिकण्डूपैच्छिल्यलक्षिते ॥ (८।२)

मन्दघर्षाश्रुरागे ऽक्ष्णि प्रयोज्यं घनदूषिके । (९।१)

आर्ते पित्तकफासृग्भिर् मारुतेन विशेषतः ॥ (९।२)

लेखनं रोपणं दृष्टिप्रसादनम् इति त्रिधा । (१०।१)

अञ्जनं लेखनं तत्र कषायाम्लपटूषणैः ॥ (१०।२)

रोपणं तिक्तकैर् द्रव्यैः स्वादुशीतैः प्रसादनम् । (११।१)

तीक्ष्णाञ्जनाभिसंतप्ते नयने तत् प्रसादनम् ॥ (११।२)

प्रयुज्यमानं लभते प्रत्यञ्जनसमाह्वयम् । (१२।१)

दशाङ्गुला तनुर् मध्ये शलाका मुकुलानना ॥ (१२।२)

प्रशस्ता लेखने ताम्री रोपणे काललोहजा । (१३।१)

अङ्गुली च सुवर्णोत्था रूप्यजा च प्रसादने ॥ (१३।२)

पिण्डो रसक्रिया चूर्णस् त्रिधैवाञ्जनकल्पना । (१४।१)

गुरौ मध्ये लघौ दोषे तां क्रमेण प्रयोजयेत् ॥ (१४।२)

हरेणुमात्रा पिण्डस्य वेल्लमात्रा रसक्रिया । (१५।१)

तीक्ष्णस्य द्विगुणं तस्य मृदुनश् चूर्णितस्य च ॥ (१५।२)

द्वे शलाके तु तीक्ष्णस्य तिस्रस् तदितरस्य च । (१६।१)

निशि स्वप्ने न मध्याह्ने म्लाने नोष्णगभस्तिभिः ॥ (१६।२)

अक्षिरोगाय दोषाः स्युर् वर्धितोत्पीडितद्रुताः । (१७।१)

प्रातः सायं च तच्छान्त्यै व्यभ्रे ऽर्के ऽतो ऽञ्जयेत् सदा ॥ (१७।२)

वदन्त्यन्ये तु न दिवा प्रयोज्यं तीक्ष्णम् अञ्जनम् । (१८।१)

विरेकदुर्बलं चक्षुर् आदित्यं प्राप्य सीदति ॥ (१८।२)

स्वप्नेन रात्रौ कालस्य सौम्यत्वेन च तर्पिता । (१९।१)

शीतसात्म्या दृग् आग्नेयी स्थिरतां लभते पुनः ॥ (१९।२)

अत्युद्रिक्ते बलासे तु लेखनीये ऽथवा गदे । (२०।१)

कामम् अह्न्यपि नात्युष्णे तीक्ष्णम् अक्ष्णि प्रयोजयेत् ॥ (२०।२)

अश्मनो जन्म लोहस्य तत एव च तीक्ष्णता । (२१।१)

उपघातो ऽपि तेनैव तथा नेत्रस्य तेजसः ॥ (२१।२)

न रात्रावपि शीते ऽति नेत्रे तीक्ष्णाञ्जनं हितम् । (२२।१)

दोषम् अस्रावयेत् स्तब्धं कण्डूजाड्यादिकारि तत् ॥ (२२।२)

नाञ्जयेद् भीतवमितविरिक्ताशितवेगिते । (२३।१)

क्रुद्धज्वरिततान्ताक्षिशिरोरुक्शोकजागरे ॥ (२३।२)

अदृष्टे ऽर्के शिरःस्नाते पीतयोर् धूममद्ययोः । (२४।१)

अजीर्णे ऽग्न्यर्कसंतप्ते दिवासुप्ते पिपासिते ॥ (२४।२)

अतितीक्ष्णमृदुस्तोकबह्वच्छघनकर्कशम् । (२५।१)

अत्यर्थशीतलं तप्तम् अञ्जनं नावचारयेत् ॥ (२५।२)

अथानुमीलयन् दृष्टिम् अन्तः संचारयेच्छनैः । (२६।१)

अञ्जिते वर्त्मनी किंचिच् चालयेच्चैवम् अञ्जनम् ॥ (२६।२)

तीक्ष्णं व्याप्नोति सहसा न चोन्मेषनिमेषणम् । (२७।१)

निष्पीडनं च वर्त्मभ्यां क्षालनं वा समाचरेत् ॥ (२७।२)

अपेतौषधसंरम्भं निर्वृतं नयनं यदा । (२८।१)

व्याधिदोषर्तुयोग्याभिर् अद्भिः प्रक्षालयेत् तदा ॥ (२८।२)

दक्षिणाङ्गुष्ठकेनाक्षि ततो वामं सवाससा । (२९।१)

ऊर्ध्ववर्त्मनि संगृह्य शोध्यं वामेन चेतरत् ॥ (२९।२)

वर्त्मप्राप्तो ऽञ्जनाद् दोषो रोगान् कुर्याद् अतो ऽन्यथा । (३०।१)

कण्डूजाड्ये ऽञ्जनं तीक्ष्णं धूमं वा योजयेत् पुनः ॥ (३०।२)